Echinops туысының Echinops Sphaerocephalus l. және E.Chantavicus l. түрлерін фитохимиялық зерттеу

Республика флорасында халықтық емде қолданылатын 700-ден астам дәрілік өсімдік түрлерінің барлығы белгілі [1]. Мұндай мол дәрілік шикізат қорының бүгінгі таңда ресми түрде фармакопеялық тізімде 300-дей, ал оның 84 түрін егістік жағдайда өсіріп, тұрақты агроценоздан сапасы жоғары бірыңғай шикізат алуға болатындығы белгілі [2]. Ал осындай бай шикізат қорының қазіргі дәрілік препараттар даярлауға тек 45 түрі ғана пайдаланылады. Біздің ойымызша бұл келеңсіздіктің басты себебі дәрілік өсімдік түрлерінің жалпы биологиялық және фитохимиялық зерттелуіне мемлекеттік тұрғыдан жеткіліксіз көңіл бөлінуде және биолог-ботаниктер мен фармаколог, химик мамандардың ғылыми зерттеулерінің үйлесімсіздігі сияқты.
Мақаладағы сөз болғалы отырған Asteraceae тұқымдасының дәрілік түрлері сонау өткен ғасырдың 60-70 жылдарында олардың бірлі-жарымының ғана биологиясы мен фитохимиясы зерттелген [3]. Онан кейінгі осы бағыттағы зерттеулер өткен ғасырдың соңынан бастап бүгінгі күнге дейін жалғасын табуда [4, 5, 6, 7]. Бұл ғылыми зерттеулердің алғашқысы мен соңғыларының аралығы 25-30 жылды қамтиды.
Қазіргі таңда дәрілік өсімдіктердің фитохимиясын зерттеу жұмыстары Орталық Қазақстанда (Қарағанды) жаңа ғасырдың басында ұйымдасқан ҚР ҒА фитохимия институтының ашылуымен жанданды. Фитохимиялық зерттеулердің әдістемелік бағытын Қазақ Ұлттық университетінің химия факультетіндегі химия ғылымдарының докторы, профессор Р.А. Музычкина және басқа ғалымдар бастаған ұжым негізін салуда.
Аталмыш мақалада Asteraceae тұқымдасы Echinops туысының (Echinops sphaerocephalus және E.chantavicus) дәрілік түрлерінің емдік мақсатта қолданылатын тұқымына фитохимиялық сараптаманың нәтижелері баяндалады. Өйткені Республикада бұл туыстықтың түрлеріне бұрын-соңды осы тұрғыдағы зерттеулер жүргізілмеген.
Жұмыстың мақсаты: Asteraceae тұқымдасының кейбір дәрілік түрлерін, соның ішінде Echinops sphaerocephalus және E.chantavicus екпе жағдайда өсіріліп, емдік мақсатта қолданылатын тұқымындағы биологиялық белсенді заттарының сапалық және сандық анализін анықтау.
Зерттеу объектісі мен әдістері
Зерттеу объектісі ретінде Echinops туысының Echinops sphaerocephalus L. және Echinops chantavicus L. түрлері алынды.
Белгілі әдістер [8, 9] бойынша шикізаттың сапалылығы (ылғалдылығы, экстрактивтілігі, күлділігі) және биологиялық белсенді заттарына сандық, сапалық сараптама жасалды.
1. Мухитдинов Н.М., Паршина Г.Н. Лекарственные растения. – Алматы: Қазақ университеті, 2002. - 313 с.
2. Лекарств из растении. Под редакции академика АН РК Н.Д. Беклемешева. – Алматы: Мектеп, 2002. – 206 с.
3. Синицин Г.С. Новые лекарственные растения Казахстана. – Алматы: Наука, 1982. – 128 с.
4. Султангазина Г.Ж. Ботаническое и фитохимическое исследование Rhaphonticum carth. Rhaphonticum serratuloides в условиях Центрального Казахстана: автореф. дисс. на соиск. степ. канд.биол.наук. – Алматы, 1997. – 22 с.
5. Көкенов М.К., Әдекенов С.М., Рақымов Қ.Д., Исамбаев Ә.И., Сауранбаев Б.Н. Қазақстанның дәрілік өсімдіктері және оның қолданылуы. – Алматы: Ғылым, 1998ж. – 99-100 б.
6. Мухитдинов Н.М., Мамурова А.Т., Бурашева Г.Ш., Есқалиева Б.Қ. Inula macrophylla Kar. et Kir. және Inula helenium L. өсімдіктеріндегі биологиялық белсенді заттар мөлшері. ҚР ҰҒА хабарлары: биология және медицина сериясы, 2006. №6. – 39-42 б.
7. Курбатова Н.В. Ботанико-фитохимическое изучение видов р. Marrubium в условиях предгорной зоны Заилийского Алатау: автореф.дисс. на соиск. канд. биол.наук. – Алматы, 2005. – 24 с.
8. Музычкина Р.А., Корулькин Д.Ю., Абилов Ж.А. Качественный и количественный анализ основных групп биологически активных веществ в лекарственном растительном сырье и фитопрепаратах. – Алматы, 2004. - 288 с.
9. Государственная Фармакопея СССР. Вып.2. Общие методы анализа. Лекарственное сырье. МзСССР. 11-ое изд.доп. – Москва: Медицина, 1989. – 400 с.
10. Растительные ресурсы СССР: цветковые растения, их химический состав, использование. Семейство Asteraceae (Compositae). – Санкт-Петербург: Наука, 1993. – С. 110-112.
11. Муравьева Д.А. Фармакогнозия. Москва: Медицина, 1991. – С. 354-355.
12. Кортиков В.Н., Кортиков А.В. Секреты целебных трав. Популярная энциклопедия. І том. Травы. – Минск: Белмаркет, - 1997. – С. 296-297.
        
        ECHINOPS ТУЫСЫНЫҢ ECHINOPS SPHAEROCEPHALUS L. ЖӘНЕ E.CHANTAVICUS L.
ТҮРЛЕРІН ФИТОХИМИЯЛЫҚ ЗЕРТТЕУ.
Республика флорасында халықтық емде қолданылатын 700-ден астам дәрілік
өсімдік түрлерінің барлығы ... [1]. ... мол ... ... қорының
бүгінгі таңда ресми түрде фармакопеялық тізімде 300-дей, ал оның 84 түрін
егістік жағдайда ... ... ... сапасы жоғары бірыңғай
шикізат алуға болатындығы ... [2]. Ал ... бай ... ... ... ... даярлауға тек 45 түрі ғана ... ... бұл ... ... ... ... өсімдік түрлерінің
жалпы биологиялық және фитохимиялық зерттелуіне мемлекеттік ... ... ... және ... мен ... ... ... зерттеулерінің үйлесімсіздігі сияқты.
Мақаладағы сөз болғалы отырған Asteraceae тұқымдасының дәрілік түрлері
сонау өткен ... 60-70 ... ... бірлі-жарымының ғана
биологиясы мен фитохимиясы зерттелген [3]. Онан кейінгі осы ... ... ... ... бастап бүгінгі күнге дейін жалғасын
табуда [4, 5, 6, 7]. Бұл ... ... ... мен соңғыларының
аралығы 25-30 жылды қамтиды.
Қазіргі таңда дәрілік өсімдіктердің ... ... ... ... ... жаңа ... ... ұйымдасқан ҚР ҒА
фитохимия институтының ашылуымен ... ... ... ... ... ... ... химия факультетіндегі
химия ғылымдарының докторы, профессор Р.А. Музычкина және басқа ... ұжым ... ... ... ... ... Echinops ... (Echinops
sphaerocephalus және E.chantavicus) дәрілік түрлерінің емдік мақсатта
қолданылатын тұқымына ... ... ... баяндалады.
Өйткені Республикада бұл туыстықтың түрлеріне ... осы ... ... ... ... ... ... дәрілік түрлерін,
соның ішінде Echinops sphaerocephalus және E.chantavicus екпе жағдайда
өсіріліп, ... ... ... тұқымындағы биологиялық белсенді
заттарының сапалық және сандық анализін анықтау.
Зерттеу объектісі мен ... ... ... Echinops ... Echinops ... ... Echinops chantavicus L. түрлері алынды.
Белгілі әдістер [8, 9] бойынша шикізаттың сапалылығы (ылғалдылығы,
экстрактивтілігі, күлділігі) және ... ... ... ... ... ... ... зерттеу үшін қағазды және жұқа қабатты хроматография
әдістері мен бутанол-сірке қышқылы-су ... ... ... ... ... ... ... анықтау үшін
спектрофотометрлік, фотоколориметрлік және титриметрлік ... ... ... ... ... ... үшін ... пісіп жетілген сапалы
тұқымдары жиналды. Тұқымдар күн көзі түспейтін, температурасы ... ... ... және сандық сараптау жасау үшін тұқымдар
диаметрі 0,5 см ... ... ... ... [10, 11, 12] ... E. sphaerocephalus және
E.chantavicus емдік мақсатта қолданылатын тұқымында көп ... ... ... ... ... түс беріп, әсер етуі
дәлелдейді. Бірақ бізге дейінгі зерттеулер [10, 11, 12] ... ... ... ... ... жоқ ... AlCl3
реактивіне ашық сары түс; аммиак буына сары түс; FeCl3 1% ... түс ... ... ... ... ... көрсетеді.
Сонымен бірге 1%-к ... ... ... амин ... бар
екендігін сипаттайды.
Шикізат құрамындағы алкалоидтар мен флавоноид қосылыстарының ... ... үшін ... (СФ-26 ... ... амин ... ... фотоколориметрия (ЛМФ-72
фотоэлектроколориметр), С дәруменін анықтауға титриметрия әдістері [8, ... ... ... ... ... 1-кестеде
келтірілді.
1-кесте. E. sphaerocephalus және E.chantavicus сапалылығы және
биологиялық белсенді ... ... ... ... мөлшері.
|№ |Сапалық сараптау |Өсімдік ... |
| | ... ... |
|1 ... |3,31 |3,3 |
|2 ... |31,03 |21,72 |
|3 ... | | |
|4 ... |4,29 |6,19 |
|5 ... |2,7 |0,1 |
|6 ... |0,49 |0,38 |
|7 |С ... |0,06 |0,04 ... ... ... бір туыстың бұл түрлерінің ылғалдылық
мөлшері бірдей, ал 70% сулы ... ... ... көп болуы (31,03%), E.chantavicus салыстырғанда (21,72%)
шипалық қасиеті жоғары, яғни биологиялық белсенді ... ... ... Бұл ... ...... ... екендігін
растайтын көрсеткіштер.
Кестеде көрсетілгендей E. sphaerocephalus шикізатына ... ... ... ... 1,5 есе ... болса, ал
флавоноидтардың сандық көрсеткіші керісінше екіншімен салыстырғанда бірінші
өсімдікте көп мөлшерде (2,7 ... ... Сол ... амин ... да, С ... (0,06%) де ... пайызы E. sphaerocephalus
өсімдігінде жоғары екендігі анықталды.
Өсімдік шикізатында май қышқылдарының болуы өсімдіктегі липидтердің
гидролизіне ... Май ... ... ... ... ... Бұл қышқылдар ағза тіршілігі үшін маңызды ... ... ... шикізатында көп мөлшерде шыны майы
болғандықтан май ... ... «CARLO ... газды хроматограф
аппаратында анықталды. Зерттеу нәтижелері төмендегі 1-суретте және 3-
кестеде ... E. ... (А) және ... (Б) ... ... құрамы
3-кесте E. sphaerocephalus және E.chantavicus тұқымындағы май
қышқылдарының сандық көрсеткіші (%)
|№ |Май ... ... ... |
| |аталуы | | | |
|1 ... |С14:0 |0,2 |0,3 |
|2 ... |С15:0 |0,2 |0,2 |
|3 ... |С16:0 |16,5 |16 |
|4 ... |С18:0 |3,9 |3,7 |
|5 ... |С18:1 |22,6 |22,8 |
|6 ... |С18:2 |57 |57 ... отырған екі өсімдіктің май қышқылдарының сандық ... ... жоқ. Май ... ... ... қанықпаған
май қышқылдары құрайды. Олардың ішінде олеин және линолен қышқылдары көп
мөлшерде кездеседі.
Қорытынды
1. Қазақстанда алғаш рет Echinops ... E. ... ... ... екпе ... өсіріліп, биологиялық белсенді заттары
анықталды.
2. Осы өсімдіктердің ... ... ... ... ... және С ... ... мөлшері зерттелінді.
3. Алғаш рет тұқымында флавоноид қосылыстары бар екендігі белгілі болды.
4. Тұңғыш рет E. ... және ... ... ... ... анықталды.
Әдебиеттер тізімі
1. Мухитдинов Н.М., Паршина Г.Н. Лекарственные растения. – ... ... 2002. - 313 ... Лекарств из растении. Под редакции академика АН РК Н.Д. Беклемешева.
– Алматы: Мектеп, 2002. – 206 ... ... Г.С. ... лекарственные растения Казахстана. – Алматы:
Наука, 1982. – 128 с.
4. ... Г.Ж. ... и ... ... carth. ... ... в условиях Центрального
Казахстана: автореф. дисс. на соиск. степ. канд.биол.наук. – Алматы, ... 22 ... ... М.К., ... С.М., Рақымов Қ.Д., Исамбаев Ә.И., Сауранбаев
Б.Н. Қазақстанның дәрілік өсімдіктері және оның ...... 1998ж. – 99-100 ... ... Н.М., ... А.Т., Бурашева Г.Ш., Есқалиева Б.Қ. Inula
macrophylla Kar. et Kir. және Inula helenium L. ... ... ... ... ҚР ҰҒА ... биология және
медицина сериясы, 2006. №6. – 39-42 б.
7. Курбатова Н.В. Ботанико-фитохимическое изучение видов р. Marrubium ... ... зоны ... ... ... на соиск. канд.
биол.наук. – Алматы, 2005. – 24 с.
8. Музычкина Р.А., Корулькин Д.Ю., ... Ж.А. ... ... ... ... ... биологически активных веществ в
лекарственном растительном сырье и фитопрепаратах. – Алматы, 2004. - 288 ... ... ... ... ... ... методы анализа.
Лекарственное сырье. МзСССР. 11-ое изд.доп. – ... ... 1989. – ... ... ... ... ... растения, их химический
состав, использование. Семейство ... ...... ... 1993. – С. ... Муравьева Д.А. Фармакогнозия. Москва: Медицина, 1991. – С. 354-355.
12. Кортиков В.Н., Кортиков А.В. ... ... ... ... І том. Травы. – Минск: Белмаркет, - 1997. – С. 296-297.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Магний ионымен байытылған спирулинаның биомассасын алу28 бет
Pseudomonas туысы өкілдерінің фенолды биодеградациялау қабілеттіктерін зерттеу25 бет
Pseudomonas туысы өкілдерінің фенолды ыдырату қабілетін зерттеу22 бет
Гетеротрофты микроорганизмдер50 бет
"Аудит түрлеріне сипаттама."36 бет
Іс-әрекет түрлерінің бала психикасына әсері8 бет
Аддиктивтіліктің түрлеріне психологиялық талдау8 бет
Аддиктивтіліктің түрлеріне психологиялық талдау жайлы4 бет
Аддиктивтіліктің түрлеріне психологиялық талдау туралы ақпарат5 бет
Акцизделетін қызмет түрлерін есептеу және рәсімдеу тәртібі34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь