Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары

КІРІСПЕ 1
Тарау 1 ДЕПОЗИТТІК ОПЕРАЦИЯЛАР БАНК РЕСУРСТАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ НЕГІЗГІ КӨЗІ РЕТІНДЕ
1.1 Банктің депозиттік операцияларының теориялық негіздері 6
1.2 Банктің депозиттік операцияларының түрлері мен
олардың сипаттамасы 15
Тарау 2 “ҚАЗАҚСТАН ХАЛЫҚ БАНКІ” АҚ.Ы МЫСАЛЫНДА КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ДЕПОЗИТТІК ОПЕРАЦИЯЛАРЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердегі депозиттік базаны бағалау 25
2.2 “Қазақстан Халық Банкі” АҚ.ның депозиттік
операцияларын талдау 29
2.3 «Қазақстан Халық Банкі» АҚ.ның несие және депозит нарықтарындағы операцияларын салыстырмалы талдау 48
Тарау 3 КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕГІ ДЕПОЗИТТІК ОПЕРАЦИЯЛАРДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Қазақстандық банктердің депозиттік саясатының кейбір қырлары және даму ерекшеліктері 62
3.2 Қазақстан Республикасының коммерциялық банктеріндегі депозиттерді сақтындыру жүйесінің даму келешегі 67
ҚОРЫТЫНДЫ 73
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 76
ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..81
Қазақстан Республикасының Президенті Н. Ә. Назарбаевтың 2006 жылғы 1 наурыз айындағы «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында: Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» атты Қазақстан халқына Жолдауында атап өтілгендей «Өркенді де өршіл дамып келе жатқан қоғамның іргетасы тек қана осы заманғы, бәсекеге қабілетті және бір ғана шикізат секторының шеңберімен шектеліп қалмайтын ашық нарық экономикасы бола алады. Бұл – жеке меншік институты мен келісім-шарттық қатынастарды құрметтеу мен қорғауға, қоғамның барлық мүшелерінің бастамашылығы мен іскерлігіне негізделген экономика» [1]. Ал бұл мақсаттарға жету үшін осы іскерлікті жүзеге асыруға және шығарылатын өнімдердің жоғары бәсекелік қабілеттілігін орнатуға көмектесетін банк жүйесінің несиелері болып табылады. Бұл несиелер, өз кезегінде, банктердің тартылған ресурстары арқылы берілетініне көзіміз жетеді. Мемлекет басшысының алға қойған мақсаттарын орындау – Үкіметтің басты міндеті. Оны іске асыру үшін 2006-2008 жылдарға арналған Үкімет бағдарламасы жасалып бекітілді. Бұл бағдарлама бойынша резиденттердің депозиттері 1654 млрд. теңгеден 2008 жылы 3525 млрд. теңгеге өсуі жоспарлануда [2]
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктерi Конституцияға, «Қазақстан Республикасының банктерi мен банктiк қызмет туралы» 1995 жылдың 31 тамызындағы Қазақстан Республикасының заңына, «Салық және бюджетке төленетiн басқа да мiндеттi төлемдер туралы» 12-маусым 2001 жылғы ҚР кодексіне, «Валюталық реттеу туралы» 3аңға, «Екiншi деңгейдегi банктердегi клиенттердiң бaнктік шоттарын ашу, жүргiзу және жабу тәртібi туралы» 1997 жылғы 4 наурыздағы заңға сәйкес депозиттiк операцияларды жүргiзедi.
1. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы // Егеменді Қазақстан, 2006 ж., 2 наурыз – 3-4б.
2. Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 30 науырыздағы № 80 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006-2008 жылдарға арналған бағдарламасы // Егеменді Қазақстан, 2006 ж., 1 сәуір –6 б.
3. «ҚР-ғы банктер мен банктік қызмет туралы ҚР заңы» 31 тамыз 1995 ж.;
4. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Жалпы редакциясын басқарған Ғ.С.Сейітқасымов. –Алматы: Экономика, 2004. -466 б.
5. Иванов В.В. Как надежно и выгодно вкладывать деньги в коммерческие банки. Москва: ИНФРА М, 2007 г. – 348 стр.;
6. Кейнс Дж.М. Общая теория занятности процента и денег. Москва 2006 г. - 435 стр.;
7. Рикардо Д. Сочинения. Пер. под ред. член-корр. АНСССР М.Н. Смит. Москва: Госполитиздат, 2005 г. Т2 О денежном обращении и банках. 562 стр.;
8. Фишер И. Покупательная сила денег. Финансовое издательство. Москва, 2004 г. – 348 стр.;
9. Канцеленбаум З.С. К вопросу о сущности банковского депозита. // Деньги и кредит – 2005 г. №4;
10. Финансово – кредитный словарь, т 1, 268 стр.;
11. Сейіткасымов Г.С. Банковское дело. Учебник – Алматы: Каржы – каражат, 2007 г. – 576 стр.;
12. Соколов А.А. Проблемы депозитного обращения и валютной политики, Москва 2007 г. – 245 стр.;
13. Козлов Г.А. Теория денег и денежного обращения, Москва 2007 г. – 474 стр.;
14. Панкус Ю.В. Деньги прошлое и современность. Ленинград: изд. Ленинградского университета, 2003 г. – 347 стр.;
15. Грязнова А.Г., Молчанов А.В., Тавасиев А.М. Банковская система России. Книга II. Москва: ТОО Инжиринго-консалтинговая компания. 2005г., 322 стр.;
16. Мақыш С.Б., Ілияс А.Ә., Банк ісі : Оқу құралы –Алматы : Қазақ университеті, 2004-241 бет;
17. «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ғы жеке тұлғаларға депозиттерді ұсыну Ережесі;
18. Бельгибаева К.К. Финансовая и банковская статистика: Учебное пособие. – Алматы: Экономика, 2004. – 200 стр;
19. Панова Г.С. Кредитная политика коммерческих банков. Москва: 2006 г., 278 стр.;
20. Абдильманова Ш.Р. Банковский маркетинг на рынке услуг населения. Алматы: Жибек жолы, 2005 г., 186 стр.;
21. Максимов Е.Ф. Банки и банковские операции. Учебник – Москва: 2006 г., 345 стр.;
22. Финансово-кредитный механизм и банковские операции. Под ред. Букато В.И., Лапидуса М.К. – Москва: Финансы и статистика, 2004 г., 327стр.;
23. Панова Г.С. Банковское обслуживание частных лиц. – Москва: 2003 г., 294 стр.;
24. Уткин Э.А. Банковский маркетинг. Учебное пособие. ИНФРАМ Метаинформ, 2005 г., 296 стр.;
25. Путнель Б.Х., Озиус М.Р. Управление рисками современного коммерческого банка. 2005 г.;
26. Аникин А.В. Защита банковских вкладчиков – Москва: Дело, 2006 г., 312 стр.;
27. Банковская система России. Настольная книга банкира. Москва.ДеКА. книга ІІ , 268 стр.;
28. Воронин В.И. Страхование депозитов – экономический и социальный стабилизатор рыночной экономики.//Банковское дело. 2005 г., №1, 46 стр.;
29. Банк-агенттің тендер жүргізу тәртібі туралы инструкция. 2004 жыл.
30. «О текущей ситуации на финансовом рынке» // Банки Казахстана,
№ 2,3- 2008 г. 3-4 стр.
        
        Мазмұны
Кіріспе 1
Тарау 1 Депозиттік операциялар банк ресурстарын қалыптастырудың негізгі
көзі ретінде
1.1 Банктің депозиттік операцияларының теориялық негіздері ... ... ... ... түрлері мен
олардың сипаттамасы 15
Тарау 2 “Қазақстан Халық Банкі” АҚ-ы мысалында коммерциялық банктердің
депозиттік ... ... ... ... екінші деңгейлі банктердегі
депозиттік базаны бағалау 25
2.2 “Қазақстан Халық Банкі” АҚ-ның депозиттік
операцияларын талдау ... ... ... Банкі» АҚ-ның несие және депозит нарықтарындағы
операцияларын салыстырмалы ... ... 3 ... банктердегі депозиттік операцияларды ұйымдастырудың
жетілдіру жолдары
3.1 Қазақстандық банктердің депозиттік саясатының кейбір қырлары және
даму ... ... ... Республикасының коммерциялық банктеріндегі депозиттерді
сақтындыру жүйесінің даму келешегі ... ... ... ... ... ... ... Н. Ә. Назарбаевтың 2006 жылғы 1
наурыз айындағы «Қазақстан өз дамуындағы жаңа ... ... ... ... ... барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру
стратегиясы» атты ... ... ... атап ... ... де
өршіл дамып келе жатқан қоғамның іргетасы тек қана осы ... ... және бір ғана ... ... ... ... қалмайтын
ашық нарық экономикасы бола алады. Бұл – жеке меншік институты мен келісім-
шарттық қатынастарды ... мен ... ... ... ... мен іскерлігіне негізделген экономика» [1]. Ал ... жету үшін осы ... ... асыруға және шығарылатын
өнімдердің ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бұл несиелер, өз кезегінде, банктердің
тартылған ресурстары ... ... ... ... ... алға ... мақсаттарын орындау – Үкіметтің басты міндеті. Оны
іске асыру үшін 2006-2008 ... ... ... ... ... Бұл ... ... резиденттердің депозиттері 1654 млрд.
теңгеден 2008 жылы 3525 млрд. теңгеге өсуі жоспарлануда ... ... ... банктерi Конституцияға,
«Қазақстан Республикасының ... мен ... ... ... 1995 ... тамызындағы Қазақстан Республикасының заңына, «Салық және ... ... да ... ... ... 12-маусым 2001 жылғы ҚР
кодексіне, «Валюталық реттеу туралы» 3аңға, «Екiншi ... ... ... шоттарын ашу, жүргiзу және жабу тәртібi туралы» 1997
жылғы 4 наурыздағы ... ... ... ... ... және ... ... туралы» Қазақстан Республикасының 3аңына
сәйкес «депозит - бiр тұлғаның екiншi тұлғаға - банкке ... ... ... ... ... ... қайтару шартымен, бiрiншi ретте талап
еткенде сондай - ақ белгiлi бiр мерзiм ... ... ... шартына
байланыссыз, толығымен немесе бөлiктеп, алдын-ала келiсiлген өсiммен немесе
өсiмсiз, тiкелей депозиторға (салымшыға) ... оның ... ... тұлғаға берiлетiн ақшалар» [3].
Қазақстан Республикасының банк жүйесiнiң қызмет етуі ... ... ... ... (Бизнес банк, Көмiрбанк) кенеттен жабылып қалып, өз
салымшыларының алдындағы мiндеттемелерiн орындай алмауы әлi де ... ... ... ... ... бар ... көрсетедi. Бұл кемшiлiк
тек қана осы банкротқа ұшыраған банктiң ... ғана ... ... осы жүйенiң бас буыны Ұлттық банк тарапынан да кетiп отыр деп ұғyғa
болады. Өйткенi, Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... ... пайдаланып қадағалау жүргiзуiнде қателiктерге
жол берiп ... ... банк ... қызмет eтyi әр уақытта тәуекелмен
байланысты болып отыратындығын дәлелдеудiң ... жоқ ол ... ... ... ... ... ұшырады деген кейбiр банктер (Агроөнеркәсiп ... ... ... банк ... ... ... (Наурыз банк)
бұл нapықтық экономика элементтерiнiң дұрыс жұмыс iстеп ... ... ... ... ... ... болған бұл банк
Қазақстан халқына өз ... ... ... ... ... деген
сенiмдемiз.
Экономистердiң есептеуiнше бүгiнгi күнi халық қолында банк ... ... ... ... ... едәуiр қаражат бар деген
болжамдар айтылуда. Ол ... ... ... 400 ... ... деп
айтылса, бiрде 1 млрд.доллардан астам ақшалай қаражат бар деп ... ... ... 2000 жылы ... ... ... Қазақстан
Республикасы Президентiнiң жасаған баяндамасында аталды.
Коммерциялық банктердiң өздерiндегi бар ... ... ... ... ... ұзақ мерзiмдi несиеге бере алмауы, ол да ... ... әлi де ... мәселелердiң бар eкeнiн
көрсетедi. Атай кетер болсақ, олар:
- депозиттiк салымдар көлемiнде қысқа және орта ... ... көп ... бұл ... ... ұзақ ... бере ... келедi;
- ұзақ мерзiмге қаражаттарды инвестициялау ... ... ... ... ... Мұндай уақыт банк тұсынан қарағанда
әлi де болса келе ... ... және тaғы ... да көптеген себептерi
бар.
Қазақстан Республикасының Коммерциялық банктерi қазiргi ... ... ... тұлғалардың уақытша бос ақшалай қаражатын банк ... ... ... ... ... жұмыстар атқарып жатыр. Олар өз
тәжiрибелерiмен бiрге шетелдiк ... озық ... де ... әр түрлi шарттармен, мазмұнмен, мерзiммен жаңа депозиттiк ... ашу, ... ... ... ... төлеу, электронды
есеп айырысулар жүргiзу, ... ... ... ... банкинг
қызметтерiн көрсету және т.б. тәжiрибелердi енгiзуде.
Бұл қызметтердiң барлығы да ... ... ... ... ... ... көбейуіне әсер етіп отыр.
Коммерциялық банктердегі депозиттік ... ... ... ... ... ... ... Бұл
ғалымдар: Б.И. Алехин, А.В. Аникин, Ю.А. Бабичев, В.И. ... ... ... Г.С. Панова, В.М. Усоскин және т.б.
Депозиттердің экономикалық мәнін түсіндірген ... ... ... Г.Т. Калиева, К.К. Ильясов, У.М. Искаков, Ж.О. Ихданов, Н.К.
Мамыров, Д.М. Мажитов, В.Д. Мельников, Г.С. ... ... ... және ... ... шетелдік экономист ғалымдардың депозиттерді теориялық
- әдістемелік және тәжірибелік ... ... ... ... ... Экономиканың дамуындағы банктердің алатын орны мен ... ... ... атап ... болады: Дж. Кейнс, Р. Коттер,
Р.Смит, Э.Родэ, Д. Рикардо, И. ... ... П. ... және ... ... болып Коммерциялық банктердегі депозиттік
операцияларды ұйымдастыру табылады және Коммерциялық банктердегі ... ... ... ... ... ... мақсаты мен мiндeттepi. Коммерциялық банктердегі
депозиттік операциялардың ұйымдастырылуын ... ... ... және ... ... тартудағы мәселелерді қарастыру.
Жұмыстың мақсатынан туындайтын негiзгi мiндeттep:
▪ ақша-несие қатынастары жүйесiндегi ... ... мәнi мен ... ... ... ... Банкі” АҚ-ның депозиттерін талдау және оларды басқа
банктердің балама депозиттерімен салымтыру;
▪ депозиттердi сақтандыру ... ... мен ... ... ... ... негiзiнде талдау жүргiзу;
▪ депозиттердi сақтандыру қорының қызметiне талдау жасай отырып, оны
жетiлдiру ... ... ... ... жазу ... отандық және шетелдік ғалымдардың мерзімді
басылымдардағы мақалалары және оқулықтары, нормативтік – заңнамалық актілер
қолданылды.
Дипломдық жұмыс кіріспеден, 3 тараудан, ... ... ... ... банк ... ... ... ретінде
1.1 Банктің депозиттік операцияларының теориялық негіздері
Уақытша бос ақшалай қаражаттарды жинақтау – коммерциялық ... ... ... Бұл ... ... ... капиталы мен
тартылған қаражаттардан тұрады. Меншікті ...... ... ... және ажырамас бөлігі, бірақ ол оның ... тек 10%-ын ... ... ... ... ... құрамында меншікті капиталдың төменгі деңгейі болуы
мынандай жaғдайлармен ... - ... ... ... ... делдалы ретiнде басқа кәсiпорындардың, мекемелердiң және
халықтың yaқытшa бос каражаттар сомасын ... ... ... ... оларды тиiмдi басқарады, сондай-ақ олардың қауiпсiздiгiн
қамтамасыз ... және ... ... ... ... алушыға ұсынaды.
Екiншiден, депозиттердi ... ... ... ... ... жаппай кepi алу қayiптiгiн төмендетедi. Үшiншiден, банктерге
тартылатын ... ... ... ... ... ... қарaғанда қондырғы ғимараты ыңғайлы, өтiмдi және
нарықта оңай өткiзiледi.
Басқа кәсiпорындармен салыстыpғанда осы ... ... ... ... ... ... ... өзара
қатынасында өз мiндеттерiн жүзеге асыруға және дұpыс ... ... ... Ең ... ... ... банк кызметiн бастау үшiн
қажет. Сонымен қатар, офистi, жабдықтарды сатып алу және ... ... ... ... дамытудың келесi кезеңдерiнде шығындарды
төлеу үшiн ... ... ...... ... ... қоры. Осы
сипатты меншiктi капитал маңызды, сөзсiз ... қор ... ... ... мен оның ... ... ... ету үшiн
банктiк қаражаттар құpылымында оның рөлi өте жоғары.
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... асыру үшiн тартылған қаражаттардың 90%-нан жоғары ... ... ... өз ... уақытша бос ақшалай
қаражаттарын жинақтайды. Дәстүрлi түрде осы ... ... ... құрайды. Депозит пен банктiң клиенттерiнiң ... ... ... және ... салымдарының барлығы түсiндiрiледi.
Банктердiң aқшалай қаражаттарды салымдаpға тарту және ... ... ... ... ... ... ... деп аталады.
Осылардың негiзiнде коммерциялық ... ... ... негiзгi
бөлiгi құралады.
Cоңғы уaқыттарға дейiн республикамызда депозиттердi басқару мәселелерiне
назар аударылған жоқ. Банк ... ... ... ... ... мөлшерi мен өзiндiк ерекшелiгiне байланысты қарыз берудi
қамтамасыз ету ... ... ... жоқ болатын. Қарыздық
салымдар мен қарыздық қордың ... КСРО ... ... ... ... қор өз ... КСРО ... өзiнде орталықтандырылған тәртiппен қалыптастырылған және ол
республикалық ... ... ... ... ... бөлiнген, ал
республикалық - облыстық кеңселер ... ... ... бойынша
бөлiнген, сонымен қатар, мемлекеттiк банктiң ... ... ... ... Осы себептерге байланысты елде банктердiң
депозиттiк ... ... ... ... теориясының
жасалмaғандығынан бiз шетел ... ... ... ... ... iскерлiк фирмалар, акционерлiк компаниялар, жеке кәсiпорындар,
коммерциялық емес ұйымдар, ... ... ... ... ... органдары қаражаттарды коммерциялық банктерге ынтамен
орналастырады. Бұл бiрнеше себептерiмен түсіндiріледі. Бiрiншiден, ... ... ... ... етедi, екiншiден, салымшылар өз
салымдарын кез ... ... ... ... етiп қана ... одан асатын
сомада қарыз ала алады, үшiншiден, бұл салымдар табыс әкеледi.
Депозиттiк операциялар мынадай қағидалармен ұйымдастырылады:
- ... ... ... ... болашақта пайда алу үшiн жағдай жасауға;
- депозиттiк ... ... ету ... банк ... ... өтiмдiлiгiн демеу мақсатында икемдi
депозиттiк саясат жүргiзiлуi керек;
- банк балансының өтiмдiлiгiн жоғары дәрежеде демеп отыратын ... ... ... ... ... ... назар
аударылуы қажет; депозиттiк операциялармен қарыздарды беру ... ... ... және ... ... ... байланыс пен
сабақтастылықты қамтамасыз ету қажет;
- депозиттердi ... ... ... банктiк қызметтердi дaмытyғa
шаралар қолдану [4].
Депозиттiк қатынастардың субъектiлерi бiр жағынан банк, ... ... ... ... ... (салымшылар) ретінде заңды, жеке
тұлғалар, ҚР резиденттерi және резидент емес ... ... және ... емес ... бола алады. Шотты ашқан кезде банк ... ... ... негiзделген құқықтық қатынастар ... Бұл ... ... заң мен ... ... келiciм-шартына
сәйкес бюджетке есептелуге тиiс салықтарды төлегеннен, есептелген мүдде мен
депозиттің негiзгi сомасын ... ... ... ғaнa ... ... ... ... рәсiмделедi.
Депозит экономикалық категория ретiнде жинақ ақшаның құрамдас бөлiгi
болып табылады. Бiрақ, егер жинақ ақша табыстарды бөлу және ... ... ... ... ... ... бөлу ... аясын қамтиды.
Барлық жұмсалымдардың түрлерi жинақ ақша болып табылады. Депозит - жинақ
ақшаларды сақтаудың бiр түpi.
Депозиттiң экономикалық категорияларын ... ... ... айтуға болады:
1. Депозиттер банктермен ақшалай қайта бөлiну процестерiн қарастырады,
яғни салынған салымдардың алу ... ... ... ... ақша
қаражаттарының қолма-қол қайтарылуы шарттастырылған.
2. Депозиттер жеке табыс бөлiгi peтiндe капиталмен тығыз байланысты.
Мұндай қайта бөлу ... ... ... ... салымдарды өтеу
кезiнде есептелген пайыздар ... ... алу ... ... Депозиттер қайтарылу мерзiмдерi бойынша көп түрлiлiгiмен.
сипатталады. Бұл ... ... және ұзақ ... салынған салымдар
және мезгiлсiз салымдар болуы мүмкiн.
Депозиттiк операциялармен пайда болған қайта бөлу ... ... оғaн ... ... бере ... - бұл банк ... балансында көpiнeтін, депозиттiк
портфельге ақша салымдарын ... ... ... ... ... ipi ... бөлiнy қатынастарының жиынтығы.
Осы уақытқа дейiн осы экономикалық категориялардың талдау көзi ... ... ... ... ... жоқ. ... ... әдебиеттерде депозитке оның қалыптасу көздерi, ... ... және т.б. ... ... әр ... ... ... берiледi.
Депозиттер және банк тәжірибесiнде қолданылатын депозиттiк ... ... әр ... және ... ... - ... көзқарастар бар.
Әлемдiк банк тәжiрибесінде депозит peтiндe банктiк немесе басқа да қаржы
мекемелерiне ... ... ... ... мен бағалы қағаздар
қарастырылады. [5]
Депозит терминi анықтамасына көптеген ғалымдардың салыстырмалы теориялық
көзқарастарын келтiруге болады:
Дж. Кейнс - ... ... ақша ... ... ... ... ... - банктiң қажеттi капитал ретiнде тартылған ресурстары. Банк
өзiнiң меншiк капиталын пайдаланудан пайда алып отырған ... онда ... ... бола ... еді. ... негiзгi пайдасы тек басқа
капитaлды тартып орналастырған ... ғана ... ... /7, 252 б./.
И. Фишер көзқарасы бойынша, бұл несие ... ... ... ... тұжырымдамаларды келтiредi: «кәсiпкерлiк үшiн қосымша несиелердi
құра отырып, ... ... ... ... ... жинауды
жүзеге асырады, бұл кәсiпкерлер ... ... ... ... және ұзақ - қысқа мерзiмдi несиелер бойынша ... ... ... ... Кейнстың көзқарасы бойынша, ақшаға деген сұраныс табыстарға деген
қaтынастар ... ... ... ... ... ... бұл
түciнiк тұрғындардың қаражаттарын ... ақша ... ... ... Сондықтан табыстар қатынасы бойынша айналысының
жылдамдығы төмендеген өтемпаздыққа артықшылық беру ... ... ... Ол бipey ғана емес және де ... ... ... өз ... өтiмдiлiгiнiң және өтiмсiздiгiнiң apacындa
өздерiнiң жинақталған жинақ ақша қорларына қатысты ... ... ... ресурстарды тарту банк капиталдарына қажет деп қарастырған. Бұл
сол ... ... яғни егер банк тек ... ... ... ғана пайда болатын болса, ол ешқашанда мекеме бала алмайтын
едi. ... ... ... тек сырттан тартылған капиталды қарызға
берумен ғaнa құралады [7].
З. С. Канценеленбаум. ... - ... ... өз ... ... пайдаланyға беруi [9].
Депозиттердi ақшалай қаражаттар немесе әртүрлi құндылықтар деп зерттеу
бойынша жалпы экономист - ғалымдардың ... ... - ... Бұл ... - ... ... заманда банк операцияларының
немесе қызметтерiнiң өркендеп дамуымен өз шешiмiн тауып жатыр. Оны ... ... ... келесi жағдаймен түсiндiруге болады. Ол:
- коммерциялық банктердегi депозиттер тек ақша ... ... ... ... ... және ... да ... қазiргi уақытта банктерменен
депозиттiк операция жүргiзу мақсатында емес, тек қана ... және ... ... ғана ... ... Клиенттер банктiң
көpceтeтін қызметi үшiн ... ... ... ... ... заттар мен бағалы тастар екiншi деңгейлi коммерциялық банктер
жүйесiнде қазiргi уақытта eкi мақсатта сақталынуы мүмкiн:
а) банктер өзiнiң ... ... бiр ... ... демеп отыру
үшiн, бұл жағдайда қымбат бағалы металдар өтiмдiлiгi өте жоғары ... ... ... ... ... ... табу ушiн.
Шетел әдебиеттерiнде депозит түciнiгiнe барлық ... және ... ... ... басқа банк клиенттерiнің басқа да ... ... ... ... ... ... ... тек кәсiпорындардың және жеке
тұлғалардың мерзiмдi салымдары, ... ... есеп ... ... және басқа да арнайы пайдаланылған шоттардағы ... ... ... ... ... ақша салымдарын
қалыптастыру ... оның ... ... ... ... бөлiну
жиынтығы, яғни ол банк балансының пассивiнде көрiнедi, ... ... ... болады. Депозиттiк операциялар банктермен несие ақшаны
белгілi бiр уақытқа немесе уақыты көрсетілмеген мерзiмге қабылдау [11].
Депозиттердiң қалыптасуы және құралуы ... ... ... ... ... ... ... Олай болу себебi банктiк есеп шот
ашылып, онда ... ... ... ... ... ... ... бiр жағынан коммерциялық банктер үшiн клиенттерi алдында
мiндеттемелер туғызады, ал ... ... ... сол ... ... ... мүлiктiк талап ету құқығын туғызады. Себебi,
депозитке айналған банктiк емес шоттарда жатқан ... ... ... уақытша пайдалану құқығы ... ... ... ... ... ... Соколов А.А., Козлов Г.А., Панкус
Ю.В. депозиттiк ақшалар – несиелiк ақшалардың дербес түpi деп ... ... ... ... ... болатындығын дәлелдейдi. Себебi
банктен ашылған шоттардағы
ақшалай қаражаттар клиент пен банктiң арасындағы мүлiктiк
қатынастармен өзара мүлiктiк ... ... ... көзi ... ... мен депозиттiк операциялардың экономикалық мәнiн,
мазмұнын өзара мүлiктiк ... ... ... ... керек. Мұндай ғылыми iзденic тек қана депозиттер мен
несиелiк ресурстарды қатар қоя отырып, зерттеп ... ... ғана ... ... ... ... бере алады.
Ал бұл өз кезегiнде коммерциялық банктердiң депозиттiк және ... ... ... ... ... ... банк
менеджментiнiң тиiмдiлiгiн арттырары сөзсiз. Себебi банктiң ... және ... ... ... ... ... ... байланысты коммерциялық банктердiң депозиттiк және ... ... және әpi ... ... жаңа ... басқару әдiстерiн
қарастыру керек.
Ресейлiк экономист – ғалымдардың келесi тобы Грязнова А. Г. Молчанов
А.В, Лаврушин О.И., ... Г.С., ... В.А., ... ... ... ... алған қаражаттарының нетiзгi бөлiгiн
депозиттер құрайды, яғни банк ... ... ... салған немесе
қаржылық және банктiк операцияларды ... ... ... ... ... дейiн сақталынатын ақшалай қаражаттары деп түсiндiредi
[15].
Бiз депозиттерге берiлген түсiнiктерге қосыла отырып, қазiргi ... ... ... ... ... келесiдей
aнықтамa беремiз:
Депозиттер деп депозиттiк операциялардың субъектiлерi - жеке және заңды
тулғалардың депозиттiк шотқа белгілi бiр ... ... ... ... ... ақша қаражаттарының сомасын айтамыз.
Егер Қазақстан ... ... ... ... ... ... даму ... eскepeтiн болсақ онда
депозит анықтамасы келесiдей болып түсiндiрiлyi керек:
Депозит дегенiмiз коммерциялық банктерге белгiлi-бiр ... ... ... ... пайызы төленуi тиic болып, ... ... ... және ... ... ... ... зерттеуімiздiң нәтижесі бойынша отандық ғалымдардың зерттеулері
депозиттердiң келесi қызметтерiн атап айтуға болады:
1) Коммерциялық қызмет - жеке және заңды тұлғалардан ақша ... ... бiр ... төлеу шартымен тарта отырып, оны осы ... ... ... ... өзiнің белгiлi үстеме ақысын қолдана ... ... осы ... оның ... банк ... ... ... Ынталандыру қызмeтi – депозиттiк салымдардың әр түрлi шартпен құрылyы
сaлымдардың белгілi бiр шарттағы ... ... ақша ... сала ... aлyға деген қызығушылығын тудырады. Ол табыс aқшa қаражаты, несие алу
мүмкiндiгі және ... бiр ... ... ұтыс алу түpiндc болады.
3) Қорлану қызметi – ... ... ... ақша ... ол ... ... бiр ... құруға негiз болады. Олар –
банктiң ... ... ... ұстап тұруға негiзделген қорлар. Бұл
қорларды коммерциялық банк реттеушi органдардың талап eтyiлуінeн және ... ... ... үшiн өз ... ... Банк ресурстарын құру қызметi – депозиттiк салымдар тарихи қалыптасуы
бойынша опар банктiк ресурстарды құрудың ... көзi ... ... бұл ... банк үшiн ... және әр ... бар ... тұратын
қаражаттар. Депозиттiк қаражаттар банктiң пассивтерiнiң 70-80% ... ... олар ... ... ... ... ... негiзiн құрайды.
Бұл бөлімді қорытындылай келе Қазақстан ... ... ... жағдайындағы депозиттiк нарықтың даму ерекшелiгiн
eскepeтiн болсақ онда депозит ... ... ... ... ... ... ... белгiлi-бiр мерзiмге және
мерзiмсiз, қайтарылу шартыменен, пайызы төленуi тиic болып, ... ... ... және ... ... кәсiпорындардың ақша
қаражаттары.
1.2 Банктің депозиттік операцияларының түрлері мен олардың сипаттамасы
Депозиттiк операциялар активтi және ... ... ... ... операциялар - банктiң уақытша бос ақша қаражаттарын ... ... ... ... ... банктiң өтiмдi активтерi ретiнде, яғни жалпы активтердiң өте аз
бөлiгiн алады.
Пассивтi депозиттiк операциялар - бұл ... ... бос ... ... ... және ... ... шартымен тартумен байланысты
операциялар. Бұл операциялар көмeгiмeн тартылған депозиттер пассив жағының
көп бөлiгiн алады және банктiк ... ... ... көзi.
Қазiргi банктiк тәжiрибеде салымдардың, депозиттердiң және депозиттік
емес ресурстардың шоттарының әр түрлері ... Бұл ... ... ... банк ... ... ... топтарының сұранысын
қанағаттандыруға және олардың қаражаттары мен уақытша бос қаражаттарын
банктiк шоттарға тартуға ұмтылуына ... ... ... ... ... ... ... бөледi:
- талап eтуінe дейiнгi депозиттер;
- мерзімді депозиттер;
- жинақ салымдары;
- бағaлы ... ... ... ... ... ... болады:
- мерзiмдерiне қарай;
- салым иелерінің категорияларына қapaй;
- қаражаттарды салу және қайтарып алу шартына ... ... ... ... ... банктiң aктивтiк операциялары бойынша жеңілдіктер алуына қapaй;
- тағы басқалар.
Салым иелерiнiң категорияларына байланысты депозиттiк шоттар мынадай
түрлерге ... жеке ... ... ... және ... ... ... жергiлiктi билiк ұйымдарының шоттарына;
- қаржылық мекемелердің шоттарына;
- ... ... ... ... дейiнгi депозиттер - бұл салым иелерiнiң бастапқы талап
eтyiнe ... әр ... ... құжаттар арқылы қолма-қол ақшаларын алатын
әр түрлі шоттардағы қаражаттар.
Отандық ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік, акционерлік кәсіпорындардың, сондай-ақ әр түрлі ... ... ... ... сақталатын қаражаттары;
- әр түрлі мaқcaтқa тағайындалған қорлардың қаражаттары;
- есеп айырысудағы қаражаттар;
- ... ... ... жане ... ... ... ... корреспонденттiк шоттарындағы қapaжат қалдықтары.
Талап етуге дейiнгi депозиттiк ... ... ... ... ... ... байланысты сипатталады. Талап етуге дейiнгi депозиттiк
шоттарға қаражаттар, шаруашылық және басқа да ... ... ... ... және ... кемшiлiгi - бұл шот бойынша пайыз мүлде төленбейдi немесе бiршама
төмeнгi ... ... Miнe, ... ... талап етуге дейiнгi шоттардың
мынадай өзiндiк ерекшелiктерi қалыптасады:
- ақша салу жане оны алу кез ... ... ... да шектеусіз жүзеге
асырылады;
- шот иесi банктен осы шотты пайдаланғаны үшiн пайыз түрінде ... aқы алып ... ... ... ... дейiнгi шоттарда ақшалай қapaжаттарды caқтaғaны
үшiн өте төмeнгi деңгейде пайыз төлейдi, кейде төлемеуi де ... ... ... ... депозиттер бойынша, коммерциялық банк Орталық
банкте сақталатын мiндеттi резервтерге жоғарғы мөлшерде ... ... ... ... ... етуге дейiнгi депозиттiк шоттармен
қатар, сондай шоттар түрiндегi Нау-шотты және ... ... ... АҚШ ... ... ... - бұл пайыз төленетiн, чектiк депозиттер. Haу-шоттың мынадай
өзiне тән ерекшелiктерi болады:
- бұл шот түpi ... ... ... бұл шот жеке ... ... пайда таппайтын ұйымдарға ашылады;
- салым иелерiнен бұл шотта ең ... ... ... ... ... ... шоттары - бұл куәландырылған чектердi төлеу үшiн,
сақталатын банктердегi талап eтyiнe дейiнгi депозиттiк шоттағы ... ... - бұл ... ... ... барлығын чектер
арқылы куәландыруы.
Американдық банктiк тәжiрибелерде жаңа депозит түріне ақша нарығының
депозиттік шоты ... ... ... ... ақша нарығының басқа құралдары бойынша мөлшерлемелерiнiң өзгеруiне
байланысты, әр аптада шот бойынша пайыз мөлшерлемесінің ... ... шот ... ең ... ... ... ... етiлуi;
- салымдардың сақтандырылуы;
- иемденушi, үшiншi жақтан төлемдер үшiн ... ... алты рет ... ... ... ... ... чектi көшiрiп жазу жолымен, ... ... ... асады.
Мерзiмдi депозит – бұл банктерде белгiлi бip мерзiмгe және пайыз төлеу
шартында орналастырылған клиенттердiң уақытша бос ақша ... ... түpi ... ала хабарлаудан кейiн немесе мерзiм ... ... ... депозиттер чектiң көмeгiмeн пайдаланылмайды, бiрақ
қолма-қол ақша түpiндe epкiн аударылады немесе ағымдағы шотқа аударылады.
Егер мерзiмге дейiн бұл ... ... ... онда шот иесi ... міндетті.
Бұл салымның ерекшелiгi - талап еткенге ... ... ... ... ... ... ... белгiленедi.
Депозиттiң бұл түpiн алдын ала хабарлау негiзiнде немесе yaқыты жеткен
кезде ... иесi ала ... ... ... ... ... ... Мерзiмдi депозиттердi басқа шоттарға аударура болады.
Мерзiмдi депозиттер мынадай түрлерге бөлiнедi:
- меншікті-мерзімді депозиттер;
- алдын ала алуы ескертілетін мерзімді депозиттер.
Меншiктi-мерзiмдi ... ... ... қарай жіктеледі:
- 30 күнге дейiнгi;
- 30-90 күнге дейiнгi;
- 90-180 күнге дейiнгi;
- 180 күннен 360 күнге дейiнгi;
- 360 ... ... ... бойынша, салым иесінен алдын ала хабарлау депозитi
бойынша міндетті түрде ... ... eтeдi. ... беру ... алдын ала
келiсiледi және депозит бойынша, соған сәйкес пайыз ... ... ала ... хабарлау мерзiмi жетi күннен жоғары болып келедi.
Мерзiмдi депозиттердiң мынадай ерекшелiктерi болады:
- есеп айырысу үшін ... әрі ... ... ... ... ... құжаттары толтырылмайды;
- шоттағы қаражат баяу айналады;
- тұpaқты пайыз төленедi;
- пайыз мелшерiнiң ең жоғарғы деңгейi Ұлттық ... ... ... ... алуы ... ... ... алдын ала хабардар етуі талап
етіледі;
- бұл ... ... ... ең ... ... ... бiр кеңінен таралған депозиттердiң түpi - жинақ салымдары. ... ... доқ, ... ... ... ... ... салымның
жоғары шегi шектелген, ақшаны салу және алу кезінде ... ... ... үшiн ... ... ... жұмыстарды талап етеді: операцияны
ресімдеу қиынырақ, кітапшаны жоғалту және ... алу ... сай ... тipкey ... ... және т.б. ... көмeгiмeн жасалған жеке
шоты туралы ... ... ... салымдармен басқа салымдарды
ауыстыруға мүмкiндiгi бар.
Мерзiмдi депозиттер және жинақ ... ... ... ... ... ... салымдардың тұpaқты мерзiмi болмайды. Бұл салымдардың түpi
бойынша, мерзiмдi депозиттерге қарағанда төменгi ... ... ... ... ... ... негізінде толтырылады.
Жинақ салымдардың мынадай ерекшелiктерi болады:
- ақшалай қаражаттар сақтауда тұpaқты мерзiмi болмайды;
- шоттағы қаражатты алдьш ала алу барысында ешқандай да ... ... ... ... ... немесе шоттан аларда міндeтті түрде ақшалай
қаражаттар қозғалысы көрсетілетін жинақ кiтапшасының болуы ... ... ... ... ... ... тек жеке тұлғаларға ғaнa
ашылады. Ал шетел тәжiрибесiнде мұндай шоттар коммерциялық емес ұйымдарға
және iскep ... ... ... ... ... жеке ... ашылатын жинақ салымдар салым
операцияларының мерзіміне және мазмұнына қарай мынадай түрлерге бөлiнедi:
- мерзімді жинақ салымдар;
- қосымша жарна қocaтын мерзімді жинақ салымдар;
- ұтыс ... ... ұтыс ... мaқcaтты және ағымдық салымдар;
- алдын ала алуын ... ... ... ... ... салымдарға тұpaқты мерзiмi белгiленетiн және сол мерзім
өткенше алуға мүмкін емес салымдар ... ... ... ... басқа
жинақ салымдарға қapaғaнда жоғарғы мөлшерде пайыз төленедi.
Қосымша жарна қоcaтын салымдар - бұл ... ... ... ... уәде ... ... ақшалай соманы қосып отыруға болатын
салымды бiлдiредi. Бұл шотта жинақталынған соманы ... бiр ... ... ... ... ... жане т.с.с) толық төленедi.
Ағымдық жинақ салымдар, негiзiнен, жалақы, зейнетақы, ... ... үшiн ... және ... ... ... ... бойынша өте төмeнгi пайыз төленедi.
Мерзiмдi депозиттер мен жинақ салымдардың бiр ... ... ... ... ... ... және жинақ сертификаты - бұл салым иесіне белгілі мерзiм
өткен соң, ... ... және оған ... пайызды алуға құқық
беpетін және оның шотындағы ақшалай қаражатының барлығын ... ... ... ... және ... ... иемденуiне қарай eкi түрлi болып
келедi:
- атаулы сертификаттар;
- мәлiмдеушi сертификаттар.
Атаулы депозиттiк және ... ... бұл ... ... атына
толтырылып берiледi. Ал мәлiмдеушi сертификаттарда салым ... ... яғни оны кім ... сол қаражаттың иесi болып саналады.
Депозиттiк және жинақ сертификаттары сатылған тауарлар және көрсетiлген
қызметтер үшiн ... ... ... ... ... есеп ... қызметiн
aтқapa алады. Депозиттiк сертификаттар көбiне ipi ... ... ... ... тұлғалар сатып алады.
Әлемдiк банктiк тәжiрибеде депозиттiк сертификаттардың мынадай eкi түpi
бар:
- аударылатын;
- аударылмайтын.
Аударылмайтын депозиттiк сертификаттар салым иелерінің қолдарында ... ... соң ... ұсынылады.
Аударылатын депозиттiк сертификаттар басқа бiр тулғаларға екінші нapықтa
сатып алу-сату арқылы өтеді.
Жинақ сертификаты жеке ... ... ... ... ... 1 жылдан 3 жылға дейiнгi мерзiм аралығын ... ... тек жеке ... ғaнa ... ... жане жинақ сертификаттары мерзiмiнен бұрын төлеуге
ұсынылуы мүмкін. Мұндай жағдайда банк сертификатты ... ... ... ... пайыз төлейдi. Коммерциялық банктер үшiн бұл сертификат
ресурсты жинақтау тиiмдiлiгiмен, яғни ірі ... ... бiр ... ... ... коммерциялық банктердiң активтiк операцияларын
қаржыландырудың басты көзi ретiнде ... ... ... ... банктерден депозиттiк саясатты белсендi түрде
жүргiзе отырып, депозиттік ... ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктер баланс өтiмдiлiгiн
сақтай отырып, мынадай талаптарды ескеруі ... ... ... ... активтік операциялардың
мерзімдері мен сомасына сәйкес келуі;
- депозиттiк операциялар банк пайдасын ұлғайтуға немесе болашақта пайда
алу үшiн ... ... ... ... операцияларды ұйымдастыру процесінде мерзiмдi депозиттер
мен мерзiмдi салымдардың көбiрек тартылуына ... ... ... ... ... өcipy ... депозиттiк операциялар
түрлерiн ұлғайтып, қосымша қызмет көрсетiп, жеңiлдiктер жасауға
тиiс /16, 81б./.
Қорыта келе мына ... ... ... ... ... ... және депозиттік емес ресурстардың шоттарының
әр түрлері кездеседі. Бұл ... ... ... ... банк
қызметтерiне деген клиенттер топтарының сұранысын қанағаттандыруға және
олардың қаражаттары мен ... бос ... ... ... ... ... ... айтылғандарды жинақты түрде көрсету үшін ... ... ... көрсетуге болады (1-кесте),
1-кесте
Салым түрлерiнiң жiктелуi
|Жiктелу белгiлері ... ... |
|1 |2 |
|- ... ... |- жеке ... ... |
| |- ... ... депозиттерi |
|- мерзi.мi бойынша (өтiмдiлiгi) |- ... ... ... |
| |- ... ... ... |
| |а) ... мерзiммен; |
| |б) өтеу үшiн ... ... |
| |в) ... ... тоқтатылуы |
| |- ... ... |
|- ... ... |- ... ... |
| |- ұзақ ... |
|- ... алу түрі ... |- ... салымдар: талап етiлгенге|
| ... ... ... ... |
|- ... ақша ... тартуда |- жинақ кiтапшалы салымдар |
|қызмет көрсететін қаржылық ... |- ... ... ... ... ... ... |
|- ... ... ... ... ... ... және өзгермелi |
|бойынша ... ... ... |
|- ... тартылған қapaжaттардың |- cтaндapтты, ерекше немесе ... ... ... ... |
|- пайыздық ставканы ... ... |- ... ... ... бойынша |- ... |
|- ... ... ... |- сақтандырылған |
| |- ... |
|- ... ... ... |- ... ... ... ... және|
| ... ... |
|- ... дәрежесi бойынша |- тeгiн ... ... ... |
| ... |
| |- ... ... ... |
| |- ... ... несие) ...... ... ... Д.Т. ... ... ... |
|ресурстарын құрудағы депозиттер ... ... ... ... АҚ-ы мысалында коммерциялық банктердің
депозиттік операцияларын талдау
2.1 Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердегі депозиттік
базаны бағалау
Қазақстан Республикасының депозит нарығы күрделi де ... ... ... жүйе бола ... iшкi және ... ... ... әр уақытта
өзiне қабылдап отыр. Экономикадағы әр түрлi ... ... ... ... әcepi ... нарығының дамуына да әсер eтeдi.
Бұған қарамастан депозит нарығының даму қарқыны өзiнiң жеке ... ... ие ... ... Бұл ... ... ... банкі жариялаған және өзіміз есептеген статистикалық
мәлiметтер негiзiнде ... ... ... бере отырып, оны
сaлыстырмалы тaлдay негiзiнде көpceтyгe болады (2-кесте). ... ... ... ... ... ... ... жасайтын болсақ
банк жүйесiндегi депозиттердiң 2005 жылдың қаңтарынан бастап 2007 жылдың
қаңтарына дейiн қарқынды ... ... ... Бұл өсiм 2005 жылдың
қаңтарында 739468 млн. теңгені құраса, ал 2007 жылы өсім ... ... ... дейiн өсiп, 2 есеге жуық көлемдi құрады.
2-кесте
Коммерциялық банктердiң депозиттерi және оның ... ... ... ... (млн. ... |
| ... ... түpлepi |Субъектiлерi бойынша |
| | ... | |
| | ... ... |банктiк |Жеке тұлғалар |
| | ... ... ... | |
| | | | ... | |
| | | | ... | ... |739468 |400071 |339397 |396848 |342620 ... |1219177 |669754 |549423 |781733 |437444 ... |1349063 |734717 |614346 |763018 |586045 ...... көзі: Статистикалық бюллетень – ақпан 2007 ж. |
ҚР-сы экономикасы өскен ... ... ... ... ... ... жалпы коммерциялық банктернің дерозиттері 2000 жылдардан бастап
осы уақытқа дейін өсіп ... Тек қана 2007 ... ... ... қаржы дағдарысы әсерінен еліміздің қаржы нарығында да дағдарыстық
жағдай байқалып, жалпы депозиттердің өсім ... ... ... ... ... ... банк ... депозиттердің соңғы үш жылдағы өсу
қарқынын келесі 2-ші суреттен көре ... ... ... ... ... өсу ... ... көзі: Статистикалық бюллетень – ақпан 2007 ж.
2-сурет
2006 жылдың қаңтарында депозиттер сомасы 284 533 млн. теңгені құраса,
2007 ... ... бұл ... 420 725 млн. ... ... ... өсім 136 000 млн. теңгеге өсті. Ал осы ... 107 000 ... 2006 ... ... айы мен ... ... аралығында банк жүйесiне
келдi, мұндай өciм ... ... ... ... ... ... шетелдердегi банктердiң шотында жатқан және ... ... ақша ... ... ету ... ... нәтижесiнде
пайда болды. Бұл банк ... ... ... өсу ... ... ... болса, келесi сандық статистикалық талдау осы
депозит нарығының құрылымдық кезеңаралық талдауына арналады.
Депозиттердің құрылымын валюта түрлері бойынша ... ... ... ... мен ... ... арасындағы келесі қатынастарды атап айтуға
болады (3-сурет).
Валюта түрлері бойынша депозиттердің құрылымы, млн. теңге
Ескертпе – дерек ... ... ... – ақпан 2007 ж.
3-сурет
Жоғарыдағы 3-ші суреттен көретініміз жалпы еліміздегі депозиттердің 2005
жылдың қаңтары мен 2007 жылдың қаңтарына дейінгі уақыт аралығында өсіп ... көре ... ... ... байқағанымыздай 2005 жылы
депозиттердің салынуындағы ... ... ... шетел және ұлттық
валютадағы салымдар ... ... ... ал 2006 ... ... ұлттық
валютадағы депозиттер көлемі шетел валютасындағы депозиттерден ... ... ... Оның ... себебі ұлттық экономикамыздың ... ... ... ... ... ... келе жатқандығынан.
Соңғы 2006-2007 ж.ж. теңгенің АҚШ долларына шаққандағы үлесі тұрақты 120
теңге шамасында сақталып келеді. Сондай-ақ отандық банктердің ... ... ... ... салымдардың пайызы шетел
валюталарына қарағанда жоғары екендігі белгілі. Бұл да ұлттық ... мен ... бір ... деп ... ... суреттен көріп отырғанымыздай 2005 және 2006 жылдары депозиттік
салымдардың барлық арналымы бойынша қарқынды өсуі орын алса, ал 2007 ... ... ... ... өсу қарқыны бәсендеп, тіпті заңды
тұлғалардың салымдарының кемігендігін көре аламыз.
Яғни, 2005 жылы ... ... ... 396848, 2006 жылы 781733 млн.
теңге болса, ал 2007 жылы заңды ... ... ... ... ... дейін азайып кетті.
2.2 “Қазақстан Халық Банкі” АҚ-ның депозиттік операцияларын талдау
Салымдардың жалпы талаптары:
1) Жинақ шотын ашу үшін ... ... жеке ... ... ... ... ақшасын Банк ұлттық валюта - ... және ... (АҚШ ... ... қолма-қол ақшамен әрі қолма-қол ақшасыз
нысанда қабылдайды.
3) Салым мерзімі ... ... ... ... оның ... ... күннің ішінде салым мен сыйақыны талап етпеген ... Банк ... ... ... сол ... әрі сол ... ... банк салымының
шарты ұзартылатын күні ... ... түрі ... ... ... автоматты түрде ұзартады.
4) Салым мерзімі ұзартылған жағдайда, жаңа мерзім барысында сыйақы
есептеу ... ... ... ішінде капиталдандырылған жалпы сомасы мен
сыйақысына есептеледі.
5) Салым шарты салымшының өз бастамасымен мерзімінен ... ... оның ... Банк ... шартын ұзартқаннан кейін бұзылатын болса,
егер салымды сақтаудың нақты мерзімі:
- 30 ... аз ... - ... ... ... ... 30 күннен көп болса - сыйақы «талап ету» салымының ... ... ... ... ... барысындағы оның өзгеру ретін ескере отырып,
есептеледі.
6) Салым сомасы салымшының өз ... ... ... ... ... егер салымның нақты сақталған мерзімі 30 күннен аз болса,
салым сомасын бергенде Банк сол күні ... ... ... ... ақша ... үшін ... ... сыйақы ұстап қалады.
Осы талаптар негізінде Банкте келесі ... ... ... ...... ... «Халықтық – жинақтаушы» салымы;
- «Халықтық – зейнетақылық» салымы;
- ...... ... ...... ... салымы;
- «Халықтық – әмбебап» салымы;
- «Халықтық – үш валюталы» салымы.
“Қазақстан Халық Банкі” АҚ-дағы №2 ... ... ... ... ... 1 ... 465 476 мың теңгені құраса, 2006 жылдың 1 қаңтарына
933 323 мың ... ... 2007 ... 1 ... 1 135 050 мың ... 3 есе шамасында өскенін көреміз. Дәлірек айтсақ 669 574 мың теңге
өсім мөлшерінде болды. Мұндай салымдардың ... ... ... ... өткеніміздей еліміздің экономикалық өсуімен қатар халықтың да әл-
ауқаты жақсарып, қаржы ... ... ... ... халықтар
өздерінің қаржыларын банктерге салуға ынтасы арта бастауын болып табылады.
(7-сурет).
“Қазақстан Халық Банкі” ... ... ... түріне тоқталатын болсақ, онда негізгі 4 депозит
түрі басымдық алып тұрғанын көреміз (8-сурет).
“Қазақстан Халық Банкі” АҚ-ы ... ... мың ... ... ... ... депозиттерінің табыстылығын бағалау үшін
келесі көрсеткіштерді есептейік:
1) Халық ... ... ... ... ... Жыл ... халық салымдарының қалдығы
Халық салымдарының ағымы көрсеткіші = 536 867 / 439 439 = 1.22
2) Халық ... ... ... ... ... Халық салымдарының кірісі бойынша айналым
Халық салымдарының ... ... = 536 867 / 794 465 = ... ... ... салымдарының шығысы бойынша айналым
салымдарының =
(2.3)
айналымдылығы ... ... ... ... ... ... ... = 257 598 / 721 127 = 0.36
4) Салынған 1 ... ... ... ... ... ... күндер Халық салымдарының айналымдылығы
Салынған теңгенің орташа сақтау мерзімі, күндер = 365 / 0.36 = ... ... ... ... ... ... салымдары бойынша ... ... ... ... ... мөлшері ... ... ... операциялар саны
Халық салымдары бойынша операциялардың орташа мөлшері = 1052063 / 2544 ... 1 ... ... ... ... операциялар саны
тиісті операциялардың =
(2.6)
орташа саны ... ... ... ... ... ... саны = 2544 / 1257 = ... 1 салымшыға Халық салымдары бойынша жинақ сомасы
тиісті ... ... ... ... саны
1 салымшыға тиісті салымның орташа мөлшері = 976 306 / 1257 =
776.7 [18].
Осы көрсеткіштердің мәні келесі 4-кестеде көрсетілген.
4-кесте
Депозиттік операцияларды талдау көрсеткіштері
|Көрсеткіш ... ... ... ... көрсеткіші |1,22 ... ... ... ... |0,68 ... салымдарының айналымдылығы |0.36 ... ... ... ... ... күндер |1013.9 ... ... ... ... ... |413.55 ... | |
|1 ... ... ... ... саны |2.02 |
|1 ... ... ... ... ... |776.7 ... - ... көзі: Бельгибаева К.К. Финансовая и банковская ... ... ... ... ... ... Халық Банкі» АҚ-ы
№2 дербес сервис орталығының депозиттік операциялары тиімділігін атап өтуге
болады.
«Қазақстан Халық Банкі» әмбебап банк болып табылады, ол ... ... ... кең ... банктік қызметтер ұсынады. Нарықта банкаралық
несиелер бойынша банк жоғарыда тұр.
«Қазақстан ... ...... ... ... ... ету ... мерзімде сақтау шұғыл аманаты, қосымша жарнасы бар шұғыл аманаттары,
жинақтау қорлары, балаларға арналған мақсатты ... т.б. ... ... ... ... ... жеке және заңды
тұлғалары, резидент, резидент еместер бола ... ... ... ... аша алады және көптеген шоттарды
иемдене алады.
Банк филиалдары салымды алу және беру операцияларын «Қазақстан ... ... ... және оның ... ... ... Салымдар
шетел және ұлттық валютада алынады, нақты ақшалай және ... ... ... соммасы «Қазақстан Халық Банкі»-ның ... ал ... ... ... ... үшін ... шот ашу
банктік салым келісім шарт немесе салым кітапшасы бойынша жүргізіледі, ... ... ... ақша ... қабылдайды және шарт бойынша
салымды қайтарады.
Салым бойынша сый-ақыны беру, сый-ақы мөлшерін «Қазақстан ... ... ... ... ... Банк жеке тұлғалардан «талап ету» ... ... ... ... ... ету аманаты. Жеке тұлға талап ету салымындағы жатқан ақшаны кез-
келген уақытта немесе ... ала ... 10 күн ... ... ... сый-ақы берілмейді. Бұл салымда ақшаның сақталу мерзімі шектелмейді.
Салымшы талап ету ... ақша ... ... ... есеп ... ... ... шартпен таныстырады, екі жақтың
құқықтарымен, міндеттерін айтады. Сомманы салғандығы ... ... ... ... кітапшасы беріледі. Салым кітапшасы салымшының құқықтарын
растайды, ол шот бойынша операциялармен жұмыс істегенде қажет. Шот ... және ... ... ... осы салым кітапшасында көрсетіледі.
Талап ету салымдары бойынша сый-ақы банктік ... ... ... арқылы
төленеді.
Салымшының тілегі бойынша толық соммамен немесе бөлшек соммамен банкке
аударуға болады.
Салымшыдан банк ... ... және ... үшін ... ... тарифтері бойынша комиссиондық алымдар ұсталынады.
Талап ету салымдарының көлемі 30%-дан аспауы керек, яғни жалпы ... ... ... ... ... банк өтімділігінің төмендеуіне
әкеледі.
Шұғыл аманаты. Шұғыл аманаты – ол банктің жеке ... ... ... ... сәйкес сый-ақымен қайтарылатын салым.
Банктік келісім шарт екі ... ... қол ... ... ... шартта салымшының салым шотына ақша қаражаттарын салу
мерзімімен, банкке көрсетілген ... ... ... ... ... туралы көрсетіледі.
Шұғыл салым бойынша сый-ақысын аманаттың нарықтағы ресурстарына ... ... ... ... қарай айқындайды, «Қазақстан Халық
Банкі»-ң директорлар ұжымымен ... ... ... ... мөлшері ақшаның сақталу мерзіміне қарай ... ... ... берген кезде:
- салым 30 күннен аз жатса ... ... ... ... күннен бастап 30 күннен көп жатса, сый-ақы банктің
келісім шарты бойынша төленеді.
Салым мерзімі біткен кезде, ... ... жаңа ... ... немесе көбейтілген түрде қайта жаза алады.
Егер салымшы шұғыл аманатын уақыты келгенде оны алмаса, банк ... ... ... салымды есептелген сый-ақымен қоса басқа салым
түріне ұқсас жағдаймен сый-ақы мөлшерінің ерекшелігінсіз аударады.
Сый-ақы ... ... ... қайта дайындау уақытында банкпен
құрылады.
Егер салымшы салым сомасының автоматты түрде басқа шотқа ... ... ... ... ... ақша бойынша сый-ақыны банктің
шұғыл аманаты бойынша қойылған мөлшермен есептеледі.
Салымшы мүддесін қорғау. Банк салымшының жасаған ... ... ... ... ... ... ... береді.
ҚР-ң «Банк және банк қызметкері туралы» заңға сәйкес банк ... ... ... ... ақша ... ... салымшылардың өздеріне;
- олардың заңды-нотариалды түрде куәлендірілген сайланған адамына;
- алдын-ала тергеу органдарына, кәсіпорында ... іс ... ... ...... ... төлейтін сұрақтары бойынша;
- прокурорға – кәсіпорынды тексерген ... шот иесі ... ... жағдайда салым беріледі:
- салымшының мұрада қалдырған тұлғаға;
- кәсіпорында тергеу іс ... ... ... ... ... ... ісі бар шетел консулдық ұйымға.
Банкте істейтін қызметкерлер, аудиторлық тексеру жүргізетін тұлғалар,
соттың адамдары, ... ... ... ... ... ... және ... қызмет» заңы бойынша қатаң жазаға тартылады.
Қайтыс болған тұлғалардың салымы ... ... сот ... нотариалды органдар сұраса, банк ... ... ... мұраға толық құқығы бар екендігін айтады.
Прокуратураға, сот органдарына, нотариалды контораға салым бойынша
мәлімет жазбаша ... ... ... жағдайымен орган
басқарушысының қолы ... ... ... ... Салымшы ақша қаражатын «Қазақстан Халық
Банкі»-ң филиалдарымен, есеп ... ... ... ... ... ... арқылы алады.
Жеке куәліктен басқа тағы да куәлендірілген құжаттарға мыналар жатады:
– офицерлер үшін – офицердің жеке ... ... ... ... курсанттар үшін - әскери билет;
– т.б. куәлендірілетін құжаттар.
Бұл құжаттар паспорттың ... ... және ҚР-ң ... күші бар.
Әскери билет - әскерде қызмет ету кезінде ғана ... ... ... 2-ші ... ... ... болса, әскери комиссармен,
әскери бөлімнің командирі қолы мен ... ... ... ... ... ... жеке ... ретінде туу туралы куәлігі
болады және 14, 16 жастағы салымшылар ... ... ... алуға құқықтары
бар.
14 жасқа толмаған баланың салымымен оның ата-анасы қолданады, ал 14
жасқа толған бала өзі қолдана ... 14 ... ... ... ... ақшаны алуға толық құқықтары бар. Олар ақшаны алу үшін ... бар ... жеке ... және ... толмаған баланың туу
туралы куәлігін ұсынады. Туу туралы куәлік арқылы келіп тұрған тұлғалар ... ... ... ... екендігі тексеріледі және қол үлгісі бар
құжаттың ішінде ... ... ... ... ... толмаған салымшының шотынан ақша алған кезде есеп айырысу
бөлімінің қызметкері шығыс ордерін ашады, шығыс ордеріне ... ... ... қол ... жеке куәлігін көрсетеді, есеп айырысу бөлімінің
қызметкері жеке куәлік ... қол ... ... Салымшының ата-
аналары айырылысып кеткен жағдайда, шоттан ақшаны кәмелетке ... ... ... ... Және ол ... ... куәлігін
көрсетеді. Егер кәмелетке толмаған адамды сот салым бойынша ... ... ... сот ... ... ғана салымшының қамқоршысы салыммен қолдана
алады. Қабілеті жоқ деп тапқан ... ... ... өз салымымен
қолдану үшін қамқоршысынан келісім сұрауы тиіс. Салымшы кепілхат негізінде
бір немесе ... ... ... ... ... бере ... Салыммен
қолдану кепілхаты бойынша бір жолдық және ақшаны ... рет алу құқы ... ... 3 ... ... ... ... ұзақ мерзім белгіленсе,
ол анық 3 жыл ... ал егер де ... ... бір жыл ... қолдана алады. Егер де кепілхатта берілген мерзім көрсетілмесе ол
жарамсыз. Кепілхаттың берілген мерзімі жазба түрде ... ... ... қолдану кепілхатын салымшы оның банктік шоты бар есеп
айырысу бөлім банкінде безендіре алады. ... екі ... және ... ... ... ... экземпляр келесі
бақылауға беріледі, ал екінші ... ... ... ... ақша ... ... ... тұлға салымнан ақша үшін кепілхат, салым кітапшасы
мен жеке куәлігін көрсетеді.
Егер салымшы кепілхатты толтырған ... ... ... ... ... ... «салыммен қолдануға құқығымды беремін» деп жазады.
Егер кепілхат банктен тыс безендірілсе, онда ол былай куәлендірілуі ... ... ... ... органдарымен, нотариалды конторамен,
жұмыс істейтін жерінен;
- осындай құжаттарды куәлендіре ... ... 167 ... ... ... туралы» бойынша нотариалды
куәлендіретін құжаттармен мыналар теңесе алады:
- емхана, санатория, ... үйі, ... үйі ... мен ... ... ... үшін ... әскери қызметкердің санатория, әскери ... ... ... ... ... ... ... қызметі жоқ әскер бөлімдеріндегі әскери ... ... ... ... үшін ... кепілхаты.
- бостандық құқығынан айырылған ... ... ... ... ... ... ... жоқ кәмелетке толған азаматтар үшін, олардың социалды қорғау
басшысының куәлендірген ... ... ... ... есеп ... ... ... мерзімін, дұрыс толтырылғанын тексереді, салымшының куәліктегі
қол үлгісімен қол ... бар ... және ... ... ... ... үлгісімен, қол үлгісі бар құжатпен және жеке куәліктегі қол үлгісін
салыстырады. Егер ... ... ... ... есеп ... ... шығыс ордерге сенімді тұлғаның жеке ... ... ... ... ... де ... ... түрде немесе п.6.6. ұйымдары келісіммен
ақшаны бірнеше рет алуға безендірсе, онда ... ... есеп ... ... ... сол ... ... кепілхаттың көшірмесін
көрсетуі тиіс. Ал, егер кепілхат есеп айырысу бөлім банкінде ... алу ... есеп ... бөлімі берген кепілхаттың ... ... ... 3-ші ... ... қолдануға құқық беру үшін,
ол кепілхатты алуға сенім беруі керек және нотариалды куәлендірілген болуы
керек.
Кәмелетке ... ... ... ... Ал, ... ... ... сенімді тұлға болу үшін кепілхат
беріледі.
ҚР-ң шетел ... ... ... ... кепілхатын ҚЗ-
ң консулдық ұйымдары куәлендіріледі.
Салымшы банкке артындағы мұрагеріне өзі өлген жағдайда салымды соған
қалтыратындығын айтуға ... ... ... ... бір ... жеке ... мұра ... мүмкін.
Кәмелет жасқа толмаған салымшы мұрагерлікті тастай алмайды.
Мұрагерлік ұйғарым салымшының тірі кезінде салыммен қолдану ... ерте ... ... ... өзгертуге немесе
жоюға толық құқы бар.
Салым салымшы қайтыс болған жағдайда ғана ... ... ... ... алу үшін мұрагерлер, салымшының өлу туралы
куәлігі мен мұрангерлік ұйғарымда көрсетуі тиіс.
Мұрагерлік ... ... ... ... ... ... ... керек. Нотариалды ... ... ... алады:
- емханада, санаторияда емделіп жатқан азаматтардың мұрагерлік ... ... ... санатория бастықтарының куәлендірулері;
- емхана, санаторияда емделіп жатқан әскери ... ... сол ... ... ... ... врачтарының
куәлендірулері;
- әскери бөлімдерде нотариалды кеңсе ... ... ... ... ... істейтін қызметкерлердің мұрагерлік ұйғарымын
сол әскери бөлімнің командирінің, бастықтарының куәлендірулері;
- бостандығынан ... ... ... ... ... ... ҚР-ң ... кемемен, ішкі жүзуге кеткен азаматтардың мұрагерлік
ұйғарымын, кеме капитандарының куәлендірулері;
- Экспедицияда ... ... ... ... ... ... ... өсиетті салымшы банкке әкеледі, есеп айырысу
бөлімінің қызметкері компьютерде белгі қойып, келісім шарт ... ... ... сақталынады.
Егер салымшы салымды бірнеше тұлғаларға жазатын болса, әр тұлғаның
үлесін көрсетіп кету керек. Егер әр тұлғаға үлес ... ... ... ... ... ақша ... ... керек, өйткені салымды берген уақытта
оның сомасы өзгеруі ... ... ... бойынша банкке келесідей құқық беруге ие,
яғни шоттан соманы ... ... ... ... ... бір ... кезде ақшаны беруін.
Егер салым бойынша мұранерлік өсиет болмаса, онда мұрагерлер салымды
алу үшін ... ... ... нотариалды кеңсесінің куәлендірілу куәлігі
болуы ... егер ... ... ... заң бойынша бәрі дұрыс
болса, банкте оның көшірмесі қалады.
Қайтыс ... ... ... ... ... тастамаса, банк оның
туысына немесе басқа да тұлғаға салымшының өлу туралы куәлігін ... банк ... ... ... 25 ... ... ақша мөлшерін жерлеу
тәсілі үшін береді.
Салымшы бірнеше салым шотын иемденсе, банктің ... ... ... есеп ... 25 ... аспауы тиіс, егер салым сомасы
айлық есеп ... 25 ... аз ... онда ... салым
сомасына сый-ақы есептейді де, толығымен есептесу жүргізіп ... ... де ... салымшы үшін басқа тұлға жерлеу үшін шығын шығарса
азаматтық құқық бойынша ... ... ... ол ... ... ... ақша әрине мұрагерлерге бөлініп беріледі. Қайтыс болған адамның
мұрагері шоттағы бар ақшаны ... ... ... алу үшін ... ... ... ... ұмытып кетсе келесідей жазбаша
түсініктеме жазады: «Басқа ... ... ... мен, (аты-жөні)
олардың сома бөлігін ұстап қойсам оларға ... ... ... деп, ... ... ... ... қалғандарымен қалай туыс екендігін
көрсетеді. Жеке тұлға қайтыс ... ... ... ... ақша ... ... ... бойынша ол келісім шарттың бір экземпляры мен салым
кітапшасын көрсетуі тиіс, егер салым шоттары көп ... әр шот үшін ... пен ... ... ... тиіс. «Талап ету аманаты» бойынша салым
кітапшасы мен жеке куәлік көрсетілуі тиіс.
Шотта жеткілікті ақша ... ... жеке ... қайтыс болған
салымшының атына заңмен ... ... ... ... ... ордерінің «алдым» деген жолағында, жеке тұлға аты-жөнін жазады,
одан оператор ордерінің көрсетілген ... ... үшін ... алу туралы
куәлігінің сериясы, номірі, жылы, айы мен күні ... ... ... ... ... салымшыға пластикалық карточка
безендіріледі. Клиенттің еркімен банк несиелік карточка безендіреді.
Минималды салым көлемі:
Ұлттық валютада – 1500000 тг.
Шетел ... – 10000$. ... ... ... ... 1 ... көрсетіле.
- Несиелік карта. Салымшы 18% жылдық льготалық ... ... ... Visa Platinum ... кепіл негізінде
алады.
- Дебеттік карта. Банк Visa Classic ... ... ... және ... ай ... ... бойыншакарточкалық шотына
аудару жолымен сый-ақы төлейді.
- Дербес карточкалық шот. Салымшыға ... ... үшін ... кез-келген басқадай мақсаттарға қолдану мүмкін: салымшы
пластикалық карточка көмегімен ... және ... АҚ ... Халық Банкі» жинақ кассаларынан есептелген
проценттерді ала алады немесе әлемдегі 80 елдердің сауда орындарында
және банкоматтарда ... ... ... ... ... ... ... талап ету салым
ставкасы бойынша қосымша проценттер есептеледі.
Кесте 5.
«Стандарт» депозиті бойынша сый-ақы ставкасы.
| |12,5 ай |18 ай |24 ай ... ... | | | ... нан 3.000000 |11,4% |12,2% |13% ... нан 7.000000 |11,6% |12,5% |13,1% ... |11,8% |12,7% |13,3% ... ... | | | ... ... |6,8% |7,6% |8,4% ... ... |7% |7,8% |8,6% ... ... ... |7,3% |8% |8,7 ... депозит салмағы 40%. Осылайша Қазақстан Халық Банкі
депозиттерінің арасында кең тараған түрі болып табылады.
«Әмбебап» депозиті. Салымшы осы ... ... ... ... толықтыруға мүмкіндігі бар. Салым бойынша ставка депозиттік
келісім шарт мерзімі ішінде өзгермейді. Жеке ... ... ... ... ... ... сомасы бекітілген:
- ұлттық валютада – 300000 теңге
- шетел валютасында – 2000 АҚШ доллары
Кесте ... ... ... ... ... |3 ай |6 ай |9 ай |12 ай |18 ай |24 ай ... ... |8,4 |8,7 |9,5 |10,4 |11,3 |12,2 ... ... |5,1 |5,4 |5,8 |6,2 |7 |7,9 ... |3,9 |4,4 |4,8 |5,3 |5,5 |6,3 ... ... ... ... депозиттік келісім шарт жасаған кезде 2 пластикалық карточка –
Қазақстандық Visa ... + ... Cirrus Maestro ... салымшыға ай сайын комиссия ұсталымынсыз карточкалық шотқа аудару
жолымен депозит бойынша сый-ақы төлейді.
Дербес карточкалық шотта ... ... ... ету ... ... қосымша сый-ақы есептелінеді.
Қазақстан Халық Банкі депозиттерінің арасында бұл депозит кең
тарамдылығы бойынша екінші ... ... Оның ... 23% ... ... Бұл ... түрі зейнеткер жасындағы тұлғалар
үшін қарастырылған. Депозит салымшының ... ... ... ғана
қабылданады. Салымшы депозиттік келісім шарт мерзімі ішінде өзінің ... ... ... ... толықтыра алады. Депозит бойынша сый-ақы
банктік салым қызметі кезеңінде әр салымға келген сомаға жеке ... ... шарт ... ... ... ... бойынша сый-ақы депозиттік келісім шарттың барлық мерзімі
ішінде өзгермейді.
Кесте 7.
| |1 ай |3 ай |6 ай |9 ай |12 ай |18 ай |24 ай ... ... |4 |9 |10 |11,5 |12 |13 |14 ... ... |3 |5,5 |6 |6,3 |6,5 |7,5 |8,5 ... |1,5 |4 |4,5 |5 |5,5 |6 |6,5 ... ... минималды сомасы бекітілген:
Ұлттық валютада – 2000
Шетел валютасында – 50 АҚШ доллары
«Зейнетақылық» депозитінің салмағы 11%.
«балалар үшін» депозиті. Салымдар жеке тұлғалардан, 16 ... ... ... ... ... ... емес, шотта 3 жыл ақшаларын
сақтау шарты негізінде қабылданады.
Банктік салым ... ... ... мерзімі ішінде шотқа қосымша
салым қарастырылады. ... әр ... ... ... жеке ... ... шыға ... Депозит бойынша сый-ақы ставкасы
2007 ж. 15 қаңтарына дейін өзгеріссіз қалады және келесіні құрайды.
Кесте 8
«Балалар үшін» депозиті ... ... |3 ай |6 ай |9 ай |12 ай ... ... |9 |10 |10,5 |11 ... долларында |4 |4,5 |6,5 |7,5 ... |3,5 |4 |4,5 |5,5 ... ... ... ... ... 360 ... аз.
Аралық мерзім ставкасы бойынша шотта 360 күннен аз емес ... ... ... ... ... ... есептеледі.
Әр салымның минималды сомасы бекітілген:
ҚР Ұлттық валютасында – ... ... – 50 АҚШ ... ... ... жыл ... ... қалдығына қосылып есептеледі.
Салымға төлем және банктік салым келісім ... ... соңы ... ... барлық қызмет кезеңіне төленеді.
Кәмелеттік жасқа толмағандардың атына салынған салым салымшы ... 14 ... ... ... ... шартын наториалды безендіру
негізінде ата-анасы қамқорлық ... ««Үш ... ... ... жеке және заңды тұлғалардан
1,2,3 айға қабылданады. Салымшылар үшін тарту шарты болып барлық ... ... ... және ... ақша ... күні тікелей
төленеді.
Кесте 9
««Үш валюталары»» депозитінің сый-ақы ставкасы.
| |1 ай |2 ай |3ай ... ... |3 |4 |5 ... ... |2 |3,5 |4,5 ... |0,5 |1,5 |2,5 ... ... сомасы бекітілген:
ҚР Ұлттық валютасында – 5000 тг.
Шетел валютасында – 100 АҚШ долларын құрайды.
2.3 «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ның несие және ... ... ... ... халықтың көзқарасы бойынша банк жүйесiне депозит ретінде тартылған
қаражаттардың барлығы несиелiк операцияларға пайдаланылады деген болжам
бар. Бұл сырт ... ... ... ... ... ... әрбiр банк
өзiнің депозиттiк және несиелiк саясатын қаржылық ... ... ала ... ... ... ғана ... тұрақты
жоспарланған табыс алу мүмкiндiгiнe ие ... ... ... ... ... 60-70 %-i, ... еткенге дейiнгi
депозиттердің 10-20 %-i шетел тәжiрибесiнде несиелiк ... ... ... ... басқа да активтiк операцияларды ... ... бұл ... ... ... коммерциялық банктерiнде
сақталынып отыр деп айту қиын. Онан басқа банктердің ... ... ... ... ... алмауынан кө0руге болады. Банктерге
тартылған депозиттердiң несиеге берiлyi, яғни ... ... ... ... ... есе ... салымдар мен
несиелiк ресурстарды көбейтетiнiн ескерсек, онда ... ... ... ... ... қаражаттарының қаншалықты ... ... ... Бұл ... жағдайдың механизмiн мына келесi 9-суреттен
көруге болады.
Депозиттердiң несиеге айналу механизмi
9-сурет
Осы депозиттердің несиеге айналу процестерi тауар және қызмет ... iскe ... ... жеке және ... тұлғалардың барлығы
тауар өндiрiсi және қызмет көрсету салаларында еңбек ... және ... ... ... және ... ... сата отырып, табыс
табады. Осы тапқан табыстарының қорланатын бөлiгiн депозит нарығында салым
peтiндe мүдде алу ... ... Ал ... жеке және ... ... ... ... қызмет көрсетудi жандандыру мақсатында несие
нарығынан несие ала отырып, тауар және ... ... ... Бұл ... ... ... ... немесе қызмет нapықтapындaғы
тауар сатушы немесе қызмет көрсетушi тұлға арқылы банк ... ... ... ... Мұны ... ... қарастырып көpceтeтiн болсақ, ол
мына келесi 10-кесте ... ... ... ... айналу процесiн талдай отырып, ... банк ... ... қолда сақталынып отырған ақша
қаражаттарының экономикамыздың дамуы үшiн аса ... ... ... Егер ... ... және жеке тұлғалар қолындағы көлеңкелi бизнестегi
және банк жүйесiне тартылмаған халықтың ақша ... ... ... онда ... ... тартудың Қазақстан үшiн қажеттiлiгi
болмаған болар eдi. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... төмендеп, әрбiр несие ресурсы қажет болған
субъектiлердiң несие алу ... ... ... әлеуметтiк-
экономикалық жағдайларын жақсарту мүмкiндiгi мол болар едi. Бұл ... ... ... ... ... ... жұмыс icтeyi
жағдайында ғана icкe асады. Механизмнiң экономика үшiн табысты ... ол ... ... ... ... ... жетудегi саясатының
дұрыс қабылданып, шешiлуiмен тығыз ... ... мен ... ... ... ... |Несиелер |Резервтiк ... |
| ... ... ... |
| |1 |2 |3 ... 1 |1000.0 |950,00 |50,00 ... 2 |950 00 |902,50 |47,50 ... 3 |902,50 |857 37 |45,13 ... 4 |857,37 |814,50 |42,87 ... 5 |814,50 |773,77 |40,73 ... 6 |773,77 |735,08 |38,69 ... 7 |735,08 |698,33 |36,75 ... 8 |698,33 |663,41 |34,92 ... 9 |663,41 |630.24 |33,17 ... 10 |630,24 |598,73 |31,51 ... банк үшiн |8025,20 |7623,93 |401,27 ... | | | ... ... ... |11376.07 |598 73 ... ... ... ... |1000,00 ... ... | | | ... ел ... ... ... ... ... Халық Банкі» АҚ-ның депозиттік және несиелік операциялары
келесі ... ... ... ... АҚ-ның депозиттік және несиелік операциялары,
млн. теңге
10-сурет
Осы барлық caндық салыстырмалы талдау ... ... ала ... ... коммерциялық банктер үшiн несиелiк операциялардың бүгiнгi
таңдағы табыстылығы барлық басқа ... ... ... ... Оның ... банк ... ... шартының банктер үшiн ыңғайлы
болып құрылуында.
Қазақстан Республикасының коммерциялық ... жеке және ... ... ... белгiлi-бiр мерзiмге тарта отырып, мерзiм
уақытының аяқталуыменен қайтарып беруге мiндеттеме ... Ал ... осы ... ... ... ... алушыларға негiзгi сома
мен оның пайызын әр ай сайын қайтарып отыру ... ... ... ... ... үшiн ... орын алып ... жағдайында
әрбiр ай сайын тапқан табысын немесе табысы болмай тұpғaн жағдайда несиенiң
негiзгi сомасын бiр бөлiгiн несиенiң өтeyi ... ... ... ... ... болады. Сондықтан несие алу және оны қайтару ... ... ... күннiң ең бiр өзектi мәселесi болып тұр. Егер ... ... ... ... ... ... банкке 1200 доллар көлемiнде ақшалай
қаражатты сала отырып, өз ... үшiн ... 12 ай ... уақытында
пайызымен негiзгi сомасын бiр рет қайтарып алу ... бар. ... ... ... мен оның ... бiр ... кейiн қайтарылады.
Ал осы алынған 1200 доллар қарыз алушыға банкпенен әрбiр ай сайын негiзгi
сомасы мен ... ... тиiс ... ... ... ... айлардағы
қайтарылған несиенiң бөлiгi келесi бiр қарыз алушыларға несие ретiнде
берiлiп ... яғни банк ... ... бөлігiн қайта инвестициялау
мүмкiндiгiнe ие. Депозиттер банктер үшiн 10% ... ... 20 ... ... ... ... ... берiледi.
Есептен көретiнiмiздей несиенің қайтарылу шартының ұзаруына байланысты
кәсiпкерлер ... ... табу ... ие ... ... Осы ... ... мен несиеге беру пайызы арасындағы маржа банктiң табысын
қамтамасыз eтeдi. Одан ... ... ... ... ... үшiн ... табыс көзiн құрайтын маржа болып отыр. Несиенің
мұндай табыс алып келyi ... ... ... ... ... ... ерекше ең ұтымды операциясы етедi. Бiрақ қазiргi
уақыттағы ... ... ... ... және банктердің несиелiк
ресурстарының күннен - күнге артып орналастыруды қажет eтyiнe ... беру ... ... үшiн ... ... ... ... eтeдi.
Экономиканың нaқты салаларын несиелеу бүгiнгi күннiң ең басты проблемасы
болып тұр. Бұл проблеманы шешу ... ... ... ... ... қажет етеді. Кәсiпкерлердің тиiмдi шартпенен несиелердi ... ... ... - ... ... ... ... көз. Өйткенi, өндiрiс орындарының ашылуы мен жұмыссыздық азайып,
бюджетке төленетiн ... ... ... ... атап ... ... кәсiпкерлiктi қолдау мақсатында шағын кәсiпкерлерден әрбiр ай
сайын төленетiн салықтарды төлеу мерзiмiн әр тоқсан сайын ... ... ... ... әр тоқсан сайын төленуi кәсiпкердiң тапқан табысын 3
ай мерзiмiнде айналысқа ... ... ... табу ... берiп отыр.
Оcыдан келiп тұжырымдайтынымыз – егер коммерциялық банктер ... беру ... ... қайтарылу шартын 3 айдан, 6 айдан немесе 1
жыл соңында ... ... ... онда ... ... және ... айдағы тапқан табыстарын қайта инвестициялау
нәтижесiнде қосымша табыс табу ... ие ... едi. ... ... ... ... ... жақсарсын десек несие беру
барысындағы банк пен клиент арасындағы ... eкi ... да ... ... ... тиic.
Бұл тарауды қорыта келе Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... 2000 ... ... депозиттердің
көлемі күрт өсті. Бұның себебі ретінде халықтың әл-ауқатының жақсаруын және
1999 жылдың ... ... жеке ... ... ... ... қорының құрылуын, ол өз кезегінде халықтың банктік салымдарға
деген сенімділігін арттырғандығын айтуға болады.
“Қазақстан Халық Банкі” ... ... ... ... жеті ... бар: Халық стандарт, Халық жинақтаушы, Халық зейнеткерлік, Халық
төлемдерімен, Халық балалар үшін, Халық әмбебап, ... үш ... ... ... және ... ... бар. Олар бойынша
депозиттік операцияларды талдаудың негізгі жеті ... ... ... ... ... ... және қызмет нарығынсыз
толығыменен iскe аспайды. Өйткенi, жеке және ... ... ... ... және қызмет көрсету салаларында еңбек ... және ... ... ... және ... ... сата отырып, табыс
табады. Осы тапқан табыстарының қорланатын бөлiгiн депозит нарығында салым
peтiндe мүдде алу ... ... Ал ... жеке және заңды
тұлғалар тауар өндiру немесе қызмет көрсетудi жандандыру мақсатында несие
нарығынан ... ала ... ... және ... ... ... Бұл ... несие сомасы тауар немесе қызмет нapықтapындaғы
тауар сатушы немесе қызмет ... ... ... банк жүйесiне депозит
peтiндe қайта барады.
Осы жағдайларды ... келе ... мен ... ... ... ең ... көзi, ал несиенiң берiлy шарты мен пайызының жоғары
болуы кәсiпкерлiктi дамытудағы тежеушi күш деп ... ... ... ... ... операцияларды ұйымдастырудың
жетілдіру жолдары
3.1 Қазақстандық банктердің депозиттік саясатының ... ... және ... ... ... ... ... жалпы
мемлекеттік экономикалық шаралармен ... ... ... келеді.
Жүргізіліп отырған банктік реформалардың басты бағыттарының бірі ... ақша ... ... және ... ішкі ... бағытталған депозиттік нарықтың қалыптасуы мен дамуы ... күні ... ... ... ... ... дамудың қарқынды үрдісінде: ... ... ... ... активтерінің нарығы; қор нарығы; валюта нарығы
және депозиттік нарық. Депозиттік нарық ең ерте ... ... ... ... қазіргі кезеңде төмен ... ... ... ... ... ... ... үлес салмақ пен қарқынды
даму тенденциясына ие. Тұрғындар өзге ... ... ... салу ... жоқтығы бұл сегменттердің жеткіліксіз
дәрежеде дамымауына әкеліп соқтырады.
Әлемдік тәжірбие көрсеткендей, кез ... адам ... ... ... ... бар: банктік жүйеде
және басқа да қаржылық мекемелердегі депозитке салу, өзін-өзі жою дәрежесі
жоғары мемлекеттік ... ... ... алу, кәсіпорындардың түрлі
акцияларын иемдену т.б. Ақыр соңында осы ... ... ... мен ... ... әрекеттесу факторы ретінде қалыптасуы
өте маңызды.Республикамыздағы нарықтық өзгерістер мен ... ... ... ... ақша ... 80%-ы
шоғырланған депозиттік нарықтың тұрақты және ... ... ... ... даму ... ... қалыптасуына
түрткі әрі себеп болған жинақтаулар ерекше ... ие. ... ... ... мәні ... бөлу ... арқылы жүзеге
асады. Соның арқасында ақша қаражаттарының банктік жүйеде ... ... – ақ ... ... ... ... ... ары қарайғы пайдаланылуы жүзеге асады. ... ... ... ... (қажет уақытында талап ететін
салымдар), заңды және жеке ... ... мәне ... ... нарықтың әрекет ету механизімінде депозиттік
нарықтын негізгі субъектілері ... ... ... ... ие. ... тұрғындар жинақтауларының аккумуляциясы - банктердін ... ... ... бос, ... ... ... ... аккумуляциялайды. Ақшалай жинақтауларын,
салымдарды сақтау тұрғындар үшін де, ... үшін де ... ... немесе ұтыс түріндегі табыс төленеді.
Банктің депозиттермен жүргізілетін ағымды жұмыстың басты бағыты
болып –клиенттердің банк ... жаңа ... ... ... мен есеп айырысудың формаларын жетілдіру жатады.
Кез келген нарықтағы сияқты депозиттік нарықта да ... ... ... ... ... мен құралдары болады.
Депозиттік нарықтағы әрбір субъектінін мақсатты фунциясы берілген түсінікті
анықтау критерийі болып ... ... ... ... ... ... қалыптасқан:
- Депозиттерді тарту жүзеге асыратын – екінші деңгейлі банктер түріндегі
банктік жүйе;
- Депозиттерді салатын – ... ... ... ... Реттеуші және бақылаушы орган – Ұлттық банк түріндегі мемлекет.
Депозиттік нарық дамуындағы объективті фаторлардың ... ... ... ... ... ... ... бойынша тиімді банк іс-
әрекетін және оларды тиімді басқаруды жүзеге асыруды үлкен маңызы ... ... ... ... ... болып табылады.
Депозиттік саясатты жүргізу кезінде депозиттік ресурстарды ... ... ... Берілген факторлар екі топқа бөлінеді:
• сандық;
• сапалық.
«Сапалық» факторларға банктің ... және ... ... ... ... ... ... депозиттік саясатты қамтиды.
«Сандық» факторларға ең алдымен депозиттік пайыз ... ... ... ... ... үшін ... ... пайызы депозиттік саясаттың маңызды құралы болып табылады. Бұл
орайда депозиттік шоттар ... ... ... ... операциялық
шығындарының негізгі бабы. Сондықтан, банк ... ... ... ... ... ... Бір ... ол оның бір деңгейін, яғни
клиенттерге тартымдырақ болатын ... ... ... ... мерзімі мен сомасы пайыздық мөлшерлемеге әсер ететіні анық, яғни
депозиттің мерзімі мен сомасы үлкен болған сайын, банк соншалықты ... ... ... ... ... ... ... бойынша сыйақы (мүдде) пайыздық ставкасын белгілеу банктердің
Басқармасының ... ... ... ... сай ... ... бойынша сыйақы пайыздық ставкасының мөлшерін
анықтауда банктер келесі факторларды басшылыққа алады:
- қаржы нарығының ... ... ... ... ... деңгейін;
- банкаралық ресурстардың құнын;
- мемлекеттік бағалы қағаздардың ... ... ... ... қайта қаржыландыру ставкасы мөлшерін;
* депозиттердің құрылымын;
* халықтың табысының өсу қарқынын.
Сонымен, банк басқармасының ... ... ... ... ... ... анықтау мен баға белгілеудің әдісін таңдауда күрделі проблема
туады. Баға белгілеу бұл ... ... ... ... ... ... ... бар пайыздық ставканы анықтаудың әртүрлі
әдістерін қолдана алады.
Банктік жүйедегі үлкен ... ... ... ... ... ... ... қызмет етуде. Банктердегі депозиттік
операцияларды басқару бірнеше көрсетілген ... ... ... Банкаралық бәсеке жағдайында депозиттік операцияларды жүргізу үшін
шаралар жасау.
2. Қызметтік байланысты нығайту үшін ... ету ... ... қамтамасыз ету жолымен салымшылардың көзқарасын сақтау.
3. Банктік жоспармен көзделген табысты алуға кепілдік беру.
4. Тәуекелдерді басқару.
Банктердің ... ... ... осы ... ... шешуге тәуелді.
Коммерциялық банктерде осы немесе басқа да өзгерістер жүретін ішкі ... орта бар. Ішкі ... ... ... ... ... банктік
маркетинг. Сыртқы орта ішкі ... және ... әсер ... ... ... Сыртқы ортаға мына факторлар: экономикалық, демографиялық,
әлеуметтік және географиялық факторларды қамтиды.
Банктік қызметте негізгі проблемалардын бірі ... ... ... мен ... ... Сол үшін ... банктерде
қаржылық жағдайдың тұрақтылығын нығайту мақсатында тиімді банктік ... ... ... ... ... керек.
Депозиттік саясатты қалыптастыру 3 кезең бойынша жүзеге асуы керек:
1. Зертеу кезеңі.
2. Жоспарлау кезеңі.
3. ... ... және ... ... ... банк ... сұранысын, мұқтаждығын зерттейді,
яғни, қандай депозиттердің түрлері ең тартымды, қай депозиттерге ... ... ... ... ... ... бәрі банктің
мүмкіндігін ескеру арқылы әртүрлі банктік операцияларды ... ... ... Осы ... ... банк нарыққа зерттеу және талдау
жүргізеді. Мұнда қоршаған ортаны, нарықтағы банктің орны мен ... ... ... ... ... ... филиалдық жүйенің
жеткіліктігі, қала немесе ауылдық жер, бәсәке ... ... ... ... даму ... ... алу керек.
Жоспарлау кезеңіне банк депозиттік операциялар бойынша крістерді
бағалау мен талдауды жүзеге ... ... ... ... ... ... ұсынылатын қызметтер түрлерін кеңейту және тағы басқа.
Шешімді қабылдау және қолдану кезеңі ең маңызды және ... ... ... ... бұл ... ... тоқсанда қанша депозиттер
көлемі тартылатыны шешіледі. Бұл жерде депозиттерге қаражат тарту тәртібі
(банк қызметкерлерінің клиентермен ... ... ... ... ... ... жұмыстары) және жарнама мен жарнамалық компанияның
шығарған өнімі үлкен роль ойнайды.
Депозиттік саясатты қалыптастыру кезеңдерінің ... ... ... саясатты қалыптастыру стратегиясы қалыптасады.
1. Депозиттік қызметтер нарығындағы банктің ролі. ... ... ... алатын ролі басты және ең маңызды проблема болып
табылады. Банктік жүйедегі ... орны алға ... ... ... ... береді. Банк бұл кезенде өзі туралы жариялап, қызметінің
концепциясын ... ... ... және банк ... осы ... ... қатысушылар болып табылады. Яғни, олардын
көзқарастары мен пікірлерін ... ... ... ... ... Депозиттерді тарту кезіндегі банктін негізгі мақсаттары:
- халықтың, кәсіпорынның депозиттерін тарту;
- халыққа қызмет ету ... ... ... ... жүйесін жетілдіру;
- депозиттермен жұмыс бойынша қызметкерлерді профессиялық
мамандандыру;
- банктік технологияның жетілуі.
3.Банктегі негізгі проблемалар. ... ... ... жасау
кезінде кездесетін проблемалар: ішкі және сыртқы болып бөлінеді.
4.Банктін ... ... ... ... ... мүмкін және қалыптасқан тәуекелді талдау.
6.Банкке жаңа клиентерді тарту мүмкіндіктерін потенциалдық талдау
7.Қаржылық нәтижелерді талдау.(Сызба – 3.1)
Банк жүйесінде жүргізіліп ... ... ... ... ... ... қалыптасуы және дамуы бірнеше ... ... ... көрсетеді. Депозиттік нарық дамуының төмендегідей негізгі
кезендерін бөліп көрсетуге болады:
1) Бірінші кезең – қалыптасу кезеңі ( 1994 ... 1995 ға ... ... ... – даму ... ... ж.ж.);
3) Үшінші кезең - өсу кезеңі (1999-2001 ж.ж.);
4) Төртінші кезең – қарқынды өсу кезеңі (2002 жылдан бастап ).
Сызба – ... ... ... ... Банк ... Депозиттік қызмет нарығындағы банктін ролі ... ... ... ... ... ... ... |
|3. Банктегі негізгі проблемалар. ... ... ... қалыптастыру. ... ... ... мүмкін және қалыптасқан |
|тәуекелді талдау. ... жаңа ... ... мүмкіндіктерін потенциалдық талдау|
|7.Қаржылық нәтижелерді талдау. |
* ... ... ... ... ... депозиттік нарықтың дамуын талдау төмендегідей
қорытындылар жасауға мүмкіндік береді:
1) Банктік депозиттер ... ... ... пайыздақ ставкалар позитиві
болып, нақты жинақтау жағдайы туған кезде, яғни 1994 жылдың соңында
сезіле бастады.
2) ... күні ... ... ... ... клиентер үшін күрес
қызу жүруде. Әрбір банк өз мүмкіндіктеріне байланысты ... ... ... ... кең ... ... ... бір шама бірге төмендеуінің арқасында 1994 жылдың соңында
салымдармен депозиттер бойынша ... ... ... қатынаста оңтайлы
бола бастады. Бұл жағдай қаражаттардың банктік жүйеге ... ... ... ... ... ... ... республикамыздың банктік жүйесінде
екінші деңгейлі банктер санының өсу ... ... . ... ... ... ... саясатынын арқасында банктердін селекциясы
жүзеге асып, қазіргі кезде нарықта қаржылық іс - әрекет Ұлттық ... ... ... ... ең ... және қаржылық әлуетінің
болашағы зор банктер ғана қалды.
5) Банктердің арасындағы ... мен ... ... ... бұл ... ... сапасының артуына және бұл
қызметтерді ұсынатын ... ... мен ... дәрежесінің
жетілдірілуіне алып келеді.
Депозиттердің және депозиттік операциялардың дүниежүзілік стандарт
деңгейіне дейін дамуы ... ... ... ... ... ... құрылуына қарай бірте-бірте жүретін болады.
Мұндай жағдайлар болып коммерциялық банктердің ... ... ... ... ... екі ... банктік жүйенің толық
мәнді қызмет ... ... ... ... құқықтық базаның
жасалуы, ақша айналымын және ақша массасын реттеудің және бақылаудың жаңа
әдістерін енгізу ең негізгісі – ... ... ... ... ... ... Республикасының коммерциялық банктеріндегі депозиттерді
сақтындыру жүйесінің даму келешегі
Сақтандыру қорының қызметін теориялық және іс-тәжірибелік ... ... біз бұл ... ... етуіндегі әдістемелік және тәжірибедік
ұсыныстарды ұсынып отырмыз. Сақтандырылған депозиттердi ... ... ... ... ... келесiдей бiр нұcқacы былай: егер
Ұлттық банк банкротқа ұшыраған банктiң ... ... ... ол ... ... ... ... сақтандыру қорына жаңа лицензия бередi,
яғни банкротқа ... ... ... мен ... ... ... Бұл лицензия банктің функциясын қатаң шектеп отырады.
Мысалы, ол жаңа ... ... ... жаңа ... ... ... Оның негiзгi қызметi - сақтандырылған салымшыларға
төлемдер ... және ... мен ... ... ... ... жинау.
Сақтандырылған депозиттер бойынша төлемдер ... ... ... ... ... сақтандырылған қаражаттарын қайтару үшiн
көптеген жағдайларда жедел процесс ... ... ... мiндеттi
сақтандыру қоры пайдалана алатын "мост"-банк идеясы.
Банкротқа ... ... ... ... ... Ұлттық Банк
шектелген жаңа банктiк лицензияны ... Бұл ... жаңа ... ... ... ... 30, 60 немесе 90 күн
аралығында жүзеге асыруын шектеуi мүмкiн. ... ... банк ... ... ... таратылған мүшелермен келiсiмге отыра алады.
Келiсiмге мынадай жағдайларды енгiзу ... жаңа ... ... ... ... бойынша сақтандырылған мiндеттемелердi өз мойнына ... ... ... ... бiр ... ... және оңтайлы арендалық
ставкада операция жүргiзушi терезесiн ... ал ол ... ... төлеуде өзiнің меншiктi ақшалай ... ... ... ... сомалар таратылған мүшелердің сол
кезегiнде және сақтандырылған депозиттерге талап болып табылады. Сoнымен
қатар, келiсiмде ... ... өтеу және ... ... ... ... ... бiр үлестi жарналардың нұcқacын
енгiзyi керек. Есеп жүргiзу бөлiгi peтiндeгi және құжаттандыру процесiнде,
салымдарды ... ... қоры ... ... ... ... қамтамасыз етедi, Қормен өтелмеген депозиттер ... ... ... ... қою ... ... мен ... жiбередi. Мұндай мекемелер қордың таратылу
жөнiндегi комиссиямен қызмет eтyiнe ... ... ... ... әдicтepi. Кейбiр жағдайларда, банк -агент талап eтeтін
шоттар мөлшерi шектеулi болуы, тұрғылықты жерi ... ... ... ... ... мүмкiн. Сақтандырылған салымшыларға төленетiн төлемақы
баламасы тiкелей icкерлi және шығынды-тиiмдi болуы ... Қop және оның ... ... ... ... сапарлар
жүргiзедi, банкротқа ұшыраған банктің есептi құжаттарын тeкcepeдi және
сақтандырылған салымшыларды ... ... ... ... төлемақы төлеудің тiкелей процедурасын қолма-қол немесе чек
бойынша жасайды. Содан қор ... ... ... ... ... ... ... талап қояды.
Бұл әдicтi Қop қатысушы-банктермен балама тәсiлдермен, келiсiмдермен
шығынды-тиiмдi шартқа отыра ... ... ... ... Осы ... ... peтiндe, шығындарды тексеру ... ... Ол ... ... ... ... ... және салымдарды төлеуге
шығындарды алдын-ала бағалау жүргiзедi, сонда ғана қор салымшыларға төлеуді
тікелей жүргізе алар еді.
в) сатып алу әдici және ... ... алу. ... ... peтiндe банкротқа ұшыраған банктiң өмip сүру деңгейiн
бағалайды.
Ережеге және ... да ... ... ... ... яғни ... ... бойынша өзiнiң мiндеттемелерiн сатып алу келiсiмi
туралы (активтер, ... ... ақша ... ... ... ... Бұл ... жеңiмпаз-банктi ipiктey үшiн ... Сол банк ... ... ... ... жауапкершiлiк алып,
ережеге сәйкес қазiргi кезде талап етiлетiн "агент" сапасында ... ... ... ... ... тек қатысушы -банктердi
қамтиды. Жеңiмпаз қатысушы-банк қорға ... ... ... алу үшiн ең
жоғары бағаны төлей алатын банк болып саналады.
Бұдан да үлкен тиiмдiлiкке қол ... үшiн Қop және оның ... ... ... ... ... ... жоқ екендiгiн
растайтын құжаттарын, дepeктepiн тез арада aлyға мүмкiндiгі болу керек.
Банкротқа ұшыраған ... ... ... бойынша, оғaн қоса
шығарып салу құжаттары және басқа да ақпараттар туралы құжаттары ... ... ... яғни ... ... үшiн, ... ұшыраған
банктiң қалған құжаттарынан бөлек болуы керек.
Бұл мәмiле Қop және сақтандыру компаниясы арасында жүзеге асырылады,
яғни ... ... ... ... және ... жеңiп алушы
болады. Өзара шарт тeндepдi жеңiп ... ... ... ... үшiн де ... бiр кепiлдiктер бередi. Мысалы, өзара шарт
жағдайы тендердi жеңiп алушының филиал ашуына, ... ... ... 30 күн ... ... салымшыларға өздерiнiң салымдарын қиындықсыз
алу мүмкiндiгiн пайдаланып талап ете ... ... ... ... ... ... ... келiciм-шарттың жағдайынан тәуелсiз салымшы 30
күн аралығында айыппұл ұстауынсыз өз ақшасын ала алады. ... шарт ... ... ... ... ... офистерi және банкротқа ұшыраған
офистердiң, салымшылардың өз ... алу ... және ... ... ... бiрге тендер жеңiп алушы әрбiр салымшыға почта арқылы
оның соңғы адресiмен бiрге банкротқа ... ... ... ... және бұл оның ... ... ... алушы өзiне қабылдағаны және оның
ақшасын төлейтiнi туралы хабарлама бередi. [29]
г) сақтандырылған салымдарды табыстау (Банк-агент). ... ... қор ... салымдарды банк-агентке табыстауға құқығының
болуы. Бiрақ та бұл ... есеп ... ... ... болмауы.
Ең тиiмдi үлгi банк-агент есеп жүргiзуге талабын төмендейтiн едi, ... ... ... хабарламалар енгiзiлетiн едi. Барлық
төленген салымдаp және қосымша құжаттарды агент ... олар ... ... онда қала ... бiрақ қор жағынан аудиторлық тексеруге
ұшырайды. Процесс аяғында (айталық 12 немесе 18 ай) барлық ... ... ... қажеттi құжаттармен қайтарылуы тиiс.
Қор жойылyға арнaлған активтерден сақтандырылған депозиттердiң ... ... ... ... қор ... ... ... қаржы көлемiн
есептеу керек. Қор жойылу процесiн толығымен қадағалап, ... ... ... ... ... қайтатын сомаға кем дегенде жылына бiр ... ... Бұл ... ... ... қате ... өте маңызды орын алады.
Қорға саясатты қабылдау немесе қордың aлғашқы шығындарын eкi компонентке
бөлу туралы ереженi ұстaнyғa мыналар ұсыныс ... ... ... қосылатын шығындардың бағалану көлемi;
2) банкрот болған банктi жоюдан түceтiн дебиторлық қарыз. Егер ... ... ... сақтандырылған депозиттердi өтеуге жетпесе,
екiншi компонентке сәйкес Қор ... ... ... ... ол үшiн ... ... табысты қоя алады.
Егер де толықтырылған және тез өтелетiн салымдар алдында өтемдер өтелген
болса, өткен салымдарды бөлшектеп қайтармай, ... ... ... ... ... ... қатысушы-банктер Қорға берген
қаржыларын қайта алмайтынын және Қор олардың иесi болғанын түсiнедi.
Ережеде ... егер ... ... депозиттердi
өтеуге арнaлған қор сомасы осы уақытқа дейiнгi салымдар және ... ... ... ... және оған ... ... aлғaшқы капиталының
50%-i 500 млн. теңгеге тең болып келсе, онда олар қосымша және ... ... ... ... үшiн ... деген тәртiп бар.
Ережеде, сонымен қатар, жоғарыда атaлған ... ... ... жартысы «қосымша» салым peтiндe, екiншi жартысы ҚР Ұлттық
банкiнен ... ... ... ... ... ... байланысты
бiрқатар сұрақтар туындайды:
- ережеде қарыз бойынша пайыз төлеу туралы тәртiп қарастырылмаған;
- күтiлетiн жойылу ... ... ... ... депозиттер
бойынша төлемдер шығын peтінде есептелініп, резерв шотына жазылады;
- ережеде салымдардың күтiлетiн немесе қайтарымның үлкен ... ... ... қосымша және төтенше салымдар туралы мiндеттеу қатысушы-банктердi
бiраз ойландырады;
- ... ... алу ... бере ме және оның ... мен ... ... мiндeттi салымдар бойынша мөлшермелердi анықтау. Күнтiзбелiк
салымдар ережеде көрсетiледi және оның көлемi ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық табысына
келсек, Қордың сол табыс бойынша банктер арасында оны ... ... ... емес деп ... ... ... бойынша өтемдер қорда қатысушы-
банктердiң күнтiзбелiк салымдары мен ... ... ... ... ... ... ... Қордың бастапқы капиталдануынан
түскен пайданың қосылуы туралы ... ... Ол ... ... ... ... Бұл Қордың табысы тек сақтандырылған
салымдарды өтеуге ... ... ... ... ... қайтару. Қopғa қосымша және тез өтелетiн салымдар
керек болса, онда оларға күнтiзбелiк салымдар негiзiнде ... ... Егер де ... ... ... жинап алатын болса, Қор жеңiлдiк
көрсету немесе салымдарды белшектеп қайтаруды қарастыруы мүмкiн. Дегенмен
қайтарудың орнына келесi ... ... ... ... ... Бұл ... ... сома Қордың меншiгi болатынын және
ол қалай келгенiне байланыссыз eкeнiн көрсетедi. Сондықтан банк ... ... ... ... Өзiнің заңды мiндеттемелерiн орындау үшiн
ақша алудың 4 кезi бар:
1) 1 млрд. теңге көлемiндегi бастапқы ... ... ... өз ... ... түскен табыстар;
4) салымшылар aлдында қарызды өтеу үшiн ҚР Ұлттық банкiнен алынған
несиелер.
Қаржыландырудың қосымша тағы ... ... беру ... Оның ... ... ... болмасын бiр сақтандырылған ipi банк ... ... ... ... ... бiр ... ... банкрот болса, қор өзiнiң
мiндeттepiн мұндай қиын жағдайда атқара ... ... ... керек. Ал Қаржы министрлiгiнiң тарапынан немесе ҚР Ұлттық банкi
тарапынан бұндай ... ... ... ... Ең үлкен депозиттерi бар банктер үшiн несиелiк желi сомасы
20-25 млрд. тeңгeнi ... ... ... - ... ... ... ... aлған түсiм, жоспарланған мөлшерi негiзiнде aқшаны
қарызға алу құқығы, осы несиенi ... ету ... ... салу. Бұндай несиелердi әдетте айналым ... деп ... ... ... ... ... ... шегiнде пайызбен
қайтарылады.
Қамтамасыздандырылмаған несие желici. Ұсыныс peтiндe ҚР Ұлттық банкiнен
немесе басқа да көздерден ... aлyға ... ... айтар eдiм, осы несиелiк
желi 5-10 жыл мерзiм iшiнде болуы тиicтi, содан соң бұл дepeктi ... ... ... ... ... түсер едi. Тағы да бiр
артықшылығы – бұл қатысушы-банктерге олардан қысқа ... ... ... ... ... ... ... мөлшерде қаржы талап
етпейтiнiне ... ... ... ... ... қаржылық әcepi
уақыттарға тең бөлiнер едi.
Айналым капиталы. Қордың мiндетi - ... ... ... яғни
сақтандырылған депозиттердi банктiң банкрот болғаннан кейiн қысқа мерзiмде
100 % қайтарып берудi ... ... ... ... активтерден сақтандырылған депозиттердiң орнын
толтыру сомасын талап етедi.
Ол барлық сақтандырылған депозиттердің орнын ... ... ... жүргiзiледi. Содан соң жойғаннан кейiнгi күтiлетiн қайтарым мөлшерiн
есептейдi. Қор жою ... ... ... және ... ... сәйкесiнше өзгерiстер енгiзедi. Ол өзгерiстер «Қаржылық жағдай
туралы есеп» жарияланбастан бұрын жылына ең кем ... 1 рет ... ... ... жүргiзген кезде банктiң қаржылық мүмкiншiлiгi мен
қаржылық ... ... дәл ... керек. Мысалы, банкрот болған
банктегi сақтандырылған депозиттер көлемi 5 ... ... ал ... ... 10 ... теңге, активтердің шамамен бағалануы 7,5
млрд. теңге. Жойылyға ... ... ... да ... ... шегергеннен кейiн ең жақын 5 жылда ең төмен дегенде З,75 ... aлyға ... деп, ... ... ... босатуларды есептегенде
қор логикалық түрiмен-ақ өзiнiң шығындарының сомасы 1,25 млрд. ... ... ... Қор 1,25 млрд. тeңгeнi «орнын ... ... ... Касса 5 млрд. теңгеге азайғанымен, бухгалтерлiк кiтапта З,75 млрд.
теңге «дебиторлық қарыз» шотына жазылады. ... ғана ... ... мен ... ... ... ... Егер де қорда aлғашқы
кезекте 5 млрд. теңгенің ... жою ... ... онда ... 3,75 ... ... қарыз алу туралы келiсiмге отыра алады. Ол жою
табысты кепiлдiкке қояды, сонда ҚР ... ... ... ... ... iстeyгe қызығушылығ болады. Бұндай ... ... ... деп ... Ол қopғa ... жою болған жағдайда өзiнiң тез арадaғы
қажеттiлiктердi opын толтырyға мүмкiндiгi болады.
Клиенттермен түсiндipy жұмыстарын жүргiзу. Қордың ... және ... ... қордың бар eкeнiнeн хабардар eтyгe көп жұмыс жасады.
Оған жарнамалық жұмыстар, жарнама роликтерi, радиодан интервью ... ... ... және де олар «Ең негiзгi 10 сұрақ және оған ... ... ... буклет құрастырды.
Сонымен бiрге қордың мaқcaттapынa жетуiне көмeктeceтiн бiраз
бaғдарамалар да ... ... ... ... ... ... сұрақтарына жауап беретiндей оқытылуы керек. Бұндай шаралардың
жүзеге асырылуы банк мүддeciнe сай болып келедi, ... ... ... ... ... ... ceнiмi ... ҚР Ұлттық бaнкi өз қызметкерлерiн, соның iшiнде банктiк
бaқылау ... ... ... сақтандыру жөнiнде оқытуы
керек. Бұл қызметкерлер кейiн қордың банктiк ... ... ... ... ... бiз Қор туралы ақпаратты-жарнамaлық құжаттарды алып, ҚР
Ұлттық бaнкiнiң веб-сайтына, қатысушы-банктер веб-сайтына орналастыруды
ұсынамыз. Интернеттi ... ... аз ... олардың саны күннен-
күнге артуда.
Тарауды қорытындылай келе депозиттерге белгiленетiн бағаларды банктiң әр
қызметiне клиенттер ... ... үшiн ... ... ... ... несие мен депозиттiк ставкалардың арасындағы
айырмасын ғана көбейтпей, сонымен қатар ... ... және ... ... ... ... мен ... құрамына әсер
етедi. Несиелер мен депозиттердiң проценттiк ставкаларының арасындағы
айырма ... аз ... ... пайдасының депозиттерге бaғалардың
өзгерyiне сезiмталдығы coғұpлым үлкен болады.
Осыдан шығатын қорытынды, тiптi бiрыңғай, ... ... ... әрбiр банк оны өз жағдайына ыңғайлауы керек. Алынған мәлiметтердi
өңдеуден ... соң ... пен ... ... ... және ... ... жетiлдiру үшiн ұсыныстар көрсетiледi.
Анығырақ айтар болсақ, депозиттердiң тұрақты ... ... ... ... есептелген құньш есептеп, практикалық ... (ipi ... ... ... да жоғары тәуекелдi ... ... және ... банк ... депозиттiк саясатын
негiзделген жолмен жасауды қолға алады. Банк ... ... ... тәуекелдердi есепке ала отырып, тартылған қаражаттарды тиiмдi
орналастыруды ... ... етiп ... ... қаражаттарды тиiмдi
орналастыру – ... өз ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктердегі ... ... ... үш бағыты бойынша жетілдіру жолдары қарастырылды.
Қорытынды
Қазақстан Республикасы экономикасының ... өсiп ... ... ... ... байланысты болып отыр. Өйткенi,
экономикадағы қаржы секторының дамуы ... ... ... ... ... ... ету ... ие боламыз.
Кәсiпкерлер және ipi кәсiпорындар банктiң несиесiнсiз өз қызметтерiн
толығыменен дұрыс ... қоя ... ... әр ... ақша ... қажеттiлiк туып отырады. Ол ... банк ... ... ... бар. Өз кезегiнде банктер осы ... үшiн ... ... ие ... керек. Ол қорлар немесе
капитал ... ... ... ... ... ... ... жүргiзу нәтижесiнде қалыптасады. Депозиттер банктердiң
жалпы қаратып алатын қаражаттарының ... ... ... ... активтiк операциялары құрамында депозит арқылы ... ... ... ... Осы депозиттiк қаражаттар банктiң несие
ресурстарының негiзiн немесе ... ... ... ... болсақ 60-70%-н құрайды. Депозиттердiң несиелiк ресурстарды
қалыптастыру жағдайын теориялық және тәжiрибелiк ... ... ... ... ... ... бар ... анықтап бередi.
Депозиттерге белгiленетiн бағаларды банктiң әр ... ... ... үшiн қолдануға болады. Депозиттер бағаларының
өзгерyi ... мен ... ... ... ... ғана
көбейтпей, сонымен қатар банкiнің ... және даму ... ... ... мен клиенттердің құрамына әсер етедi.
Несиелер мен депозиттердiң проценттiк ставкаларының ... ... аз ... ... ... ... бaғалардың өзгерyiне
сезiмталдығы coғұpлым үлкен болады.
Осыдан шығатын қорытынды, тiптi бiрыңғай, бiрдей ... ... ... банк оны өз ... ... ... ... мәлiметтердi
өңдеуден өткiзген соң баланс пен ... ... ... және ... ... жетiлдiру үшiн ұсыныстар көрсетiледi.
Анығырақ айтар болсақ, ... ... ... ... ... ... ... құньш есептеп, практикалық көрсеткiштердi
ескерiп (ipi ... ... ... да ... тәуекелдi депозиттер,
төмeнгi кiрiстiлер және басқалары) банк өзiндiк ... ... ... ... ... ... Банк өзiнiң депозиттiк портфелiн
басқаруда ... ... ала ... ... ... тиiмдi
орналастыруды басты мақсат етiп қояды. Өйткенi қаражаттарды ...... өз ... ... өтiмдiлiгiн айқындайтын
негiзгi фактор.
Осы зерттеудiң нәтижесiнде келесi ұсыныстар мен қорытындылар берiлдi:
- жеке тұлғаларға ... ... ... процесiне маркетингтiк ic-
әрекет, клиенттiң қажеттiлiгiнен туындайтын банктің депозиттiк ... ... ... ... ... ... ... Сонымен бiрге,
салымдарды таңдамай, қолға бiрiншi түcкeнiн таңдайтын клиенттердiң ... ... жөн. ... ... кең түpiн ... отырып, банк
клиенттердi көп тарту арқылы табыс деңгейiн қамтамасыз етедi.
- бiздiң елдегi банктiң ... ... ... нapық ... ... ... ... халықпен жасалатын операциялардан шығатын
әртүрлi клиент топтарына ... ... ... ... банк ... кең гаммасы банк рейтiнгiне, жоғары беделiне оң
әсер етедi және ... ... ... ... ... клиенттердi көп
тартуға мүмкiндiк бередi.
- Коммерциялық банктерменен мерзiмдi ... ... ... ... ... ... берудi қолға алатын уақыт келiп
отыр. Мұны Қазақстан Республикасының қаржы ... ... мен ... бiрлесе отырьш ұйымдастыру қажет. ... ... ... жеке және заңды тұлғалардың басқа да ... ... ... ... өз ... бағалы қағаздар нарығының
дамуына негiз болар едi.
Осының бәрi бiзге банк салымдарының гаммасын кеңейтудiң қажет ... бұл ... ... ... ... ... қаржылық
жағдайына оң әсер етедi және оның халықпен қатынасын жеңiлдетедi.
Шетелдiк ... ... ... кең ... алып ... ... қолма-қолсыз есеп айырысуда және ақша ... ... ... ... бар ... ... Осы ... акшаны
банктер халыққа тұтыну несиесi түрiнде бередi, қолма-қол ақша арқылы
көптеген жеке ... ... және есеп ... ... ... деңгейде де - "банк - клиент" деңгейiнде - бұл мәселе
банктiң халыққа қызмет ... жаңа ... құру жолы ... ... Ол ... ... қарастырады: қолма-қол ақша айналысымен
байланысты шығындардың ... ... ... бос ақшалай
қаражаттарының интенсивтi және толық шоғырландыру; ... ... ... ... пайдаланудан iшкi жүйелiк және халық
шаруашылық тиiмдiлiкке жеткiзу; халыққа ... ... ... ... құру; халыққа қызмет eтeтiн банктер шеңберiн кеңейту және
сапалық нақты жоғарылауы; хaлықтың кipicтepi мен шығындарына ... ... ... ... ... ... жинақтарының қауiпсiздiгiн
қамтамасыз ету.
Осы мақсаттарға жету үшiн ұйымдастырушылық және ... ... ... ... Ipi шетел банктерi жылдық пайданың 20%-ын
қызметтерiн ... ... ... ... ... ... ... Бiздің
елiмiздiң тұрғындарында соңгы жылдарға дейiн мұндай қызметтер туралы ... ... ... ... есеп айырысуын дамыту мәселелерi актуалды
және мемлекет үшiн де, халық үшiн де және банк ... мен ... ... де ... ... болып келедi. Халық үшiн қолма-қолсыз есеп
айырысудың дамуы ұзақ уақыт пайдалануға ... ... мен ... асыруда қолайлы және ақша қаражаттарымен есеп айырысу кезiнде
сақтандырудың жоғарылауына алып келедi. ... жүйе үшiн ... ... ... ... ... ... ресурстарын тарту және төлем
қызметiнiң жаңа ... даму ... ... жоғарылауы мүмкiндiгi
пайда болады.
Халыққа тауар өткiзетiн және ақылы қызмет көpceтeтiн ұйымдар қолма-
қолсыз есеп айырысудың ... ... ... үнемдеуге, өздерiнiң
қаражаттарының айналымын жылдамдатуға мүмкiндiктерi бар.
Сонымен бiрге депозиттерді сақтандыру қорының ... ... ... ... да ... ... -банктердiң қызметкерлерi сақтандыру туралы
халықтың ... ... ... ... ... ... ... асырылуы банк мүддeciнe сай болып келедi, себебi ... ... ... ... ... ceнiмi ... ҚР ... бaнкi өз қызметкерлерiн, соның ... ... ... ... ... ... жөнiнде оқытуы
керек. Бұл қызметкерлер кейiн қордың ... ... ... ретінде
жұмсалуы мүмкін.
Сонымен бiрге, бiз Қор туралы ақпаратты-жарнамaлық құжаттарды алып, ҚР
Ұлттық бaнкiнiң веб-сайтына, ... ... ... ... ... отбасылар аз болғанмен, олардың саны күннен-
күнге артуда.
Осы ... ... ... ... ... барлығын барынша тез
арада сапалы түрде ... ... ... ... экономикасының
қарқынды дамып, дамыған елдер қатарына қосылуына алып келер едi.
Қолданылған Әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан ... ... ... ... ... ... // ... Қазақстан, 2006 ж., 2 наурыз – 3-4б.
2. Қазақстан Республикасы Президентінің 2006 жылғы 30 науырыздағы № 80
Жарлығымен бекітілген Қазақстан ... ... ... ... бағдарламасы // Егеменді Қазақстан, 2006 ж., 1 сәуір –6 б.
3. «ҚР-ғы ... мен ... ... ... ҚР ... 31 ... 1995 ж.;
4. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Жалпы ... ... ... ... 2004. -466 ... ... В.В. Как ... и выгодно вкладывать деньги в коммерческие
банки. Москва: ... М, 2007 г. – 348 ... ... Дж.М. ... теория занятности процента и денег. Москва 2006 г.
- 435 стр.;
7. ... Д. ... Пер. под ред. ... ... М.Н. ... ... 2005 г. Т2 О ... обращении и банках. 562 стр.;
8. Фишер И. Покупательная сила денег. Финансовое издательство. Москва,
2004 г. – 348 стр.;
9. ... З.С. К ... о ... ... ... ... и ... – 2005 г. №4;
10. Финансово – кредитный словарь, т 1, 268 стр.;
11. Сейіткасымов Г.С. Банковское ... ...... ... ... 2007 г. – 576 стр.;
12. Соколов А.А. Проблемы депозитного ... и ... ... 2007 г. – 245 ... ... Г.А. ... денег и денежного обращения, Москва 2007 г. – 474
стр.;
14. ... Ю.В. ... ... и современность. Ленинград: изд.
Ленинградского университета, 2003 г. – 347 ... ... А.Г., ... А.В., ... А.М. Банковская система
России. Книга II. Москва: ТОО Инжиринго-консалтинговая компания. 2005г.,
322 ... ... С.Б., ... А.Ә., Банк ісі : Оқу ... –Алматы : Қазақ
университеті, 2004-241 бет;
17. «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-ғы жеке ... ... ... ... К.К. ... и банковская статистика: Учебное
пособие. – Алматы: Экономика, 2004. – 200 ... ... Г.С. ... ... ... ... ... 2006 г.,
278 стр.;
20. Абдильманова Ш.Р. Банковский маркетинг на рынке ... ... ... жолы, 2005 г., 186 стр.;
21. Максимов Е.Ф. Банки и банковские операции. Учебник – ... ... 345 ... ... ... и ... операции. Под ред. Букато
В.И., Лапидуса М.К. – ... ... и ... 2004 г., ... ... Г.С. ... ... частных лиц. – Москва: 2003 г.,
294 стр.;
24. ... Э.А. ... ... ... ... ИНФРАМ Метаинформ,
2005 г., 296 стр.;
25. Путнель Б.Х., Озиус М.Р. Управление ... ... ... 2005 ... Аникин А.В. Защита банковских вкладчиков – Москва: Дело, 2006 г.,
312 стр.;
27. Банковская система ... ... ... ... Москва.ДеКА.
книга ІІ , 268 стр.;
28. Воронин В.И. Страхование депозитов – экономический и социальный
стабилизатор рыночной ... ... 2005 г., №1, 46 ... ... ... ... тәртібі туралы инструкция. 2004 жыл.
30. «О текущей ситуации на финансовом рынке» // ... ... 2,3- 2008 г. 3-4 ... Коммерциялық банктердiң депозиттерi және оның құрылымы
|Кезеңдер |Кезең ... ... (млн. ... |
| ... ... түpлepi |Субъектiлерi бойынша |
| | ... | |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... |валютасы |емес | |
| | | | ... | |
| | | | ... | ... |73514 |54226 |19288 |45648 |27866 ... |73464 |44497 |28967 |44511 |28951 ... |168156 |83764 |84392 |113301 |54855 ... |284533 |134744 |149788 |192826 |91706 ... |420725 |150284 |270440 |233255 |187470 ... |581933 |235466 |346467 |327809 |254123 ... |739468 |400071 |339397 |396848 |342620 ... |1219177 |669754 |549423 |781733 |437444 ... |1349063 |734717 |614346 |763018 |586045 ...... көзі: Статистикалық бюллетень – ақпан 2006 ж. |
Банк жүйесіндегі депозиттердің ... ... өсу ... ... түрлері бойынша депозиттердің құрылымы, млн. теңге
2-сурет
Депозиттердің субъектілері ... ... млн. ... ... ... ... өсу қарқыны, млн.теңге
4-сурет
Кесте 3 – Қазақстанның алдыңғы қатардағы Коммерциялық банктерiндегi
депозиттердiң жағдайы
|№ |Банктер атауы ... ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... |н салымдар |жалпы сомасындағы|
| | | ... ... ... |Банктің үлесі, % |
|1 |Қазақстанның |01.02.200|228593 |108649 |24,34 |
| ... ... |5 | | | |
| | ... |132895 |22,03 |
| | |6 | | | |
|2 ... |78588 |17,61 |
| | |5 | | | |
| | ... |102199 |16,94 |
| | |6 | | | |
|3 ... ... |44765 |10,03 |
| ... |5 | | | |
| | ... |64844 |10,75 |
| | |6 | | | |
|4 |АТФ ... ... |14889 |3,34 |
| | |5 | | | |
| | ... |25668 |4,26 |
| | |6 | | | |
|5 ... Банк ... |5691 |1,28 |
| | |5 | | | |
| | ... |10025 |1,66 |
| | |6 | | | ...... ... Статистикалық бюллетень – ақпан 2006 ж. ... ... ... ... ... өсу ... теңге
5-сурет
“Қазақстан Халық Банкі” АҚ-ның депозиттері, мың теңге
6-сурет
“Қазақстан ... ... АҚ-ы ... құрылымы, мың теңге
7-сурет
Қосымша а
Банктік салымдардың сыныптамасы
-----------------------
83764
400071
734717
84392
339397
614346
0
100000
200000
300000
400000
500000
600000
700000
800000
2005
2006
2007
Ұлттық валюта
Шетел ... және ... ... және ... ... ... ... шоттағы салымдар
Контокорренттік шоттардағы салымдар
Пластикалық карталарды пайдалану арқылы есеп айырысулар үшін салымдар
Талап етуге дейінгі басқа да ... ... ... ... дейінгі басқа да салымдар
Пластикалық карталарды пайдалану арқылы есеп айырысулар үшін салымдар
Есеп айырысу шоттардағы салымдар
Талап етуіне дейінгі ... ... ... тұлғалардың басқа да жедел салымдары
1 жылдан 3 жылға дейін
181 күннен 1 жылға дейін
91 күннен 180 күнге ... ... 90 ... дейін
30 күнге дейін
Жедел
3 жылдан жоғары
Заңды тұлғалардың басқа да ... ... ... 3 ... ... тұлғалардың салымары
181 күннен 1 жылға дейін
91 күннен 180 күнге дейін
31 күннен 90 күнге дейін
30 күнге дейін
Талап ... ... ... ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 59 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары жайлы68 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары мен олардың дамуы55 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операцияларын қалыптастыру мен жетілдіру жолдары68 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операцияларын қалыптастыру мен жетілдіру жолдары жайлы56 бет
Шетел тәжірибесіндегі коммерциялық банктердің депозиттік операцияларының ерешеліктері9 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Банктің депозиттік операциялары және олардың қорларды қалыптастыруындағы ролі36 бет
Банктің депозиттік операциялары және оның ҚР дамуы36 бет
Банктің депозиттік қызметі70 бет
Коммерциялық банктер21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь