Дайын өнім есебінің маңыздылығы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
Тарау 1. ДАЙЫН ӨНІМ ЕСЕБІНІҢ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ ... ... 6
1.1 Дайын өнім туралы ұғым, олардың бағаланылуы ... ... .. 6
1.2 Халықаралық есеп стандарттарына сай дайын өнімді есепке алу және тану ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
9
Тарау 2. «ҚАЙСАР.СҮТ» ЖШС ДАЙЫН ӨНІМ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
15
2.1 ЖШС негізгі экономикалық көрсеткіштері ... ... ... ... ... 15
2.2 Ұйымның есеп саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 20
2.3 Дайын өнімнің қоймадағы есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 28
2.4 Дайын өнімнің синтетикалық есебі ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 35
2.5 Дайын өнімді тиеудің және сатудың есебі ... ... ... ... ... ... . 39
Тарау 3. ДАЙЫН ӨНІМНІҢ АУДИТІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 48
3.1 Аудиттің бағдарламасы және негізгі процедуралары ... ... 48
3.2 Дайын өнімді сатудың және оны тиеудің аудиті ... ... ... ... 64
3.3 Есеп пен аудитті жетілдіру шаралары ... ... ... ... ... ... ... ... 72
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 74
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... 77
Кез келген ұйымның кәсіпорын іс-әрекетінде екі мақсаты бар: максималды табыс алу және кәсіпорынның атына сенімді келтіру. Осы екі мақсат бір-бірін толықтырады, бірақта алғашқы көзқараста әр-түрлі мінезіне ие: бірінші - тек коммерциялық, ал екіншісі - моральды-этикалық. Осы максаттардын негізіне тиімді бухгалтерлік есеп жүйесін кұру және катаң тиімді бакылау жүйесін жүргізу шарттары жатады.
Сонымен қатар кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп жүйесі тиімді болып саналады, егер шаруашылық операциялардың есептеу процесі келесі шарттарға жауап берсе;
- есепте шаруашылық операциялардын уақыттық кезеңі дұрыс келтіру; шаруашылық операциялар есепте дұрыс сомаларда тіркелу;
- шаруашылық операциялар дұрыс және нормативті жағдайларға сәйкес және есеп саясатымен бухгалтерлік есеп шотында көрсетілу;
- қаржы және салық есептеме үшін маңыздылығына ие, шаруашылық операциялар құралдары тіркеу;
- қиянат етушіліктің пайда болу мүмкіншілігін шектеу.
Жоғарыда келтірілген бухгалтерлік есеп талаптарына сәйкес, қазіргі жағдайда бухгалтерлік есептін негізгі мақсаттары келесідей:
- басқаруға қажетті және инвесторлардын, жабдықтаушылардың, сатып алушылардың, несие берушілердін, салық, қаржы және банк ұйымдардың қолдануына қажетті кәсіпорынның іс-әрекет нәтижелері мен шаруашылык процестері туралы дұрыс толық ақпаратпен қамтамасыз ету;
- нормативті сметалар мен бекітілген нормаларға сәйкес каржы, еңбек және материалды ресурстарды бақылауын қамтамасыз ету;
- шаруашылық іс-әрекетінде негативті құбылыстарды өз уақытында алдын алу, ішкі шаруашылық резервтерді мобилизациялау.

Сонымен, бүгінгі таңда кәсіпорында көлемінің көбеуімен жөне іс-әрекет мазмұнының киындаушылығымен, есептеме және есеп жүйесіне қоятын талаптар жоғарлады.
1. Налоговый кодекс Республики Казахстан от 12 июня 2001г. № 209-П.
2. Закон Республики Казахстан от 26 декабря 1995г. № 2732 "О
бухгалтерском учете и финансовой отчетности" (с изменениями от
24.06.02 г.)
3. Закон Республики Казахстан от 20 ноября 1998 года N 304-1 "Об
аудиторской деятелъности" (с учетом изменений и дополнений от
15.01.01 г.
4. Закон Республики Казахстан "О труде в Республике Казахстан" от
10.12.99 г.№ 493-1.
5. Закон от 20 июня 1997 года N 136-1 "О пенсионном обеспечении в Республике Казахстан (внесены изменения от 16.11.99 г. N 482-1).
6. Приказ МФ РК "Об утверждении Типового плана счетов бухгалтерского учета" №438 от 18.09.2002 г.
7. Стандарты бухгалтерского учета №5; №11; №30. Национальная комиссия Республики Казахстан. -1996-2005гг.
8. Абдыманапов А. Концептуальные основы и принципы бухгалтерского учета: учебное пособие. – Алматы, 2003.
9. Абдыманапов А. Терминология и признание элементов финансовой отчетности // Бухгалтерский учет и аудит. – 2003.
10. Абдыманапов А., Даимов С. Принципы бухгалтерского учета и финансовой отчетности: (учебник) – Алматы, 2005.
11. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік және қаржылық есеп принциптері (халықаралық стандарт). Алматы, 2006.
12. Андросов А.М., Викулова Е.В. Бухгалтерский учет. - М.: Финансы и
статистика 2000г.
13. Аренс Э.А., Лоббек Дж.К. Аудит / пер с англ. под ред. Я.В.Соколов. -
М: Финансы и статистика, 1995г.
14. Артеменко В.Г., Белленир М.В. Финансовый анализ. - М: Издательство "ДИС", НГАЭиУ, 1997.
15. Аудит/Подред. В.И.Подолъского.-М.: ЮНИТИ, 2001.
16. Барышников Н.П. В помощь бухгалтеру и аудитору.- М: Филин,
1997.
17. Грушков И.В. Практический аудит на современном предприятии. Москва-Новосибирск: КНОРУС-ЭКОР, 1997.
18. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и
анализ финансовой отчетности. - Алматы: Каржы-Каражат, 1998.
19. Дюсембаев К.Ш. Теория аудита. - Алматы: Экономика, 1995.
20. Ержанов М.С. Теория и практика аудита. - Алматы: Гылым, 1994.
21. Ержанов М.С., Ержанова С.М. Учетная политика на казахстанском
предприятйи (практический аспект). - Алматы: Издательсісий дом
"Бико", 1997.
22. Ефимова О.В. Как анализировать финансовое положение предприятия (практическое пособие). - "Бизнес-школа", "Интел-Синтез", 1999.
23. Кеулимжаев К.К. Финансовый учет на предприятии. - Алматы: Экономика, 2005.
24. Ковалев А.И., Привалов В.П. Анализ финансового состояния
предприятия. - М.: центр экономики и маркетинга, 1995.
25. Ковалева О.В., Константинова Ю.П. Аудит. Организация аудиторской деятельности. Методика проведения аудиторской проверки. - М.: ПРИОР, 2000.
26. Козлова Е.П., Парашутин Н.В., Бабченко Т.Н., Галанина Е.Н. Бухгалтерский учет. -М: Финансы и статистика, 1998.
27. Камышанов Л.И., Камышанов А.П., Камышанова И- Бухгалтерский учет и аудит. -М:Приор, 1998.
28. Маркарьян Э.А., Герасименко Г.П. Финансовый анализ. -М: ПРИОР,
1996.
29. Назарова В.Л. Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов .-Алматы: Экономика, 2005
30. Нидлз Б., Андерсон X., Колдуэлл Д. Принципы бухгалтерского учета. Пер. с англ. под ред. Я.В.Соколова. - М: Финансы и статистика, 1993.
31. Нурсеитов Э.О. Руководителю о контроле за бухгалтерским учетом. -
Алматы: ИД "Бет", 2000.
32. Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ., Радостовец В.ВГ, Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии. - Алматы: Центраудит Казахстан, 2002.
33. Русак Н.А., Русак В.А. Финансовый анализ субъекта хозяйствования: Справочное пособие. -М: Высшая школа, 1997.
34. Справочник бухгалтера. 2001-2005 г.
35. Тасмагамбетов Т.А., Тлеужанова М.А., Омаров А.Ш., Мурзагалиев Ж.Н., Юсупова М.П. Анализ и аудит в системе управления предпринимательской деятельностью. -Алматы: Юнти, 1999.
36. Тасмағамбетов Т.А., Әбленов Д.О. Бизнестегі есеп пен талдау.Алматы,2002.
37. Тулешова Г.К. Система бухгалтерского учета в Республике Казахстан. - Алматы: Гылым, 2001.
        
        МАЗМҰНЫ
| |Кіріспе |3 |
| ... |
| ... | ... 1. ... ӨНІМ ... МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ........ |6 ... ... өнім ... ұғым, олардың бағаланылуы.......... |6 |
|1.2 |Халықаралық есеп стандарттарына сай дайын ... | |
| ... алу және |9 |
| ... |
| |..... | ... 2. |«ҚАЙСАР-СҮТ» ЖШС ДАЙЫН ӨНІМ ЕСЕБІН | |
| ... |
| ... | ... |ЖШС ... ... |15 |
| ... | ... ... есеп |20 |
| ... |
| ... | ... ... өнімнің қоймадағы |28 |
| ... | ... ... ... ... |35 |
| ... | |
|2.5 ... ... ... және ... |39 |
| ... | ... 3. |ДАЙЫН ӨНІМНІҢ |48 |
| ... | ... ... ... және ... |48 |
| ... | ... |Дайын өнімді сатудың және оны тиеудің |64 |
| ... | ... ... пен аудитті жетілдіру |72 |
| ... | |
| ... |74 |
| ... |
| ... | |
| ... ... ... |77 |
| ... | ... ... ... кәсіпорын іс-әрекетінде екі мақсаты бар: максималды
табыс алу және кәсіпорынның атына сенімді келтіру. Осы екі ... ... ... ... ... ... әр-түрлі мінезіне ие: бірінші
- тек коммерциялық, ал ... - ... Осы ... ... ... есеп жүйесін кұру және катаң тиімді бакылау
жүйесін жүргізу шарттары ... ... ... ... есеп ... ... болып
саналады, егер шаруашылық операциялардың есептеу процесі ... ... ... ... ... операциялардын уақыттық кезеңі дұрыс келтіру;
шаруашылық операциялар есепте дұрыс сомаларда тіркелу;
- шаруашылық операциялар дұрыс және ... ... ... есеп ... ... есеп ... көрсетілу;
- қаржы және салық есептеме үшін маңыздылығына ие, ... ... ... ... ... ... болу ... шектеу.
Жоғарыда келтірілген бухгалтерлік есеп талаптарына сәйкес, қазіргі
жағдайда бухгалтерлік есептін ... ... ... ... ... және инвесторлардын, жабдықтаушылардың, сатып
алушылардың, несие берушілердін, салық, қаржы және банк
ұйымдардың ... ... ... ... ... ... ... туралы дұрыс толық ақпаратпен
қамтамасыз ету;
- нормативті ... мен ... ... сәйкес каржы,
еңбек және материалды ресурстарды бақылауын қамтамасыз ету;
- шаруашылық іс-әрекетінде негативті құбылыстарды өз ... алу, ішкі ... ... мобилизациялау.
Сонымен, бүгінгі таңда кәсіпорында көлемінің көбеуімен жөне іс-әрекет
мазмұнының киындаушылығымен, есептеме және есеп жүйесіне қоятын ... ... ... жаңа ... мен ... пайда болды,
соның ішінде компьютерлік жүйелерді қолданумен, қаржылық есептеме ... ... ... айналды және кәсіпорын жағдайының қаржылық және ... ... ... ... көзі ... табылады. Ақпарат нарықтық
қатынастар жағдайында ең кымбат тауар болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... дәлдігінде сенімділігінің
дұрыстығын білуі тиіс. Бірақта, адамның бір сөзі нақты және ... ... ... сол ... ... ... бар арнайы
институттың объективті қажеттілігі пайда болды.
Кәзіргі уақытта қаржылык есептеме ... ... ... ... нәтижесі туралы және қаржылык жағдайындағы өзгерістер
туралы ... ... ... ... ... ... каңтардың 2005 ж. бекітілген бұйрығына сәйкес ... ... №30 БЕС ... ... есептеме ұсынудың дәлдік принципіне және
бухгалтерлік есеп стандартының сәйкестік принципіне, ұйымның ... ... ... принципіне, бір ізділік принципіне, маңыздылык пен
біріктілік принципіне сәйкес болуы тиіс.
Әлем тәжірибесінде аудиторлық ... көп ... бойы ... іс-
әрекеттер салаларында нарықтық экономика жағдайында кең ... ... ... кәзіргі жағдайда қолданылуын тапты.
Сонымен қатар, нарықты экономика жағдайында кәсіпорын алдында дұрыс
есепті ... және өз ... ... ... ... қатар, олардын тиімді қолданылуын жоғарлату мақсаты түр. ... ... ... қаржылық талдау мәліметтерін колдана
отырып, тез ... және көп ... ... алу үшін ... және ... және ... шешімдерді қабылдауы тиіс.
Аудитордың жұмысы тек ... ... ... ... ... ... ғана аяқталмайды, ол сонымен қатар,
кемшіліктермен ... ... ... ... оның ... ... ... Бұл тақырыптың актуалдығы - дайын өнім бағалауының
дұрыс вариантын таңдауы, өнім ... ... ... тек қана ... ... сонымен қатар сыртқы нарықта сұранысқа ие болатындай өнім
шығару, оны сатуды ... және ... ... ... ... ... болып «Қайсар-сүт» ЖШС болып табылады. Қойылған
мәселелерді шешу үшін Қазақстан Республикасының есеп пен ... ... ... ... методикалық пособиялар және бухгатерлік және
салық есебі бойынша отандық және шет ел авторларының ... ... ... ... ЖШС ... материалдары зерттелген.
І ТАРАУ. ДАЙЫН ӨНІМ ЕСЕБІНІҢ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ
1.1. Дайын өнім туралы ұғым, олардың бағаланылуы
Дайын өнім - бұл ... ... ... ... техникалық
нормаларға немесе стандарттарға сәйкес, қоймаға өткізілген немесе тапсырыс
берушімен қабылданған бұйымдар мен ... ... Ол сату ... негізгі және көмекші цехтардың өнімдері. Дайын өнім ... ... ... ... техникалық бақылау қызметімен техникалық
шарттарға және стандарттарға сәйкес және ... ... ... ... ... да құжаттармен қамтамасыз етіліп,
қоймаға тапсырылған, ал ... ... ... онда ... ... ... алу кұқы үшін сенімхатты көрсетуі керек.
Қазіргі уақытта дайын өнімді бағалаудың келесідей түрлері қолданады:
Нақты өндірістік өзіндік құн бойынша - өнімді ... ... ... ... ... ... өнімді бағалаудың бұл әдісі өте сирек
пайдаланады. ... ірі өте ... ... мен ... ... жеке ... ... пайдаланады. Бұл бағалау түрі
шектелген өнім номенклатурасын өндіретін кәсіпорындарда ... ... ... ... кемшілігі - объект бойынша барлық жұмыстар
аяқталғанға дейін және ... ... ... ... ... ... ... (нормативті) өзіндік құн бойынша - бұл кезде есепті айдағы
нақты өндірістік өзіндік қүнның оның жоспарлы (нормативті) ... ... ... ... құн ... тауардың шығарылуын есептеудің жағымды
жағы, жоспарлау және есеп беруді құрастыру ... ... ... ... ... ... Дегенмен, егер жоспарлы (нормативті)
өзіндік күн жыл ... жиі ... ... онда дайын өнім қалдығын
бағалау дәлдігін анықтау, көп еңбекті қажет етеді.
Есептік баға ... ... ... ... ... ... ... арасындағы айырмашылық есептеледі. Соңғы уақытқа дейін дайын өнімді
бағалаудың бұл түрі жиі кездесетін. Оның ... ... ... ... ... ... ... және ағымдағы есеп пен есеп берудегі
өнімді бағалауды салыстыру мүмкіндігі ... ... ал бұл ... ... ... ... ... үшін маңызды.
Сату (нарықтық) бағасы және тариф бойынша ... Бұл ... ... ... өте көп колданылуда. Бұл тапсырыс берушімен ... ... және ... ... ... ... негізінде яғни,
алдын ала айтылған жеке бағаларды немесе өнімді ... ... ... ... жасалған өнімдер мен жұмыстардың бағасы.
Бұдан басқа В.Радостовецтің ... ... ... ... ... әдістері кездеседі. Толық өзіндік ... ... - ... ... ... және ... ... бөлшек сауда бағасы бойынша - көбінесе жеке ... ... ... ... олар ... ... ... және қоғамдық тамақтану
кәсіпорындары арқылы сатылады. Олар келісілген бағадан және ... мен ... ... ... жабу үшін ... сауда
үстемесінен тұрады.
Дайын өнім есебінде есептік баға мен жоспарлы (нормативті) өзіндік
құнды пайдалану кезінде, есептік ... ... ... ... ... ... ... кұннан ауытқуын есептеу қажеттілігі туады. Өз
кезегінде, бұл ... ... ... ... ... ... сатылған өнімнің (жұмыс, қызмет), сонымен қатар айдың соңында
қоймада қалған дайын ... ... ... өзіндік құндарын анықтауға
мүмкіндік береді.
Әдетте ауытқу орташа салмақталған пайыз бойынша есептеледі. Ол ... ... ... өнім ... және сол айда ... ... нақты өзіндік құнының, сол өнім ... ... ... есептелген кұнына қатынасымен табылады.
Өнімнің нақты өндірістік өзіндік құнының оның ... ... ... ... ... Z мына формуламен есептеледі:
мұндағы, ай бойы келіп түскен және ай басындағы өнім ... ... және ... түскен дайын өнімнің нақты өндірістік өзіндік
құны; - өнім бірлігінің есептік бағасы.
1- кесте
Дайын өнімнің және тиелген тауарлардың нақты ... ... ... ... өнім ... |
| ... |
| ... ... |
| ... ... |
| | ... құн ... ... ... |6000 |5100 ... ... ... |22900 |18200 ... ... ... түскен |- |- ... да ... ... |1100 |700 ... |30000 |24000 |
| | | ... және ай бойы |24000 х 100 = 80 ... түскеннің нақты өндірістік |30000 ... ... оның ... ... | ... ... | ... ... ... және ... |25000 |20000 ... ... калдық |5000 |4000 ... ... ... ... баға және жоспарлы өзіндік құн ... ... ... оның ... ... ... ... ауытқуын оларды салыстыру
арқылы анықтайды. Ауытқудың теріс мәні қызыл ... ... ... ал оның мәні - қарапайым жазумен жазылады.
Көрсетілген есептеулер белгілі бір дәрежеде шартты ... ... өнім ... ... мен ... едәуір тұрақсыз болған
жағдайда. Егер орташа ... ... өнім ... ... онда дәлірек нәтижеге алуда болады. Тиелген тауарлардың және
қоймадағы тауар жылжуының есебі ... ... ... ... ... Осы ... бұйым атауы және жұмыс түрлері бойынша ... ... ... ... ... коэффициентін анықтау қажеттілігі
тауды.
«Қайсар-сүт» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі өнімді бағалаудың
нормативтік өзіндік құн ... ... Бұл ... ... ... ... өзіндік құннан нақты өндірістік өзіндік құнының
ауытқулары пайда болады. Бұл ... көп ... ... болады.
Дегенмен, бұл ауытқулар бухгалтерлік есепте қосымша немесе ... ... Оны ... ... ... бөлімінде толық
көруге болады. Кәсіпорынның өндірістік спецификациясына байланысты, ... ... ... өнім және оны ... ... ... арнайы
8020 «Өнім шығару» шоты көзделген.
Ауытқулар көбінесе сыртқы факторлардың әсерінен болады. Бұлар: ... ... ... кәсіпорындарды өзгерткен кезде, шикізат пен
материалға бағаның өсуі, кедендік баж ... ... ... және ... ... әсер ... Халықаралық есеп стандарттарына сай дайын өнімді есепке алу және
тану
Шетелдік әріптестермен ... ... күні ... дейін
жалғасып келеді. Қазіргі таңда біздің еліміздің есеп жүйесін халықаралық
стандартқа ... ... - ақ ... ... ... халықаралық
деңгейге көтері мақсатында карала, прагма, ... атты ... ... ... ... ... бухгалтерлік есеп жүйесі халықаралық бухгалтерлік
есеп принциптері мен стандарттарына сай ары ... ... ... және ... керек. Қазақстан экономикасына қызмет атқару мен
пайда табуды мақсат тұтқан бірлескен кәсіпорындардың дамуына, инвестициялық
саясатқа, сауда және ... ... ... ... ... есеп жүйеміз төмендегі негізгі бағыттарға сай жетілдірілуі
тиіс:
Біріншіден, заңдастырылған негізінде арнайы ... ... ... ... құрамына жақсы мамандар білікті ғылыми зерттеушілер
тартылып, бұл ... ... ... ... есеп ... ... зерттеу мен зерделең және мұның нәтижесін отандық есеп жүйесіне
енгізу шаралары жүктелуі ... ... ... тобы белгісіз жылдарға дейін тұрақты
қызмет атқарғаны тән. Әлемдік бухгалтерлік есеп тәжірибесін ... ... ... ... есеп ... ... ... - бүгін бар, ертең
жоқ мәселе түрінде қаралмауы керек.
Екіншіден, Қазақстандық есеп ... ... ... ... есеп ... тән ... есеп
стандарттарын жасау үрдісіне кәсіби мамандығы жоғары және осы ... ... ... бұлардың сараптаушылар тобы
өндіріс және ұлттық экономика талабын ... ... ... ... орын ... жағдайда сараптаушылар тобы басқа
да альтернативтік шешім ... ... ... жөн. ... тәжірбиесінде күні бүгінге дейін ... келе ... ... ... және есеп ... мен ... ... тәртіппен қайта қаралып, барлық жағымды тәжірбиелер мен есеп
жүргізудің ұйымдастырушылық шаралары белгіленіп ... ... ... есеп және аудит мамандығы ... ... ... студенттерге арналған, халықаралық бухгалтерлік есеп
принциптері мен стандарттары талабына сай ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін сапалы окулықтар шығару
мәселесі жылдан жылға тиісті жоғарғы ... ... ... ... ... ... отандық бухгалтерлік және қаржылық ... ... ... және ... ... мен ... ... - ақ сыртқы
пайдаланушылар мүддесін тиісті заңнамалар және нормативтік актілер, нұсқау
- ережелер ... ... ... ... қайта қаралып, жаналанып
отыруы керек.
Бесіншіден, Қазақстандық бухгалтерлік есеп жұйесін алдағы кезеңдерде
халыкаралық бухгалтерлік есеп стандарттарына көшіріп, ... өзі ... ... күні ... дейін қолданып келе жатқан бухгалтерлік ... ... ... ... ... бұл ... өтеушілік
/айналымдағы активтер/ дәрежесін төменнен жоғарыға қарай сипаттап көрсетуі
керек. ... ... ... ... ... есеп ... өркениеттегі елдер есебінің тәжірбиесінде қаралған. Бухгалтерлік есеп
счеттарының типтік жоспарын жаңадан жасап, мұны сапалы қолдану үшін ... ... - ... ... ... ... мазмұны қайта
қаралып, әр жылдары зерттеліп, ... ... ... ... Мұндай
шаралар бір күндік және бір жылдық мәселе емес.
Алтыншыдан, Қазақстанда қызмет атқарушы ... ... ... ... мектебін қалыптастыру, жекелеген
бухгалтердің алдыңғы қатарлы іс-тәжірбиесін үйрену мен ... ... ... ... немесе жаһандану мәселесіне
байланысты елімізден қоғамдық бухгалтерлік есеп ... ... ... мүше ... ... басқа да ұлттық ұйымдармен өзара
ықпалдастық ... ... ... есеп стандарттарын жасауға
қатысуының рөлі зор.
Сегізіншіден, бухгалтерлік есеп өрісінде ... ... тән ... ... ... алу мен ... ... туралы» 26.12.1995ж №2732 ... ... ... ... ... өзінде «Қазақстан Республикасындағы
халықаралық қаржы ... ... ... ... алу мен ... есеп беру туралы» Қазақстан республикасының заңының
24.06.2002 жылғы ... ... ... ... негізінде
енгізілген болатын. Осы заңмен ІІІ.06.2005 жылғы №562-11 өзгерістермен және
толықтыруімен ... 2-1 ... ... ... Үкіметі белгіленген тәртіппен айқындалатын
жекелеген ұйымдар үшін - 2005 жылғы 1қантардан ... ... ... үшін - 2006 ... ... ... Өзге ұйымдар үшін - 2006 жылғы 1 ... ... ... ... ... есеп ... қолдануды бастамас бұрын, қазіргі қолданылып жүрген
есептік нысандарға ... ... ... ... ... ... ... кіру балансына енетін сальдоны ... ... ... ХҚЕС - қа өту ... баланссын дайындауы тиіс.
Бұл халықаралық стандарттар бойынша ... ... есеп ... үшін ... Кіру балансын ... ... ... ... ... ХҚЕС ... ... талап етілетін барлық ... ... ... ХҚЕС ... ... талап етілмейтін барлық ... ... ... бұл ... ... ... ... құралдарды тану өлшемдеріне
келмейтін объектілер;
-38 ... ... ... ... тану ... ... ... ¥лттық ерекшелерге сәйкес танылған есептелік баптарын активтердің,
міндеттемелердің немесе меншікті ... ... бір ... ... ... ... ХҚЕС-на сәйкес активтердің,
міндеттемелердің немесе меншікті ... ... ... түрі
көрсетіледі.
4. Барлық баптары /активтер мен міндеттемелерді/ ХҚЕС-на ... ... ... ... мүмкін активтер мен міндеттемелер:
• Қаржы құралдары, оның ... ... ... және ... /39-
ХБЕС/;
• Шетелдік компанияға инвестициялар /21-ХБЕС/;
• Кейінгіге қалдырылған салықтар /12-ХБЕС/;
• Резервтер/37-ХБЕС/;
• Негізігі құралдар мен ... емес ... ... ... ... Сыйақы бойынша міндеттемелер /19-ХБЕС/;
Қазақстандық бухгалтерлік есеп жүйесін жетілдіру тек қана ... ... ғана ... ... ... ... тұрақты дамуымен тығыз байланыста болғаны жөн. ... ... ... ... есеп ... мазмұнын екінші жақтан
Қазақстандық бухгалтерлік есеп ... ... ... ... бухгалтерлік есеп мэселелеріне баса назар аударуымыз керек.
Халықаралық қаржылық есеп стандарттары негізінде отандық ... ... ары ... ... ... ... бірі -ұйымдарда
күні бүгінге дейін екі бағытта жүргізіліп келе жатқан қаржылық және салық
есебін біріктіріп ... ... - ақ ... үйдестірілген жаңа моделін
кұру болып табылады. Егер қаржылық ... ... жаңа ... ... есеп ... ... ... біршама азаяды. Сонымен
қатар екі түрлі есептің орнына көп мағыналы қаржылық есеп ... ... ... ... тән ... жөніндегі ақпараттар даярлауды камтамасыз
етеді.
2 ТАРАУ. «ҚАЙСАР-СҮТ» ЖШС ДАЙЫН ӨНІМ ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ
2.1. ЖШС ... ... ... ЖШС 1996 жылы құрылған.
ЖШС-тің нарыққа енгеніне он жыл болды. Осы уақыт аралығында фирма
бүкіл Қазақстан ... ... ... ... ... дайын өнімін өткізетін диллерлік торабын дамытты. Республиканың
оңтүстік астанасынан, Алматы ... ... ... ... ... ... Жамбыл, Қызылорда және Оңтүстік Қазақстан облыстарына)
таратады.
1998 жылдан бастап Астана ... ... ... ... ... ... жеті облыстарды камтиды.
Олар: Қарағанды, Ақмола, Петропавл, Өскемен, Павлодар, Ақтөбе,
Қостанай облыстары. Қазіргі ... ... ... ... ... ... тауар айналымының 40% қамтамасыз етеді, ол жұмыс ... ... ... 4 есе ... ... іс-әрекеті баспа өнімін көтерме өткізу
болғандықтан, жұмыстын бір бағыты Қазақстан ... ... ... ... болып табылады.
Сөйтіп, Астана қаласында аумақ бойынша клиенттердін саны 2005 ж. ... 2006 ж. - 21 ... ... ... ол ... орта деңгейлі
дилерлерді біріктіру себебінен болады.
Осындай ірілендіру процессі Алматы ... да ... ... 18 ... ... күні 8 ірі ... ғана қалды. Клиенттердің
табиғи қысқарылуы, дилерлік ... құру ... ... қарыздан
бақылауын жақсартуға көмектеседі.
ЖШС-тің 2003-2006 жж. Тауар айналымының
географиялық бағытталуы
Сурет 1
Есепті кезеңде ЖШС ... ... ... Ол ... 2 ... ... іс-әрекеттерінің негізгі көрсеткіштердін
динамикасы куәландырады.
2 кесте
2005-2006жж.» Қайсар-сүт» ЖШС-нің негізгі технико-экономикалық
көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер ... |2005ж. |2006ж. ... |Өсу |
| | ... | | |(+,-) ... |
| | | | | | |% |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... |
|1 ... ... |Мың тг. |329246 |457308 ... |
| ... ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
|2 ... ... |Мың тг. |258644 |371486 ... |
| ... тың) ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|3 ... ... |Мың тг. |70602 |85822 |+15220 |121,6 |
|4 ... шығындары |Мың тг. |51859 |56121 |+4262 |108,2 |
|5 ... ... |Мың тг. |18743 |29701 |+10958 |158,5 |
| ... ... | | | | | |
|6 ... |% |5,7 |6,5 |+0,8 |1Д4 |
|7 ... шылардың |Адам |27 |29 |+2 |107,5 |
| ... сан ... | | | | | |
|8 ... ... |Мың тг. |12194,3 |15769,2 |+3,575 |129,3 |
2 ... ... |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... ... ... ... мен төлеу |
|қабілетін ... |
|9 ... ... |Мың тг. |52667 |98380 |+45713 |186,8 ... ... |Мың тг. |37249 |68194 |+30945 |183,1 |
| ... | | | | | ... ... ... |Мың тг. |4057 |14907 |+10850 |367,4 ... ... ... |Мың тг. |38712 |91178 |+52466 |235,5 ... ... ... |Мың тг. |5864 |6103 |+239 |104,1 ... ... ... |Мың тг. |15418 |30 186 |+14768 |195,8 |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | ... ... ... |Мың тг. |37249 |68 194 |+30 ... |
|16 |Жалпы өтілу | |1,41 |1,44 |+0,03 |102,1 |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | ... |Абсолюдты өтілу | |0,11 |0,22 |+0,11 |200 |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | ... ... ... | |1,31 |1,65 |+0,34 |126,0 |
| ... (сын) | | | | | ... |Өзіндік айналым | |0,29 |0,31 |+0,02 |106,9 |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | ... белсенділікті бағалауы ... ... ... | | | | | |
| ... ... |21,4 |10,9 |-10,5 |50,9 |
| ... ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | ... |Ағымдағы активтердің| | | | | |
| ... | |6,3 |4,7 |-1,6 |74,6 |
| ... | | | | |
| |ым ... ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... активтердің| | | | | |
| ... ... | | | | | ... ... ... | | | | |
| ... (бір |Күн |57,6 |77,5 |+ 19,8 |134,6 |
| ... | | | | | |
| ... (360* | | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... ... сатудан| | | | | |
| ... ... | | | | | ... ... берешек | |8,5 |4,7 |-3,8 |55,3 |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... дебиторлық | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
2 ... ... |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... ... |Күн |42,3 |71,8 |+29,5 |169,7 |
| ... ... | | | | | |
| ... (360* | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... табыс) | | | | | ... ... | |8,8 |6,7 |-2Д |76,1 |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | ... |Кредиторлық берешек |Күн |40,7 |53,7 |+13 |131,9 |
| ... ... | | | | | |
| ... (360* | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... табыс) | | | | | ... ... ... ... ... ... арқылы келесідей қортындылар
келтіруге болады:
- жалпы ликвидтік коэффициент көрсеткіші 2006 ж. 1,44 ал 2005ж. ... оның ... ... ... ... ... ... және барлық төлем міндеттемелер ... ... ол ... оның ... 0,9 коэффициентін оң
мінездейді;
- абсолютгы-ликвидті коэффициент көрсеткішінің 2006ж. 0,11 -ден 2005ж.
0,22-ге өсуі ... құру ... ... өтеуіне қабілетті ағымдағы
берешек бөлігінің өсуін көрсетеді. Егер 2005 жыл ... 0.2-0.5 ... ... ... 2006ж. ... ... ... коэффициент көрсеткіші 2006ж. 1,31-ден 2005ж. 1,65-
ке дейін өсуі ағымдағы міндеттемелер бөлігінің өсуін білдіреді, ол
тек ақшалай ... ... ғана ... ... сонымен
қатар, жіберілген өнімнен алынатын ... ... ... оптималды мәні бірден жоғаруы болуы тиіс; өзіндік
айналым коэффициент мәнінің 2005 жылы 0,29-дан, 2006 жылы-0,31-ге
дейін өсуі, ... ... ... қажетті, оның жеке
меншік айналым қорларының өсуін көрсетеді және де бұл ... ... ... яғни ол ... ... болуы тиіс;
- өзіндік капитал айналым коэффициент көрсеткішінің 2005ж. ... ж. ... ... ... ... ... қорларын
қолдану тиімділігіиің төмендеуін көрсетеді;
- ағымдағы активтер айналым коэффициент ... 2005ж. ... 2006ж. 4,7-ге ... ... ... қосымша өнім өндіруге
қажетті корларды босату қабілетін жоғалтқаның ... ... ... айналым күндерінің жоғарлауында көрсетеді:
2005ж. 57,6 күннен, 2005ж. 77,5 ... ... ... ... коэффициент көрсеткішінің 2005ж. - 8,5-тен, 2006ж
-4,7-ге дейін төмендеуі сатып алушылардың ... ... ... ... ... ... алда ... оны дебиторлық ... 2,4 ... ... көрсеткішінің төмендеуі сатып алушыларға берілетін несие
көлемінің жоғарлауын көрсетеді. Дебиторлық берешектін ... ... 42,3 ... 2006 ж. 71,8 күнге дейін ... яғни ... ... ... ... ... ... жоғарлады, бұл теріс
мінезделінеді;
- кредиторлық берешек айналым коэффициент көрсеткішінің 2005ж. 8,8-
ден, 2005ж. 6,7-ге дейін төмендеуі ... ... ... ... ... ұйымның қредиторлық берешек өсуінің көбірек
болуын көрсетеді, бұл ... ... ... ... ... ... Сонымен, кәсіпорын несиеге сатуда
жоғарлатады, бұл теріс ... Бұны ... ... күндерінің 2005ж. 40,7 күннен, 2006ж. 53,7 күнге дейін
жоғарлауы көрсетеді.
Сонымен, «Қайсар-сүт» ... ... және ... ... 2006 жылы 2005 ... салыстырғанда жақсарды, бұл
кәсіпорынның өндірістік-өткізу іс-әрекетінің тиімділігімен ... ... ... ... активтердің, дебиторлық және кредиторлық
берешектің айналым коэффициенті кәсіпорынның 2006 жылы ... ... ... ... есеп ... саясаты - оның принциптері мен негізіне сәйкес қаржы есептемені
ашу және есепті жүргізу әдістер жиынтығы.
«Қайсар-сүт» ЖШС-нің есеп саясаты ... ... ... есеп ... және ... ... ... және төменде келтірілген негізінде зерттеліп дайындалған:
1. Қазақстан Республикасының 1995 ж. 26 ... ... ... өзгерістермен) "Бухгалтерлік есеп және қаржы есептеме туралы"
заңына ... ... ... ... ... сәйкес;
3. 18.09.2002ж. №438 Қазақстан Республикасының қаржы министірлігінің
бұйрығы мен бекітілген бухгалтерлік есеп шотының типтік ... ... ... жүргізу бойынша методикалық үсыныстарға сәйкес «Қайсар-сүт»
ЖШС-нің бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар несие берушілер,
жабдықтаушылар, сатып алушылар, салық және басқа да ... ... ... мен ... ... ... ... іс-
әрекет нәтижелері және шаруашылық процестері туралы толық және
дұрыс ... ... ... нормаларға, нормативтерге, сметаларға сәйкес қаржы,
еңбек, материалды қорларын рационалды ... ... және бар ... бақылауын қамтамасыз ету;
- қаржы-шаруашылық іс-әрекетәнде негативті құбылыстарын алдын-ала
анықтау, ішкі резервтерін бақылау.
Ұйымның шарушылық іс-әрекеті туралы өз ... және ... ... ... ЖШС ... ... ұйымдастырылуы есеп процесінің
және орындаушылардын жұмысын ұйымдастырылуын құрастыратын элементтер мен
шоттар жүйесі.
«Қайсар-сүт» ЖШС-нің бухгалтерлік ... 1-С ... ... ... Аналитикалық есеп 1050, 1051, 1010, 1040,
2150, 2411, 2417 шоттар бойынша ай ... ... ... ... ал
калган мәліметтер дискеталарда сақталады.
Бухгалтерлік есеп ақпаратын сақтауы және жоюы, 30.06.1992ж. Қазақстан
Республикасының Министрлер Кабинетінің бұйрығына ... ... ... ... пен ... ... өткізу және толтыру ережесі
бойынша бас бухгалтердін талаптары кәсіпорынның ... ... ... ... ... Республикасының Мемлекеттік комитетімен
бекітілген (бүйрық № 73, ... ... ... ... алғашқы есеп құжаттардың ведомстволары аралық түрлер ... ... ... коммерциялық құпияны құрайтын келесідей алғашқы
кұжаттар тізімі анықталынған:
- төлемдік міндеттемелер;
- ... ... ... және ... кассалық ордерлері;
- жабдықтау келісім шарты.
Президент осы ақпаратты көре ... ... ... ... ... жалпы есеп саясат тәртібін қарастырайық. ... ... ... ... есеп және қаржы есептеме
туралы» 26.12.1996ж. №2732 заңына сәйкес ... ... Оның ... ... ... есеп ... олардын методикалык,
ұсыныстары, сонымен қатар - басқа да ... ... есеп ... ... ... - құқылы құжаттар табылады.
Осы есеп саясатымен есепті ұйымдастырудын ... ... ... ... бақылаумен және сыртқы аудит талаптар анықтайды. Қалыптастыру негізіне
келесідей принциптер салынған: есептеу, үзіліссіз ... ... ... ... сақтық, аяқтаушылық, салыстыру,
жүйелілік, шындық көрсету.
Салықтық есептемелер мен төлемдер 2001ж. 12 шілдесінде күшіне ... ... Заңы ... салық кодексіне
сәйкес жүргізіледі. Бухгалтерлік есепте есептеме ... ... ... ... үшін ... ... ... атқарады.
«Қайсар-сүт» ЖШС-нің есеп саясатының ... ... ... кұрады:
- ЖШС-нің бухгалтерлік балансы «Қаржылық есептемені ұсыну» №30 ... ... ... ... ЖШС үшін ... ... ... календарлы жыл саналады. Оперативті
ақпаратқа ие болу ... ... ... нәтижелері ай
сайын жасалады. Алғашқы кезеңдерде каржылық есептемені құрастырған
кезде жіберілген қателіктердін түзету ... ... ... ... ... еңгізіледі. Алғашқы кезеңдерге жататын үлкен
қателік сомасын түзету есептемеде алғашқы бөлінбеген табыс сальдосын
өзгерту жолымен көрсетіледі;
- №30 БЕС сәйкес ЖШС Алматы Сауда-Қаржы ... ... ... ... ... ұлттық және шетел валютасында қозғалыстары
келесі шоттарда көрсетіледі: 1040 «Ағымдағы есеп шотындағы ақшалар»,
1050 «Мемлекет ... ... ... ... 1051 «Шетелдегі
валюта шотындағы ақшалар», 1010 «Ұлттық валютада кассадағы ақша».
Оперативті іс-әрекеттен ақшалай қорлар қозғалысы ... ... ЖШС шет елде ... ... ... жоқ. ... қалдығын
инвентаризациялауы ай сайын жоспарлы тексеріс, яғни айдын бірінші күні
жүргізіледі, және жоспарланбаған - кәсіпорын басшысыныц бұйрығы
бойынша жүргізіледі. ... ... ... ... актілерде
көрсетіледі;
- табыстарды бағалау және тану бөлігіндегі есеп саясаты «Табыс» №5 БЕС
сәйкес жүргізіледі. Есептеу ... ... ... ... және ... ... тек табыс кірген кезде
танылады, ал шыгындар - шығынға ұшыраған кезде. Бір келісім бойынша
табыстар мен шығындар бір уақытта ... ... және ... емес
іс-әрекеттен табылған табыс, жиынтық табысты құрайды. Табыс ... ... ... ... ... ... деңгейімен бағаланады;
2) келісіммен экономикалық пайда табу ықтималы бар;
3) сатушыдан сатып алушыға жеке меншік күқығының өтуі ... ... ... нақты және күтілген шығындардын бағалануы үлкен
дұрыстық деңгеймен жүзеге асырылады.
Келісім бойынша контрактілер және ... ... ... ... ... ... ... өткізуден түскен табыс
есебін жүргізу үшін 6011 ... ... ... табыс» шоты
қолданады. Табыс, ... ... ... ... ... ... ... құнынан төмен жіберілуі мүмкін. Бұл оның тез ... ... ... ... ... өзіндік құны
«Сату үшін сатып алынған өткізілген тауардың өзіндік құны» жыл ... ... ... күрылтай құжаттарға сәйкес жүргізіледі.
6011 шоттын кредиті бойынша, ... 2110 ... ... шоттар»
корреспонденциясында өткізілген тауардын құны көрсетіледі. Төменде сатып
алынған ... ... ... ... корреспонденциясы көрсетілген:
Дт 2110 Кт 6011 - тауар үшін табыс есептелінеді;
Дт 7011 Кт 1330 - ... ... ... құны ... жазылды;
Дт 1060 Кт 1210 - өткізілген өнім үшін ... ... есеп ... 1010 Кт 6011 - ... ... үшін магазиннен түскен түсім есепке
алынды;
Дт 7011 Кт 1330 - өткізілген ... ... құны ... ... ... берешек сомасының бөлігінде күдікті талаптар
бойынша резерв құруы ... ... ... ... резерві 1290 шотында,
2110 және 7210 шоттарымен корреспонденцияланады. Екі жыл ... ... ... ... ... ... ... алымдарға жатқызылады. Үш
жыл өткеннен кейін ол күдікті талаптар бойынша ... ... ... Резервті күру Дт 7210 Кт 1290, кайтарылмайтын қарыздарды резерв
арқылы есептен шығару Дт 1290 Кт 2110, қолданылмаған резерв Дт7210Кт1290.
Негізгі ... ... ... ... ... №6 БЕС сәйкес
жүргізіледі. Бухгалтерлік ... ... ... ұзақ ... бойы ... ... ... жатады.
Барлық негізгі құралдар бойынша ... ... ... ... ... ... есептен шығару әдісі қолданылады. Салық
мақсатында ... ... ... ... ... ... ... 20 бабына сәйкес негізгі қорлар амортизациясының
проценттік ставкалары ... ... ... ... үшін ... ... 2413 ... мен жабдықтар, беріліс қондырғылары»,
2414 «Көлік құралдары», 2416 «Басқалары».
Негізгі құралдардың инвентаризациясы жыл сайын 1 ... ... ... ЖАҚ басшысының бұйрығымен белгіленеді. Сатып алынған қүрал-
жабдықтын алғашқы құнына сатып алу ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде есепте және ағымдағы құны
бойынша есептемеде ... ... ... ... ... ... (форма №НҚ-1) қабылданады, актіге сол объектіге техникалық құжат
(паспорт) қосылады. Бұл жағдайда келесідей ... ... ... Кт 3310, 3370 - ... ... ... ... негізгі құрал құнының сомасына.
Негізгі қорлар объектісі үшін ... ... ... ... құн
салығының сомасына келесідей проводка жүргізіледі:
Дт 1420 Кт 3310, 3370
ҚҚС сомасы есепке ... ол ... ... құнына жатқызылады
(газет пен журнал өніміне ҚҚС жоқ болуы).
Негізгі қорлар бухгалтерлік есепте барлық сатып алу ... ... ... ... ... құны бойынша келіп түскен уақытында
көрсетіледі. Сол себептен келесідей корреспонденциялық шоттар ... ... Кт 1250 - ... ... ... шығындар.
Негізгі құралдар объектілерінің сатылуы «Алика» ЖАҚ келісімімен
келісім бағалар бойынша жүзеге асырылады.
Объектіні сатып ... ... ... ... ... - өткізу
актімен» жүргізіледі. Ол үш экземплярда ... ... ... өткізушіге, үшіншісі негізгі құралдарды қабылдап алған
түлғада. Актіде ... ... оның ... құны, тозу деңгейі
көрсетіледі. Өткізілген объектінің баланстық құнына келесідей өткізбе
жүргізіледі:
Дт 7410 ... ... сату ... ... Кт ... ... есептеген тозу сомасына келесідей бухгалтерлік жазу жүргізіледі.
Дт 2427 – 2429 «Негізгі қорлардың тозуы» Кт 2415-2416.
Белгілі бір құралдар мен бөлшектерді ликвидациялаудан ... ... 1314 ... ... Кт 3210 ... қорларды сатудан алынатын
табыс».
Жылдың соңына ликвидацияның ... ... ... ... жазу Дт 5430 Кт 7410, ... сомасын шығынға жазу Дт-6210
Кт-5430. негізгі ... ... ... ... ... 2423 ... мен ... беріліс қондырғыларының
(құрылғысының) тозуы», 2425 «Көлік құралдарының тозуы», 2429 ... ... ... Осы шоттарда әрбір есепті кезеңде тиімді ... ... ... ... ... сомалары көрсетіледі
және кәсіпорынның шығыны ... ... ... ... ... ... ... әдісі қолданылады, себебі
жұмыс процесінде көліктің қуаттылығы максималды ... ... ... ... мен ... ... басқада капиталды салымдар алғашқы құнын жоғарлатады
егер тиімді қызметін алғашқы кезеңде бағаланғаннан ... оны ... ... пайдасы жоғарласа.
Басқа шығындар, топтын құндылық балансының 10%-тен жоғары емес кезең
шығындары деп ... емес ... ... ... Министрлігімен №490 1999ж. 10
қыркүйекте бекітілген №28 БЕС ... ... ... емес
активтерге материалды түрі жоқ, физикалық түрі жоқ, ... ... ... ... ... ... (бухгалтерлік программалар) пайданы
алуын қамтамасыз ететін ... ... ... емес ... оған ... ... ... сәйкес қолданылады (2730, 2740
типтік жоспар шоты). Есепте материалды емес ... ... ... ... ... ... Материалды активтер бойынша амортизациялык
алымдар әр-бір объект ... ... ... материалды емес
активтерді тиімді колдану уақыты есебімен белгіленеді (тура сызықтық әдіс).
Тауарлы-материалды қорлардын ... ... ... №3 1996ж. ... ... №7 БЕС сәйкес жүргізіледі. Тауарлы-материалды қорлардың
құны сатып алу бағасының, енгізу ... ... ... ... жеткізу шығындарының және басқада тікелей ... ... ... ... ... ... ... алу өзіндік қүнына еңбеген шығындар кезеңнің шығындары
деп саналады. Бұл өндірісті ... ... ... ... және
әкімшілік шығындар, 7210 шот.
Өнімді өткізу бойынша пайда болған шығындар 7110 шотында ... ... ... ... ... байланысты шығындарға
жатады, шығындардын актімен көрсетіп шығынға ... ... ... жүргізілетін операциялардын есебі №9 БЕС «Шетел
валютадағы операциялардын есебі» ... ... ... ... ... - теңге және келесі шоттарда көрсетіледі:
1050 (валюталық шоттарда ақшалар, соның ішінде ресей сомы мен АҚШ ... және ... 1051 (ел ... ... ... ішінде рессей
сомы мен АҚШ доллары номиналда және ... 431-1 ... ... 1052 ... сомында). Валютаны сатып алу және сатудын ... 1050 ... ... және 6250 ... ... табыс) және 7430 (курстық айырмашылықтан пайда болған шығын)
шоттарымен корреспонденцияланады және есептеу күні ... ... есеп ... ... ... айырмашылықтар 3310 ... ... және ... ... құру күніне пайда
болған кезеңдегі шығыпдар мен табыстар деп танылады.
Заңды тұлғалардың корпоративті табыс салығының есебі №11 БЕС ... ... ... ... ... ... заңының талаптары
бухгалтерлік есеп талаптарынан ... ... ... сол ... табыс пен салық салынатын табыс аралығында айырмашылық пайда
болады. ... ... ... ... ... ... бермеген
себебінен әр-қашан айырмашылық пайда болады. Оларға жататындар:
- ... ... ... ... ... жоғары
болған әкімшілік және іс-сапар шығындары;
- Шетел валютадағы валюттық шоты бойынша курстық айырмашылықтар;
- Бюджетке төленетін айыппұл ... ... ... ... шығынға жатқызылады және оған
бухгалтерлік есеп ... ... сол ... ... ... Дт 7700 ... ... табыс бухгалтерлік есеп стандарттар ережелеріне сәйкес
акықталатын табыс пен шығын арасындағы айырмашылығы ретінде есептелінеді.
Салық ... ... - бұл ... заңына сәйкес анықталатын есепті
кезеңдегі табыс сомасы.
Зейнеткерлік қамтамасыз (пенсионное обеспечение) етуге байланысты
шығындар ... ЖШС ... ... ақы ... ... ... 1997ж. 20
маусымда қабылданған №136-1 «Қазақстан Республикасындағы зейнеткерлік
камтамасыз ету туралы» Заңына ... ... ЖШС ... зейнет акы
төлемдерін жинақтауыш зейнет қорына әрбір ... ... ... ... ... ... есебі
Дайын өнімнің түрлері және сақталу орындары бойынша ... ... ... ұйымдастырылуы мүмкін, біріншісі - ... ... ... ... - ... ... ... ведомосттер
негізінде толтырылған қоймалык есептің сұрыптық карточкалары) есебіне ұқсас
немесе карточкасыз әдіспен.
Бірінші әдіс бойынша ... өнім ... ... ... ... ... бойынша өнімнің келіп түсуінің топтық ведомосттерін
құрады немесе өңдейді. Карточкасыз әдіс ... ... ... ... ... ... өнімдерге және қоймадағы және басқа да
жерлерде сақталуда тұрған дайын бүйымдардын жылжуына ... ... ... ... аударатын бір жайт, келіп ... ... және ... ... ... ... балансталынған. Ал дайын өнім
қалдықтарына кезеңді түрде түгендеу жасалып отырады.
Дайын өнімнің қоймадағы есебі (ср. № М-17) ... ... ... ... ... ай ... қалдықтарды
қойма меңгерушісі, дайын өнімнің қалдық ... ... ... өнімнің
кірістелгені және шығыс етілгені жөніндегі құжаттар, қабылдау - тапсыру
құжаттарының реестрімен бірге бухгалтерияға тапсырады.
Дайын ... ... және ... ... ... қабылдау
-тапсыру құжаттарының реестрінің мәліметтерін, дайын өнімнің синтетикалық
есебінің жинақтау ведомостіне есеп топтары ... ... Бұл ... ай ... қалдығын, келіп түскенін, шығыс етілгенін көрсетеді
және есеп топтары бойынша ай соңындағы қалдығын есептеп шығарады, ... ... ... өнім ... ... тексереді. Бұл
қоймалық және синтетикалық есептің теңдігін қамтамасыз етеді.
Дайын өнім қозғалысының қоймалық ... ... ... ... ... орнатылған техникалық құралдар арқылы да ... ... ... және ... ... ... ... бір
уақытта, басқару, бақылау және қорытынды есеп беруді құрастыру үшін қажетті
болатын, өнімді кез ... ... ... үшін ... ... машинаға енгізіледі.
Толығымен автоматтандырылған қоймаларда, дайын өнімнің қоймадағы ... ... ... ... ... ... ал ... үшін
қажетті мәліметтерді, сұрау (запрос) арқылы ақпарат ретінде алады. Қоймалық
карточкаларды, ... ... ... атауы және түрі бойынша оның қалдықтары
мен қоғалысын, оперативті ... ... ... өнім қабылдау - тапсыру ... ... ... және тағы сол ... ... Әдетте, олар екі дана етіп толтырылады, біреуі - тапсырған
адамға, екінші қоймада қалады. Қоймаға ... ... ... ... тиіс және ... ... ... тартылып, есептелуі
мүмкін. Ал оның бағасы номенклатура - баға ... ... ... өнім ... ... ... маңызды шартының бірі
болып - номенклатуралық - баға көрсеткішінің бар ... ... ... ... ... ... оның ... белгісі (моделі, артикулы, маркасы, фасон
тағы сол ... ... ... ... ... нөмірі, яғни
өндіріс және өнімді сату барысында берілген ... және ... ... ... ... есептеуіш машинаны пайдаланған уақытта,
номенклатура - баға көрсеткішімен ... ... ... ... ... ... түрлері салынатын және салынбайтын
анықтамалықтар, ... ... және ... ... өзіндік құн
анықтамалығы, төлеушілер мен жүк алушылар анықтамалығы.
Ішкі нарыққа тиелген және экспортқа жіберілетін өнімдердің шот
сомасын ... ... де ... ... ... ... атауы, тауарлық өнім түрінің коды, бағасы,
өзіндік құны, салық ставкалары және тағы сол ... ... ... ... ... - ... тасымалдаушыға жазады. Оны өнім
қорын оперативті ... үшін және ... ... есеп ... ... ... ... өнім (жұмыс, қызмет) ірілендірілген позициялар бойынша
топталады: негізгі өндіріс бұйымдары, кеңінен ... ... ... ... ... бөлшектер, орындалған жұмыстар мен
көрсетілген қызметтер.
Кәсіпорында қоймалық есеп карточкалық әдіспен жүргізіледі. Өнімді
цехтан қоймаға ... ... ... ... бойынша орындалады.
Цех, накладнойлар арқылы қоймаға дайын өнімді ... ... ... есебін сандық көрсеткішпен жүргізеді және ... ... эр айда ... есеп ... ... және ... олардың реестрін тапсыру арқылы жүргізеді.
«Қайсар-сүт» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінде номенклатура
-баға көрсеткішінің орнына прайс - ... ... Бұл ... ... ... ... Онда ... деген көтерме сауда бағасы, бөлшек
сауда бағасы және тағы басқа көрсетіледі. Ең ... ... - ... ... ... ... шығарған бұйрық негізінде
жасалады.
Дайын ... ... ... ... ... ... міндеті -
дайын бұйымдардың қоймадағы және тиелген өнімдердің нақты барлығын ... ... ... ... тапсыру накладнойларымен қркатталмаған дайын
бұйымдарды, қайта сұрыптау фактілерін, бұзылған, жетпеген және ... ... ... анықтайды, ұсынылған шоттардың толық төленгендігін немесе
мерзімнен өткен төлемдерді тексереді.
Дайын өнімдерді ... ... ... ... ... ... ... құндылықтар сияқты. Кейбір ... ... ... ... өз ұйымының қоймасында ғана сақталып қоймай,
сонымен бірге кұрылымдық бөлімшелерге (цехтарда, цех ... ... ... ... сақталуда болады. Олар бухгалтерлік есепте
және түгендеу тізімінде бөлек, бірақ толық түтас ... ... ... ... әдетте, шикізат пен материал қозғалысынан интенсивті
болғандықтан, өнімді түгендеуді тығыз ... ... ... Бұл ... бүйымдардың бар болуын тек қана оларды қайта санау, таразыға тарту,
өлшеу арқылы ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... сипаттамаларын тексеру арқылы қол ... ... ... ... ... ... ... және санын, номенклатуралық
нөмірін, маркасын, сұрып және дайын өнімге қойылатын ... ... ... ... ... да ... ... жазылады.
Тұрып қалған және сапасы кем өнімдерге бөлек тізімдер жасалады.
Жарамсыз болған бұйымдар тізімге ... ... ... акт ... ... ... бұзылу салдарынан шегетін зиян сомасын көрсетеді.
Түгендеу кезінде келіп түскен бұйымдарды ... ... ... және бөлек тізімге енгізеді. Тиелген болып саналатын
немесе тиелген, бірақ сатып алушылармен алып кетілмеген ... ... Буып - түю және ... үшін арналған ыдыстарды дайын өніммен бірге
түрі, мақсаты және категориясы (жаңа және ... ... ... ... ... ... тиелген тауарларға және
жеткізіп берулерге түгендеу тізімдері ... ... жүк ... ... Онда ... және ... алушының атауы, тиеу датасы, есеп
айьдрысу құжаттарының ... ... ... ... мен ... ... ... сақталуда жатқан дайын өнімдер, тізімге,
материалдық құндылықтарды жауапкершілік ... ... ... негізінде тізімдерге енгізіледі. Бұл ... ... ... сұрып, өнімнің есептік кұны, сақтауға алынған датасы,
орналасқан жері, дэлелдейтін қркаттардың нөмірі мен датасы ... ... ... өнімнің сақтау қолхаттары, түгендеу
басталу датасына жақын қайта құжатталуы ... ... ... ... ведомосттерін есептік мәліметтер
бойынша ауытқу анықталған өнім түрлері бойынша ғана ... ... ... ... ... ... ағымдағы есепте қабылданған
баға бойынша бағалайды. Түгендеу нәтижесінде анықталған дайын ... ... мен ... ... ... ... ... материалдық кұндылықтарды реттеу тэртэбэне сәйкес жүргізіледі.
Көп жағдайда түгендеу кезінде дайын өнімнің жетіспеушілігі ... ... ... ... ... ... ... бұлінуі, қирауы
немесе табиғи кему ... ... ... болуы мүмкін, табиғи апат
нәтижесінде немесе ақау өнім табылу нэтижесінде шығыс етіледі.
¥рлану, қирауы, бүлінуі ... ... ... ... болуы,
анықталған жетіспеушілік сомасына:
Дебет 2940 «Басқадай» дебиторлық берешек, «Құндылықтардың бұлінуінен
болған жетіспеушілік, ысырап» субшоты.
Кредит 1310 ... ... ... осы ... қүны салық салынатын айналым ретінде
қарастырылады деп ойлау қате, өйткені ... ... ... құн ... ... жоқ. ... яғни, «Салық және бюджетке төленетін басқа
да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан республикасының Заңының 56- бабының
5-тармағына ... ... ... қоса ... тауарлардың бұлінуі,
жоғалуы кезінде осы тауардың құны салық салынатын айналым болатын.
Өнім табиғи кему нормасының шегінде ... ... ... 7210 ... және ... ... 1410 ... дебиторлық берешек, «Құндылықтардың бұлінуінен
болған жетіспеушілік, ысырап» субшоты.
Егер ... ... адам ... онда ол одан ... 1410 ... бұлінуінен болғанжетіспеушілік, ысырап»
субшоты.
Баланстық құны мен ... құны ... сома ... ... ... ... 1251 «Материалдық залалды өтеу бойынша есеп айырысу».
Кредит 3520 «Алдағы кезең ... өтеу ... ... 1010 ... ұлттық валютадағы ақша қаражаттары».
3350 «Еңбекақы бойынша есеп айырысу».
Кредит 1251 «Құндылықтардың ... ... ... ... ... ... есепте кезеңнің табысын көрсетеміз:
Дебет 3520 «Алдағы кезең табыстары»
Кредит 6260 «Басқадай» табыстар.
Есепті ... ... ... ... ... ... ... шығарылғанда:
Дебет 1316 «Жиынтық табыс (зиян)».
Кредит 7440 «Жалпы және эқімшілік шығындар».
б) табыстар жиынтық табыстың өсуіне ... ... 6260 ... табыстар.
Кредит 5430 «Жиынтық табыс (зиян)».
Егер кінәлі адам табылмаса: Анықталған жетіспеушілік сомасына:
Дебет 2940 «Құндылықтардың бұлінуінен болған жетіспеушілік, ... 1320 ... ... да ... құны ... құн салынатын айналым ретінде
қарастырылмайды. Өйткені ол Салық Кодексінде ... кему ... тыс өнім ... ... 7440 ... және ... ... 2940 «Құндылықтардың бүлінуінен болған жетіспеушілік, ысырап»
субшоты.
Табиғи апат (өрт, жер сілкінісі, су тасқыны) ... ... ... ... ... 7470 ... ... болатын өтелмейтін залалдар».
Кредит 1320 «Дайын өнім». Ақауы бар өнім ... ... ... 8048 «Өндірістегі ақау».
Кредит 1320 «Дайын өнім».
Ай соңында түзетілмейтін ақаудың өзіндік құны негізгі ... ... 8010 ... ... 8048 ... ... ... өнімнің синтетикалық есебі
Қолмен немесе есептеу техникасының көмегімен өндірістен ... ... ... ... үшін ... ... және құндық
көрсеткішпен есептелген, кәсіпорын қоймасына тапсырылған дайын ... ... ... Бұл ... ... өндіріс көлемі
бойынша тапсырманың орындалуына ... ... үшін ... есеп ... ... жазулары көрсету
үшін пайдаланады.
Дайын өнімнің есебін 1320 «Дайын өнім» активті ... ... ... ... ... бар болуы және қозғалысы есептеледі. Шетке
көрсетілген кызметтер мен жасалған ... 1320 ... ... ... ал оның нақты шығындары IX «Өндірістік есеп шоттары»
бөлімінің 8010 ... ... 8020 «Өз ... ... 920 ... ... шоттарының кредитінен, тура 7010
«Сатылған тауарлардың ... ... ... ... ... ... ... апарылып шығыс етіледі. Орналасқан жерінде тапсырыс
берушілерге тапсырылатын, бірақ қабылдау ... ... өнім ... өнім» шотында емес, аяқталмаған өндіріс кұрамында есептеледі. 1320
«Дайын өнім» ... ... ... IX «Өндірістік есеп шоттары» бөлімінің
8-«Негізгі өндіріс», 8010 «Өз өндірісіндегі ... ... ... өндіріс» шоттарының сәйкесінің кредитімен ... ... өнім ... өндірістік өзіндік құн бойынша көрсетіледі.
Егер дайын өнім 1320 «Дайын өнім» шотында ... баға ... құн) ... ... ... онда оның нақты өндірістік өзіндік
құннан ауытқуы осы шотта анықталады.
Дайын өнімді 1320 «Дайын өнім» ... ... ... осы ... нақты өндірістік құнының есептік бағадан ауытқу ... ... ... өнім қалдығының және есепті мерзім бойы келіп түскен дайын
өнімнің нақты ... ... ... ... ... ... есептеледі.
Тиелген және сатылған өнімге жататын нақты өндірістік ... ... ... ... ... 1320 «Дайын өнім» шотының кредиті және 7010
«Сатылған тауарлардың (жұмыс, қызмет) өзіндік құны» ... ... ... өнімнің (жұмыс, қызмет) өзіндік құны» ... ... ... және ... байланысты, қосымша немесе
сторнолық жазумен көрсетіледі.
Сату ... ... ... ... өнім тұрған жерінде сатып
алушыларға (тапсырыс ... ... және осы ... алушыларға
(тапсырыс берушілерге) дайын өнім үшін ұсынылған есеп ... ... ... өнім» шотының кредитінен 7011 шоттың дебетіне шығыс етіледі.
Егер жеткізіп беру келісім шарты ... ... ... ... ... ... ... өнімді бергенде, өнімді экспортқа
шығарғанда) тиелген өнімнің иелену, пайдалану және билік ету құқығының ... және оның ... ... алушыға (тапсырыс берушіге) өту
барысында кездейсоқ ... ... ... ... онда ... құқы ... ... бұл өнім 1320 «Дайын өнім» шотынан шығыс етілмейді және
субъектінің ... өнім ... ... ... дайын өнім субъектінің өзінде пайдаланатын болса, онда ол 1320
«Дайын өнім» шотына кірістелмейді. ... ... 7 - ... сәйкес
шоттарында немесе 82 «Жалпы және әкімшілік шығындар» бөлімшенің 7210 ... ... ... ... ... тұтынушы ақау дайын өнімді қайтарған жағдайда (егер ... ... және егер ... ... ... ... талап
еткенде) 7010 «Сатылған дайын өнімнің өзіндік құны» шоты дебет және 1320
«Дайын өнім шотының кредиті - ... ... құны ... ... ... ... ... қарыз 1070 «Банктегі арнайы шоттардағы ақша
қаражаттар», 1050 ... ... ақша ... 1040 ... ... ақша ... 1020 ... ақша қаражаттар» бөлімшенің
сәйкес шоттарының кредиті және 1200 «Сатып ... мен ... ... ... 1210 ... тиісті шоттар» шотының дебеті
бойынша көрсетіледі. Мұнымен қоса, ... ... ... ... ... Ол 6020 ... ... қайтарымы» шотының дебеті және
қосылған құн салығының корректировкасымен 1210 ... ... ... ... ... жазылады. Ақау өнімнің құны 1320 «Дайын ... ... және 8048 ... ... ... ... бойынша
көрсетіледі.
Сатып алушының талабы бойынша ақау өнімді жарамды өнімге ... ... есеп ... ... ... ... жүргізіледі.
Ақау өнімнің орнына апарылған өнімнің өзіндік ... ... ... 1320 ... ... және 8- ... есеп ... бөлімінің
сәйкес шоттарының кредиті бойынша есептен шығарылады. Содан соң қарапайым
жазулар ... осы ... ... құны 8-«Өндірістегі есеп шоттары»
бөлімінің сәйкес шоттарының кредитінен 8048 ... ... ... ... шот бойынша корреспонденциялар келесі кестеде көрсетілген.
3–кесте
Дайын өнім есебінің шоттар корреспонденциясы
|қ/с |Операциялар мазмуны ... ... |
|1 ... өнімді кірістеу. |1320 |8010,8020,8030 |
|2 ... ... ... ... |7010 |1320 |
| ... ... өзіндік құны бойынша| | |
| ... ... | | |
|3 ... ақау ... ... |7010 |1320 |
| ... ... өзіндік құнмен. | | |
|4 ... ... ... құны |8048 |1320 ... ... ... серіктестігінде 8020 «Өнім (жұмыс,
қызмет) шығару» шоты қолданылады. Бұл ... ... ... ... ... ... және ... қызметтің нақты өндірістік
өзіндік құны көрсетіледі немесе оны ... үшін ... ... ... Осы ... ... өндіріс (көмекші өндіріс) шотын кредиттейді.
Ал өнім шығару шотының кредиті бойынша, өндірістік ... ... ... құны ... өнім ... ... ... жұмыс пен көрсетілген қызметтің құны өнімді сату шотымен
корреспонденцияланады. Істелген жұмыс тар мен ... ... ... ... ... өнім шотына емес, тікелей ... сату ... ... ... ... ... өнім шығару шотының дебеттік және
кредиттік айналымының өзгерісін анықтауға ... Бұл ... ... ... нақты шығындар мен оның тапсырма (жоспар) ... ... ... нормативтік (жоспарлы) өзіндік құн, нақты өзіндік құннан немесе
норматив бойынша тура шығындар, нақты мэннен ... ... онда ... көрсетеді және өнім сату шотының дебеті және өнім ... ... ... ... ... Ал ... жұмсалса, онда өнім шығару
шотынан қосымша жазумен шығыс етіледі. Ай, тоқсан, жылдық қорытынды бойынша
өнім шығару шотының ... ... ... ... ... үшін ... ... өнімін іріктеп жинақтау үшін алынған дайын
бұйымдар дайын өнім шотында емес, тауарлар ... ... ... толығымен кәсіпорында тұтынатын дайын ... ... ... және ... аз заттар, өз өндірісінен шыққан жартылай
фабрикаттар және пайдалану ... ... ... ... ... 8020 «өнім шығару» шотын пайдалану ережесі кәсіпорынның
есеп саясатында көрсетілген. 8020 «Өнім шығару» ... ... ... ... 7110 ... шығындары», 7210 «Жалпы және экімшілік
шығындар шоттары кредиті ... ... да, ... ... ... ... ... шығындарының есебі және аудиті 2.3 бөлімде кеңінен
қарастырылған.
2.5. Дайын өнімді тиеудің және сатудың есебі
Сату үшін арналған өнім - ... ... ... Тауардың меншік
қүқығын сатып алушыға берген жағдайда, ... ... ... немесе
күтілетін шығындарды бағалау жоғары дэрежедегі анықтықпен жүзеге асқан
кезде, тауарды сатудан түскен ... ... ... ... ... ... ... тауарды берген туралы
фактіні дэлелдейтін кұжатты ... ... ... ... ... Кодексінің 239-бабына сәйкес, тауарды тапсыру,
оны тұтынушыға берген кезде, ... ұйым ... ... ... ... ... ... бірге кономасент немесе жіберу (тиеу)
фактісін дәлелдейтін басқа да ... та ... ... ... өзінің меншік иесі ретінде ... ... құқы ... ... болса, онда мәміле сату болып табылмайды және
табыс есептелмейді.
Сатып ... ... ... ... ... берілмейді:
- кепілмен (гарантия) қамтамасыз етілмеген мәміле шарттарын қанағатсыз
орындалуына ... ... ... ... ... ... ... кепіл мерзімі ішінде жарамсыз болып қалды және
ауыстырылуы керек, мысалы, тоңазытқыш, кір жуу ... бір жыл ... бола ... да, бір ай ... ... болып қалды);
- келісім-шартта көзделген себептерге байланысты сатып алушы тауарды
сатып ... бас ... құқы бар және ... ... ... ... білдіреді (эксперименталды құрал-жабдықтарды
сатқанда).
Мәмілеге ... ... және ... ... ... жоғары
дәрежедегі анықтықпен жүзеге асад, себебі келісім - шартта тауардың құны
көрсетіледі және жабдықтаушының станциясына ... ... ... ... ... ... ... құжатымен расталады.
Тауарларды сату барысында мынадай мәмілелер түрі ... ... ... ... ... ... Мұндай мәміле түріне сәйкес,
сатып алушыға тауар, меншік құқығымен ... ... оның ... ... ... бір ... тоқталады. Мұндай мәміле бойынша
табыс, ... ... ... ... ... беру ... ... сақтаған кезде танылады: жабдықтаушының тауарды жеткізіп ... ... - ... көрсетілген мерзімде болу; жабдықтаушыда сатып
алушыға жіберуге (босатуға) тауарлар бар, сатылған тауарларды жеткізіп беру
қүны төленген.
Кейінге қалдырылған сату. Кейінге қалдырылған сату - ... ... тек ... ... ... ... түрінде есеп айырысқан жағдайда
ғана жүргізіледі. ... ... ... ... ... жеткізілгеннен
(берілгеннен) кейін ғана табыс танылады. ... егер ... көп ... ... және оған төлем алдын ала алынған кезде, қоймадағы тауар
сатып алушыға ... ... ... болса, онда табыс танылады.
Жұмыстар мен қызметтерді сату. Егер есепті датаға ... ... ... ... анықтықпен анықталса, мәміле барысында ... ... үшін ... шығындар жоғары дәрежедегі анықтықпен
бағаланса, онда жұмыс тар мен қызметтерді ... ... ... танылады.
Мәмілеге қатысатын жақтармен, талап беру күші туралы және жақтардың
қызметтерді алу және көрсету әрбір ... ... ... ... әдісі мен шарттары бойынша келісімге қол ... ... ... ... ... табысқа бағалау жүргізеді. Басқаша
айтқанда, жұмыстарды орындау және қызметтерді көрсету ... ... ... ... мен ... ... ... және оның құны, төлеу
тәртібі нақты көрсетілуі керек.
Тауардың құнына кіретін қызметтерге төлем.
Егер тауар бір жылға немесе одан аз ... ... одан ... ... берілетін болса, онда табыстың белгілі бір сомасы ... Оны ... ... ... оны күту үшін қызмет көрсету мерзімі
ішінде, сол ... ... ... ... ... ... сома -
бұл осы қызметті көрсетуден алынатын таза табыспен ... ... - ... ... ... шығындарды жабатын сома.
Заңдық тұрғысынан сатып алушыларға тиелген өнім, оның төлем талап -
тапсырмасын төлегенге ... ... ... қала ... Тиелген
(босатылған) тауарлардың есебін 1210 «Алынуға тиісті ... ... ... есебі» ведомостінде немесе машинограммада жүргізеді.
Бұл ведомосттерді шот - фактуралар, бұйрық - накладнойлар және осылар
негізінде жазылған төлем талап - ... ... ... ... ... ... белгі кәсіпорынның банктегі есеп айырысу ... ... банк ... ... ... ... -тапсырмасы банкке инкассаға беріледі. Инкассо (итальян
сөзі) - есеп айырысу тәртібін көрсетеді. Бұл ... банк ... ... алу ... ... ... тапсырмасын, орындауды өз мойнына
алады.
Өнімді сату тәртібінде тиеу, босату, тапсырыс берушілермен жасалған
келісім шарт ... ... ... ... саудада еркін жолмен сату
негізінде жүзеге асырылады.
Өнімдерді сату келісім - шарттар ... ... Олар ... ... - шарты, консигнация келісім - шарты, комиссия келісім - шарты
және тағы басқа шарттар.
Дайын бұйымдарды жеткізу келісім - ... ... ... ... және ... бұйымның сапасын (маркасы, түрі, ... т.б. ... ... жеңілдіктерін, үстемелерін, есеп ... ... ... мен ... ... және төлем реквизиттерін
және қажет жағдайда басқа да шарттарды көрсетуге мүмкін. ... - ...... ... ... (жабдықтаушы -өткізуші,
көтерме және бөлшек сауда және тағы басқа), әдетте ұзақ уақытқа жасалады.
Жалпы қолданылып ... ... ... жеткізіп беру шарты әдетте
мынадай реквизиттерді қамтиды: ... - шарт ... ... ... келісім - шарт пәнінің сипаттамасы, төлем шарты мен ... ... ... және ... - шарттан біржақты бас тарту
мүмкіндігі, оралу, тасымалдау, сақтандыру шарттары, ... ... ... жеңе ... ... ... - мажор), кепілдік, өнім үшін
жауапкершілік, келісім - шарт міндеттемелерін ... ... ... тәртібі, мәмілені жасаудың жалпы жағдайлары, ... ... ... ... ... ... ... және ісі сотқа
жататындық туралы ескертпе, ... - шарт ... ... келісім.
Кейбір жағдайларда, мысалы өнімді ... ... ... шарттардан басқа, келісім - шарттарда өнімге иелену, пайдалану ... ету ... ... ... және ... сатып алушыға
(тапсырыс берушіге) жеткізілу кезендегі кездейсоқ жойылу қаупі айтылуы
мүмкін.
Келісілетін жақтар ... жеке және ... ... да болуы мүмкін.
Осы уақытта заңды ... ... ... ... ... ... ... регистрге енгізілген (мысалы, сауда реестріне) жеке тұлғалар бола
алады.
Жеткізіп беру туралы ... ... алғы ... ... ... алатыны болып табылады. Бағаны нақты көрсету немесе сандармен
жазып қою керек немесе келісім - шарттан ... алып ... ... Елден шет
жерде жасалатын мәмілелер бойынша, есеп айырысатын валюта түрі ескертіледі,
бұл ... ... ... ... тэуелдігін көбіне өзіне бір жақ алады.
Әдетте, жеткізіп беру мерзімі келісім - шартта ... Егер ол ... ... ... ... мен мәнінен шығатын болмаса, онда
тауарды сатып алушы жеткізіп ... ... ... ... ... ... жеткізіп беру келісім-шарттары бойынша міндеттемелерді
орындамау, кәсіпкерлік этиканың және ... ... ... ... және оынң ... ретінде жабдықтаушы кәсіпорын мүліктік
жауапкершілікті тартады. Оның ... ... ... ... ... ... беру қабілеті кенеттен төмендейді.
Бухгалтерлік маркетинг (өткізу) бөлімімен бірге, ұйымның өнімді ... беру ... ... ... ... сатып алушының шоттарды толық және уақытылы төлегеніне бақылау
жасап отыруға арналған.
Қала ішінде ... беру ... ... ... ... ... қабылдау-тапсыру актісінің немесе өнімді алу туралы қолхаттың
жазылу датасы ... ... ал ... ... ... ... уақытта
- олардың көліктік ұйымдарға немесе байланыс органдарына (пошта бөліміне)
тапсырған күні ... ... ... оперативті есебін ... ... ... ... ... ... ... ЭЕМ пайдаланылса,
күнделікті тиелген өнім туралы машинограмма жасалады.
Тиелген өнімнің қүжатталуы. Босатылған өнімге накладной немесе басқа
құжат (жіберу туралы ... ... ... ... және тағы ... ... Онда өнімнің атауы, номенклатуралық ... ... ... бүйымдардың саны, алушының аты-жөні мен мекен-жайы
көрсетіледі. Нақты жібері (босату) ... ... ... ... ... ... тапсырмасын (төлем тапсырма-шот) толтырылады. Оның бірі, сатып
алушы төлеу үшін көліктік құжаттармен жіберіледі (беріледі), ал ... ... ... ... құжаттармен бірге өткізіледі. Егер
жеткізіп беру келісім-шарты бойынша, өнім үшін алдын-ала төлем ... онда ... ... ... ... ... жабдықтаушыға тиісті соманы
аударады.
Есеп айырысу құжаттарында жабдықтаушының және ... ... ... ... ... ... ... шоттардың
нөмірін, жеткізіп беру келісім-шартының нөмірін, жөнелту түрін, көліктік
ұйымның түбіртегінің нөмірін, ... ... ... ... ... баға ... өнім құнынан басқа, қосымша төленетін ыдыс және
орама кұны, сонымен қатар егер сатып алушы төленетін жағдайда, көліктік
шығындар ... Қала ... ... ... өнім, әдетте автомобиль
көліктерімен жеткізіледі.
Басқа қалалар тұтынушыларына өнім, жабдықтаушыға және сатып алушыға ең
үнемді көлік түрімен ... ... су ... ... ... әуе
жолы).
Жеткізіп беру шартында қалай көрсетілгендігіне ... ... ... ... сатып алушы төлейді.
Егер дайын бұйымдарды автокөлікпен ... ... онда оны ... күшімен және қаражатымен немесе оның ... ... ал ... алушының қоймасында жүкті түсіру - сатып алушының
күшімен және қаражатымен ... оның ... ... ... ... беру ... ыдыстың құны өнім құнының үстінен төленетін
болса, онда ыдыстың құны төлеу сомасына енеді.
Бұйымдарды ... түю ... ... ... тыс ... ... ... жатады. Егер дайын өнім сақталған жерінен
яғни, жабдықтаушыныңқоймасынан босатылатын болса, онда алушы міндетті түрде
жүкті алу кұқы үшін ... ... ... ... ... ... ... шығару үшін рұқсат қағаздар жазылады. Әр
күннің аяғында жіберілген өнімге рұқсат ... мен ... ... ... ... ... ... өнімдер үшін төлемнің есеп айырысу құжаттары
максималды толық және оперативті болу керек, өйткені сатып алушыдан ... ... ... және ... ... ... ... Көп жағдайда, өнімді кэсіпорын территориясынан шығарған ... ... ... мен ... ... оны ... ... өкім
тиелген болып саналады.
«Қайсар-сүт» ЖШС-те сату кезінде әр түрлі типтегі келісім-шарттар
жасалады. Жеткізіп беру келісім-шарты көп ... ... ... ... өзі қоймадан алып кетеді. Сонымен бірге кәсіпорында
өзінің сауда торабы бар - ... ... ... ... ... ... біраз бөлігі еншілес кәсіпорындары. делдалдар көмегімен
Қазақстанның аймақтарына ... ... ... ... ... жеткізіп беру келісім-шарты негізінде, ... ... ... ... ... ... беру арқылы, өз сауда торабы
арқылы сату мүмкін емес. Сондықтан сату ... ... ... дайын өнімді
консигнацияға береді.
4 - кесте
Тиелген және сатылған өнімнің ... ... ... ... ... |
| | ... |
| | ... ... |
| ... өзіндік құн бойынша |7010 |1320 |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... ... ... алушыға |1210 |6010 |
| ... ... мен ... | | |
| ... ... ... құн |1210 |3130 |
| ... | | |
| ... ... өнім үшін ... |1060 |1210 |
| ... ... келіп түсті. | | |
| ... ... тиіс ... құн ... |3130 |1060 |
| ... ... ... зачетқа | | |
| ... ... құн ... ... | | |
| ... | | |
| ... ... ... ... ... ... |6010 |4110 |
| ... түскен табыс және өнімді сату | | |
| ... (6110, 7010 ... ... ... |4110 |7010 |
| ... ... ... | | ... ауыл ... сауда және басқа кәсіпорындар тауарлар
мен қызметтер нарығындағы қатаң ... ... ... ... мен тауарларынсату процесін жеделдету мақсатында дайын өнімдер мен
тауарларды консигнацияға беруді жиі ... ... ... нем. ... - ... ... формасы, өнім иесі ... ... ... сату үшін өз ... ... ... (ағ. Consignor; нем. Konsignant) - комисионер (консигнатор)
арқылы сататын тауар ... - ... ... ... ... сату ... заңды немесе жеке тұлға.
Консигнация шартында сатылатын өнімдер мен тауарларға, консигнант
щарт жасалады.
Келісім-шарттың ... ... ... ... ... ... тиіс. Қосымша жағдайлар пайда болған кезде, типтік
келісім-шартқа олар енгізілуі керек. Әрбір жақ үшін келісім-шарт екі ... ... ... ... ... ... ... 3 дана етіп «Консигнаторға ... ... ... ... ... Бұл ... қоймаға консигнаторға дайын өнім
босату үшін беріледі.
Дайын өнім босатылғаннан ... ... ... бір ... жіберіледі, екіншісі - консигнаторға дайын ... ... ... ... ... және басқа құжаттармен
бірге бухгалтерияға беріледі. Тікелей консигнант қоймасынан консигнатор
өкілінің ... ... ... ... ... консигнатордың
сенімхаты талап етіледі. Накладнойдың үшінші данасы есептік мақсаттар үшін
қоймада ... ... ... ... ... ... ... өнімді сата алмаса және келісім-шарт бойынша ол консигнант ... ... ... онда ... ... ... «Сата алмаған өнімді
(тауарды) қайтару» накладнойымен рәсімделеді.
Өнімді сату уақытысын ұзарту қажет болғанда немесе дайын өнімге ... ... ... ... ... ... «консигнант» пен
«консигнатор» арасында, келісім-шарттың мүлтіксіз ... ... ... ... ... бір жайт, консигнацияға берілетін өнімдер ... ... ... консигнатордың оларды сатқан уақытысына дейін
консигнанттың меншігі ... ... ... біздің заңда бұл жөнінде мынаны ескермегенде, нақты
анықтама жоқ:
- меншік иесінің ... ... ... ... ... ... ... сыйлау немесе басқа да мүлікті беру шарты ... ... ... ... ... ... ... егер заң актілермен немесе шартпен өзгеше көзделмесе, шарт бойынша
мүлікті сатып ... ... ... ... беру ... ... (238 - ... егер сатушы меншік иесінің құқығы мен міндеттемелерін сақтайтын
болса, онда мәміле сату ... ... және ... ... есеп ... №5, «Табыс»).
3 ТАРАУ. ДАЙЫН ӨНІМНІҢ АУДИТІ МЕН ТАЛДАУЫ
3.1. Аудиттің бағдарламасы және негізгі процедуралары
Өндірістік ... ... алу және ... шығарудың бастапқы
құжаттары материалдар есебін ұйымдастыруға, өндірістік қорларға ... ... ... ... ... ... ... рөл
атқарады. Тікелей бастапқы құжаттары арқылы материалдар ... ... ... ... алдын ала, ағымдағы және
күнделікті ... ... ... ... қозғалысының бастапқы
құжаттары мұқият толтырылуы, міндетті түрде операцияны жасаған ... және ... есеп ... ... ... тиіс. Материалдық
ресурстар қозғалысының құжаттарының толтырылу тэртібінің сақталуын ... бас ... және ... ... ... жасалған қорытынды есеп жүлдызындағы материалдар
қорларының құрамына аудиторлық тексеру жүргізген кезінде,
шаруашылықтың кідіріссіз жұмыс істеуіне ықпал еткен өндірістік қорлардың
түрлерімен қамтамасыз ... ... 1-20 ... ... ... ... материалды құндылықтарының қалдықтары туралы
мэліметтерінің дұрыс тығын анықтау қажет. Әрбір шот бойынша және ... ... ... ... материалдардың және басқа да құндылықтардың
қалдықтары туралы осы мәліметтерінің дұрыс тығын, ... ... есеп ... ... ... ... ... (қоймалар) бойынша жасалатын айналым немесе қалдық
ведомостары бойынша, Бас кітап және баланс бойынша тексеріп, ... ... ... ... ... ... ... жеке түрлеріне түгендеу жүргізеді. Шаруашылық өзінің
материалдық қорларын, жабдықтаушылардан келісім-шарт бойынша ... ... ... ... ... ... нақты ақшасына сатып алу, айырбастау, өз
өндірісінде дайындау тозығы ... ... ... да ... ... ... құралдардан алынған төлем ақысыз тегін сыйға алу көздері
арқылы ... ... ... ... өндірістік бағдарламаны орындау шаруашылық қажетті
материалдық ресурстарды анықтап, ... ... ... немесе өндіреді.
Материалдарды сатып алу үшін кәсіпорын жабдықтаушылармен шарт жасасып, онда
тараптардың ... ... ... мерзімдері бойынша
жауапкершіліктерді анықтайды.
Шартта көрсетілген материалды-техникалық қамтамасыз ету ... ... ... ... дер ... келіп түсуін және
кіріске алынуын материалды техникалық жабдықтау бөлімі жүзеге асырады. Бұл
мақсат үшін ... ... ... ... жедел есебінің
ведомосын (машинажазбасын) ... ... ... бойынша қойылуы, олардың саны, бағасы, ... ... ж.б. ... ... ... жағдайын көрсетеді. Бухгалтерияда
жедел есептің ұйымдастырылуына бақылау жасайды.
Шаруашылыққа келіп түскен материалдарға мына төмендегі ... ... ... ... Жабдықтаушы артып-жөнелткен материалымен
бірге сатып алушыға есеп айырысу және басқа да ... ... ... ... ... жіберіп, қызмет көрсететін
банктері арқылы инкасса қойып төлемді талаптау құжаттары төленуін талап
етеді. ... ... ... есеп айырысу және басқа да құжаттары
бухгалтерияға келіп түсіп, олардың ... ... ... ... ... ... жауапты қызметкеріне беріледі.
Жабдықтау бөліміне келіп ... ... ... көлемінің,
ассортиментінің, түсу мерзімінің, бағасының сапасының шарттағы келісімге
сәйкестігін тексереді. Бүндай тексерудің ... есеп ... ... да ... ... ... бөліп акцептеу (төлеу) туралы ... ... ... жабдықтау бөлімі жүктің келіп тусуін, қажет болған
жағдайда, оларды іздестіруді, бақылауды жузеге асырады.
Бұл мақсат үшін ... ... ... түскен жүктердің есебінің
журналын жүргізіп отырады. Журналда тіркеу нөмірі, ... ... ... ... құжатының күні және нөмірі, шоттың күні,
нөмірі және сомасы, жүкті іздестіру туралы қатынас ақпараттары жинақталады.
Журналдың ... ... ... ... ... (төлеуден) бас
тартқаны туралы белгілер жасалады.
Тексерілген төлемді талаптауды жабдықтау бөлімінен ... ал ... ... ... ... алу және жеткізу
үшін экспедиторға беріледі.
Экспедитор (жабдықтау ... ... ... ... ... ... алып, оларды саны және салмағы бойынша ... ... ... ... күдік келтіретіндей жағдай
кездессе, экспедитор ... ... ... ... ... етуіне
болады. Санынан және салмағынан кем ... ... ... ... ... жағдайда тасымалдау ұйымдарына
және жабдықтаушыға шағым, талап ету үшін негіз ... ... ... ... материалдарды алып шығу үшін экспедиторға
алынуға тиісті материалдардың ... ... ... және ... ... тек қана ... емес, сонымен бірге олардың
сапасын тексеріп қабылдауды жүзеге асырады.
Экспедитор қабылдаған жүктерін шаруашылықтың қоймасына жеткізіп, қойма
меңгерушісіне ... ... ... ... материалдардың санының сәйкестігін тексеріп, ... бір ... ... көп ... ... ... ... жолғы кіріс ордерлері материалдардың бір ғана түріне ... көп ... ... ... ... ... ... түгелдей
қамтиды. Кіріс ордеріне қойма меңгерушісі және экспедитор қолдарын қояды.
Материалды құндылықтар натуралды өлшем бірліктерінде ... ... және ... ... ... ... ... жабдықтаушылардың мәліметтері мен ... ... ... ... ... ... көшірмесінсіз кіріске алуға
рұксат етіледі. Бұндай жағдайда жабдықтаушының кіріс ... ... ... белгі (штамп) қойылады. Бұндай кезде бастапқы
құжаттардың саны ... ... ... ... ... саны және ... шот-фактурасындағы мәліметке сәйкес келмеген жағдайда,
жабдықтаушыға шағым-талап жасауға негіз болу ... ... ... ... материалдардың қабылданғандығы туралы акт толтырылады.
Комиссияның құрамына тасымалдау ұйымының өкілін және ... ... ... жабдықтаушының шот-фактурасынсыз келіп ... ... ... де акт ... ... ... материалдарды автокөлікпен тасымалдау жүзеге асырылса, онда
бастапқы құжат ретінде жүкті жөнелтуші төрт дана етіп ... ... ... ... Олардын біріншісі - жүкті ... ... ... үшін ... ... атқарса, екіншісі - жүкті
қабылдаушыға материалдарды кіріске алу үшін, үшінші - автокөлік ұйымдарымен
есеп айрысу үшін және тасымалданған құндылықтарды төлеу үшін ... ... ... - ... ... ын ... алу үшін негіз болып
табылып, жолдама ... ... ... ... егер ... ... саны мен ... мэліметтің арасындағы айырмашылық
болмаған жағдайда, бастапқы құжат ... ... ... ... ... нақты қабылданған материалдарға қабылданғандығы туралы
акт толтырылады.
Қоймаға шаруашылықтың өзі ... ... ... негізгі құралдарды шығыска ... ... ... ... ... ... екі дана етіп ... ішкі козғалысының бір жолды немёсе көп жолды накладнойын
толтырады. Бір данасы ... ... ... ... ... болса, екіншісі қоймаға кіріске алу құжаты ретінде қолданылады.
Есеп беруге тиісті жабдықтау бөлімінің қызметкерлері ... ... ... да ... ... ... тұрғындардан нақты ... ... ... ... алынған
материалдардың құнын растаушы құжат есеп беруге тиісті тұлға ... ... ... күні, сатып алған орны, материалдардың
аталуы және ... ... ... ... ... шоты (чек) ... ... болып табылады. Есеп беруге ... ... ... (анықтамаға) тауарды сатушының төл құжатының мәліметімен көрсетеді.
Актіні (анықтаманы) есеп ... ... ... ... ... ... шаруашылыққа келіп түскен өндірістік қорлардың қабылданған
бухгалтерлік ... ... ... ... біле ... оларды
кіріске алудың және бухгалтерлік жазулардың дұрыстығын, ... ... тыс ... тиіс.
Әдетте, кұндылықтарды кіріске алуды бақылау жабдықтаушылардан келіп
түсетін есептік ... ... ... ... ... ... ... талаптар, шот-фактуралар, әр түрлі қосымшалары мен
(сертификаттары мен ... ... ... ... ... жатады. Шаруашылыққа келіп түскен құндылықтар дер кезінде
тиісті қоймаларға немесе егер оларды тікелей ... ... ол ... ... белгі соғылып, қоймаға кіріске алынған ... ... ... ... етіп ... ... етіп ... кіріске
алынып, содан кейін цехқа босатылған материалды құндылықтарды растайды. Осы
құжаттар арқылы аудитор материалдарды ... алу ... ... ... есен шоттарында дұрыс ... ... ... ... ... ... ... құжаттары
бойынша тексерудің барысында санды және ... ... ... ... ... ... ... ордерлері мен
коммерциялық актілердің дұрыс ... ... ... ... ... регистрларының бухгалтерияларға дер ... ... ... ... ... кем ... дер ... коммерциялық актілердің дұрыс жасалғандығын,
материалдар ... ... ... ... регистрларының
бухгалтерияға дер кезінде тапсырылғандығын, тасымалдау құралдарын ... кем ... ... дер ... дұрыс коммерциялық актінің
жасалмауының нәтижесінде шығысқа шығарылуын және ... ... ... ... ... ... мен ... актісінің
арасындағы анықталған айырмашылықтарды анықтайды.
Келіп түскен жүктердің есебінің журналының дұрыс жүргізілуін тексерген
кезде, журналдың келіп түскен және ... ... ... ... үшін ... ... көрсетілген материалдардың келіп
түсуіне қарай, оларды анықтау үшін ... ... ... ... келетін жүктердің келуін бақылау ... ... ... және ... ... ... қолхаттарының саны
және күні көрсетіліп белгі соғылғандығын, ... ... ... ... жүктерді іздестіру туралы салынған сұраудың нөмірі және күні
көрсетілгендігін анықтайды.
Аудитор келіп түскен материалды ... ... ... өте мұқият тексеруі қажет. Ол үшін қабылдау актілеріндегі немесе
қоймалардағы ... ... ... есеп ... қркаттарын, күндерін және нөмірлерін, аталуын, өлшем бірлігін,
санын, ... және ... ... ... тауарлы-
тасымалдау накладнойларындағы және жабдықтаушының басқа да ... ... ... ... ... ... ... тиісті өлшем бірлігінде және көлемде нақты қабылданғандығына
ерекше назар аудару қажет. Мысалы, жабдықтаушы 100 тонна ... ... ... ... ... ал нақты келіп түскені 85 тонна, нэтижесінде 100
тонна емес, 85 тонна кіріске алынған.
Материалды ... ... ... ... ... тауарлы-тасымалдау накладнойы ... ... ... ... ал ... құндылықтарды жабдықтау-шының
қоймасынан сенімхат арқылы алған жагдайда, олардың дер кезінде кіріске
алынғанын ... ... ... материалдарды алуға берілген сенімхат
тіркелген журналдың дұрыс жүргізілгендігіне ... ... ... жеке ... сатып алуға кассадан төленген
нақты ақшасына немесе есеп беруге тиісті ... ... ... ... ... және ... да ... тексерген кезде,
аудитор бұл операциялардың нақтылығын және толтырылған ... ... ... ... төл ... ... мекен-жайының және
азаматтардың ақша алуға сенімхаттарының бар екендігін, нарықтық бағасы
бойынша ... ... ... ... ... ... нағыздығын, сатып алуға жасалған актісін
бекіткен шаруашылықтың жетекшісінің қолының бар ... ... ... ... есеп ... ... ... алынған
құндылықтарды кіріске алудың толыктығын тексеру ... Бұл ... ... ... ... ... алмай, тиісті құжаттарын
толтырмай және бекітілген ... ... ... ... шығьшдарына
немесе айналымға шығысқа шығаруға жол берілмегендігін анықтау қажет.
Аудитор ... ... ... ... ... ... ... құндылықтар толық кіріске алынғандығын, бағасын
және олардың құнының дұрыс белгіленіп, №6 журнал-ордерге 3310 ... ... ... бойынша жазылғандығын, сонымен қатар
жабдықтаушылардан ... және ... да ... алғаннан кейін
жазуларына дұрыс түзетулер енгізілгендігін тексеруі қажет.
Есепті айда фактурасыз келіп түскен жабдықтаушылар ... ... ... ... ... №6 ... шоттарының
нөмірінің орнына «Фактурасыз» деген белгі қойылып, әрбір келіп түскен ... ... ... ... ... айда ... ... түсуіне қарай
бұл жазулар стороно жасалып, сол сэтте жабдықтаушылардың есеп ... ... ... өзіндік құны бойынша материалдарды кіріске
алады.
Есепті кезеңнің соңына дейін қүлы төленіп, элі келіп түспеген ... ... ... ... ... ... зер салуды
талап етеді. Бұл сұраққа жеткілікті дәрежеде назар аудару ... ... ... ... кем шыққаны анықталған, жабдықтау-шылармен
есеп айырысу ... әр ... ... ... ... сомалар төлеген
дебиторлық борыштар және ұзақ уақыттан бері кіріске алынбаған ... ... ... ... заңсыз жолдағы материалды
құндылықтардың құнын көрсетуге жол берген жағдайлары кездеседі. ... ... ... құны ... элі ... түспеген жолдағы
материалды кұндылықтар үшін есеп ... ... №6 ... ... ... машинажазбалардағы есептік жазулар болып табылады.
Өндіріс қорларын аудиторлық тексеруде субъектінің қоймасынан дайын
өнімдерді дайындауға, шаруашылық қажетіне, ... ... үшін және ... ... ... ... материалды құндылықтардың
операцияларының негізділігін бақылау және оларды шығысқа шығарудъң дұрыстын
тексеру едэуір орын ... ... ... ... қамтамасыз
ету және олардың кұжаттарының дұрыс толтырылуы үшін тиісті ұйымдастыру
шараларын ... ... ... ... ... ... шарты - оларды нормамен шектеп босату болып табылады. ... ... ... және өнім ... материалдардың жұмсалу
нормасы туралы жоспарлау бөлімінің мәліметтерінің негізінде жабдықталу
бөлімі есептеп ... ... ... ... қоймаға кіріске алынған және
босатылған материалдардың құжаттарына қол ... ... ... ... ... субъектіден экетуге рұқсат беретін лауазымды түлғалардың
тізімдері болуға тиісті. Босатылған материалдар таразыға ... ... ... құжаттарын толтыру тэртібі өндірісті
үйымдастыруға, жүмсалу бағытына және материалдардың босатылу ... ... және ... ... ... ... жұмсау картасын толтырады. Оны бір немесе бірнеше материалдардың
түріне екі дана етіп жоспарлау ... ... ... ... ... 10, 20 күнгі немесе бір айлық мерзімге жазады. Нақты ... ... ... бір ... талондарымен шектеп жұмсау
карталары тоқсандық және жарты жылдық болып қолданылуы да ... ... ... ... ... ... ... аталуы,
өлшем бірлігі, айлық өндіріс бағдарламасына және күшіндегі ... ... ... ... ... жүмсалу шегі көрсетіледі.
Шектеп жұмсау картасының бір данасын дайындау цехына табыс ... ... ... ... ... екі ... босатылған
материалдардың санын және қалдығын жазып, ... ... ... ... Цехтьң өкілі материалдарды алғандығы жөнінде қоймада сақталатын
картаға қолын ... ... ... ... белгіленген шектеу арқылы
жүргізіледі. Шектен артық босату немесе ... бір ... ... (қоймада талап етілген материал болмаған жағдайда)
шаруашылықтың немесе оған өкілетті тұлғалардың рұқсатымен ... жеке ... ... ... жүзеге асырады. Ауыстырған кезде шектеп жүмсау
картасына ауыстырылған материалдарға «Ауыстыру № _ ... ... ... жазу жасалып және шектің қалдығын көрсетеді. Өндіріске пайдаланылған,
қоймаға қайтарылған материалдарды шектеп-жү-мсау картасына ешқандай да бір
қосымша құжаттары ... ... ... қоймадан сирек босатылса, онда бір жолды немесе көп
жолды талап-накладнойлары толтырылады. Талап-накладнойын екі дана ... цех ... Бір ... қоймашының қолы қойылып, цехта қалады,
екіншісі - алушының қолы қойылып, қоймашыға беріледі.
Материалдардың шаруашылықтың ішіндегі ... ... үшін ... орын ... бір ... ... көп жолды накладнойлары
қолданылады. Накладнойларды құндылықтарды босатылған учаскенің материалды-
жауапкершілікті түлғалары екі дана етіп ... бір ... ... ... ... ... екіншісі босатушы түлғаның қолы қойылып, құндылықты
алушыға табыс етіледі.
Шаруашылықтың аумағынан тыс жерде ... ... ... ... да ... ... материалдарды босатқан кезде,
материалдарды сыртқа ... ... ... ... данасы материалдар есебінің аналитикалық және синтетикалық есебін
жүргізу үшін қоймада қалады, ал екінші ... ... ... ... Егер босатылған материалдардың құны кейін төленетін болса, бірінші
данасы бухгалтерияда есеп айырысу ... ... ... ... негіз
болады.
Материалдарды автокөлікпен тасымалдаған кезде, әдетте накладной-лардың
орнына тауарды тасымалдау накладнойы қолданылады. ... ... ... ... ... есеп ... қолдануға болады.
Бұл мақсат үшін алушы цехтың өкілдері алған материалдарына қоймалық есеп
карточкаларына қолдарын қойған кезде ... ... ... танылады. Бұндай
кезде келешекте жазуларын калькуляциялау объектілері және шығындары баптары
бойынша топтау ... ... ... ... шифрлары
қойылады. Босату қүжаттары мен коймалық есеп ... ... ... есеп ... көлемін кемітіп, ... ... ... ... ... ... өнім өндіруге және қызмет көрсетуге босатылған
материалдарға ешқандай да ... ... ... ... ... ... Нақты жұмсалған материалдар олардың түрлері бойынша
актілерде немесе дайын өнімді шығару және сату ... ... ... ... ... бойынша, субъектінің өнімді қабылдауға, сақтауға
және сатуға жауапты қызметкері онкүндік сайын жасайды.
Шығысқа ... ... ... ... ... ... ақпарат көздерінің қызметін ... ... ... және ... да ... ... ... материалдардың қозғалысының есебінің ... есеп ... ... және ... ... және ... ... регистрлары атқарады.
Аудитор, дайын өнім шығаруға босатылган ... ... ... және ссеп ... зерттеудің нэтижесінде дайын бұйым
шығару үшін шикізат, материалдар, ... және ... да ... ... ... жұмсау нормаларының сақталғандығын, күшіндегі
норма бойынша тұтынуға қажетті материалдардың ... ... ... ... және ... ... қолдануға байланысты
материалдарды жұмсау нормаларына дер ... ... ... ... ... ... рұқсатының бар екендігін
және шектеп жүмсау карталарына ... ... ... ... ... ... түзету үшін колданылғандығын анықтайды.
Аудитор, сонымен қатар шикізаттар мен ... ... ... және бұл нормалардың қазіргі технологияның деңгейіне
және өндірісті үйымдастыруға сәйкестігін тексеруге ерекше назар аударуга
міндеіті. Бұл ... ... жоқ өнім ... үшін ... шикізат жүмсауға
жол берілмегендігіне кепілдік береді.
Есепте жоқ өнім - сол ... ... есеп ... ... және сауда нүктелеріне сатылған өнімдердің қатарында жоқ, нақты
шығарылған және ... Оны ... үшін ... ... ... Бүны эр түрлі әдістерді қолдану арқылы жасайды:
1) ет және сүт комбинаттарында, элеваторларда ... ... ... немесе өнім өткізушінің көрсеткішін
(малдардың қоңдылығын, сүттің майлылығын, бидайдың ... ... мен өнім ... келісімінің немесе өнім
өткізушінің ұқыпсыздығының нәтижесінде орын алған төмендету;
2) шарап жасайтын ... - ... ... ... нэтижесінде (мысалы, шарапта 8,5 - 12%;) онша ... ... ... ... ... ... шығару жолымен.
Бұдан да басқа да көптеген әдістері кездеседі. Бұндай жүгенсіздіктерді
тек қана ірі көлемде ақша қаражаттары мен ... ... ... соқтырумен қатар, шығарылатын өнімнің сапасын да төмендетеді.
Кейбір шаруашылықтарда бұндай жүгенсіздіктер жиі кездеседі. Кейбір
теоретиктер мен ... ... ... ... ... эр түрлі
меншік нысандарының қалыптасуына байланысты есепте жоқ және ... ... ... деп ... ... ... ... қазіргі кезде есепте
жоқ және сапасыз өнім ... ... ... ... ... ... ... топтардың арасында бөліске түсіп мемлекетке салық,
акционерлерге дивидендтер толеуден жалтарады. Аудитордың ... сот ... ... талап етуі бойынша өндірістегі заңды бұзушылық
туралы істер мен материалды немесе ... ... ... ... ... ... ... бойынша тексеру жүргізген кезде, бұндай
заңсыздықтарды тексеру кездесуі ... ... ... ... өте ... ... болғандықтан, аудитордан ұқыптылықты,
эділділікті талап етеді.
Сондай-ақ, аудитор басқа ... ... ... ... ... ... ... байланысты операциялар ... есеп ... ... ... ... қажет.
1316 «Басқа шаруашылыққа өндеуге берілген ... ... ... ... кезде, аудитор келісім-шартының бар
екендігіне, Бас кітапта және баланста соңғы ... ... ... ... қалдықтарының нақтылығына, басқа субъектіге
материалдарды өңдеуге ... ... ... ... ... ... ... және
басқа да материалдарды босату құжаттарының дұрыс толтырылған-дығына, оларды
жұмсау нормаларының сақталғандығына, қайта өңдеуден алынған дайын ... ... ... ... ... материалды құндылықтардың
өзіндік қүнының дұрыс ... есеп ... ... ... ... ... ... және 1317 шоттарының
дебетінде кіріске алуға негіз болған бұл ... ... көз ... ... ... ... ... жұмсау нормаларын жоғарылату және
дайын өнімнің көлемін кемітіп көрсету фактілері анықталса, онда аудитор
себебін анықтап, ... ... ... өнімдерге өңдеу ... ... ... ... ... ету керек;
Аудитор материалды құндылықтарды сату бойынша операцияларын тексерген
кезінде, ... ... және ... ... ... ... яғни төменгі бағамен кымбат материалдардың сатылмағандығын, бұндай
операциялардан шаруашылықтың зиян шеккендігін анықтайды.
Сондай-ақ, шаруашылықтан тыс ... ... ... ... ... ... оларды субъектінің аумағынан
шығарып әкетуге берілген рұқсат қағазбен, төлем қүжаттарымен, ... ... ... ... және ... ... аударып салыстыру қажет. Қандай да бір ауытқулар кездескен жағдайда
сатып алушының бухгалтериясында сақталатын ... ... ... ... жүргізуді талагі ету қажет.
Аудитордың белгіленген табиғи кему нормасынан жоғары, бұлінудің
бағасын төмендетіп, ... ... ... ... ... ... ... және басқа да құжаттарын өте мұқият
зерттеуі қажет. Сонымен қатар жыл ішінде бағасы төмендеген ... ... ... ... ... жоғалтқан материалды құндылықтарды анықтауы
қажет. Оларды есепті жылдың ... ... ... ... болған
сату бағасы бойынша көрсетеді, ал егер ол бастапқы дайындау (сатып алу)
құнынан төмен ... баға ... ... ... ... ... ... Көрсетілген айырмашылық түгендсу актілері
нарықтық бағасы және сатып алу бағасы ... ... мен, ... да
тиісті құжаттармен расталуы керек.
Қорыта келгенде, ... ... ... ... ... ... алудың дер кезінде және толық жүзеге асырылгандығына,
оларды өндіріске, шаруашылықтың да бөлімшелеріне және ... ... ... көз ... ... өндірісті тексерген кезде, аудитор ... ... ... ... ... көрсетілген мәліметтерімен
сәйкестігін салыстырып тексеруге міндетті. Ол үшін, есеп ... ... ... мен ... қалдықтарын бағалаудың
нәтижесінде расталғандығына көз жеткізуі керек. Өнімнің ... құны ... ... ... есеп және ... есеп ... ... тығы
дайын өнімдер мен аяқталмаған өндірістің ... ... ... ... ... ... айдың соңындағы аяқталмаған
өндіріс қалдықтарын тексерудің маңызы өте зор. Аяқталмаған ... және ... ... үшін ... ақпарат ретінде, өнім өндіру
шығындарының (жұмыс, қызмет), кезеңдік шығындардың, әлеуметтік сала бойынша
шығындардың және өндірістік ақау бойынша шығындардың ... ... ... ... №2 ... ... ... етеді. Бұл
ведомоста айдың басындағы аяқталмаған өндіріс қалдығы ведомостың ... ... ... ... ал айдың соңғы қалдығы ... ... ... ... ... ... ... анықталады. Дара,
жеке өнімдер шығаратын өндіріс сипатындағы ... ... ... ... ... ... шығындары бойынша бағаланып
көрсетіледі. Жаппай және сериялы ... ... ... ... ... құны бойынша бағаланып көрсетіліп, бұндай
жағдай өндірістік шығындардың ... ... ... ... ... ... шығарылады.
Технологиялық үрдіс кезеңі қысқа, жеңіл, тамақ және басқа да өнеркөсіп
салаларының субъектілеріндегі аяқталмаған ... ... ... және ... ... бойынша тексерген кезде кейбір салалық
әдістемелік үсыныстарда ... ... ... ... тек қана ... тікелей шығындарын қалдыру қаралғандығын естен
шығармаған жөн. Мысалы, ... ... ... және ... ... ... тек қана ... шикізаттың және материалдың ... ... ... ... барлық шығындарын, оның ішінде
өндіріс жұмыс шыларына есептелген еңбек ақы шығындарын ... ... ... Тек қана жеке ... өндірісінде өңдеу бойынша 50 пайыз
көлемінде нормаланған (жоспарланған) өнімнің ... ... ... ... ... ... есептелетін «Директ костинг»
жүйесі бойынша өндірістік есеп ендірілсе, онда 7440 «Жалпы және ... 7310 ... ... шығындар», 7410 «Тауарды (жұмыс ... сату ... ... ... ... немесе нормаланған
(жоспарланған) өндірістік шығындары бойынша бағаланады.
Егер шаруашылыққа шығарылған өнімді жартылай фабрикат жолымен кіріске
алу көзделсе, онда өнім ... ... ... ... өнімге, жартылай
фабрикатқа және аяқталмаған өндіріске ... ... ... ... ... ... дайын өнім түрін және материал түрінде де
пайдалануға болады. Оны ... ... ол ... ... ... өндіріске ары
қарай жетілдіре түсу, өңдеу үшін босатылса, онда ол материалдың қатарына
жатады. Тоқыма ... ... ... ... жүн, мақта
қашан дайын мата күінде шыққанша ... ... ... өтеді. Жүнді,
мақтаны жуу, кептіру, түту цехы, жіп иіру цехына жібереді, жіп иіру ... ... ... ... ... ... тоқыма цехына жөнелтеді,
токыма цехынан ол дайын өнім болып шығады. ... ... ... де ... ... ... өнім түрінде өзіндік құны анықталғанымен, оларды
кіріске алғанда жартылай фабрикат түрінде ... ... ... ... өнімнің өзіндік қүнын жартылай фабрикаттардың өзіндік ... ... ... ... ... қосу арқылы табады. Бұндай
технологиялық үрдіс тамақ енеркәсібіне тән қасиет.
Аяқталмаған өндіріс негізгі өндіріспен ... ... ... ... ... ... тігін цехы, ұстахана, наубайхана сияқты
шағын өнім шығаратын орындарда ... ... ... ... өндірістегі өнімдер сияқты дайын өнімдерді бір бөлек, жартылай
фабрикаттарды бір бөлек, аяқталмаған өндірісті ... ... ... ... ... ... есксре отырып дайын өнімнің,
жартылай фабрикаттың, аяқталмаған өндірістің өзіндік құнына енетін шығындар
баптарының олардың элементтерінің ... ... ... ... керек.
3.2. Дайын өнімді сатудың және оны тиеудің ... өнім деп сол ... ... ... ... ... ... (бекітілген техникалық жағдайына) келетін техникалық
бақылау бөлімі қабылдап қоймаға кіріске алынған өнімді ... ... ... ... 1320 ... ... мүліктік
активті шотында көрсетілетін дайын ... ... ... ... ... ... күрделі құрылысы және элеуметтік саласы
үшін сыртқа орындалған өнеркәсіптік сипаттағы ... мен ... ... сатуға арналғаң өз өндірісіндегі жартылай фабрикаттардың құны
да ... ... ... ... ... ... ... өнім (жұмыс, қызмет) сатылған өнімнің көлемі болып
табылады.
Аудитор дайын ... ... ... қоймаға кіріске алыну
операцияларының бухгалтерік есепте көрсетілуі тексеруге ... ... ... түгел қамтитындай етіп бағдарлама жасап, ... ... ... ... толықтьфулар мен түзетулер
енгізіп басшылыққа апа отырып, мынандай мэселелерді ... ... ... қоймаға тапсырылған өнімдердің дұрыс және уақтылы
құжатталғандығын;
- дайын өнімдерді шығаруға байланысты орын ... ... ... дұрыс көрсетілгендігін;
- дайын өнімдер бұйымдарының түрлері және ... ... ... ... ... ... өнімнің жоспардағы құнымен нақты өзіндік кұнының ауытқу
сомасының дұрыс есептеліп және олардың ... ... 1320 ... ... ... аналитикалык және синтетикалық
есептегі жазуларының Бас ... және ... ... сәйкестігін;
- шығарылған дайын өнімдердің (жұмыс, қызмет) бухгалтерлік
корреспонденцияларының дұрыс берілгендігін;
- бухгалтерлік есеп ... және ... ... ... ... ... дұрыс бағаланғандығын.
Аудитор үшін ең алдымен қажеттісі баланста келтірілген мәліметтің 1320
«Дайын өнімдер» шоты бойынша Бас кітаптағы ... ... ... да есеп ... ... жүргізілуін өндірістен қоймаға
өткізілген өнімдердің өзіндік құнының дұрыс анықталғандығын, ... және ... ... ... ... ... 1320 «Дайын өнімдер» шотында көрсетілген өнімдердің толығымен
жинақталғандығына, ... және ... ... және ... ... ... көз жеткізу қажет.
Дайын өнімдердің аудитін сапалы өткізу үшін шаруашылықтың шарт бойынша
міндеттемесінің уақтылы орындалуын қамтамасыз ететін, ... ... ... ... ... тәртібімен танысудың маңызы зор.
Аудитор бұл мақсатқа жету үшін субъектіде технологиялық үрдістің
орындалуына, шығарылған ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ өндірістің ырғақтылығын бақылаудың
сапасына жүйелі тексеру жүргізуге ... ... ... ... ... беріліп отыратын ... ... ... ... ... ... ... Өнім өндіру жоспарының
орындалуымен қатар, одан ауытку әсер еткен ... ... ... жою үшін ... жол ... ... ... анықталады.
Барлық өндірілген өнімнің бухгалтерлік есепте түгел көрсетілгендігіне
назар аудару қажет. Егер шығарылған өнімге цехтарының ... ... - ... ... толтырылмаса және бухгалтерлік ... ... орын ... онда ... жоқ ... ... ... себепші болуы ықтимал. Есепте жоқ өнім ... ... ... ... оны ... үшін ... ... қажет. Есепте жок өнімдер, көптеген жағдайда, осы өншді
өндірудің технологиялық үрдісш көрсететін құжаттарының жұмсалған ... ... өнім ... ... ... есеп ... ... сондай-ақ
сатып алушыға артып жөнелтілген өнімдерді растайтын құжаттарының рұқсат
қағаз шот-фактуралар, ... ж.б. ... ... жағдайларда есепте жоқ өнім алынган өнімді ... ... және ... өнім ... ... ... ... және қоймаларындағы дайын
өнімдерді түгендеу мэліметтерімен, түгендеу жүргізілген ... ... ... ... жолымен анықталуы да ықтимал.
Есепте жоқ шығарылған өнім қоймаға дайын өнім түрінде ... ... ... және ақшаға шаққан күйінде анықталып кіріске
алынуы ... яғни ең ... дара ... ... ... ... лауазымды және материалды жауалкершілікті тұлға-ларының сауда
үйымдарымен өзара келісімі бойынша, есепте төмендетілген өнімнің құнымен
сатылу ... ... ... құрайтын түсімнің бөлігін жасырып
қалуға мүмкіндік береді Мұндай жағдайға жол берушілікті аудитор ... ... және ... растайтын цехтың құжаттарының мэліметтерін осы
өнімді қоймаға кіріске алған немесе оны ... ... ... ... ... ... міндетті.
Жоғарыда аталғандай, есепте жок өнім шығару есепте жоқ ... ... мен ... байланысты болуы мүмкін. Сондықтан есепте жоқ
өнім шығаруды бақылау, ... ... жоқ ... ... мен
материалдардың құрылу көздеріне бір мезгілде тексеру ... ... ... дайын өнімнің бағалану тэртіптерінің сақталғандығына және
бухгалтерлік есепте дұрыс көрсетілуін ... ... ... ... ... бойынша бағдарлама жасап, тексеру барысында түзетулер
мен өзгерістер енгізіп ... алып ... ... ... дайын
өнімді бағалау тәртіптеріне және олардың қолданылған түрлеріне баса ... ... ... ... ... есепте нақты өзіндік қүны бойынша
бағаласа, аналитикалық есепте - жоспарлы өзіндік құны немесе келісім ... ... ... ... бағасы бойынша бағалайды.
Бухгалтерлік есепте дайын өнімдерді бағалаудың ... ... ... ... құн;
- өзіндік қүны (жоспарлы, нақты);
- субъектінің келісім бағасы бойынша;
- бөлшек бағасы бойынша.
Аталған бағалау түрлерінің әрқайсысына қысқаша ... ... ... ... ... құны ... бағалау, оған дайын
өнімді ... ... ... ... ... енгізіледі.
Нақты өндірістік өзіндік қүн №10 ... ... ... ... ... ... Оның ... есептеп шығару үшін
есепті айда шығарылған ... ... ... ... ескере отырып, шығысқа шығарылған дайын ... ... ... ... ... ... ... сомасын қосыі және айдың
аяғындағы өндіріс қалдықтарының сомасын шығарып тастайды.
Бұл, ... ... ірі ... ... және ... ... жеке ... қолданылады. Оны жаппай өніл түрлері
шектеулі шаруашылықтарда колданылуы мүмкін.
Жоспарланған өзіндік құн ... ... ... тұрақты есептік бағась
ретінде алынады. Бұл әдісті қолданған ... ... ... өндірістік
құныныі жоспардағыдан немесе нормадағыдан жеке ауытқу есебі жүргізіледі.
Бұд әдістің ерекшелігі сонда, дайын ... ... ... мен ... ... қамтамасыз етеді. Бірақ, егер жоспардағы немеа нормадағы
өнімнің өзіндік құны жиі ... онда ... ... ... ... ... ... өзіндік құн (жоспарлы, нақты) бойынша бағалау, ол коммерциялық
шығындар (сатып алушылар есебінен орындары толтырылмайтын, өнімд өткізуге,
жоспарлауға, т.б. ... ... ... ... ... ... келісімді бағалары бойынша бағалау әдісіе қолданған
кезде өнімді бағалау, нақты өзіндік ... ... жеке ... ... Тұрақты келісім бағасын белгілегенде бұл әдістің ... ... ... ... анықталғандығын бақылауға және олардың
ағымдағы есебі мен қорытынды есебінде бағалануын ... ... ... ... бағалары, бұл бағалау әдісі, әсіресе, үлкен базарларға
түсетін және бөлшек ... ... және ... тамақтандыру орындары
арқылы өндірілетін жеке тұтыну тауарларына ... Олар ... және ... ... ... әрі ... ұйымдарының табысын
қүрайтын сауда үстемесінен тұрады.
Аудитор дайын ... ... ... сатуға байланысты
материалдарын тексерумен жалғастырады.
Артып жөнелтілген немесе босатылган өнім ... ... ... элі төлемеген сатушының толеуіне талап етіп банкке ... ... ... бағдарламасын кенейте түсу үшін дайын өнімді ... ... ... ... дайын өнім сатуға шарт жасалғалдығын және ... ... ... ... ... ... толтырылғандығын;
- артып-жөнелтілген өнімдердің бағасының дұрыс белгіленгендігін;
- өнім ... ... ... сәйкес босату бағасының
өнімді сатушыдан ... ... ... ... ... ... ескеріліп, дұрыс белгіленгендігін, (оларды мынандай
түрлерге бөледі: франко-орын, сатушы, ... ... ... белгіленген айлақ, франко-вагон, белгіленген франко-айлақ және
сатып алушының франко-қойма);
- ... ... ... үшін ... төлемді талап ету табыстау
құжаттарының уақтылы табыс етілгендігін;
- сатушының қоймасынан тікелей босатылған ... ... ... ... ... ... есебінің дұрыс ұйымдастырылғандығы;
- артып-жөнелтілген және сатылған өнімдердің (жұмыс, ... ... ... ... ... және ... ... бухгалтелік есеп
шоттарында таратылып корреспонденцияларының дұрыс берілгендігін;
- аналитикалық және ... есеп ... ... Бас ... және ... ... өнім сатуды жасалған шартқа сәйкес жүзеге асырады. Оның
негізінде субъектінің сату ... ... ... ... ... есептеу-төлем құжаттарын жазу үшін бухгалтерияға
беретін, сатып алушыға босататын ... ... ... ... ... жазылады. Бухгалтерияға сондай-ақ темір жол тарифін
немесе сужолы фракатының сомасы көрсетілген тасымалдау накладнойлары ... Бұл ... ... ... ... ... бергеннен кейін
инкасса арқылы банкке немесе сатып алушыға төлеу үшін бухгалтерияда ... ету ... ... ... алушыларға жөнелтілген заңды өнім ... ... ... ... ... ... ... меншігінде кала береді.
Жөнелтілген (босатылған) өнімдердің есебін 1330 «Тауарлар», 1210 ... және ... ... ... 1270 ... ... (тәуелді) серіктестіктердің» және 6010 «Негізгі қызмет ... ... ... ... ... ... №11
журнал-ордерге ашылатын 1210 «Алынуға тиісті шоттар» шотында сатып
алушылармен және ... ... мен есеп ... ... ... ... ... төлемді талап етуі
қүжаттарының негізінде жазулар жүзеге асырылады. Ведомостқа төленгендігі
туралы белгіні банк ... ... ... ... ... да ... негізінде жасайды. Төлемді талап ету қүжаты ... ... ... беріледі. Инкасса дегеніміз - сатып алушыдан тиісті ... ... ... ... орындауды банк өзіне қабылдаған кезіндегі
есеп ... ... ... ... өнімнің, орындалған жұмыс тың және
көрсетілген қызметтің есебін мына төмендегідей топтарға бөледі.
а) төлеу мерзімі әлі ... ... ... есеп ... құжаттары
бойынша берілген артып -жөнелтілген тауарлар және өткізілген жұмыстар;
ә) есеп айырысу құжаттары бойынша сатып алушылармен және ... ... ... ... ... және ... сатып алушылардың төлеуден бас ... ... ... ... өнімдер.
Айдьң бойында артып-жөнелтілген дайын өнімді қоймадан тұрақты есептік
бағасы бойынша шығысқа шығарады. Айдың ... ... ... ... ... ... жалпы сомасын санайды. Артып
жөнелтілген өнімнің нақты өзіндік қүны есептеу жолымен ... ... әр ... ... ... ... өнімнің нақты өзіндік құны әр
түрлі болғандықтан.
Аудитор, ... ... ... өзіндік қүлының, оның есептік
бағасы бойынша кұнынан ауытқуын дұрыс есептеп шығарылуын, артып ... және ... ... ... ... және артып
жөнелтілген өндірістік өзіндік қүнын ... ... ... ... ... анықталуын тексеруге міндетті.
Төменде ауытқуды есептеп шығару және тарату әдістері келтірілген.
5-кесте
Өнімнің накты өндірістік өзіндік кұнының оның есептік бағасы бойынша
құнының ауытқуын ... ... ... ... ... |Нақты құны|Ауытқуы |
| | ... ... |(+,-) |
| | ... | | |
|1 ... ... ... ... |50 |48 |-2 |
| ... | | | |
|2 ... ... |267 |262 |-5 |
|3 ... |317 |310 |-7 |
|4 ... ... ... оның | | |2,72 |
| ... ... ... | | | |
| ... ... қатынасы. | | | |
| |(3 ... 5 ... ... 3 | | | |
| ... ... 3 ... 100) | | | |
|5 ... ... өнім |256 |250 |-6 ... ... ... бойынша
Біздің мысалымызда" ауытқу пайызы алу белгісімен көрсетілген. Бұл,
өнім шығарған кезде есептік ... ... ... нақты өзіндік
құнының төмендегенін көрсетеді. Субъектінің есепті кезеңде есепті ... ... ... өнімнің көлеміндегі нақты шығындарының үлес салмағы
(ондық ... ... ... ... ... 97,28%; ... Егер бұл ... 100% құраса, онда нақты шығындары, ... ... ... ... егер 100% ... ... ... баптары бойынша жоспардағы, нормадағы шығындарынан жоғары артық
жүмсауға жол берілгендігін ... ... ... ... ... ... сатудан кейін күтілген түсімді және табысты
анықтауға мүмкіндік береді.
Айдың басындағы артып-жөнелтілген (босатылған) дайын өнімнің табылған
пайыздық ... оның ... ... ... ... ... ... шотының кредитінен 7010 «Сатылған өнімдердің (жұмыс,
қызмет) өзіндік құны» шотының дебетіне ... ... Есеп пен ... ... ... ... ... мен базарлы сауданың өрістеуіне байланысты
Қазақстандық бухгалтерлік есеп жүйесі халықаралық стандарттауға ... ... ... ... есеп ... ... ... қарай ауыстыру мәселелері XX ғасырдың 90-шы жылдарынан басталды.
Мұның ішінде біздің еліміздегі ... ... ... ... ... дәріс беруші жоғарғы оқу орындарының оқытушылары 1994
жылдан бастап халықаралық ... есеп ... мен ... шетелдік маман эксперттердің дэріс беруі негізінде оқи бастады.
Бухалтерлік есеп өрісінде ... ... ... ... мен
оқытушылар Британ кеңесі /Шотландияның ант беруші ... ... ... даярланды.
Британ кеңесі еліміздегі бухгалтерлік есеп мамандарын халықаралық
стандарттарға сәйкес ... ... ... ... бөліп, Алматы,
Тараз, Қарағанды қалаларында «Есеп және аудит өрісіндегі оқытушылар мен
кәсіпкерлерді ... ... ... ... Бұл жоба үш ... ... ... Қазақстандық бухгалтерлік есеп мамандары қайта даярлау.
Отандық бухгалтерлік есепті женілдіру мен ары қарай дамыту және ХҚЕС
негізіне қарай ... ... ... салу үшін ... ... ... ... қызметінің қаржылық нәтижесін барынша карапайым және сенімді
түрде көрсету;
-мүмкіндікке қарай Қазақстандық ұйымдардың қаржылық жағдайын шетелдік
компаниялардың қаржылық жағдайы мен ... ... ұзақ ... ... ... эріптестермен бірге кұру.
Қазақстандық бухгалтерлік есеп жүйесін жетілдіру мәселелерін тандау
арқылы басқарушылық ... ... ... кұру бизнес пен кәсіпкерллікті
дамытудың негізінен кұрайды емес пе?
Сондықтан да, кейінгі жылдары бухгалтерлік есеп ... ... ... ... мен ... ... ... жүйесіне жаңа
өзгерістер енгізілді. Кәсіби мамандық дэрежесіне жету үшін ... ... ... есеп ... жоғары мамандыққа айналды.
Бухгалтерлік есеп мамандығы ... ... ... және ... ... ... шешуші тұлғаға айналғандығын ... Осы ... ... «счеттар жүргізуші» /счетоводттар/
қатарынан өтіп, капитал рыногында қаржы ... мен ... мен ... саласын терең талдай білетін негізгі тұлғаға айналды.
Халықаралық стандарт негізінде сапалы даярланған кэсіби ... ... іске ... ... мен есеп ... банк істері, талдау мен басқару салаларындағы синтездік байланысты
білуі керек. Біздің пайымдауымызша, бухгалтерлік есеп тек қана ... үшін ғана емес ... ... ... мен ... жүйесіндегі, талдау
мен басқару тағы басқа ... ... өз ... ... ... бірден-бір байланыстырушы болып табылады.
Бухгалтерлік есепке тән негізгі принциптердің мәні мен маңызын
түсінбей ... ... ... ... мен ... ... шешім
қабылдау мүмкін емес. Соныдқтан, экономикалық тұрғыдан тиімді шешім
қабылдау ... ... есеп ... жүргізу мен бұларды ... ... ... ... ... құжаттар айналысын заңды түрде
ұйымдастыру, есеп жүйесінде қолданылатын әдістемелерді сабақтастықпен
пайдалану ... және ... ... есеп стандарттағы
талаптарын білген жөн.
Қорытынды
«Қайсар-сүт» ЖШС-нің каржылық-шаруашылық іс-әрекеттеріне жүргізілген
талдау жұмысы 2005 жылға ... ... ... және ... ... ... ... өндірістік-өткізу
әрекеттерінің тиімді жолға қойылуына байланысты екені ... ... есеп ... ... ... өте ... жетістіктерге
ие болды. Бұның айқын дәлелі ретінде 2006 жылғы өнімді сатудан түскен табыс
2005 ... ... ... ... ... ал өнімнің өзіндік қүны 43,6%
дейін өскен болатын.
Есептелген коффициенттердін талдауы арқылы ... ... ... ... ... коэффициент көрсеткіші 20056 ж. 1,44 ал 2005ж. 1,41
болды, оның ... ... ... ... ... ... және барлық төлем міндеттемелер сомаларының төмендеуін
көрсетеді, ол ... оның ... 0,9 ... оң ... ... ... ... 2006ж. 0,11 -ден 2005ж.
0,22-ге өсуі балансты құру күніне қарызын өтеуіне қабілетті ағымдағы
берешек бөлігінің ... ... Егер 2005 жыл ... оптималды
0.2 - .05 көрсеткішіне сәйкес болса, 2006ж. жағдай жақсарылды;
- аралық ликвидті коэффициент көрсеткіші 2005ж. ... 2006ж. ... өсуі ... ... ... ... ... ол тек
ақшалай қорлар есебінен ғана төлене алмайды, сонымен қатар, жіберілген
өнімнен алынатын түсімдерденде ... Осы ... ... ... ... ... ... өзіндік айналым коэффициент мәнінің 2005 жылы 0,29-дан, 2006жылы-0,31-ге
дейін өсуі, кәсіпорынның каржылық тұрақтылығына қажетті, оның жеке меншік
айналым қорларының ... ... және де бұл ... ... ... яғни ол ... ... болуы тиіс;
- өзіндік капитал айналым коэффициент көрсеткішінің 2005ж. 21,4-тен, 2006ж.
10,9-ге дейін төмендеуі ... ... ... ... төмендеуін көрсетеді;
- ағымдағы активтер айналым коэффициент көрсеткіштерінің 2005ж. 6,3-тен
2006ж. 4,7-ге дейін төмендеуі, ұйымның қосымша өнім өндіруге қажетті
корларды ... ... ... ... ... ... ... жоғарлауында көрсетеді: 2005ж. 57,6
күннен, 2006ж. 77,5 күнге дейін;
- дебиторлақ берешек ... ... 2005 ж. - ... 2006 ж. ... ... төмендеуі сатып алушылардың өнімді өткізу табысымен
салыстырғанда, дебиторлық берешек өсуінің алда ... ... ... ... 2,4 ... ... куәландырылады. Коэффициент
көрсеткішінің төмендеуі сатып алушыларға берілетін ... ... ... ... берешектін айналым
күндері 2005 ж. 42,3 ... 2006ж. 71,8 ... ... ... яғни
клиентке төлемге жазылған шоттарды төлеуге қажетті уакыты жоғарлады,
бұл теріс мінезделінеді;
- кредиторлық ... ... ... көрсеткішінің 2005ж. 8,8-ден,
2006ж. 6,7-ге дейін төмендеуі өнімді ... ... ... ... ... ... ... өсуінің көбірек болуын
көрсетеді, бұл ... ... ... 83,1% ... ... Сонымен, кәсіпорын несиеге сатуда жоғарлатады,
бұл теріс тенденция. Бұны ... ... ... ... 40,7 күннен, 2006ж. 53,7 күнге дейін жоғарлауы ... ... ... ... және төлем қабілет
көрсеткіштері 2006 жылы 2005 ... ... ... ... ... ... тиімділігімен байланысты.
Бірақта өзіндік капитал, ағымдағы активтердің, дебиторлық және кредиторлық
берешектің айналым ... ... 2006 жылы ... ... ... «Қайсар-сүт» ЖШС тәжірибеде зерттеулері көрсеткеніндей, қаржы
және салық есептемесін қүрастыруы Қазақстан Республикасының заңына ... атап ... ҚР ... ... ҚР «Бухгалтерлік есеп және
қаржылық есептеме туралы» заңына, ҚР БЕС және ... Есеп ... ... әдебиеттер тізімі
1. Налоговый кодекс Республики Казахстан от 12 июня 2001г. № ... ... ... ... от 26 ... 1995г. № 2732 ... учете и финансовой отчетности" (с изменениями от
24.06.02 г.)
3. Закон Республики Казахстан от 20 ноября 1998 года N 304-1 "Об
аудиторской деятелъности" (с ... ... и ... от
15.01.01 г.
4. Закон Республики Казахстан "О труде в Республике Казахстан" от
10.12.99 г.№ 493-1.
5. Закон от 20 июня 1997 года N 136-1 "О ... ... ... ... ... ... от 16.11.99 г. N 482-1).
6. Приказ МФ РК "Об ... ... ... ... ... №438 от 18.09.2002 г.
7. Стандарты бухгалтерского учета №5; №11; №30. ... ... ... ... ... А. ... ... и принципы бухгалтерского
учета: учебное пособие. – ... ... ... А. Терминология и признание элементов финансовой
отчетности // Бухгалтерский учет и аудит. – ... ... А., ... С. ... ... ... и финансовой
отчетности: (учебник) – Алматы, 2005.
11. Әбдіманапов Ә. Бухгалтерлік және қаржылық есеп ... ... ... ... Андросов А.М., Викулова Е.В. Бухгалтерский учет. - М.: Финансы и
статистика 2000г.
13. Аренс Э.А., ... Дж.К. ... / пер с ... под ред. ... -
М: Финансы и статистика, 1995г.
14. Артеменко В.Г., Белленир М.В. Финансовый анализ. - М: ... ... ... ... В.И.Подолъского.-М.: ЮНИТИ, 2001.
16. Барышников Н.П. В помощь бухгалтеру и аудитору.- М: Филин,
1997.
17. Грушков И.В. Практический аудит на современном предприятии. ... ... ... ... К.Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и
анализ ... ... - ... ... ... Дюсембаев К.Ш. Теория аудита. - Алматы: Экономика, 1995.
20. Ержанов М.С. Теория и практика аудита. - Алматы: Гылым, 1994.
21. Ержанов М.С., ... С.М. ... ... на ... ... ... - Алматы: Издательсісий дом
"Бико", 1997.
22. Ефимова О.В. Как анализировать финансовое положение ... ... - ... ... ... ... К.К. ... учет на предприятии. - Алматы: Экономика,
2005.
24. Ковалев А.И., Привалов В.П. Анализ ... ... - М.: ... ... и маркетинга, 1995.
25. Ковалева О.В., Константинова Ю.П. Аудит. Организация аудиторской
деятельности. Методика ... ... ... - ... 2000.
26. Козлова Е.П., Парашутин Н.В., Бабченко Т.Н., ... ... ... -М: Финансы и статистика, 1998.
27. Камышанов Л.И., Камышанов А.П., Камышанова И- Бухгалтерский учет ... ... ... ... Э.А., ... Г.П. ... ... -М: ПРИОР,
1996.
29. Назарова В.Л. Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов .-Алматы:
Экономика, 2005
30. Нидлз Б., ... X., ... Д. ... ... ... с англ. под ред. Я.В.Соколова. - М: Финансы и ... ... Э.О. ... о ... за ... ... ... ИД "Бет", 2000.
32. Радостовец В.К., Ғабдуллин Т.Ғ., Радостовец В.ВГ, ... ... учет на ... - ... ... ... ... Н.А., Русак В.А. Финансовый анализ субъекта хозяйствования:
Справочное пособие. -М: Высшая школа, 1997.
34. Справочник бухгалтера. 2001-2005 ... ... Т.А., ... М.А., ... А.Ш., ... ... М.П. Анализ и аудит в ... ... ... ... Юнти, 1999.
36. Тасмағамбетов Т.А., ... Д.О. ... есеп ... Тулешова Г.К. Система бухгалтерского учета в ... - ... ... ... 2003 2004 ...

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балаларды мектепке дайындаудағы еңбектің маңызы36 бет
Адвокатура мен адвокаттық қызметтің түсінігі мен маңызы95 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Италия11 бет
Күндегі белсенді аймақтардың мультифракталды қасиеттері5 бет
Макро-, микро-және ультрамикроэлементтер6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь