Түйеқұс өнімділігі және оларды өсіру ерекшеліктері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1 Әдебиеттерге шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 5
2 Жобалау бөлімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
2.1. Қазақстанда жерсіндірілген түйеқұстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 13
2.2 Асыл тұқымды түйеқұстарды селекциялық ұяларда бағудың қолайлы шеңберлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
21
2.3Түйеқұс жұмыртқаларының шығымдылығын тиімді арттыру әдісі ... ... ... . 25
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
Нарық жағдайында құс шаруашылығғын мамандандыру өте маңызы зор міндет. Бұл - бірнеше бағытта өріс алып дамитын көп жоспарлы үрдіс. Мамандандырудың ішінен ең маңыздысы өндірісті шаруашылықаралық кооперация негізінде шоғырландырып мамандандыру болып табылады. Жеке капиталды бірлесе пайдаланатын бірлескен кәсіпорындар республикамыздың көп құрылысты экономика саласының тез дамуына мүмкіндік туғызады. Тек осындай мамандандыру ғана құс шаруашылығының негізгі өнімдерін өндіруге мүмкіндік береді.
Қазақстанда құс шаруашылығын өркендету стратегиясы жұмыртқа және ет қорын сақтау технологиясын кеңінен пайдалануға бағытталған.
Мемлекетіміздің қазіргі саясаты бойынша, ең алғашқы мәселе азық-түлік қауіпсіздігі. Шетелден импорттауға болады. Бірақ ол біреуге тәуелді болып қалу деген сөз. Бұл азық-түлік қауіпсіздігіне нұқсан келтіреді. Мемлекетіміз аяғынан тік тұру үшін барлық қажетіміз өзімізде шығарылу керек. Әсіресе, тамақ жағына келгенде бұған сөз жоқ. Сондықтан біз, ғалымдар, бар күшімізді салып, азық-түлікпен қамтамасыз ететін ауыл шаруашылығы саласына көмек етуге талаптанамыз. Ғылыми жұмыстағы ең бірінші мақсатымыз — елімізде асыл тұқымды құстар шығару. Егер асыл тұқымды құстарды өзімізде шығарсақ, оны шетелден әкелуге тыйым салар едік. Сонда барып өзімізден асыл тұқым шығарып отырған шаруалардың ісі оңға басар еді. Осының арқасында еліміздің азық-түлікке қатысты кейбір мәселелерін шешіп алуға болады. Асыл тұқымға келсек, кеңес одағы ыдырағанда біз өзімізбен-өзіміз болып, асыл тұқымды кросстарымызды сақтап қала алмадық. Сол себептен реформаның ең алғашқы кезеңінде біз тез өсіп, тез өнім беретін құс шаруашылығына, ет пен жұмыртқаға баса мән бердік. Ал асыл тұқымды құсты шетелден әкеліп отырдық. Бірақ шетел бізге асыл тұқымының ең жақсы тізбектерін беріп отырған жоқ. Тек инкубациялық жолмен алынатын аналық түрін ғана берді. Бір жылдан кейін біздің шаруашылықтар қайтадан шетелге барып құстың асыл тұқымын тағы да алуға мәжбүр болып отырады.
Республикада ауыл шаруашылығы құстарының саны жыл сайын тұрақты түрде өсуде, осыған сәйкес асыл тұқымды құсқа деген сұраныс та ұлғаюда.
Бұл қажеттілікті қанағаттандыру үшін асыл тұқымды құстардың үлес салмағын 10 пайызға дейін көтеру керек. Құс шаруашылығы өнімдерін өндіруді қалпына келтіріп, одан әрі өсіру үшін құстардың Қазақстанда жоқ жоғары өнімді алғашқы түрлері қажет. Осы себепті де жұмыс жасап жатқан кәсіпорындар жыл сайын құс басын алмастыру үшін шет елдерден будан құстар әкелуге мәжбүр, бірақ бұл құс өсірушілерге өте қымбатқа түсуде. Жоғары өнімді құстармен қамтамасыз етуді тездету мақсатында екі тізбекті кросс шығару қажет. Олар ең қысқа мерзім ішінде шығар болса, ірі шаруашылықтардың қайтадан жаңарып, іске қосылуы тездейді.
Бүгінгі таңда әлемде 800 млрд дана жұмыртқа өндіріледі. Бір жылдық өсім көрсеткіші соңғы 3 жылда 4%-ға жуық болды. Жұмыртқаны ең көп өндіретін ел – Қытай, әлемде өндірілетін өнімнің 40%-ы осы елдің еншісінде. Құс етін өндірудің әлемдік деңгейі 53 млн тонна болса, күркетауық еті 5 млн тонна, үйрек еті 3 млн тоннаға жетті. Ең көп өндіретін елдер – АҚШ, мұнда жыл сайын 16 млн тонна, Қытайда 13 млн тонна, Ресейде 700 мың тоннаға дейін құс еті өндіріледі. Халықтың әрбір бас санына импортпен есептегенде, ең жоғарғы көлемі Гонконгте – 54 кг, АҚШта – 48 кг, Израильде – 45 кг, Ресейде – 13 кг, Украинада – 4,7 кг.
1 Төреханов, А.Ә. Түйеқұс жұмыртқаларының шығымдылығын тиімді арттыру әдісі / А.Ә. Төреханов, Д.Қ. Ахметжанов, Г.Б. Есімсеитова // Жаршы. – 2008. - №9. – 38 б.
2 Есімсеитова, Г.Б. Африкалық қара түйеқұстар жұмыртқалағыштығының ерекшеліктері / Г.Б. Есімсеитова, Д.Қ. Ахметжанов // Жаршы. – 2008. - №12. – 42 б.
3 Төреханов, А.Ә. Асыл тұқымды түйеқұстарды селекциялық ұяларда бағудың қолайлы шеңберлері / А.Ә. Төреханов, Д.Қ. Ахметжанов, Г.Б. Есімсеитова // Жаршы. – 2008. - №6. – 55 б.
4 Ахметжанов, Д.Қ. Қазақстанда жерсіндірілген түйеқұстар / Д.Қ. Ахметжанов, Қ.А. Молдажанов // Жаршы. – 2006. - №1. – 38 б.
5 Тулебаев, Б.Т. «Құс шаруашылығы, құс өнімдерін өндіру технологиясы « пәні бойынша курстық жұмысты орындаудың әдістемелік нұсқаулары / Б.Т. Тулебаев – Орал : БҚАТУ, 2012. – 5 б.
6 Кочиш, И.И. Птицеводство // И.И. Кочиш, М.Г. Петраш, С.Б. Смирнов. Москва : КолосС, 2007. - 113 б.
7 Киселов, Л.Ю. Породы, линии и кроссы сельскохозяйственной птицы / Л.Ю. Киселов, В.Н. Фатеев. – Москва : КолосС, 2005. – 93 б.
8 Төреханов, А.А. Разведение, кормление и содержания африканских струсов в условиях Казахстана / А.А. Төреханов және басқалары. – Алматы : Нурпринт, 2006. – 26 б.
9 Әкімбеков, Б.Р. Ауыл шаруашылық құстарының түрлері мен кросстары / Б.Р. Әкімбеков, М.Қ. Байбатшанов, Р. Қадыкен. - Алматы : Нурпринт, 2009. – 119 б.
10 Рубан, Б.В. Птицы и птицеводство / Б.В. Рубан. – Харьков : Эспода, 2002. – 92 б.
11 Киселев, Л.Ю. Практикум по организации и технологии работ в птицеводстве. / Л.Ю. Киселев. – Москва : Агропромиздат, 1989. –154 б.
12 Хохрин, С.Н. Кормление свиней, птицы, кроликов и пушных зверей. / С.Н. Хохрин. - Санкт-Петербург : Профи-Информ, 2004. – 198 б.
13 Таңатаров, А.Б. Түйеқұс шаруашылығы. / А.Б. Таңатаров. – Алматы : Нур-Принт, 2009. – 46 б.
14 Табанова, Л.П. Частная зоотехния и технология производства продукции животноводства. / Л.П. Табанова. – Москва : КолосС, 2007. – 170 б.
15 Таңатаров, А.Б. Құс шаруашылығы. / А.Б. Таңатаров, Ш.Ә. Әлпейісов, С.Т. Дабжанова. Алматы : Нур-Принт, 2005. – 125 б.
16 Приусадебное птицеводство. Москва : Вече, 2004. – 356 б.
17 Гаврилов, Э.И. Фауна и распространение птиц Казахстана./ Э.И. Гаврилова. Алматы.: Ғылым, 1992.
18 Төреходжаев, Ж.М. Құстар систематикасы. / Ж.М. Төреходжаев, Р.Ә. Әлімбаев. Алматы.: Қайнар, 1986. – 107 б.
19 Фисинин, В.И. Промышленное птицеводство / В.И. Фисинин, Г.А. Тардатьян. – Москва : Агропромиздат, 1985. – 184 б.
20 Сметнев, С.И. Птицеводство. / С.И. Сметнев. – М.: Колос, 1978 – 131 б.
21 Боголюбский, С.И. Селекция сеьскохозяйственной птицы / С.И. Боголюбский. – М.: Колос, 1978.- 130 б.
22 Иванов, М.Ф. Сельскохозяйственное птицеводство / М.Ф. Иванов. – Москва : Колос, 1965. – 94 б.
23 Ванчев, Т. Птицеводство / Т. Ванчев. – Москва : Земиздат, 1973.-46 б.
24 Түйеқұс. / wikipedia.org
25 Түйеқұстар несімен пайдалы және олар Қазақстанда қалай тіршілік етеді. / www.sharua.kz
26 Африка түйеқұсы / www.stud.kz
27 О страусах / www.straus.yug/net/ua
28 Страус / www/zateevo.ru
29 Африканың жануарлар дүниесі туралы қазақша реферат / www.malimetter.kz
30 Портал «Страусовод»: страусы, страусоводство и разведение страусов / www.strausowod.ru
        
        Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім министрлігі

кафедрасы
Курстық жоба
пәні ... ... ... және ... өсіру ерекшеліктері
Орындаған:
Курс: 4
Топ:
Тексерген:
Орал, 201? ж.
Мазмұны:
Кіріспе.......................................................................................................................
3
1 Әдебиеттерге шолу.................................................................................................
5
2 Жобалау бөлімі.......................................................................................................
13
2.1. Қазақстанда жерсіндірілген ... Асыл ... ... ... ... ... қолайлы шеңберлері .............................................................................................................
21
2.3Түйеқұс жұмыртқаларының шығымдылығын тиімді арттыру әдісі.............
25
Қорытынды................................................................................................................
28
Қолданылған әдебиеттер тізімі................................................................................
30
Кіріспе
Нарық жағдайында құс шаруашылығғын мамандандыру өте ... зор ... Бұл - ... ... өріс алып ... көп ... ... Мамандандырудың ішінен ең маңыздысы өндірісті шаруашылықаралық кооперация негізінде шоғырландырып мамандандыру болып табылады. Жеке капиталды бірлесе пайдаланатын бірлескен ... ... көп ... ... ... тез дамуына мүмкіндік туғызады. Тек осындай мамандандыру ғана құс шаруашылығының негізгі өнімдерін өндіруге мүмкіндік ... құс ... ... ... ... және ет ... ... технологиясын кеңінен пайдалануға бағытталған.
Мемлекетіміздің қазіргі саясаты бойынша, ең алғашқы мәселе азық-түлік қауіпсіздігі. Шетелден импорттауға болады. Бірақ ол ... ... ... қалу ... сөз. Бұл ... ... ... келтіреді. Мемлекетіміз аяғынан тік тұру үшін барлық қажетіміз өзімізде шығарылу керек. Әсіресе, тамақ жағына келгенде бұған сөз жоқ. ... біз, ... бар ... ... ... ... ететін ауыл шаруашылығы саласына көмек етуге талаптанамыз. Ғылыми жұмыстағы ең бірінші мақсатымыз -- ... асыл ... ... ... Егер асыл ... ... ... шығарсақ, оны шетелден әкелуге тыйым салар едік. Сонда ... ... асыл ... шығарып отырған шаруалардың ісі оңға басар еді. Осының арқасында еліміздің азық-түлікке ... ... ... ... ... ... Асыл тұқымға келсек, кеңес одағы ыдырағанда біз өзімізбен-өзіміз болып, асыл тұқымды кросстарымызды сақтап қала алмадық. Сол ... ... ең ... ... біз тез ... тез өнім ... құс ... ет пен жұмыртқаға баса мән бердік. Ал асыл тұқымды құсты шетелден әкеліп отырдық. ... ... ... асыл ... ең ... ... беріп отырған жоқ. Тек инкубациялық жолмен алынатын аналық түрін ғана берді. Бір жылдан кейін біздің шаруашылықтар ... ... ... ... асыл ... тағы да ... ... болып отырады.
Республикада ауыл шаруашылығы құстарының саны жыл сайын тұрақты түрде өсуде, осыған сәйкес асыл ... ... ... ... та ... ... қажеттілікті қанағаттандыру үшін асыл тұқымды құстардың үлес салмағын 10 пайызға дейін көтеру керек. Құс шаруашылығы өнімдерін ... ... ... одан әрі ... үшін ... ... жоқ жоғары өнімді алғашқы түрлері қажет. Осы себепті де жұмыс жасап жатқан кәсіпорындар жыл сайын құс басын алмастыру үшін шет ... ... ... ... ... ... бұл құс өсірушілерге өте қымбатқа түсуде. Жоғары өнімді құстармен қамтамасыз етуді ... ... екі ... ... ... ... Олар ең ... мерзім ішінде шығар болса, ірі шаруашылықтардың қайтадан жаңарып, іске қосылуы тездейді.
Бүгінгі таңда әлемде 800 млрд дана ... ... Бір ... өсім ... соңғы 3 жылда 4%-ға жуық болды. Жұмыртқаны ең көп өндіретін ел - ... ... ... өнімнің 40%-ы осы елдің еншісінде. Құс етін өндірудің әлемдік деңгейі 53 млн ... ... ... еті 5 млн ... ... еті 3 млн тоннаға жетті. Ең көп өндіретін елдер - АҚШ, ... жыл ... 16 млн ... ... 13 млн тонна, Ресейде 700 мың тоннаға дейін құс еті өндіріледі. Халықтың әрбір бас санына импортпен есептегенде, ең ... ... ... - 54 кг, АҚШта - 48 кг, ... - 45 кг, ... - 13 кг, ... - 4,7 ... құс ... ... жұмыстары бір бағытта жұмыс атқаратын ірі құс шаруашылық мекемелерінде және фермерлік, шаруашылық қожалықтарда атқарылуда. ҚР статистика агенттігінің мәліметтері бойынша 2000 жылы ... ... құс ... 55,7% жеке ... ... шоғырланды және өндірген жұмыртқалар жалпы жұмыртқа көлемінің 49,1% ... ... құс етін ... өте ... ...
Құс етін молайтудың негізгі жолы - өнімділік қасиеттері жоғары кросстар ... Ал ... ... ... елде әлі ... сондықтан, біздің ендігі мақсатымыз - отандық кросстар шығару. Ол ... асыл ... ... ... ... үшін ресейлік кросстарды пайдалануға болады. Тек келешекте кейбір белгілі қасиеттерін күшейту үшін ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерін енгізіп, бір бағытта керекті көрсеткіштер бойынша сұрыптау жүргізу керек.
Еліміздің құс етін өндірушілері алдарына сапалы құс етін өндіруді және ... ... ... мақсат етіп қойып отыр. Ол үшін саны аз, бірақ та құнарлы өнім беретін ауыл шаруашылық құстарының популяциясын кеңейтіп, ... ... ... ... ... өнім ... керек. Осы талаптарға түйеқұс шаруашылығы әбден икемді.
Бұл курстық жобаның мақсаты - түйеқұстардың шығу ... ... ... ... күтіп-бағу жағдайы, құс шаруашылығында алатын орны және ауыл шаруашылығына қосатын үлесі жөнінде толық ... ... беру және оқып ... ... ... ... ... шолу және 4 тараулы негізгі бөлімнен, қорытынды және ... ... ... ... ... ... жазу барысында 6 кесте, 4 сурет және 30 әдебиет қолданылды.
1 Әдебиеттерге шолу ... ... Д.Қ. ... және Г.Б. ... [1] айтуынша осы күні ұрықтанған түйеқұс жұмыртқаларының ... құны өте ... Бұл ... ... ... ... ... 100 бөлігінің біріне тең. Дегенмен жұмыртқалар салмағындағы ара алшақтығы өте ... Ең ... 900 г, ал ең ... 2000 г ... ... мүмкін. Түйеқұс фермаларының көбінде ұрғашы үйір 25-30 бастан аспайды. Жұмыртқа салудың қарқындылығы 30% болғанның өзінде ... ... ... саны 9-10 ... ... - ды, ал инкубациялаудан өтетін жұмыртқалар 8-10 күн бойы сақталады, яғни бұл мерзім ішінде барлық жиналған ... саны 80- 100 дана ... ... олардың бәрін инкубациялауға болмайды, өйткені әр түрлі салмақтағы жұмыртқалар әр түрлі жылу-ылғалдылық ... ... ... ... ... ұяда 12-18 жұмыртка болады. Жұмыртқаларды түйеқұс ұрғашысы сағат 9-дан 16 сағатқа дейін, ал ... ... түні бойы ... Ұя ... ... тұрақтылығы таңқалдырады. Сондықтан жұмыртқаларды қолдан инкубациялағанда инкубатор ішіндегі микроклиматты осы өлшемдерге ... ... ... және Д.Қ. Ахметжанов [2] мақаласында салмағы және сапасы бойынша біркелкі түйеқұс балапандарын алу және шығымдылығын арттыру үшін жұмыртқаларды салмағы ... әр ... ... ... жөн. Осы әдіске байланысты инкубациялық жұмыртқалардың қолайлы салмағын айыру үшін жұмыртқалар үш топқа бөлінді: 1- топқа - салмағы ... г, 2 ... -- ... г, ал 3 топқа - 1400-1599 г тартатын жұмыртқалар алынды. Инкубациялауға жататын ... ... ... соң өңделген "Универ - сал-55" инкубаторына салынды.
А.Ә. Төреханов, Д.Қ. Ахметжанов және Г.Б. Есімсеитовалардың [3] ... ... ... ... ... және ... үлкен африкалық қара түйеқұс, өйткені олар фермаларда бағуға дағдыланған. Бұл құс біздің елде жаңадан ғана ... ... олар ... ... аз. ... бұл ... маңыздылығы Қазақстанның табиғи жағдайына қолайлы өсіріп-бағу, азықтандыру және асылдандыру технологиясын анықтауды талап етеді. ... ... қара ... екі жасына дейінгі өспірім балапандарына жүргізілді. Өспірімдер шеңбері 80x18 м болатын құсханада бағылды. Бұл ... ... ... ... ... 25x30 м ... қоршауға шығуға мүмкіндігі бар бөлімшеге бөлінді. Түйеқұстың жүгіру қашықтығы 40 метрден кем болмайтыны белгілі.
Д.Қ. Ахметжанов пен Қ.А. Молдажановтың [4] ... ... ... ... ... ... қожалықтарын құруға қызығушылық туа бастады. Бұл жағдай олардың өсімталдығымен және алынатын ... өте ... ... ... ... ... іскер азаматтар Дания, Бельгия, Нидерланд елдерінен түйеқұстардың африкалық қара және австралиялық Эму түрлерін әкеліп, ... ... ... ... ... және ... фермерлік қожалығы", ал Қостанай облысында "Қара батыр" түйеқұс ... ... ... ... ... түйеқұстардың жалпы саны 700-ге жуық, оның ішінде 65 басы Эму түйеқұсы.
Бұл құстар өте ... өнім ... 90 кг ... сақа ... орта ... 35-36 кг ет, 1,2-1,5 м2 ... 2 кг-ғa жуық ... 4,5 кг өкпе-бауыр және косметикалық заттар өндіру үшін қолданылатын 1-2 кг май алынады.
Б.Т. Тулебаевтың [5] әдістемесінде құс шаруашылығы өнімдерін ... ауыл ... ... салаларының бірі болып табылады делінген. Құс шаруашылығы пәні студенттердің нақты шаруашылық жағдайында ... ... ... ... ... ... нақты шешімдер мен ұсыныстар жасауы, олардың білімі мен тәжірибесін ұштастырып, болашақ мамандығын ... ... ... ... ... М.Г. Петраш пен С.Б. Смирновтардың [6] айтуынша түйеқұстарды ... ... ... ... ... және физиологиялық мінездемелерін жақсартып, тұрақты өміршеңдігі мен әр жағдайға бейімділігін арттыру. Өндіруді жоспарлаудағы ... - ... ... құс алу. ... мен ... ... өндіру қасиеттері биік деңгейде болып, денсаулығы жақсы және ұрпағы жоғары өнімді болуы керек. Бұл ... жету үшін ... ... ет, ... ... ... өсіп келе ... нарықтағы сұранысқа, өне бойы өзгеріп тұратын өзгерісіне бейімделгіш болу керек. ... ... пен В.Н. ... [7] ... ... кезде бұл құс жан-жағын бақылайды, олардың көздері ... да ... Бір ... ... ... ... кетеді. Олар қауырсыны тазалап, құмда шомылып, есінеп, аяқтарын созып рахаттанады.
Түйеқұстардың тұмсығымен әр нәрсені ... ... бір ... деп ... Олар ағаш ... ... ұсақ ... әрдайым шұқиды. Олардың назары әсіресе жылтыраған затқа ауады. Түйеқұс шұқуға бір күн уақытының 3%-ын кетіреді. Бұл құс ... мол ... әр ... ... ... ... Бұл ... қоршаған ортаны тануға себеп болады.
Түйеқұстар ағзасының ... ... зор бір ... зәрі мен ... ... ... Бұл ... ұрғашылардың тік имегі және еркектерінің жыныс аспаптары жақсы көрінеді. Алдымен зәр шығарылып одан соң саңғырық түседі.
А.А. Төреханов және басқалары [8] ... ... тек ... ... құстарға жатпайды. Табиғи жағдайда олар кішкене кесірткелермен, құмырсқалармен және басқа құстардың жұмыртқаларымен қоректеніп, дәні және ... бар ... де ... Олар ірі қара мал мен ... ... ... де азық тауып алады. Дегенмен де, мал шаруашылығының қай саласында болмасын ... ... ... ... ол - жем алу үшін ... шығын.
Түйеқұстар суды көп және құшырланып ішеді. Ішілген судың мөлшері сыртқы ортамен және жеген азықтың түріне ... ... ... 12 л ... ... ... мен ересек құстардың азықтандыруы ҚҚШҒЗИ дайындаған мәзір кестелері бойынша атқарылады. Оның ... ... ... ... ... ... арпа, тары, құрама жем және туралған көкөністер, витаминді премикстер және басқа да ... ... ...
Түйеқұстардың өсуі және тірі салмағына күнделікті қосылатын дене бітімі негізінде дұрыс азықтандырумен байланысты. ... жем жеу ... ... ... ... мен ... ... байланысты. Бұл құс өзінің қуаттылық тойымшылдығын қанағат еткенге дейін жем жейді. Тәулік ішінде өсіп келе жатқан түйеқұс ... ... тең ... ... ... ... соңғы кезінде жем жеудің көлемі қысқарады. Ересек түйеқұстар өзінің салмағынан 2-2,5 %-ына тең құнарлы жемді азық етеді. ... ... жемі мен ... ... өсу ... 4-8 айлық құстарға 3:1-5:1 және өсудің аяқ жағында бұл қатынас 8:1 тең болады.
Б.Р. Әкімбеков, М.Қ. Байбатшанов пен Р. ... [9] ... ... ... - ауыл шаруашылық саласы ретінде Виктериандық дәуірден басталған. Сол кезде түйеқұс қауырсындары бас киім және көйлектерге ... ... ... ... ... Түйеқұстардың ішіндегі ең ірісі. Тауарлық қасиеті жөнінен үш түрі бар: ... ... және көк ... ... ... қолға тез үйретілген - қара мойынды, яғни қара африкалық түйеқұс - бұл құс өте тез ... ... ... ... ... қазіргі фермаларағы түйеқұстар осы құстар болып табылады. Олардың тік ... бойы 2,4 м, ... 100 кг. Көру ... өте ... келе ... қорқыныш жағдайлары тез сезініп басын тік көтереді. Ішегінің ... дене ... екі есе ... 14-15 метр ... Шөп ... ... соқыр тік ішекті микрофлора арқылы қорытады. Денесін түгел қауырсын жауып тұрғанмен кеудеге ашық жер ... ... ... сол ... жерге сүйеніп жатады. Қолда өсіріліп жатқан түйеқұстарда 1 еркек түйеқұстқа 2-3 ... ... ... - ... ... ... Биіктігі 1,6 м, салмағы 40 кг, ұрғашысы 20-25 кг. ... ... ... ... сәл ... ... Артқы аяқтары өте жақсы жетілген, алдына қарағанда үш саусағы болады. Бұл құстар гарем құрады, яғни полигаммалы 1 еркек түйеқұсқа 3-5 ... ... ең ... - ... ... Етті қарны жетілмеген, бірақ күшті кутикуласы бар. Ішек ұзындығы жене ұзындығынан 8 есе көп. Қауырсыны ... ... ... тұрады. Қауырсын түрі жағынан екеуіне бірдей болады.
Эмму - ... ... ... 1,8 м, ... 60 кг, ... мен ... бірдей. Енелері нанду түйеқұстарына өте ұқсас, алға қарай еңкейген үш саусағы бар. Ол шөптердің дәндерімен, үлкен құрт шаяндармен, ұсақ ... ... ... ... ... ішек емес тік ... қорытады. Қорыту процесі 10-12 пайызды құрайды. Бүкіл денесін қауырсын бірқалыпты жауып тұрады. Қауырсын түсі барлығында да ... ... ... Қашу мезгілінде олар топтасып жүреді. Кейін екі-екіге бөлініп, шағылысады, туған жұмыртқаны ... эму ... ...
Б.В. Рубанның [10] пайымдауынша, түйеқұс жұмыртқалары қай жағынан болса да тауықтардың жұмыртқасынан кем түспейді және пісіруі де бірдей. Жұмыртқалардың әк ... ... ... ... таң қалдырады. Форформен ұқсас болғандықтан, әк қабығына сурет салып, гравировка жасап, қолөнер ретінде қолдануға болады.
Соңғы ... ... ... ... көзі - ... ет пен ... ... Түйеқұс бизнесі жаңа дамып келе жатқан елдерде пайда ... ... осы асыл ... ... ... ... ... [11] жазбаларында түйеқұстардың жоғары сапалы терісінен сөмке, ботинка тігеді, экзотикалық қауырсындар әйел киіміне әшекей ретінде және ... ... ... ... еті - өте жоғары сапалы ірі қара мал етімен бәсекелес жағдайда ұтымды және оның құрамында ... ... ... ... ... күтетін, құмарлы адамдардың қызығушылығын тудырады.
С.Н. Хохриннің [12] пікірінше инкубатор балапандарды шығару процесінде ... мен ... ... ... қамтамасыз етеді. Ол ауа алмасуын және салынған жұмыртқалардың бірқалыпты аударылуын қамтамасыз етеді. Бұл факторлардың барлығы балапандардың сапа көрсеткіштеріне әсер ... ... ... 50-55 күнге созылады. Бұл кезеңдегі күтімге мыналар жатады: эмбрионның дамуын бақылау, өлі жұмыртқаларды алып тастау, санитарлық ... ... ету. ... өсіру дегеніміз - оларды жабынмен қамтамасыз ету мен серуендету және ... жем ... ... ... ... гигиеналық нормаларға сай қора қажет. Оларды серуендеуге шығарып тұру ... ... және ... ... үшін ... Таңатаровтың [13] кітабында дүние жүзінің түйеқұстар популяциясының саны 1,7-1,8 млн-ға жетеді, ал негізгі үйір 350 ... ... Оның 50 %-ы ... ... ... күні бұл ... түйеқұстардың 90 %-ы фермалар мен зоопарктерде, ал қалған бірнеше пайызы еркіндікте өмір сүреді. Ұрғашылары топталып, ал еркектері жалқы жүретін бұл ... ... ... қатынас түрі ол - полигамия. Бір еркегі бір басты және екі ... ... ... ... ... Басқа да жыныстық қатынас түрлері немесе моногамия болуы ... Бұл ... ... ... ... алысырақ жүреді. Олар дыбыстарға сезімтал келіп, шудан немесе зор дыбыстардан қатты ... ... ... ... көп ... ... 40 шақырымға дейін жүріп азық іздейді. Олар ашық тегіс жайылымды жақтырып, майда ағаш өсімдіктері бар ... ... ... Бұл құс ... ... ... жапырақтармен, тамырлармен және өсімдіктердің жас бұтақтарымен қоректенеді. Ұсақ насекомдарды және олардың ... ... ... ұсақ ... және ... ... ... сүйсініп жейді. Африканың өсімдікке кедей саванасы түйеқұстарға негізгі азық көзі деуге болады.
Л.П. Табанова [14] бойынша түйеқұстардың өнімділік мерзімі наурыз ... ... ... ... ... ... мерзімі басталысымен жынысы бойынша құстар бөлінеді. Еркектері қызықтыру ... ... ... ... шыр ... Шағылысуға дайындығын білдіріп, тұмсығын шақылдатып, басы мен мойнын төмен түсіріп, жайылған ... қаға ... ... бір ... ... ... ие ... оның ішінде біреуі бастаушы, ал қалғандары төмен дәрежедегі мекиендер болады. Еркек түйеқұстар арасында ... ... ... ие ... үшін төбелес-талас жиі кездеседі. Сондықтан оларды бір еркек түйеқұсқа екі мекиен келетіндей қылып, үштен баққан жөн. Кейбір жерде бір ... үш ... ... ... ... Ш.Ә. ... пен С.Т. ... [15] деректерінде түйеқұстар өте жақсы естиді, есту түтігі кең ... өте ... ... дыбысты ести алады. Сондықтан оның қорғану қабілеті зор. Ал дәм тану және иіс ... ... аз ... ... ... ... ... шектелген фермерлер жаңа шешімдер іздеп көбінесе үйреншікті ауыл шаруашылығын жүргізудегі ... ... бұл ... ... мал ... ... ... олардың пайдаланудағы жан-жақтылық дүние жүзінде оларды өндіруге деген қызығушылықты тудырып ... Бұл құс көп ... ... ... атап ... ет, ... ... т.б. өнімдер. 90 кг тартатын бір құстың өзінен 35 кг ет, 5 кг май, 16 кг ... 4,6 кг ... ... өкпе-бауыр және 2 кг жуық қауырсын алынады. Шеңбері 1,2-1,5 м2 болатын ... ... 7 кг ... құс ... 7 %-ын ... Мойыны косметика заттарын өндіруде пайдаланылады [16].
Э.И. Гаврилованың [17] айтуынша түйеқұстардың негізгі өсіру бағыты олардың етін ... Бұл ... аса ... ... ... ... ал ... елдерінде Швейцария, Бельгия, Францияда және Ұлыбританияда байқалады және қымбат супермаркеттер мен мейрамханалардың сұранысына ие. ... ... және Р.Ә. ... зерттеулеріне сүйенсек [18], бірнеше күндік балапандар ата-аналарының қасында жүріп азық іздеуге үйренеді. Олар тез арада ... ... ... ... ... екі жасында жетеді. Табиғи жағдайда олар өсімдіктердің дәнімен, жидектермен, жапырақтармен, ... және жас ... ... ... Олар ұсақ ... құрттарды, ұлуларды, кесірткелерді, ұсақ сүтқоректілерді және басқа да құстың жұмыртқаларын ... ... ... ... мен Г.А. ... [19] деректерінде бүгінде түйеқұстардың 80 %-ы фермаларда немесе зоопарктерде бағылады. Олар асыранды болмағанда осы кезге дейін жойылып кететін еді. ... ... ... ... оңтүстік Африкада, Америкада және Австралияда шоғырланған. Түйеқұс фермалары Еуропа құрлығында да көбейіп келеді. ... ... [20] ... ... ... сияқты түйеқұстарда өзінің жөнді өсуі үшін керекті мөлшерде ақ затқа, майларға, көмірсуға және ... ... ... ... ... ... ... крахмал, шикі өсімдік өзегі бар заттардан көмірсу бөліну арқылы түйеқұс керекті қуат алады.
Түйеқұстар жақсы өсіп дамуы үшін керекті мөлшерде ... ақ ... ... ... ... және ... амин қышқылдарын және витаминдерді толық алуға тиіс.
С.И. Боголюбскийдің [21] пікірінше түйеқұстар балапандарын бағатын қораны салғанда оның ішін тез, ... және баяу ... ... ... ... ... болатындығын ескерген жөн. Жас және ересек құс жұтып қойса қақалып немесе ас ... ... ... сым ... ... ағаш ... ... кесектері және басқа заттар еденде жатпауы керек.
М.Ф. Ивановтың [22] зерттеу мәліметтерінде түйеқұстардың ең ірісі - африкалық түйеқұс (страус). Олардың ... ... ... ... - ... екі ғана саусақ болады. Оның етін, жұмыртқасын тағам ретінде, ал қауырсынын әсемдік үшін ... ... ... ең кіші түрі - ... оның салмағы 2-3 кг-дай. Ол Жаңа Зеландия аралдарында кездеседі.
Т. Ванчевтың [23] айтуынша түйеқұстар тұз ... ... безі ... ұзақ ... сусыз өмір сүре береді. Бұл бездер қою тұзды ерітіндіні бөліп шығарып, құс ағзасындағы тұздарды еріту үшін жұмсалатын суды үнемдейді. ... ... ... немесе сипап, қанаттарын жайып немесе жинап көптеген әдістермен жылу алмасуды қадағалайды. Оларда өзінің қауырсынын майлауға арналған құйыршық безі ... ... ... ... ... бұл без болғанымен, кейін жойылып кетеді.
www.wikipedia.org [24] сайтының мәліметтерінше эму түйеқұстар тұқымдасына (ұшпайтын құстар), түйеқұс, киви және басқа да ... ... ... ... Бұл ... ... алдыңғы қанаттары жоқ. Эму Австралиядан шыққан. Ересек түрлерінің салмағы 75 кг және бойы 170-190 см.-ге жетеді. Ірі қара мал өсіргенге ... ... ... бірқатар артықшылықтары бар - олар қоршаған ортаға тез ... ... ... және ... да аз ... ... өмір сүре береді, ерекше күтімді қажет етпейді, сондықтан әбден жанама өндіріс көзі бола ... ... ... ... арқылы өнімнің бірнеше түрлерін алуға болады.
Бұл түйеқұстар үшін ... ... ... төлдеулері арқылы топтық көбею тән. Бұл жағдайда жұмыртқаларын, жас төлдерін, өсіңкіреген және үлкен түрлерін сою үшін ... ... Құс ... ... ... ала ... үшін инкубаторлық әдіс ұсынылады. Эмуды өсірушілер үшін олардың жұмыртқа ... ... ... жұмыртқаларын жинау, оларды кірден тазартып инкубаторға орналастыру қажет. Эму бір маусымда 20-50 жұмыртқа салады. Нақты ... бұл құс әр үш күн ... 1 ... ... Стандартты көрсеткіш бойынша балапандардың 85 пайызы жарып шығады. Сау ... 25-35 жыл бойы өнім ... яғни ... үшін ... алынған түйеқұс жұптарын көпжылдық инвестиция ретінде қарастыруға болады. Ұрғашылары температура ауысуына өте төзімді - ... ... ... ... ... [25] ... ... табыстың қосымша көзі экскурсиялар ұйымдастыру болуы да мүмкін. Түйеқұстарды көргісі келетіндер әрқашан ... ... ... ... ... мейрамханадан тамақтануды және кәдесый сатып алуды ұсынуға болады. Әрине, мейрамханада түйеқұс етінен және жұмыртқасынан жасалған тағамдар міндетті түрде болуы ... ... та ... ... ... ... түйеқұсты біздің табиғатқа жерсіндіруге болады деп кім ойлаған! Бірақ шымкенттіктер жерсіндірді. Енді оны ... ... ... ... ... да ... ... жазуынша [26] африкалық түйеқұстардың сұрыптамасы келесідей: мәліметтер ... болу үшін ... ... ... ... ... ... келтірілген. Олар құстар класы, кеуде сүйегі қырсыздар клас бөлшегі, StTUthioniformes тобы түйеқұстар жанұясы, Африкалық түйеқұстар түрі; Сирия түйеқұсы, Солтүстік ... ... ... ... түйеқұсы, Оңтүстік африкалық түйеқұсы түр бөлшенгіне, ал Rheiformes тобы нанду жанұясына, казуарлық тобы ... және эму ... ... тобы ... ... ... тобы Tinamidae жанұясына жатады.
www.straus.yug/net/ua [27] ересек еркек страустың салмағы 120-160 кг, бойы 180-230 см, ал ұрғашысының салмағы 100-120 кг, ... ол жер ... ең алып құс ... ... ... түйеқұстардың еркектерінің қанаты қара, ал ұрғашыларында сұр-қоңыр болып келеді. Түйеқұс фермаларында олардың еркектері мен ... ... ... 1:2 ... 1:3 ... ... Еркектері 24-30 айлығында, ал ұрғашылары 24 айлығында жыныстық жетіледі. Бір маусымда 40-тан 80-ге ... ... бере ... Ал өнім беру ... ауа райына байланысты наурыз-қазан айларының аралағында болады. Олар 70-75 жыл өмір сүреді, ... 30-35 ... өнім ... қабілетті. Қалыпты ауа райы жағдайында түйеқұстар екі күнде бір жұмыртқа береді, жұмыртқасысның салмағы 1100-1800 г аралығында. Күн күрт ... ... олар ... ... Ал ... ... ... мерзімі 42-43 күнге созылады. Инкубация нәтижесінде алынған тәуліктік балапандар салмағы 900-1200 г ал бойы 20-25 ... ... ... [28] ... ... ең алып ... Олардың бойы адам бойынан биік, орташа есеппен 2,5 м, ал салмағы 120 кг шамасында болады. Еркектерін - ... ... - ... деп ... ... ... түрлері Орталық Африкада өмір сүреді. Бұл құстың бірнеше түрі белгілі. Дегенмен, олардың бәріне ортақ ... - олар ұша ... ... өте тез ... ... 70 км жүгіре алады. Аяқтарында бар болғаны екі ғана саусағы бар: біріншісі тым үлкен, екіншісі - қысқа. ... ... ... ... ... бұл ... жауынан қорғануына мүмкіндік береді. Жұмыртқалары - құс жұмыртқасы ішіндегі ең ірісі. 25 ... ... ... 1 ... жұмыртқасының салмағына тең. Бұл жұмыртқаларды суға пісіру үшін 2 сағат уақыт қажет. Жұмыртқаны жару да ... ... ... өте ... Оны жару үшін ... ... араны қолдану керек. Жұмыртқаны жарып шыққан балапандары өте әлсіз, бірақ айлалы, олар жауынан қорғану үшін қимылсыз, өлі құстар сияқты жата ... ... [29] ... ... ... ... ... өсіріледі, бұл өз кезегінде құнды тері шикізаты мен 150 кг ... ... ет ... ... [30] табиғатта түйеқұстардың үш түрі: африкалық, аввстралиялық (эму) және оңтүстік америкалық (нанду) бар. Оңтүстік африкалық қара түйеқұстарды әлемнің 50 елі ... ... ... Біріккен Араб Әмірлігінде, Канада мен Швецияда. Олар Қазақстанның климат жағдайына да бейім келеді, себебі 30-35 0С ыстық ... да, 20-25 0С ... да ... ...
2 Жобалау бөлімі
2.1 Қазақстанда жерсіндірілген түйеқұстар
Соңғы кезде фермерлер арасында ... ... ... ... туа ... Бұл ... ... өсімталдығымен және алынатын өнімдердің өте жоғары бағалануымен байланысты. Сондықтан өзіміздің іскер ... ... ... Нидерланд елдерінен түйеқұстардың африкалық қара және австралиялық Эму түрлерін әкеліп, фермалар құруда. Сонымен, Алматы облысында және ... ... ... ал ... облысында "Қара батыр" түйеқұс өсіретін арнайы шаруашылықтар ашылды. ... ... ... саны 700-ге ... оның ... 65 басы Эму ... ... өте бағалы өнім береді. 90 кг тартатын сақа түйеқұстан орта есеппен 35-36 кг ет, 1,2-1,5 м2 тері, 2 кг-ғa жуық ... 4,5 кг ... және ... ... ... үшін ... 1-2 кг май алынады.
Эму құстары. Эму түйеқұстар тұқымдасына (ұшпайтын құстар), түйеқұс, киви және басқа да бірқатар құстар қатарына ... Эму ... ... ... алдыңғы қанаттары жоқ. Эму Австралиядан шыққан. Ересек түрлерінің салмағы 75 кг және бойы 170-190 ... ... Ірі қара мал ... ... ... өсірудің бірқатар артықшылықтары бар - олар ... ... тез ... ... ... және ... да аз ... жерлерде өмір сүре береді, ерекше күтімді қажет етпейді, сондықтан әбден ... ... көзі бола ... ... ... ... арқылы өнімнің бірнеше түрлерін алуға болады.
Өздерін қоршауда да, қора-жайларда да емін ... ... үшін ... ... ... ... бірі топырақ болып табылады. Оларға кең жер керек. Түйеқұстарға арналып салынатын құрылыс алаңы құрғақ ... ... ... ... ... ... аудандарда тіршілік етуге үйренген, олар желдің өтіне өте ... ... да ... ... қар ... еш қиындықсыз жүре береді. Қораларда бағу үшін температураны +15 градуста ұстаса да ... ... ... және ... ... ... ағаш өскіндерімен қоректенеді. Азық ретінде жәндіктер мен ұсақ омыртқалыларды жиі ... ... ... барысында жемі үшін қандай да бір экзотикалық тағам қажет етілмейді. Жемнің берілуіне қарай түйеқұстардың басқа үй ... ... ... ... ... ... үшін ... жұмыртқалар салып, төлдеулері арқылы топтық көбею тән. Бұл жағдайда ... жас ... ... және ... ... сою үшін ... болады. Құс өсіруді жаңадан қолға ала бастағандар үшін инкубаторлық әдіс ұсынылады. Эмуды ... үшін ... ... басуын үнемі бақылап жұмыртқаларын жинау, оларды кірден ... ... ... ... Эму бір ... 20-50 ... салады. Нақты алғанда бұл құс әр үш күн сайын 1 жұмыртқа табады. Стандартты көрсеткіш ... ... 85 ... ... ... Сау түйеқұстар 25-35 жыл бойы өнім береді, яғни ... үшін ... ... ... ... көпжылдық инвестиция ретінде қарастыруға болады. Ұрғашылары температура ауысуына өте төзімді - ... ... ... ... ... ... ... температура мен ылғалдылықтың қажетті деңгейін қамтамасыз етеді. Ол ауа алмасуын және салынған жұмыртқалардың бірқалыпты аударылуын қамтамасыз ... Бұл ... ... ... сапа ... әсер ... Инкубациялық кезең 50-55 күнге созылады. Бұл кезеңдегі күтімге мыналар жатады: эмбрионның дамуын бақылау, өлі ... алып ... ... ... қамтамсыз ету. Балапандарды өсіру дегеніміз - оларды жабынмен қамтамасыз ету мен серуендету және оларға жем ... ... ... ... гигиеналық нормаларға сай қора қажет. Оларды серуендеуге шығарып тұру ... ... және ... қисаймауы үшін қажет.
Эму түйеқұстарын өсіру арқылы мынадай ... ... ... дәмі мен ... ... сиыр етіне ұқсас майлы емес, түрі қызыл ет, жұмсақ, қауырсын құрылымына ұқсас мықты тері, құрамында олеин ... бар, тері ... ... ... ... ... ... қасиетке ие май. Қауырсынын сән салондары бас киімдерді декоративті сәндеу үшін, балық аулауда қалтқы жасау үшін, ал өнеркәсіпте тазартқыш ... ... үшін ... ... ... мен ... ... өнерде пайдаланады.
Масай түйеқұсы. Шығыс Кения және Танзанияда аздап өмір ... ... ... ... ... кіші. Басы өте сирек ақ қауырсындармен , ал мойны қою қаралау-қызғылт мамықпен жабылған. Бір жыл ... ... ... ашық ... ... ... Ересек еркектерінің қауырсыны қара-қоңыр, сонысымен солтүстік африкалық түйеқұстардан ерекшеленеді.
Сирияның түйеқұсы. Бұрынғы Сирия елінің құмды шөлінде Сауд ... ... ... ... ... және ... ... өмір сүрген. 1941жылы жойылды. Түйеқұстар түрлерінің ішінде Сирия түйеқұсы ең кішкентайы болғанымен, қауырсындары өте ... ... ... ... ... ... Оңтүстік Африка елінде бірнеше ондаған жыл қатар Оңтүстік африкалық түйеқұстармен қауырсындарын жақсарту үшін шағылыстыруға қолданды.
Сомали түйеқұсы. ... ... ... ... мен ... өмір сүреді. Түйеқұстар ішіндегі ең ірі және ұзын мойынды. Басының шүйкесінде сирек қауырсындары бар. ... және ... ... ... ал ... ... қаралау, қызыл. Еркектерінің қауырсыны солтүстік африка түйеқұстарына ұқсас, қара, қанаты мен құйрығында ұштары ақ.
Солтүстік африкалық ... ... ... Сенегал, Нигерия, Судан және Эфиопияға дейін өмір сүреді. Шүйдесіндегі қауырсыны сиректігімен сипатталады. Мойынның түсі ашық қызыл, ... ... ... ... қауырсыны қап-қара, ал қанаттарының және құйрығының ұштары ақ. ... ... ... ал денесінің ұштары ақшылдау, қоңыр түсті қауырсындары бар. Олар барлық түрлерімен салыстырғанда ең ... әк ... ... көп ... ... ... Замбези өзенінің оңтүстігінде Намбия, Ботсвана, Зимбабе елдерін мекен етеді. Барлық ... ... ең ... ... ... 2,5 ... ... жетеді. Бас шүйдесінің қауырсындары, Сомали түріне қарағанда сирек болады. Мойнының терісі қалың мамықпен жабылған, ал бір жыл ... ... ... және аяғы ... ... ... ... болады. Ұрғашылары саңлаулығы жоғары жұмыртқа туады. Бұл түйеқұстардың еркін өнетін үйірлерінің тек ... ... ... ... ... ... ... түр бөлшектерін қамтитын күрделі сұрыптама камерциялық тұрғыда қолдану табады, ал тұрмыс жағдайында көгілдір мойынды, қызыл ... және қара ... ... ... ие болды. Солтүстік африкалық және Масай түйеқұстары қызыл ... ... және ... ... ... ... ... жатады. Үшінші топта, көп жылдар бойы Солтүстік және Оңтүстік африкалық түйеқұстарды шағылыстыру арқылы ... ... қара ... ... ... жүзінде бұларды популяциясы ең үлкен фермаларда өсіріледі, әсіресе Оңтүстік Африка Республиасында. Дегенмен, Африкалық қара түйеқұстар қызыл және көгілдір мойындылардылардан ... Көп ... бойы ... Африкада өткізген өндіріп-өсіру жұмыстары Қара африкалық түйеқұстарының қауырсын сапалығы жоғары болуына ... ... ... ... ... мінез - құлқы биязы және фермаларда жеңіл өсіріледі.
Бүгінгі күні ең бағалы өнім - түйеқұс терісі. Ол сапалылығы ... ... және ... ... асып ... Өйткені өте мықты және суға төзімді. Тұздалған терінің 1 м2 (100 дц2) нарық бағасы бойынша 200 долларға ... ... тері ... және өте ... ... өнімі. Сапасы бойынша түйеқұстардың терісі пілдеодің және қолтырауын терісінен су өткізбейтіндігінен және мықтылық жағынан асып түседі. Түйеқұстың терісі ... ... және ... ... ... ... сипатталады. Терідегі қауырсын түбіршектерінің суреті неғұрлым анық және жиі болған сайын оның құны қымбат болады. Айта кету керек, ... ... саны өте ... ... ... ірі денесі сапалы тері береді. Нағыз түйеқұс терісін жасандыдан жеңіл ... ... ... оған ... ... түбіршіктері терінің үстіне шығып тұрмайды және нағыз терінің үстін саусақтардың ұшымен сипағанда шығатын шиқыл ... ... ... ... және ... ... ... аяқ киім және галантерия өндірісінде өте қажетті шикізат. Түйеқұс терісінің тағы бір түрі ол - ... ... ... ... былғары. Бұл теріде, кейбір бауырымен жорғалаушылар сияқты, арғы тегінен тұқым қуалап келген мүйізді қабыршақтары сақталған. Одан АҚШ-та ... жүз ... ... ... ... ... Тері ең жоғары сапалық деңгейге құстың 10-14айлық жасында жетеді, өйткені бұл кезде ол ... ... ... ... жарақаттардан аман. Ал киім тіккенде жас құстан алынған теріге назар аударады. Түйеқұстың 10-14 айында ... ... ... ... ... ... ... өткір пышақпен түсіреді. Тілуді саусақтың ортасынан бастап аяқтардың ішкі ... ... одан ... ... ... ... ... бойы өтіп, свинкторға жететін орталық тілімге жеткізеді. Одан соң қанаттарын жайып, мойнының төменгі жағынан тілім жасайды. Басқа тілімдерді ... ... ... ... теріні ішкі жағын жоғары қаратып тегіс жерге ... жаю ... ... ... ... құрамында 50-70 % су болатындықтан, ал оның жылылығы құс денесінің температурасы жақын болғандықтан, бактериялар ... ... орта ... ... ... ... ... қажет. Консервация бактериялардың өнуін тоқтатып, сонымен бірге автолизге әкелетін тері индимдерінің жұмысын басады. Ол үшін ... ... ... 200 л суға 2,5 л хлорлы ағартқыш, 4,5 кг ас тұзын, 2590 г бара қосады. Осы ... ... 2-5 күн ... ... ... ... алып пышақпен қалған еттен және майдан тазартып, жылы ... 24 ... бойы ... Одан ... ... тұздайды. Теріні көлбеу орнатқан ағаш тақтаға керіп тұздайды. Тұз мөлшері - тері салмағының жартысы. Тұздаған соң теріні төртбұрыштап, шел ... ... ... кенеп қапқа салынған күйінде екі қабат полиэтилинге орайды. Осы күйде тері салқын және құрғақ жерде сақтайды. ... ... ... ... ... теріні бұзады. Кешіктірмей теріні илеу керек. Түйеқұстың терісі жұқа және үсті кедір-бұдыр болғандықтан өте қиын ... ... ... ... тірі ... түскен жарақаттар, сойғандағы тілімдер және дұрыс консервацияны жасамау, ... ... ... ... ... жүзінде терінің 4 категориясы енгізілген: А1 - ең жақсы терілер, ал А4 - сапасы төмен терілер. А1 ... ... ... ... болу ... ... ... 6-7 айлық, 75-80кг тартатын құстан алуға болады. ... ... ... ... қарағанда теріні ересек түйеқұстардан алған жөн. Галантериялық бұйымдарды жасау үшін ... ... ... ... 12-14 ... құстың терісі жарамды. Киім, қымбат галантерия жасау үшін келесі терінің қалыңдығы қолайлы:
* 0,85мм - ... ... ... ... ... 1,25мм - аяқ киім тігу ... 1,45мм - белдік жасау үшін.
Түйеқұс етінде майы аз, (1,2 %), белогы көп болады (22%). Оның ерекшелігі - ... ... ... (100 г етте 32 мг). Бұл ... 1 кг ... шетелдерде 16-20 долларға жетеді.
Түйеқұстардың негізгі өсіру бағыты олардың етін өндіру. Бұл өндіріске аса үлкен қызығушылық ... ... ал ... ... ... ... ... және Ұлыбританияда байқалады және қымбат супермаркеттер мен мейрамханалардың сұранысына ие.
Түйеқұс еті жұмсақ, ... ... дәм ... ... еті өзінің құрамында май аз болғандығымен, холестериннің төмендігімен, ақ заттың жоғарылығымен сипатталады. ... ... ... ... ... Еттің 100г құрамында 22мг марганец, 250мг фосфор және 350мг калий болады. Бұл құстың етке союға қолайлы жасы 10-14 айға тең. ... ... ... ет ... 40 %-ке жуық ... 100 кг-дық ұшадан алынған сан бұзғанда одан 30 кг жоғары сапалы ет шығады.
Дүние ... 1996 жылы ... 700 ... ... ... өсіріледі, ал мамандардың сараптауы бойынша 2000 жылы 1млн асты. Анықтап айтсақ, бұл сан ... ... - 1,6-1,8 млн. Тек ... союға арналған құс саны 0,9-1 млн басқа жетті.
Құрамындағы холестериннің тұрғысынан айтсақ, түйеқұс етінде оның деңгейі ірі қара ... ... ... ... ... аз. Түйеқұс етінің құрамындағы май ірі қара малдікінен және ... ... ... төмендігімен ерекшеленіп, калориясы төмен болады. Басқа жағынан қарасақ, ақ зат ... ірі қара мал ... аз ... жылдар бойы түйеқұс қауырсыны бағаланды, ал осы кезде оған сұраныс өте төмен. Дегенмен, бір сойылған бастан 2 кг ... ... ... Ұзын ақ ... 1 кг АҚШ-та 300 долларға дейін жетеді.
Түйеқұс жұмыртқасының бағалылығы негізінен олардың тұқымдылық жарамдылығына байланысты, өйткені соңғы кезде түйеқұс фермаларын ... ... ... ... ... ... ... бір жұмыртқаның құны 100 доллардан асады. Біздің елімізде өсіруге африкалық қара түйеқұс қолайлы. Олар 120-150 кг тартады. Жерден ... ... ... биіктігі 180-230 см жетеді. Алты айлығына дейін күніне 1 см өсіп, ең жоғарғы өсімге (2,3-2,5 метрге) екі жасында ... ... ... салмағы төрт апта ішіңде 6 есе өседі, ал ... екі апта ... бір ... дене өсімі орта есеппен 210-230 г, 8 ай, ал ... ... одан да ... ... Ал оның 1 кг ... үшін 3,6-4,0 кг жем ... Жас ... өсу қарқыны әр түрлі болатындықтан, ең жоғары және ең төменгі салмақтар арасында үлкен алшақтық байқалады. Соңдықтан 30 ... ... ... ... ... орналасу тығыздығын азайту үшін, ең кемі екі топқа (тез және баяу өсетін) бөлген жөн. ... өсуі кем ... ... өсу ... көбейіп, салмақтағы алшақтық азаяды.
Ферма жағдайында мекиендер 2,0-2,5 жасында жұмыртқа сала бастайды, ал қораздары үш жылда жыныстық ... ... ... ... ... ... ... басталып, қыркүйек айына дейін созылады. Ұрғашы құстың бір мерзім ішіндегі жұмыртқалағыштығы 40 дана жұмыртқадан ... ... ... ... және ... ... ұксас. Оның салмағы 1100-1800 г тартады.
Түйеқұстарға аса қымбат жем керек емес, өйткені дене өсімі көкөніс негізінде жетіледі. Сондықтан ... ... ... құны қаз ... ... ... ... құнынан аспайды. Бір сақа мекиеннен жылына тірілей салмағымен алғанда 4,5 тонна ет өндіруге болады.
Түйеқұс қоразы бірнеше мекиеннен үйір құрайды. Оның ... ... ... ал ... ... ... болады.
Қоршаған ортасының жағдайына қарай түйеқұс қоразы өз аймағының ортасынан ұя орнын тағайындайды. Ойпат немесе құмды жерге ... ... ... 20-30 см, ... 1,5-2,0 ... тең ұя ... Бастаушы мекиен 12-15, ал екінші дәрежедегілер -- 5-8 жұмыртқа салады. Күндіз бастаушы мекиен мезгіл-мезгіл екінші ... ... үяны ... Олар жұмыртқа салысымен тұрып кетеді. Түнде жұмыртқаларды қоразы, ал ... ... ... басады. Жұмыртка басудың ұзактығы (инкубациялық мерзім) орта есеппен 42 күнге созылады.
Жұмыртқалағыштық деңгейіндегі айырмашылықтар генетикалық және ... ... ... ... ... бірі - ... жасы. Жас ұрғашылары бірінші жылы салмағы 1100-1600 г тартатын 10-20 жұмыртқа салады. Екінші жылы жұмыртқаның орташа салмағы 1500 грамға ... ... ... соң ... мен ... 5-10 ... бөліп, жеке бағу керек. Түйеқұс өсіретін фермаларда ұяның ішінде бірнеше жұмыртқа қалдырып, басқасын балапан ... үшін ... ... Бұндай тәсіл оларға келесі жұмыртқа тууға ықпал етеді. Жұмыртқалағыштық ... ... саны ... бағу ... байланысты. Егерде бұл құс жақсы жағдайда күтіліп-бағылса, ұрғашы түйеқұс 40 жасына дейін жұмыртқалайды. Жұмыртқалағыштық ... 5-7 ... ... және бұл көрсеткіш жылдар бойы бір деңгейде тұрады.
2-сурет. Ірісі түйеқұс жұмыртқасы
49403096520Шаруашылықты қарқынды жүргізгенде жүгірту қоршауына бір ... ... ... ... ... ... ... қолданылып жүрген тәжірибе бойынша екеуден немесе үшеуден ... ... ... ... орын алады. Дегенмен, асыл тұқымды құстың қымбаттылығына байланысты, бір қоразға мекиендердің ... ғана ... жөн. ... ... өндіру сапалығы келесі көрсеткіштер бойынша айырылады: туылған жұмыртқа саны, оның тұқымдық қасиеті, ... ... және ... ... ... ... 2 ... 10 күнге дейін сақтауға болады. Эмбрионның теріс ... ... үшін ... ... ... 15-20°С арасында болғаны жөн. Жұмыртқа салу мерзімінің басында жұмыртқалардың сақтау жылылығы жоғарылау болуы мүмкін, ал бұл ... ... ... ... тиіс. 6-7 күн ішінде жиналған жұмыртқалар инкубаторға салынуы керек.
Жұмыртқаларды жинаған ... ... алу ... ... ... жоне еркек-ұрғашысын немесе олар шыққан үйірдің мәліметтерін арнайы дәптерге жазып қою керек. Келешекте бұл мәліметтерсіз асылдандыру, ... ... ... ретін және сұрыптау жұмыстарын жүргізу мүмкін емес.
1-кесте. Асыл тұқымды шаруашылықтарда өсірген түйеқұстарға қойылатын талаптар
Көрсеткіштердің атауы
Көрсеткіштер
Мекиеннің ... ... ... %
75
Балапандардың шығымы, %
60-70
Балапандардың 12 айындағы салмағы, кг
90
Балапандардың 8 апталығындағы тірілей ... ... ... саны (1 ... ... ... ... қадағалап, жұптау мерзіміне көз салған, фермерлер жұп топтарының құрамын шешіп немесе оларды таратып, қайта топ құруға тиіс.
Жұптастырылатын асыл тұқымды құстардың дені сау және ... ... ... ... ... ... жемдегенде жұптасу кезінде теріс әсерін тигізеді. Жақсы жағдайда ... ... ... ... соң 2 ... кейін бастайды. Қарқынды және жартылай қарқынды бағып-өсіру әдістерін қолданғанда ұяларда ... (2-4 ... ... ... инкубациялауға салады.
Жұптасу кезінде фермерлер қораздар қоршауының шеңбері жеткілікті болуын қамтамасыз етуі керек. Қарқынды бағу кезінде асыл тұқымды үштікке ... ... ең аз ... 1000 м2 кем ... тиіс, ал әр ұрғашыға қосымша 200 м2 қосылып отыруы қажет.
Түйеқұстардың үркіп жүгіру қашықтығына ... ... ... Бұл құс ... 40-48 м ... өте ... ... кейін тоқтайды. Сондықтан жұптасу қоршауының ұзындығы 50 м, ал ені 10 м кем ... ... және ... болғаны жөн. Өйткені түйеқұстар 15% уақытын жүріп өткізеді және ... ... ... ... жүрсе, еркектері жеке жүреді. Кеш түскенде үйірдің 80 % бір-біріне жақын отырып ... ал ... ... ... айналаны бақылап түрады.
Сонымен, түйеқұс фермаларының елімізде кең таралуы, өте құнарлы түйеқұс етін өндіруге, сапалы терісінен киім, галантерея заттарын ... және ... ... ... ... мүмкіншілік береді.
2.2 Асыл тұқымды түйеқұстарды селекциялық ұяларда бағудың қолайлы шеңберлері
Тәжірибелер африкалық қара ... екі ... ... ... ... ...
3-сурет. Африкалық түйеқұс балапаны және жұмырқасы
2781301618615
Өспірімдер шеңбері 80x18 м болатын құсханада бағылды. Бұл құсхана бірнеше, әрқайсысынан сыртқы шеңбері 25x30 м ... ... ... ... бар ... бөлінді. Түйеқұстың жүгіру қашықтығы 40 метрден кем болмайтыны белгілі. Сондықтан сыртқы қоршаулар төмендегі жоба бойынша (2- кесте) құрылды.
2-кесте. Өспірім балапандарды 1,5-2,0 ... ... ... бағу ... ... -тәжірибе
2-тәжірибе
Ұзындығы, м
40
45
50
Ені, м
20
20
20
Қоршаудың шеңбері, м[2]
800
900
1000
Қоршаудың 1 басқа келетін шеңбері, м[2]/бас
267
300
330
Түйеқұс өсірудің қиындығы -- ... бір ... бір ... өте ... ... Өсу ... олар жұптасу топтарын (қауымдастықтарды) құрады. Сондықтан "Айқанат құстары' ЖШС ... ... ... ... ... қауымдастықтар сапасы анықталды. Сонымен бірге, әр қауымдастық ішіндегі доминантты ... мен ... ... ... бөлек қоршауға орналастырылды.
Селекциялық ұяларды құру үшін бір ... ... 10 м2 ... жеке бөлімшелер дайындалды. Олардың ішіне, тірілей салмақ сәйкестілігі ... ... әp ... (2-кесте), сыртқы пішіні көрнекті, тірілей салмағындағы айырмашылығы сенімді дәрежеге жетпейтін еркегімен бірнеше ұрғашы түйеқұс орналастырылды.
Алынған әр ... әк ... ... мен ... жеке ... ... ... жұмыртқалар саны өнімді тіркейтін күнделікті журналға жазылды.
3-кесте. Тәжірибенің жобасы
Тәжірибе топтары
Құс саны
Жыныстық қатынасы
Еркек
Ұрғашы
1-тәжірибе
1
1
1:1
2-тәжірибе
1
2
1:2
3 - тәжірибе
1
3
1:3
4-тәжірибе
2
4
1:2
5-бақылау
4
8
1:2
Асыл тұқымды түйеқұстардың ұдайы өндіру ... ... үшін ... ... ... ... 55" ... салынды. Инкубациялау кестесі ҚҚШҒЗИ ұсынған методикалык талаптарына (2002 ж) сай болды. Зерттеулердің ... ... ... әдістемелері бойынша өңделді.
Зерттеулердің нәтижелері. Дені сау балапандарды өсіру барысында олардың құсхана және қоршау ... ... ... ... ... аудару керек. Түйеқұстардың мінез-құлқы жасына, жыл мерзіміне байланысты. Зерттеулер африкалық қара түйеқұстардың 480 ... ... 560 ... ... ... жүргізілді. Бұл мерзім ұрғашы түйеқұстардың жыныстық толысуымен байланысты. Еркектердің жыныстық жетілуі 4-6 ай кеш келеді. Бұл уақытта құстар арасында ... ... ... ... ... ... ... ара - сында иерархиялық қатынастар басталады. Түйеқұстар полигамдық жануарларға жатса да арасында моногамдылар да ... ... ... ... ... ... ... шағылысуға дайын ұрғашыларға ие болу үшін дәстүрлі төбелестер басталады. Доминантты еркек ... ... ... ... немесе санына теуіп, оны қашуға мәжбүр етеді. Қоршаудың ұзақтығы өткізген сегіз байқауда 30,2-60,5 метр аралығында болды, яғни орташа есеппен 42,2 м. ... да өте ... ... 40 ... ... ... ... мүмкін. Демек, түйеқұстар шошынып жүгіргенде арандатуды болдырмау үшін қоршаудың ұзындығы 50-60 м кем болмағаны жөн.
"Айқанат құстары" ЖШС сақа, ... ... ... арасында шағылысу мерзімі наурыз айында басталды. Осы кезде шағылысуға дайындығын білдіру ретінде еркектерінің қызықтыру билері басталып, ... ... ... ... Бұл ... еркектер көздерінің, тұмсығының айналасы және тірсегінің түсі қызыл болды. Еркектері мен ұрғашыларының арасында өтетін қызықты қатынастар арқылы түйеқұстар арасында жеті ... ... ... (3-кесте).
Әр қауымдастық ішіндегі түйеқұс саны 6 бастан 15 басқа ... ... ... каты - насы ... 2,8-ге ... болды. Еркектерінің тірілей салмағы орта есеппен 143,0+-12, ал ұрғашылардың салмағы 118,3+-9,2 кг ... ... ... бұл ... айырмашылығы айтарлықтай болмады.
4-кесте. Сақа түйеқұстар саны
Қауымдастықтар
Еркектері
Ұрғашылары
Жыныстық
қатынасы
Саны, бас
Орташа тірілей салмағы, кг
Саны, бас
Орташа тірілей салмағы, кг
1
4
143,5+-36
11
116,4+-18
2,75
2
3
144+-47
7
118,4+-16
2,33
3
3
147+-53
7
119,1+-31
2,33
4
4
148,5+-43
8
119,9+-25
2,0
5
6
141,5+-22
7
117,4+-29
1,17
6
5
141,6+-25
4
121,8+-31
1,25
7
2
141,0+-0,1
4
116,8+-29
2,0
Барлығы
27
143,0+-12
48
118,3+-9,2
1,8
Тәжірибелік топтар құру үшін селекциялық ... әр ... ... сал - мағы ... ... ... саны 4- ... келтірілген жоба бойынша, түйеқұстар алынды. Ұрғашылары мен еркектерін селекциялык ұяларда біріктірген соң, екі апта ... ... ... ... ... Ең ерте 1 ... мекиендер жұмыртқалай бастады (12 күннен соң), ал басқа топтарда 13-15 ... ... ... ... ... бойынша өндірілген жұмыртқалардың жалпы саны 180 күн өнімділік мерзімінде 850 дана болды немесе бір мекиенге шаққанда 49,7 дана ... ... ... Ең ... ... бір ер - кек ... 2-3 ... мекиеннен келген 2 және 3 топтарда байқалды. Бұл көрсеткіш 1,4 және 5 топтарда, 2 топтағылармен салыстырғанда, 9,2; 7,0; 12,2%, ал 3 ... ... ... ... тобынадағылармен салыстырғанда 6,5, 4,4, 9,4 % төмен қарағанда 2 және 3 ... ... ... Бұл топтарда жұмыртқа салмағында салмағы 7,6-2,8 % жоғары болды.
5-кесте. Жұмыртқаларды инкубациялау нәтижелері
Топтар
Көрсеткіштер
Инкубация-лауға салынған ... ... ... ... ... балапан-дарының саны, бас
Жұмыртқалардың шығымды-лығы, %
Түйеқүс
Балапан-дарының шығымдылық пайызы
1-тәжірибе
12
83,3
7
70,0
58,3
2-тәжірибе
12
100
9
75,0
75,0
3-тәжірибе
12
91,7
8
72,7
66,7
4тәжірибе
12
75,0
6
66,6
50,0
5-бақылау
12
66,6
5
62j5
41,7
Барлығы
60
83,3
35
69,4
58,3
* және 3 топтардан алынған жүмыртқалардың инкубациялық сапалылығы ... ... ... ... жақсы. Бұл көрсеткіштер бақылау тобында 62,5 және 41,7% деңгейде болып, ең жақсы топтағылардан 12,5 және 33,3% тиісінше төмен ... ... ... ... ... еркек түйеқұстар санын көбейту ұрғашылардың ұдайы өну қасиеттерін көтермейді. Мысалы, 2 және 4 ... ... ... ... және ... ... ... ұрықтанғандығы 2 топтағылардан 25,0 және 33,4%, жұмыртқалардың ... 8,4 және 12,5%, ал ... ... ... ... 25,0 жоне 33,4% төмен болды. Селекциялық ұялардағы түйеқұстардың мінез -- құлқын зерттеу бойынша бір ұяда ... ... ... ... ... олар міндетті түрде біреуі бастаушы, қалғандары қосымша, екінші дәрежедегі мекиендер болады.
Түйеқұс жұмыртқасының 1 данасына жұмсалған ең аз жем ... 3 ... то - ... ... (11,0 кг), ал ... 5-топтарда бұл көрсеткіш 46,4 және 34,5% жоғары болды. Бір ... ... құны бұл ... ... ... салыстырғанда, 113,6 теңгеге төмен болды.
2.3 Түйеқұс жұмыртқаларының шығымдылығын тиімді арттыру әдісі
Түйеқұс ... кең ... ... ... ... ... және табылмайтын, бұл құстың өрісін кеңейтуге ықпал ететін зат болды. Осы күні ... ... ... өте ... бағаланады, ал ұрықталмағаны әртүрлі тағам дайындауға қолданылады.
Түйеқұс жұмыртқалары наубайлық өндірісінде қолданылады. Оларға ... ... ... ОАР елінде байқалады және күнделікті тамақ ретінде пайдаланылады. Оларды әртүрлі тәсілдермен дайындайды, мысалы - 45 мин ... ... ... ... екі есе ұзақ ... толық пісіреді. Мұндай ұзақ пісіру түйеқұс жұмыртқасының жоғары салмағымен байланысты - 1500 г жуық ... ... ... 25-30 есе ... 1650 г ... түйеқұс жұмыртқасында 1000 г ақ зат және 320 г сарыуыз болады.
ТМД елдерінде түйеқұс жұмыртқасына қызығушылық ресторандар жағынан байқалады. Олар ... пен ... ... 8-10 ... 1 ... қуырып беруі мүмкін. Сонымен бірге,көп жеке тұтынушылар түйеқұс жұмыртқасын ерекше жағдаймен, мысалы туған күн немесе неке ... ... ... ... ... жұмыртқасына сұраныс Пасха мерзіміне келеді, бірақ бұл уақытта сатылым аз, өйткені түйеқұстар наурыз айының басында немесе ортасында ғана ... сала ... ... ... сәл ... ... ... сақталу ұзақтығын сынау керек. Ұзақ сақталған жұмыртқаның ішіндегі су ... ұшып ... ... жеңілдеу болып, ауа кеңімтігінің көлемі ұлғаяды. Ескі ... ... ... ... біз әкқабықты жармайын десек оның үшкір жағынан кішкене тесік жасап (пышақпен немесе тескішпен) ақ затты сарыуызымен ... ... ... керек. Егерде біз сарыуыз бен ақ затты бір-бірінен бөлек алғымыз келсе, ақ қабықты ортасынана жару керек. Әрине бұл жұмыс ... ... ... ... Ол үшін бір жағы ... кішкене болғанмен, жұмыртқаның сызығы бойынша жіңішке жыра түсіріп аралау керек. Ол үшін электрлі тісті ... ... ... әк ... ... ... ... болады. Құнарлылығы жағынан түйеқұс жұмыртқасы холестерин мен майлы қышқылдардың құрамымен бағаланады. Холестериннің сарыуыздағы деңгейі бойынша түйеқұс жұмыртқасы тауық жұмыртқасына ... және ... ... ... ерекшеленеді.
Осы күні ұрықтанған түйеқұс жұмыртқаларының коммерциялық құны өте жоғары. Бұл жұмыртқалардың салмағы, түйеқұстың тірілей салмағының 100 бөлігінің ... тең. ... ... ... ара алшақтығы өте үлкен. Ең кішісі 900 г, ал ен ... 2000 г ... ... ... ... ... ... ұрғашы үйір 25-30 бастан аспайды. Жұмыртқа салудың қарқындылығы 30 % болғанның өзінде күнделікті ... ... саны 9-10 ... ... - ды, ал ... өтетін жұмыртқалар 8-10 күн бойы сақталады, яғни бұл мерзім ішінде барлық жиналған жұмыртқа саны 80-100 дана болады. Алайда, олардың бәрін ... ... ... әр түрлі салмақтағы жұмыртқалар әр түрлі жылу-ылғалдылық тәртібі бойынша инкубацияланады.
Табиғи жағдайда ұяда 12-18 жұмыртқа болады. Жұмыртқаларды түйеқұс ұрғашысы ... 9-дан 16 ... ... ал ... ... түні бойы басады. Ұя ішіндегі микроклиматтың тұрақтылығы таңқалдырады. Сондықтан жұмыртқаларды қолдан инкубациялағанда инкубатор ішіндегі микроклиматты осы өлшемдерге ... ... ... және ... бойынша біркелкі түйеқұс балапандарын алу және шығымдылығын арттыру үшін ... ... ... әр ... топқа бөлген жөн. Осыған байланысты инкубациялық жұмыртқалардың қолайлы салмағын айыру үшін жұмырткалар үш топқа бөлінді: 1-топқа - ... ... г, 2 ... -- ... г, ал 3 топқа -- 1400-1599 г тартатын жұмыртқалар алынды. Инкубациялауға жататын жұмыртқалар ... ... соң ... "Универсал- 55" инкубаторына салынды. Инкубациялау тәртібі МШжЗҒӨО құс шаруашылығы бөлімшесінің ұсыныстары бойынша (2006 ж) сақталды. Әр топтың ... жеке ... - лық ... астауға салынып барлығы бір жағдайда инкубацияланды. Инкубаиияланып жатқан екінші топтың жұмыртқаларын апта сайын таразыға тартып, ... ... ... ... ... ... ... еңгізіп отырдық. Инкубациялаудың нәтижелері 6-кестеде келтірілген.
6-кесте. Салмағы әр ... ... ... ... саны
20
100
20
100
20
100
Ұрықтанғандар саны
12
60
17
83
13
67
Семіп қалғандар
3
15
2
10
4
20
Өліп қалғандар
1
5
16
-
2
10
Шірігендер
-
-
1
5
1
5
Шыққан балапан саны, бас
8
-
14
-
6
-
Балапандар
шығымдылығы
66,7
-
82,3
-
46,2
Шығымдылық пайызы
-
40
-
70,0
1
30
Инкубациялау барысында жұмыртқа салмағы 1-ші ... ... 3,0%, 2-ші ... 6,3%, 3-ші аптада -- 9,2%, 4-ші аптада -- 10,8%, 5-ші ... - 13,9% ... ... ... ... ... жетілдіруді талап ететіні байқалды, өйткені жұмыртқа салмағының кемуі ... ... ... ... ... ... ... қатар 2-ші топтағы жұмыртқалар арасындағы семіп қалғаңдары 1- ші және 3-ші ... ... 5 және 10%-ға кем ... ал ... ішінде өлген балапандар болмады. Жұмыртқалардың ұрықтанғандық деңгейі 1-топта 2 топтағылардан 23%-ға, ал 3- ... - 16%-ға ... ... ... жағдайға байланысты 2 топтағы жұмыртқалардың шығымдылық пайызы анағұрлым жоғары еді. Бұл жағдайда ... ... ... ... орта ... 36,5 °С, ... 25% деңгейінде болғаны жөн. Шығаруға арналған инкубатор ішіндегі температура 35 °С, ал ылғалдылық 50% деңгейінде болу керек.
4-сурет. Түйеқұс ... ... ... кең ... ... ... ... қымбат және табылмайтын, бұл құстың өрісін кеңейтуге ықпал ететін зат болды. Осы күні ұрықталған түйеқұс жұмыртқасы өте жоғары бағаланады, ал ... ... ... дайындауға қолданылады.
Түйеқұс жұмыртқалары наубайлық өндірісінде қолданылады. Оларға деген ерекше қызығушылық ОАӘ елінде байқалады және ... ... ... ... ... ... тәсілдермен дайындайды, мысалы - 45 мин ішінде толық пісірмей немесе екі есе ұзақ қайнатып ... ... ... ұзақ ... ... жұмыртқасының жоғары салмағымен байланысты - 1500 г жуық болғандықтан тауық жұмыртқасынан 25-30 есе ... 1650 г ... ... ... 1000 г ақ зат және 320 г ... ... ... елдерінде түйеқұс жұмыртқасына қызығушылық ресторандар жағынан байқалады. Олар ерекшелік пен экзотиканы іздеген, 8-10 ... 1 ... ... ... ... ... ... көп жеке тұтынушылар түйеқұс жұмыртқасын ерекше жағдаймен, мысалы туған күн немесе неке тойына сатып ... ... ... жұмыртқасына сұраныс Пасха мерзіміне келеді, бірақ бұл уақытта сатылым аз, өйткені түйеқұстар наурыз айының басында немесе ортасында ғана жұмыртқа сала ... ... ... сәл ... ... жұмыртқаның сақталу ұзақтығын сынау керек. Ұзақ сақталған жұмыртқаның ішіндегі су ... ұшып ... ... ... ... ауа кеңімтігінің көлемі ұлғаяды. Ескі жұмыртқалар сілкігенде торсылдайды. Егерде біз ... ... ... оның ... жағынан кішкене тесік жасап (пышақпен немесе тескішпен) ақ затты сарыуызымен ... ... ... ... ... біз ... бен ақ ... бір-бірінен бөлек алғымыз келсе, ақ қабықты ортасынана жару керек. Әрине бұл жұмыс тауықтың жұмыртқасындай жеңіл емес. Ол үшін бір жағы ... ... ... ... сызығы бойынша жіңішке жыра түсіріп аралау керек. Ол үшін электрлі тісті пышақ ыңғайлы. ... әк ... ... ... бөлуге болады. Құнарлылығы жағынан түйеқұс жұмыртқасы холестерин мен ... ... ... ... ... ... ... бойынша түйеқұс жұмыртқасы тауық жұмыртқасына жақындайды және жоғары диеталық ... ... ... ... шыны ... адамның көз ауруын емдеуіне қолдануға болады деген сөз бар. Дегенмен, офтальмалогияда бұл ... адам ... ... ... ... жоқ. ... еті, терісі және жұмыртқасымен қатар олардың кірпігін суретшілердің қыл қаламын жасауға қолданады. Тырнағынан ... алқа ... және оның ... ... ... ... ... қабығынан алтын, күміспен әшекейленген ыдыс, басқа да бұйымдар жасайды.
Соңғы кездегі нарықтық заманда түйеқұс майы кең сұраныс тапты. ... майы көп ... ... оның ... маңызды май қышқылдары өте көп және 100% триглицериттардан тұрады. Бұл май бактерияларды, аллергияны басады және ісік қабынуын ... ... және ... ... ... заттар шығару өндірісі тұрғызылып, олардың тауар ассортименті әрдайым өсіп келеді.
Еліміздің құс етін өндірушілері ... ... құс етін ... және ... номенклатурасын кеңейтуді мақсат етіп қойып отыр. Алға қойылған мақсатқа жету үшін, ең алдымен мынандай мәселелерді шешу ... ... ... құс ... мен ... ... шаруашылықтарды пайдалы технологияға ауыстыруды, құсты инфекциядан қорғауды қамтамасыз ететін қажет құрал-жабдықтары бар құсханалардың жаңа түрін салу, құсты және құс ... ... ... ... ... ... ... конструкциясын жасау, құсты клеткалық батареяда ұстағандағы сұрыптау және ... ... ... ... мақсаты олардың денсаулығын, биологиялық және физиологиялық мінездемелерін ... ... ... мен әр ... ... ... ... жоспарлаудағы мақсат - жоғары өнімді құс алу.
Бұл құс көп бағалы өнімдер береді, атап айтсақ ет, ... ... т.б. ... 90 кг тартатын бір құстың өзінен 35 кг ет, 5 кг май, 16 кг сүйек, 4,6 кг ... ... ... және 2 кг жуық ... ... Шеңбері 1,2-1,5 м2 болатын терінің салмағы 7 кг болып, құс салмағының 7 % ... ... ... ... өндіруде пайдаланылады.
Түйеқұстардың жоғары сапалы терісінен сөмке, ботинка тігеді, ... ... әйел ... ... ... және театралдық киіміне тағады.
Түйеқұс фермаларындағы табыстың қосымша көзі ... ... ... да ... ... көргісі келетіндер әрқашан табылады. Сонымен қатар ферма жанындағы мейрамханадан тамақтануды және кәде-сый ... ... ... ... ... ... түйеқұс етінен және жұмыртқасынан жасалған тағамдар міндетті түрде ... ... ... 50ден аса ... ... Бұл құс өте ... (+30+350С) және өте төмен (-20-250С) температураға төзе береді. Сондықтан кең байтақ еліміздің әр ... ... ... болады.
Соңғы жылдары түйеқұс шаруашылығы дүние жүзінде қарқынды дамып келе жатыр. АҚШта, Австралияда және Еуропада 1996жылдан бастап сою үшін құс ... ... ... ... ... ... құс саны 1998 жылы ... жетті, ал 2000 жылы екі есеге көбейді.
Қолданылған әдебиеттер:
* Төреханов, А.Ә. Түйеқұс жұмыртқаларының шығымдылығын тиімді арттыру әдісі / А.Ә. ... Д.Қ. ... Г.Б. ... // Жаршы. - 2008. - №9. - 38 б.
* Есімсеитова, Г.Б. Африкалық қара түйеқұстар ... ... / Г.Б. ... Д.Қ. Ахметжанов // Жаршы. - 2008. - №12. - 42 ... ... А.Ә. Асыл ... түйеқұстарды селекциялық ұяларда бағудың қолайлы шеңберлері / А.Ә. Төреханов, Д.Қ. Ахметжанов, Г.Б. Есімсеитова // ... - 2008. - №6. - 55 ... ... Д.Қ. ... ... ... / Д.Қ. ... Қ.А. Молдажанов // Жаршы. - 2006. - №1. - 38 ... ... Б.Т.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Медицинада тін жасушаларын қолдану9 бет
Түйе ұдайы өсіру3 бет
Түйе өсіру3 бет
Арал теңізінің тартылу себептері6 бет
Ауыл адамдарының да жағдайын ойлай келетін болсақ4 бет
Ақшаның шығу тарихын білеміз бе?11 бет
Георгиннен фруктоза алудың тиімді жағдайын анықтау4 бет
Малазықтық дақылдар және олардың сипаттамасы9 бет
Малшаруашылығы өнімдеріне шығарудың экономикасы3 бет
Сақтар мен ғұндар9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь