Африканың табиғаты, елдері мен халықтары

Африканың табиғаты, елдері мен халықтары

Географиялық ортасы. Африканың географиялық жағдайлары Африканы қоныстанған халықтардың практикалық тіршілік әрекетіне қатысты қажетті экологиялық жағдайлар, азықтық және техникалық қорлар ретінде жұм-салатын табиғат элементтері мен олардың региондық жағынан ұштасып келуінің өзгеше әр алуан болуымен ерекшеленеді. Бұл табиғат жағдайлары және күштерімен меңгерілген мыңдаған жылдар тереңінен келе жатқан процестер Африка халықтарының бүкіл шаруашылық-мәдени тарихыкың материалдық негізін құрайды.
Африка — көлемі жағынан Евразиядан кейінгі екінші материк — жер беті құрылығының шамамен бесінші бөлігін (жанасып жатқан аралдарымен бірге 30,3 млн. шаршы км) алып , жатыр. Африка континенті солтүстік жарты шарда да, сондай-ақ оңтүстік жарты шарда да бірдей дерлік үлес алады, әрі оның көп бөлігі тропиктік белдеуде жатыр. Континент солтүстіктен оңтүстікке қарай 8000 километрге, оныя, солтүстік бөлігі батыстан шығысқа қарай 7000 километрге, ал оңтүстік бөлігінде 3000 километрден астамға созылады. Африканы солтүстігінде Жерорта теңізі, батысында Атлант Мұхиты, шығысында Үнді мұхиты шайып жатыр. Африканың жағалау сызығьі нашар дамыған: ең ірі түбегі — Африка Мүйісі; теңіз акваториясы материкке онша терең сұғынбаған континент-тің көптеген ішкі аймақтары Дүние жүзілік мұхиттан 1000-нан 1500 километрге дейін қа-шықта жатыр. Ең үлкен аралы — Африка континентіне оңтүстік-шығыстан жанасып жатқан Мадагаскар.
Неғұрлым ірі өзендері бесеу — Ніл, Конго, Нигер, Замбези және Оранжевая; олардың бассейндері Африканын, бүкіл территориясының үштен бір бөлігінен астамын алады. Ірі көлдері— Виктория, Танганьика, Ньяса және басқалары Орталық және Шығыс Африканың аралығындағы
        
        Жалпы мәліметтер:
Африканың табиғаты, елдері мен халықтары
Географиялық ортасы. Африканың ... ... ... ... ... ... әрекетіне қатысты қажетті
экологиялық жағдайлар, азықтық және техникалық қорлар ретінде ... ... мен ... ... ... ... келуінің өзгеше
әр алуан болуымен ерекшеленеді. Бұл табиғат ... және ... ... ... ... келе ... ... Африка
халықтарының бүкіл шаруашылық-мәдени тарихыкың материалдық негізін құрайды.
Африка — көлемі жағынан Евразиядан кейінгі екінші материк — жер ... ... ... ... ... жатқан аралдарымен бірге 30,3
млн. шаршы км) алып , жатыр. Африка континенті солтүстік жарты ... ... ... жарты шарда да бірдей дерлік үлес ... әрі оның ... ... ... жатыр. Континент солтүстіктен оңтүстікке қарай
8000 ... ... ... ... ... шығысқа қарай 7000
километрге, ал ... ... 3000 ... ... ... ... Жерорта теңізі, батысында Атлант Мұхиты, шығысында
Үнді мұхиты шайып жатыр. Африканың жағалау сызығьі нашар ... ең ...... ... ... акваториясы материкке онша терең сұғынбаған
континент-тің көптеген ішкі аймақтары Дүние жүзілік мұхиттан 1000-нан 1500
километрге ... ... ... Ең үлкен аралы — Африка континентіне
оңтүстік-шығыстан жанасып жатқан Мадагаскар.
Неғұрлым ірі өзендері ... — Ніл, ... ... ... ... олардың бассейндері Африканын, бүкіл территориясының үштен бір
бөлігінен астамын алады. Ірі ... ... ... Ньяса және
басқалары Орталық және Шығыс Африканың ... ... мөже ... ... территориясында Чад пен Нгами көлдері өз көлемдерінің таяз
сулығымен, деңгейлерінің тұрақсыздығымен ... ... ... (Ніл, ... ... және ... суы жер ... үшін
пайдаланылады. Кейбір өзендер (мәселен, Ніл, Нигер, ... ... ... ... едәуір ұзын жерлерінде транспорт жолдары ретінде
қызмет етеді.
Африка ең ыстық ... ... ... ... оның ... бөлігі тропиктік ендіктерде жатыр және орташа ... ... ... ... ... шардағы тропиктік климат зонасының шегінде:
Батыс Сахара, Марокконың орталық және оңтүстік бөліктері, Алжир Мен ... Чад пен ... ... ... ... Судан, Эфиопия
мен Сомали жатыр. Бұл территорияда ете құрғақ континентті климат үстем. Кей
жерлерде бірнеше жыл бойы ... ... ... ... ... зонасы — Ангола, Намибия, Ботсвана, ... ... ... бір ... ... қарағанда температурасының неғұрлым
төмендігімен және ... ... ... ... мен
Ботсвананың кейбір аудандарын қоспағанда). Африканың солтүстігі ... ... ... ... ... және ... ... климат
зонасында жатыр.
Африканың өсімдіктер дүниесі бай және әр алуан. Африканың жалпы жер
келемінің шамамен 16%-ін ... 37%-ін шөп ... дала ... шөл ... 39%-ін ... ... ... орталық және батыс
бөліктерінде, Гвинея шығанағының ... ... мен ... ... ... ... ... «жаңбырлы» ормандар (гилеи) өседі. Бұл
ормандарда көптеген өсімдіктер, әсіресе, бағалы ағаш беретін ... ... ... эбен ... ... ағашы: каучукті ландольфия лианасы,
қола ағашы, ... кофе ... ... ... мен ... ... құндылығына ие. Тропиктік ормандарда ... ... ... мен ... ... ... ... және оңтүстік гилеясы муссонды ормандарда енсіз алқаптар
болып өсіп, одан соң ... 30%-ке жуық ... алып ... және далалы саваннаға ауысады.
Саваннаның едәуір жері жайылым мен егіндікке пайдаланылады.
Солтүстік Африканың көп ... ... шөлі ... ... ... ... ... батыс және оңтүстік белігі мен Намиб шөлі жатады.
Солтүстіктің сирек, кездесетін ... ... ... ... бар құрма пальмасы өседі.
Жерорта теңізі жағалауының Атлас ... ... ... ... ... ... ... — зәйтүн ағашы, пальма,
мирт және басқалары жақсы өседі. Таулы аудандарында мәңгі жасыл тас емені,
тоз емені, ... бал ... ... Осы ауданда тоз емені дүниежүзілік
ауданның 50%-ке ... ... алып ... Африканың климат
жағдайлары Жерорта ... ... ... Көп ... ... ... жабайы зәйтүн өсімдіктері және басқалары өседі.
Африканың жануарлар дүниесі, арабтар мен европалықтар онымен ... өте бай және ... ... болатын. Қазірде де Солтүстік
Африканың суптропиктік ... бұғы мен ... ... мен ... ... мен ... кездеседі. Саванналарда бөкен (түрі 40-қа дейін), зебр,
жираф ... ... ... мен ... мекендейді. Өзен суларында
бегёмот көп, су қабаны, крокодил, тұщы су ... ... ... сілеусін, дала сілеусіні, қорқау, шие бөрі сияқты жыртқыштар көп;
арыстан кездеседі. ... мен ... ... ... әкелетін кеке
шыбыны (ұйқы ауруы, нағана ауруы) үлкен ауыртпалық туғызады. Ұсақ жануарлар
мен құстардың көптеген түрлері тек осы ... үшін тән ... ... ... ... ... ... бері жер беті фаунасы, жабайы өсетін флора сияқты,
Африка халықтарына маңызды қорек көзі ретінде қызмет ... ... ... ... терімшілігі ежелгі және орта ғасырлық Африканың
алдыңғы қатарлы аймақтарында ... пен мал ... ... ... ... ... жойған жоқ. ... ... ... ... ... ... кету ... тұр. Жануарлар дүниесін
сақтау ұлттық жас үкіметтердің маңызды міндетіне айналуда.
Табиғат-шаруашылық ... ... ... ... ... ... зоналарға бөлінеді. Солтүстік және солтүстік-батыста бул
құнарлы, дәнді дақылдар егіншілігіне ңоңыр топырағы өте ... ... ... және ... мал ... үшін ... ... пен даланың зонасы алып Сахара кесіліп жатыр. Одан әрі оңтүстікке
қарай экваторға параллель алқап ... ... ... Ніл ... ... далалық егіншілікпен және мал шаруашылығымен саванналар зонасы
судан созылады. Одан да оңтүстігіректе қалың ... ... ... ... ... Солтүстік-Гвинея қыраты немесе Гвинея жағалауы
бар, ол жерді ... әр ... ... ... ... Дәнді
өсімдіктер мен ағаштық дақылдар егеді, аңшылық және ... ... ... ямс, ... зәйтүн пальмасы және басқа
өсімдіктер өсетін тропиктік егіншілік сондай-ақ Орталық ... да ... ... ... егіншілік орманға қарсы ... ... ... ... ... мен ... егу үшін көптеген жұмыс
қолдарын талап ететін, ... көп ... ... ... ... ... өте ... астық егіншілігі мен кешпелі мал шаруашылығы
зонасы — ... ... ... мен ... ... ... далалары
ерекшеленеді. Бүкіл Шығыс Африка Эфиопия таулы қыраттарынан Замбези өзеніне
дейін қуаңшылыққа төзімді дақылдардың егіншілігімен отарлы мал ... ... ... ... ... ... ... Мадагаскар аралында
да) табиғат жағдайлары субтропиктен далалық және шөл ... ... ... ... тән ... кәсіптерінің барлық
түрлері (аңшылық пен ... ... ... алғанда климат және топырақ жағдайларының өте әр алуандығы
қазіргі ... ... ... ... ... ... ... сан алуан мал тұқымдарын өсіруге мүмкіндік береді. Натуралды және ұсақ
товарлы ауыл ... ... ... Африкадағы көптеген елдердің
экономикасының негізін құрайды, алайда бұл шаруашылық халықтын, ... ... ... ... ... ... ете алмай қиын
немесе орнықсыз жағдайда қалуда. Шаруашылықтың бұл жетекші ... ... мен ... ...... келе ... елдерінің ең көкейкесті міндеті, Бірңатар елдердің
буржуазиясының бұл проблеманы ауыл шаруашылығын капиталистік негізде ... ... ... өнімдерінің өсуіне және кәсіпорын қожасының
баюына алып ... ... ... өнім ... ... ... кедей қалпында қалуда. Ауыл шаруашылығының жалпы өрлеуі мен
шаруалардың жағдайы жақсаруының прогресті бағыттары ... ... ... ... ... ... және ... айңын байқалады.
Африка континентінің әлі жеткіліксіз зерттелмеген жер қойнауы ... ... ... өзінде жасырып жатыр: солтүстігі мен Гвинея
жағалауы аудандарында ... аса бай ... ... ... ірі
қорлары; Орталың Африкада уран; Шаба провинциясы (Заир) мен Мыс Белдеуінде
(Замбия) мыстың зор ... ... және ... Экваторлық Африканың бүкіл
территориясында, әсіресе ЮАР, Намибия, Заир және басқаларында ал-мас бар;
қалған пайдалы қазбалардан ... ... ... марганец, қалайы,
темір рудалары, тас көмір және басқалары кездеседі.
Осы табиғат байлықтарының негізінде ... ... ... ... ЮАР және ... өндіруші және өңдеуші тау-кен өндірістері
еркендеуде, ірі ... ... ... ... мен ңала ... салынуда, оларда жұмысшы табының ... және ... ... өмір ... ... ... аударушьь лардың көпшілігі
шоғырланған.
Елдері мен мемлекеттері. Белгіленген Африка дәстүрлері ... ... ... мынадай жалпы үлкен тарихи-геогра-фиялын; ... ... ... — Магриб пен ... ... ... — Эфиопия мен Сомали; Батыс Африка немесе Батыс Тропиктік Африка —
Ба-тьіс Судан елдері мен Гвинея ... ... ... Африка — Конго
бассейіні мен көршілес аймақтар; Шығыс Тропиктік Афри-ка — Көл аралығы мен
теңіз жағалауы аймақ-тары; Оңтүстік ... және ... ... бөлу ... ... ... ерекшелігін жалпы шолу міндеттеріне
жауап береді, алайда бұл қазіргі ... ... ... ... сипаттама
жасау үшін жеткілікті емес.
Африка елдерінің көпшілігінің европалық державалардың отарларына
айналуы негізінен XIX ... ... ...... ... империалистік
бөлу кезеңіне жатады. Отаршылдық табиғат байлықтарын жыртқышпен ... ... ... ... ... Африкалықтарды саяси өмірден
мүлде шеттетті, ең қарапайым праволарынан ... ... ... уақыт мынадай: «Британдық», «Француздық», ... ... ... «Британ Батыс Африкасы», «француз Экватор-лық
Африкасы», «Бельгия Конгосы» және бас-қалары) деген жарльіқтар ... ... ... ... ... екінші дүние жүзілік
соғыс аяқталған кезде болды. Дүние жүзілік ... ... ... ... қозғалыстардың дамуын әдеттен тыс тездетті. Осы уақыттан
бастап жүздеген жылдар бойы ... ... ... ... ... үшін ... он бес жыл қажет болды. Егер 1945 ж. Африка континентінде
тек үш тәуелсіз мемлекет — ... ... және ... ... ... Египет Араб Республикасы, Ли-берия республикасы және Социалистік Эфио-
пия деп аталады), қазіргі кезде олар 50-ге ... 1950 ... ... ... ... Араб ... ... Демократиялық
Республикасы, Марокко Ко-
рольдығы, Тунис республикасы, ... ... ... ... алды.
1960 жылды «Африка жылы» деп атайды, осы жылы 17 ел мемлекеттік
тәуелсіздік ... ...... ... ... Се-негал
Республикасы, Мали, Піл Сүйегі Жағалауы, Бенин Халық Республикасы, Жоғарғы
Вольта, Того, ... ... ... ... Федеративтік
Республикасы, Нигер, Чад, Орталық Африка Республикасы, Габон; Конго Халық
Республикасы, Заир, ... ... ... ... ... жылдары Алжир Халық Демократиялық Республикасы, Гамбия, ... ... ... ... ... Республикасы, Руанда, Бурунди,
Малави, Замбия, Ботсвана, Маврикий, Экваторлық Гвинея, Лесото Король-дығы,
Свазиленд ... ... ... ... 1970 ... көп жылғы қарулы
кү-рес пен Португалияда ... ... ... ... Гвинея
Бисау, Жасыл Мүйіс аралдары, Сан-Томе Демократиялық Республи-касы ... ... ... ... ... Халық Республикасы, Сейшель
аралдары, Комор аралдары және Джибути өз тәуелсіздіктерін ... 1980 ... ... ... Алайда өкімет басында нәсілшіл империалистік
төбе топ тұрған мемлекет Оңтүстік-Африка республикасы әлі де бар. ... ... ... қарамастан милитаристік ЮАР Намибия елін өз қол
астын-да заңсыз ұстауын тоқтатпай ... Бұл ... ... ... ... пен ... үшін ... күрес жүргізуде.
Африка халықтарының көпшілігінің жеңіп алған саяси тәуелсіздігі өз-өзінен
толық ұлттық азаттықты және әлеуметтік-экономикалық өркендеудің ... ... ... ... ... бір ... қадам бұл экономикалык;
тәуелсіздікке жету және дүние жүзімен эконо-микалық және ... ... тең ... ... ... ... өз еліндегі ең-бекшілердің
қалың бұқарасына арқа ... ... ... ... ... жасамай шын мәнінде қол жеткізу мүмкін емес. Көптеген Африка елдері ... ... ... Бенин, Конго, Эфиопия, Ангола, Мозамбик, Мадагаскар
және басқаларының ... ... ... ... ... ... бір жағдайда ерте, ал екінші бір жағдайда кеш болатын белгілі бір
прогресшіл даму ... ... ... ... осы ... ... ... «цивилизацияға» африкалықтарды күштеп тартудың
демографиялық зардаптары болды, егер ... ... ... ... ... жүзі ... 20%-ке ... құраса, 1960 жылға ңарай тек 8%
ғана болды. Отаршылдық кезеңіндегі жазалаушы экспедициялар, ... ... ... ішу ... адам ... әлып ... ... үстемдік кезеңінде Конго (қазір Заир) халңы, 80 жылдан да ... ... екі есе ... ... дамудың басталу кезеңінде, біздің ғасырымыздың
екінші жартысында Африка елдері халықтарының саны әлемнің басқа бөліктеріне
қарағанда тез ... 1970 ... ... ... ол 450 млн. ... қазір Африка континенті халықтарының орташа тығыздығы бүкіл
жер шарымен салыстырғанда екі есе тәмен және 1 ... ... ... келеді. Халықтыц континент бойынша бөлінуі біркелкі емес. ... аса зор ... мен ... ... ... ... ... аудандарда халық өте сирек қоныстанған. Африканың ... ... ... ... ... ... Шыгыс Африка таулы
қыратында, Мадагаскардың таулы аудандарында халық ... ... өте ... қоныстанған аудандары — Руанда, Бурунди, Реюньон,
Маврикий мемлекеттері тұратын Ніл аңғары (1 шаршы ... 1000 ... ... ... астамы село тұрғындары, қалғаны қала хәлқы
болып табылады. Қала халқының ... ... өсуі ... ... ... байқалады. 1965 ж. континентте әрқайсысында 100 мыңнан
астам халқы бар 100-ден аса қала ... ... ... қала
халқының* үлес салмәғы: Джибутиде (60%), Египетте (44%), Алжирде (52%Х
Мароккода (39%), ... (48%), ... (50%), ... (48)%, ... Замбияда (36,3%), Маврикияда (43%, Намибияда (37%), ... (35%) ... ... ... бір бөлігінен асады. Африка елдерінің
жаппай урбанизациялануына стихиялық тән, ол ... ... ... өсуі және ... ... ... өрлеуімен әрқашан қатар жұре бермейді. Урбанизациялық өркендеу
процестерін реттеу — Африканың дамушы елдері үкіметтерінің тағы бір ... ... ... ... ... ... ... үш нәсілі бар — европеоидтық, негроидтық және ішінара ... ... ... және ... ... ... өкілдері әр
түрлі вариантта болады.
Бүкіл Солтүстік Африканы европеоидтық үлкен нәсілге жататын ... ... — шашы мен көзі ... ... қараторы, шашы сәл толқынды
болатын сопақ бетті, жұқа қыр мұрынды келетін арабтар мен берберлер. Осы
насілге ... ... орта ... ... ... ... ... шашы, көзі мен терісі ашық түсті, шашы тіке немесе
сәл толңынды, ... ... жұца қыр ... ... ... ... ұрпақтары), ағылшындар, француздар,
немістер және басқалары жатады.
Сахарадан оңтүстікке қарайғы ... ... ... ... үш
регионды типте көрінетін негроидтық (немесе африкалық) үлкен нәсілге
жатады. Негр ... ... ... ... терісінің шымқай
қарадан бастап қоңыркай түске дейінгі әр түрлі ... көз бен ... ... ... ... ... келуі, жақ сүйектерінің көбіне шығыңқы болуы
(прогнатизм), ернінің орта мөлшерден бастап, өте іріге дейінгі ... ... ... ... кең, ... мұрын болуы, дене түгінің нашар дамуы
тән, Осы тип шегіндегі антропологиялық ... ... ... ... адамның бойының, терісінің түсіне, бет әлпеті мен басы, мұрны ... ... ... немесе болмауы сияқты белгілерге қатысты.
Айрықша нәсілдік типтер — ... және ... ... ... ... ... ... мекендейді. Мұның алғаш қысына бойы өте
аласа, терісінің түсі ... ... дене түгі ... ... жұқа ... ... ... пигмейлері жатады. Екіншісі — Оңтүстік Африка
бушмендерімен готтентоттары — ... ... ... бойы орта ... аласа
келеді, жұқа мұрнының ортан белі добарлау болады, эпикантус пен стеатонигия
кездеседі ... май ... көп ... ... ерте
әжімденуі.
Негроидтық және европеоидтық нәсілдердің аралығындағы аралас ... ... ... (Эфиопия, Сомали және бас-қалары) тип
жатады, олардың шашы мен кезі ... ... ... шашы ... бұйра,
беті сопақ, мұрны жіңішке, ерні жұқа немесе орташа болады, бойы биігірек
келеді. ... ... ... ... ... және ... ... байырғы халқы малагасиліктер жатады. Халықтың этникалық -
лингвистикалық ... ... ... ... ... ... ... бұл оларды классификациялауды қиындата түседі. Бір-біріне жақын
тілдерді біріктіретін тілдік семьялар мен ... ... ... ... ... Африканы, Солтүстік-Шығысынын, едәуір бөлігін, сондай-
ақ ішінара Шығыс және Батыс ... ... ... ... ... ... халқының үштен бірінен көбі) семьялар
халықтары қоныстанған, бұл семьялар өз ... төрт ... ... ... және чад ... ... ... тіл тобы кіші екі топқа: араб (80
млн. адамнан астам) және ... (20 ... ... ... ... тілі ... ... Магрибтің үлкен бөлігі—Ливияның,
Тунистің, Алжирдің, Марокконың ... ... Ол, ... ... ... ... ... бөлігінде, ішінара Мали, Нигер,
Чад және көш-пелі араб тайпалары мекендейтін басца ... ... кіші топ ... ... ... ... ... тигре,
тиграй және басқалары сөйлейді.
Бербер тобы тілдерінде негізінен Солтүстік-Батыс Африка халықтары ... риф, ... ... тамазигт, зенага және басқалары сөйлейді. Оған,
бүдан басқа, ... ... кең ... ... ... ... тайпасы да жатады. Бербер тілдес ... ... ... ... ... тілдері Египеттің оңтүстік-шығысынан бастап, Солтүстік Кения
мен Танзанияға дейін, ... ... ... ... мен ... ... ... Бұл галла, сомали, беджа, сидамо, ираку, және басқа
халықтардың тілдері — барлығы 19,5 млн. адам.
Төртінші топ — чад тобы ... ... ... ... ... жуық адам ... ... — 18 млн. адам) және көрші Ни-гер, Чад,
Солтүстік ... ... ... ... ... Ежелгі Египет
тай-паларының тілдері мен солардың негізінде қалыптасқан ежелгі египет
жазба тілі ... ... тілі ... ең ... ... копт тілі болды,
бұл тілде III—IV ғасырлардан ... ... ... ... XVII ... ... араб тілі копттардың тұрмыстық тілін
біржолата ығыстырып шығарды. Қазіргі кезде ол коптхристиандар арасында тек
құдайға құлшылық ету тілі ... ... ... ... мен Оңтүстік Африка ел-дерінің негізгі үш ... ... ... ... 244 ... астам адамды қамтитын
нигер-кордофан (немесе ... 25 ... ... адам ніл-
сахара, сондай-ақ саны ... (250 ... ... ... койсан тілдері
таралған.
Тілдердің Нигеркордофан семьясы ... ... ... ... Үнді мұхитына дейін, солтүстігінде Сенегал мен Орталық Африка
Республикасынан бастап, оңтүстігінде ... ... ... ... Өте ... ... қамтитын бұл семья екі этникалық-лингвистикалық
топқа — нигер - конго және кордофан тобына ... ... ... ... ... Тропиктің, Шығыс Тропиктің және Оңтүстік Африканың
бүкіл тілдері дерлік енеді. Оған мына төмендегі кіші ... ... ... ... ... шығысқа қарай). батысатлант — 20 млн. адам
(фульбе, волоф, серер және ... ... —11 млн. ... ... ... вольта —12 млн. (моси, груси, сенуфо және басқалары); ква
— 52 млн. ... эве, ... ибо және ... ... ... (азанде, банда, гбайя және басқалары); бенуэ - ... ... ... халықтары да бар)— 140 млн. адам — Нигерия (ибибио, тив, және
басқалары), Камерун (бамилеке, буте және ... ... ... көптеген банту тілдері (франг, конго^ луба, мбунду, бемба,
ньмвези, ... ... ... коса және ... ... ... ... адам) этникалық-лингвистикалық тобы негізінен Судан ... ... ... мекендейтін ағын ... ... ... батысында Нигер өзенінің орта ағысынан бастап,
Африканың шығысындағы Рудольф көліне дейінгі үш ... ... Бұл ... генетикалық түрғыдан бірнеше топқа бірігеді. Ең көбі — шари — ниль
тобында, 18,5 млн. адам ... Бұл — ... ... ... мен ... тұратын бұрын нилот деп аталған ... ... ... ... ... луо, ... ... және басқалары) кіші
тобы; Чад-тьлч, оңтүстігіндегі (багирми және басқалары), Заирдағы (мору-
мади және ... ... ... ... кіші ... ... ... құрайтын берта (Судан) мен кунама (Эфиопия) тілдері. ... тобы (4 ... ... ... Сахарадағы тубу, Нигерияның
солтүстік-шығысында қоныстанған канурлардан ... ... топ ... (1,8 млн. адам), оған негізінен Нигер өзенінің оргә-лық ағысына —
Мали, Нигер, Нигерия мен Бенинге ... ... және ... ... ... ... бұл ... осы топ-тардың ешқайсысына да енбейтін
жекелеген тілдер — маба, фур, кома тілдері кіреді.
Оңтүстік-Батыс Африкадағы ... ... ... шығу тегі
жағынан эр түрлі тілде сөйлейтін, ... ... ... бушмен,
готтентот және таулың дамарлар тілдері енеді, бұл тілдердің ...... аса ... ... ... ... қолдану. Бұл семьяға сондай-ақ хатса (хадзапи және тиндига) мен
сандаве — Танзанияның ішкі аудандарын ме-кендейтін екі ... ... ... ... жергілікті халық австронезия тіл семьясының индонезия
тобына жағатын малагасий тілінің диалектілері мен наречиелерінде (8 ... ... ... ... ... 11 млн. адам ... семьясы
тілдерінде сөйлейді. Олардың 7 млн. адамнан астамы ... ... ... ...... ... келген отаршылдардың ұрпақтары
африканерлер, ағылшындар, немістер және басқалары, сондай-ақ ЮАР-дың ... ... ... ... және кейбір басца халықтар. ЮАР-
дың африканерлері ескі голланд тілі ... ... ... тілінің ықпалына ұшыраған афркиаанс тілін қолданады. Роман
тілді топтарға африкандық француздар, итальяндар, ... ... ... (барлығы 1,5 млн. адам) жатады. Үндіарий тобы тілдерінде (2
миллинға жуық адам) ... ... ... және ... ... — бұл негізінен Маврика мен ЮАР, ішінара Шы^ыс ... ... ... ... ... (65 мың), ... ... қытайлар және басқалар тұрады, діні. Осы күнге дейін Африка
халқының басым ... ... мен ... өмірінде діни
нанымдар мен табынулардың әртүрлі формалары, ... ... ... ... роль атқарады, бұл сенім топтары» дәстүрлі (таза Африкалық)
діндермен, нанымдармен және ... ... ... ... ... ... ислам, христиан және христиан діні негізінде
құрылған христиан-африкан ... және ... ... ... ... нанымдары мен табынушьг ... ... одан бір де бір ... Африка дінін керетіндей негіз жоқ.
Керісінше, бұл нанымдар мен ... ... ... көз ... ... пен ... еңсесін басып тұ-ратын бәрінен де күшті
және табиғаттан тыс сиықсыз күштер — мануға ... ... ... ... ... және ... ... шешушілер дараланып көрінетін
көптеген «рух пен жанға» сенуді мақұлдайтын неғұрлым ... ... ... (соқыр сенім) түріндегі әр түрлі діни формалардың
ала-құла келуі болып табылады.
Африкалықтардың идеологиялық өмірінде ... ... ... Тропиктік және Оңтүстік Африка елдерінде неғүрлымЫқ-палға ие ... роль ... ... ... ... (құпия)
бірлестіктердегі» табыну соншалық ықпалды (мәселен, ерлер одағы Поро,
әйёлдер ... ... және ... ... Өз ... ... жасау дәуірін. бастан кешірген бүтіндей бірқатар халықтар —
йоруба, акан, зулу және басқаларында құдайлар ... ... ... ... ... ... калдықтары сақталған. Қазіргі
Африкада дәстүрлі нанымдар мен ... ... ... халқының 30%-
ті ұстайды.
Африкалықтардың едәуір үлкен бөлігі ... ... ... ... оның ... ... жолын ұстаушылар болуы мүмкін.
Африка мұсымандарының жартысына жуығы Солтүстік Африкада — ... ... ... ... ... ... Африкада мүсылмандар халықтың
үштен бір бөлігінен кебірегін құрайды, оның жартысы Нигерияда тұрады. Ислам
тарихи тұрғыдан, Солтүстік ... VII—XI ... ... ... ... таралды, Кейінірек ол оңтүстік Сахара елдеріне де
енді.
Христиан дінінің әр ... ... ... ... Шығыс, Тропиктік
және Оңтүстік Аф-риканың әр ... ... ... ... шамамен
терттен бір бөлігі ұстанады. Христиан дінінің алғашқы ошағы (б. э, ... ... ... ... ... ... қаланды және қазір
де египеттіктердің бір ... ... ... ... және
Эфиопия халқының көпшілігінде сақталуда. XV ... ... ... ... ... португал миссионерлері като-лик дінін тарата
бастады. Европалық державалардың ... ... ... ... ... бөлігі католик және протестәнт шіркеулерінің
миссионерлік қызметін ... ... ... ... ... ... кейінгі
отарлық үстемдіктің құлауымен бірге бұл шіркеулер дамушы Африка елдеріндегі
өзін-өзі басқаратын христиандық ұйымдардың қүрылуын белсенді ... ... және ... Африка елдеріндегі Афрйка христиан
шіркеулері мен секталары дәстүрлі табынуды христиан дінінен ... ... ... ... ... мен салтжоралардың діни ... ... ... ... бұл ... ... қарсы иДеялық-
саяси сипатта еді, қазір олар көбіне өз елдерінің үкі-меттеріне оппозицияда
тұрғанына қарамастан, өз ... таза діни ... ... ... Бұл ... ... үлес ... көп емес және Африка
халықта-рының шашамен 3—5%-ін құрайды,
Африканы ... ... ... мен әлеуметтік
құрылымы
Африка халықтарының әлеуметтік-тарихи шындығын шынайы түсіну үшін
оның бастауы ... орта ... және ... ... ... ... тоғысатын этникалық мәдени дәстүрлерінің ете ... ... ... ... ... ... апологеттерінің
африкалықтардың жо-ғары мәдениет пен өркендеген мемлекеттілікке «туасы
қабілетсіздігі» туралы тұжырымдарына қарамастан, қазіргі заманғы озық ... ... ... жаңа дауірде шын мәнінде артта қалуының
объективті көріністері шындығының себептерін, ... ... ... ... адамзат прогресінің жалпы заңдылығы арнасында Африка халықтары жа-
саған толық дербес және өзгеше, көптеген мәдени ... толы ... ... ... сайын ашып көрсетуде.
Ежелгі тарихы. Ең жаңа ғылыми ... ... ... ... оның ... мен солтүстік бөлігі ең ежелгі «адамзат бесігі»— ең
алғашқы адамдардың пайда болу ошағы ... ... олар ... екі мил-лион
жылдзн астам уақыт бұрын ең қарапайым тас ... ... ... ... ... ... білген.
. Африкада қазып алынған формалар түрінде қалыптасудың келесі сатысындағы
ең ежелгі ...... һен ... ... қаңқалары,
сондай-ақ Ното түріндегі осыдан 35 мың жыл бұрын ... ... ... ... адам ... ... Бұл ... қауымдың аң-
шыльщ-терімшілік шаруашылығында қолданатын әр түрлі құралдарды дайындау
техникасы жеткілікті өркендетен ... ... ... ... ... ... ... табылған адамның қазба сүйегіне қарәй
жорамалдағанда жоғарғы палеолит дэуірінде ... ... ... адамдар мекендеген, ал олардан оңтүстікке ңарай негроидтық топ-
тар қалыптасқан сияқты. Қандай ... ... да, ... дәуірінде (б. э.
д. VII—V жылдар) негроид тайпалары ол кезде шөл емес, ылғал-ды орманды дала
Сахараның (б.з.д III—II мың ... бері ... ... шелге айнала
бастады) едәуір ... алып ... ... және ... ... араласуы Сахара-Ніл алқабының орманды ... ... ... бұрын мезолитте, тіпті жоғарғы палеолйтте де жүруі ... ... ... ... ... ... бері
қарай айқын белгілі, ол кезде солтүстікте, Сахарамен Ніл ... ... ... пен ... қана ... қойған жоқ, сондай-ақ бұлкезең
үшін жаңа кәсіптер — егіншілік, ... ... ісі, ... ... ... ... де ... жайды, ал жартасқа сурет салу өнері (мысалы, ... және ... ... ауыл ... пайда болуын
бейнелейді.
Ертедегі егіншілер мен неолит дәуірі ... ... ... ... Сенегал мен Нигер өзендерінің құнарлы ... ... ... мен ... ... ... тропиктік орман
жағдайларында б. э. д. III—I мың жылдарда өркендеген егіншілердің, аңшылар
мен терімшілердің неолиттік ... ... ... ... және
Оңтүстік Африка саваннасында, далалы және шөлейт аудандарында тас ... ұзақ өмір ... ... ашық ... ... эрамыздың
қарсаңына дейін мекендеді, ал кей ... одан ... де тек ... және ... ... ... ... формада)
айналысты.
Ежелгі Африка, оның ерекше ... ... ... ... ... ... мен ... Азиядан, яғни ежелгі орталықтар
мен цивилизациядан алыс жатқанына ... ... ... фактілер
дәлелдегеніндей, олармен белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... мен пайдаланы-луына Африка бұл
өнерді өзінің неғұрлым оң-түстік көршілеріне берген. Сахара-Ніл ... ... ... ... ... пен ... Африкаға
ерекше қабілетті. Алдыңғы Азия «хамиттері» әкелгені ... ... ... ... ... ... ... толығы-нан
жоққа шығарды. Металлургияның алғашқы ошақтарының пайда болуына келсек,
олар, Аф-рикада Ежелгі Шығыстың ... ... ... ... ... ... сағасы (Египет) мен Сахараның (орталық ... ... ... ... қола құю ... Таяу Шығыс пен Жерорта
теңізінің (крито-микен цивилизациясы) алғашқы ... ... ... ... ... Тассили мәдениеті б. э. д. II мың жылдықтың
ортасында ... ... қола ... ... ... ... Нілде қалыптасқан ежелгі еғипет цивилизация-
сы б. э. д. IV және V мың ... ... ... барған сайын барынша
тез өркендеді. Ежелгі Шығыстың алдыңғы қатарлы ... бірі ... ... мың жыл бойы ... ... ... ... ие бол-ды.
Сөйтіп, Египеттің әсерімен қола ... ... ... соң темір (б.
э. д. I мың жылдарда) металлургиясы Ніл бойьімен ... ... ... елі ... ... таралды.
Ежелгі Куш елінде (кейініректе Нубия) еги-петтіктер ... ... ... шашты, қалың ерінді, яғни негроид түрінде бейнелеген тайпалар
тұрды; сол ... ... бір ... ... жүзі қоңыр түсті
болып бей-неленген. Осы ... ... ... Күш елі ... ... ... емес ... немесе негроидтардан европеоидтарға ауысу
кезінде ... ... ... ... ... Египеттіктер терісі қара
адамдар мекендеген неғұрлым оңтүстігіндегі Пунт елін ... ... бұл ... ... ... ... және ... мен Эритереи жаға-лауында
орналасқан ... ... Бұл ел ... ... ежелгі нилоттар да
болуы ықтимал.
Ежелгі египеттіктер өздерінің батыстағы көршілері — «ливиялықтар» (
терісінің түсі ... ... ... ... ... ... көп ... нәрселер білді. Олардың қоныстану аймағы, сірә, Атлант
жағалауына дейін (қазіргі ... мен ... ... ... ... ... де, ... араб тілі диалектісінде де сөйлейтін Солтүстік
Африканың қазіргі халықтары олардың ... ... ... ... ... ... бөлінуіндегі қалыптасуы мен одан кейінгі ... ... ... ... қатысы бар сияқты. Өзінің
антропологиялық негізінде европеоид болған осы ... ең ... ... Нілден батысқа қарай, сахаралық орманды дала мен Жерорта ... ... ... кебу шамасына қарай осындағы егіншілер мен
малшылар шығысқа ... мен ... ... арғы ... және ... ... ... мен чад хаусаларының арғы тектері)
қарай ығыса ... бул ... ... тастап кеткен немесе ішінара
солтүстікке, Атлас тауына қарай -жылжи отырып, өзгерген экояогиялық ... ... ... берберлердің — ливиялықтардың арғы тектері).
Б. э, д. I мың жылдың ... ... ... Жерорта теңізі —
Карфагеннің афри-калың жағалауындағы финикия ... ... ... және ... ... ... ... Карфаген
Коныстары Алжир мен Марокко жағалауы бойымен ... ... ... ... дәуіріндегі авторлардың кейбір ... ... ... ... еніп ... ... жасады.
Карфаген мен Рим арасындағу күрес кезінде (б. э. д. ... ... ... ... бербер халықтарының екі мемлеке-ті —
Нумидия мен Мавритания ... ... ... Алжир мен оңтүстік ... ... ... ... ... мен ... ... алып жатты. Нумидияның үлкен маңызы болды. Сондықтан ... ... ... деп ... ... ... Африканы Рим
жаулап алғанан кейін нумидиялықтарды еске алу ... ... ... ... ... деп атай ... жылдардағы археологиялық қазбалар Солтүстік және Срлтүстік-
Шығыс Африканың кең байтақ территориясында анҮик мәдениетінің ... ... ... ... Бұл ... ... жоғары
өркендеген және дербес мемлекеттіліктің базасы болды деп санауға барлық
негіз бар. Ақ Ніл мен ... ... ... солтүстік пен оңтүс-тікке
қарай жатқан Напата (б. э. д. XII—VI ғасырлар) мен Мероэ (б. э. д. VI ... э. IV ғ.) ... ... ... ... ежелгі Аксум
(б. э. II—VIII ғасырлары) міне, осындай. Шығыс Африканың терең түкпірінде
(Кения мен Танзания ... ... ... ... өте ... ... Африка, Орталық Африка мен Оңтүстік Африка іс жүзінде
антика айкуменнен ... сырт ... ... ... ... ... қола мен ерте ... дәуірлерінде жүріп жатқан Сахараның кебуі
мен шөлге айналуы ... ... мен ... ... ... ... Судан зонасы мен тропиктік орманға ... ... алып ... атап ... маңызы зор. Бұл процесс Батыс және
Орталық Африканың шаруашылық даму деңгейін көтерді, Осы ... ... ... ... өзгешелігі ол өзіндік мыс қола ғасырын
білмеді және ұзаққа созылған тас ғасырынан тікелей ... ... ... ... ... ... мен соғу енерін өз ... ... ... ... бар. Шын мәнінде, б. э. д. V ғ.— б, э. ... ... ... ... ... аралығында өмір сүрейі
жақында ғана ашылған ерте темір ... Нок ... ... ... ... ... балқытатын пештері б. э. д. VI ғасырда ақ ... ... ... ... ... ... ... күшті әсер
етуімен және ықпал жасауы мен қалыптасты. Темір ғасыры Оңтүстік Афри-када
шын мәнінде б. э. I мың ... ғана ... ... ... ал сонан соң Оңтүстік ... ... ... ... ... Судан зонасында қалыптасқан банту
тіліндегі тайпалардың ... ... және ... ... болды. Бантулардың арғы бабаларының алғаш-қы қоныстану аймағы —
орталық Камерун үстірті еді, сол ... ... ... орман немесе
теңіз жағалаулары арқылы оңтүстікке, Конго ... ... ... Шаба
(Заирдың оңтүстік) үстіртіне қарай жылжуы басталды. ... ... ... ... ... үшін ... ... аңшылық және фаунасы бай ... ... және ... ... ... ... ... алуға ыңғайлы кендеріне
кездесті. Дәл осы Шаба ... ... тілі ... ... ... бойлай одан әрі миграция жасауы үшін ... ... ... ... ... ... ... бұл үлкен қоныс
аударуының басы 6. э. д. II мың ... ... ... кейініректе де
жалғаса берді, ал бантулардың Көл аралығымен Шығыс Азияға шығуы, ... ... ... ... ... ... 6. э. I мың ... шамасында.
Араб деректерінің мәліметтері бойынша ІХ—X ғасырлардың өзінде-ақ Африканың
шығыс жағалауында «зинджей патшасы» ... ... ... кең ... ... ... — банту «патшалығы» өмір сүрді.
Банту тіліндегі тайпалардың кеңінек қоныстануы ... ... ... Африка халықтарының байырғы қалыптасқан этникалық құрамында улкен
өзгеріс ... ... ... ... ... экваторлык; орманына
ішкерілей отырып, бантулар қазір де белгісіз өзінше бір тілдерде сөйлейтін
осындағы пиг-мейлерді ... ... ... ... ... саванналары арқылы жылжи отырЬіп, бакту нилоттар мен кушиттарға
үлкен ... ... ... бір ... өз ... ... Шығыс Африкалық
койсан тай-палары да шамамен осындай жағдайға ... ... ... Кенияға жеткен шығыс койсан тайпалары алыс оңтүстік-ке
ығысты, шамәсы, олар тіл жағынан бір-бірімен араласа бастаған болуы ... ... ... ... ... бір ғана ... тайпасы
және хадзапиден бір ғана бушмен тайпасы сақталған.
Койсан топтарының ... ... ... ... бантулар Оңтүсік
Африканың ыңғайлы орманды далаларына орналасып алды, онда ... ... ... өзінің шаруашылық типін готтенготерге берді, ал
терімші және аңшы — бушмендерді Калахари ... ... ... ... ... ... ... мен әлеуметтік-
саяси тарихын-дағы елеулі ... ... ... араб ... ... ... ... нәтижесінде тұтастай мың жыл бойы
Африка европалық цивилизациядан оқшаула-нып қалды және орта ... ... ... ... ... ... болды. Алайда араб
жаулап алушыларымен бірге ... ... ... ... ... бай ... ... қабаттаса тускенін, ... ... ... ... ... әсер еткенін (арабафрика қалалары
арқылы Үнді мұхиты ... ... ... ... және ... ... болып, Судан зонасына енгенін есте ... ... ол ... ... аз дәрежеде байланысты. Антик және
ерте орта ғасырлық кезеңдер сияқты байырғы Африканың осы ... ... ... ... ... ... дүние жүзілік шаруашылық-мәдени
байланыстан тыс қалды.
Араб жаулап алушылығы кезінен бастап, Солтүстік Африка Шығыста Магриб
елдері де-ген атқа ие ... ... ... бұл ... алу ... — арабша ... ... ... ... орнына) этникалық қү-рамына үлкен озгерістер
әкелген жоқ. Кешпелі араб тайпаларының Алдыңғы Азияға XI ... ... ... ... ... ... болды. Келімсек көшпелілер
ішінара өзіндік араб тайпалары ретінде ... ... ... осындай
малшылар-дың негізгі көпшілігі — берберлерге сіңісіп кетті, алайда оларды
тілі мен мәдени қатынас-тары жағынан арабтандырып ... ... ... ... ... ... ... сөйлейді, ислам дінін
уағыздайды және ... ... деп ... ... аудандар мен кейбір
оазистерде қоныстанған Магриб елдері ... ... ... ... ғайа әлі ... ... сақтап келеді.
Сахара-Нілдің байырғы халықтары мен Африканың солтүстік жартысындағы
Судан регионының бір белігіне орта ... ... ... бір ... ... ... ... келтіруге болмайды. Сонымен бірге бұл этникалық
мәдениеттің енуі мен араб әлемінің тікелей ... ... ... ... ... ... үшін ... пісіп-же-тілген алғы
шартына өз таңбасын қалдырды. Ғалымдар, әрине, бос жерде ... ... ... ... және алдыңғы ңатарлы елдерінде ... емір ... ... әскери-тайпалық және мемлекет-тік қүрылымдардың
жан-жақты ... ... ... ... ... ... қүрылымдар қатарына Гана мемлекеті жатады.
XIII ғасырда ол өз орнын Нигер ... ... ... ... ...... берді. XV ғасырдың басында саяси басымдылық Сонгай
.мемлекетін ңұрған сонгаи ... ... Жүз жыл ... ... ... ... ... Триполь мен Ма-рокко шекарасына
дейін таралды. Батыс Судан халыңтарының ... бір ... ... ... ... орта ... ... Борну және басқа мемлекеттер бой
көтерген ... ... Осы ... оның үстігіректе, Конго бассейнінде
өркендеген темір ғасырының сондай-ақ ... бай кен ... ... руда
шикізатынан жаппай мыс құю мәдениеті ... Орта ... ... ... ... Магриб елдерімен қызу байланыста болды. XI ғасырда Суданға
ислам, ал онымен бірге араб жазуы мен оны оқып үйрену бірге енді.
Гвинея ... ... ... бірлестіктер — Ифе, Ойо,
Иоруба, Ашанти, Дагомея және басқалары ... ... бір ... ... ерте емес ... бой ... Нигер атырауы аралдарындағы Бенин
құдіретті мемлекет болды, оның гүлденуі XV—XVII ғасырларға жатады.
Сол ғасырларда Африканың ... ... ...... ... (Замбези өзені аңғарында) бой көтерді: олардың ңұрамына
кіретін банту тіліндегі ха-лықтар әйгілі және езіндік мәдениет ... ... ... ... ... ... еядерінде теңсіздіктің әлеуметтік-мүліктік ... ... мен ... ... ... ... ... пен
бағынушылыққа сүйенген өзіндік мемлекеттіліктің ұзақ ... бойы ... ... фактілері біршама нақты тарихи тип пен бұл ... ... ... жөніндегі мәселерге айқын жауап талап
етеді. ... оңай емес ... ... ... ... ... мен Африканы отарлауға дейінгі елдердің ... ... ... тап пайда болуының, қанаудың, саяси құрылысының
өзіне тән формаларының бір мезгілде өмір ... жэне ... ... ... де ... ... ашып береді, Ең алдымен бәлкім
ңоғамдық формалардың мұндай әр алуандығының ... ... ... ... ... даму ... ... еместігі, әсіресе,
өндіргіш күш-тердің өсу қарқынының бірыңғай емес, көбіне баяу қарқыны және
осыған байланысты архаизмдік ... ... ... ... ұзаққа созылған қатынастарллен алмасуы болып табылады.
Тарихшылар, әсіресе, Сахарадан оңтүстігіректегі Африка ... ...... ... ... ... ... және басқа сипаттағы кеп
тоқыраған ұйым формалары болғанын ... Бұл ... ... ... ... аз өнімді натуралды ауыл шаруашылығымен байланысты
болды және ол жаңын туыстар мен ... тар ... ... күшінің дәстүрлі коопера-циясы түрінде құрылды. Әрине, мұндай
жағдайда муліктік және ... ... ... ... ... ... басіалған теңсіздік тәуелділік пен қанаудың
қоғамдық формаларында айкын өсе тұсуі үшін эконмикалық дамудың ... ... ... және ... қажет игіліктердің мол жиналуы)
айрықша қолайлы жағдайларын ... ... ... дамудың жалпы баяулығы мен
таптық қатынасқа дейінгі архаизмдік қалдықтардың ұзақ ... ... ... ... ... әр ... ... құрылымдар пайда болды.
Солтүстік Африка мен Эфиопияның ежелгі ... ... ... ... ... және ... төлеу
қатынастары, ал ... орта ... ... ... болуы ғылымда айрықша күмән тудырмайды. Алайда Сахараның
оңтүстігіндегі ... орта ... ... ... нақты-тарихи типі жөніндегі ғылыми пікірлер оларды
типтік құл иеленушілік ... ... ... ... жақтаушылар
арасында бөлінеді, алайда өзгеше «африкалық» белгісі бар. Бұл қурылымдарды
билеуші төбе топтың мүліктік үстемдігі кезінде өз ... ... ... ... «өндірістің африкалық әдісінен» туындайды деп
санау да ұсынылған еді.
Біздің кезіміздегі маркстік-лениндік африканистикада ... ... ... ... ... ... ... қатынастарға өту жолдары мен ерекшеліктерінің әр алуандығының
барынша нақтыланған концепциясы жасалуда, ол ... ... ... тұрған көптеген ңауымдар мен тайпалық топтардың мемлекеттен ... ... ... ... ... ... қанаушы
бірлестіктердін, мемлекеттік құрылымының ішкі қайшылықтарына дейінгі саяси
құрылысының ерекшеліктерін білдіреді. Шын ... ... ... ... байланысты негізгі және қосымша өнімнің Сахараның оңтүстігіндегі
әлуеметтік ... тең емес ... ... ... қатынастарына
талдау жолымен совет африканистері жерді иеленуші қандас туыс ... ... ... ... істерді билейтін және басқаратын иерархиялық
басшы топ (патшаның және оның жақындарының ... ... ... ... бір ... беретін кең тараған ... ... ... ... ... ... да болды, онда
әскери тұтқындар мен қылмыскерлердің еріксіз еңбегі пайдаланылды, біраң
ол негізгі өндіріс ...... ... ... суды және ... ... ... соңғысы егіншн лік қауым күштерінің толық
шаруашылық пайдалануында болды. Сонымен ... ... ... жоғары
тұрған дәстүрлі (туысты -тайпалық) және қызметтік (патша маңындағы) саяси
басқаруды алған ... өз ... ... ... негізгі шаруашылық-ұйымдастырушылык; ішкі саудалыц және
әскери ... ... ... ... ... бойынша
жергілікті «империя», «корольдық», «княздық») ашықтан - ... ... ... ... ... елдері мемлекеттерінің
билеушілері сондай-ақ ... ... құл ... әр ... баж салығынан және сот жиындарынан да табыс алып ... ... ... ... ... ... беретін өкіметі
мүмкін болатын шекке дейін жоғарылады жә-не арғы ... ... ... ал ... ... тікелей құдаймен
бірдей дәріптелді.
Совет африканистерінің арасында жоғарыда баяндалған тікелей үстемдік
ету мен бағыныштылық жүйелері ... ... ... ерте ... ... ... пікір таралды, бірақ бұл қатынастарды өзіндік феодаіідық қатынастар
деп санау нақты шындыққа үстірт қарау болар еді. ... ... ... ... ... ... ... қауымдық таптық
құрылымынан көп укладты, әлеуметтік және мүліктік жағынан жіктелген өзгеше
әлеуметтік-экономикалық эволюцияны ... ... ... ... билеушілік пен қанаушылық қатынастары коғамның ... ... ... әлі ... жоқ. ... ... ... организмдер құрылымдарында ерте таптық
феодалдық қоғамға ... жэне ... ... ... қатынастардың
өзіндік ерте феодалдық қатынастарға ... ... ... ... ... ... ... отаршылдық кезеңге дейінгі Африканың,
әлеуметтік-экономикалық жайы мен ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік құрылымдардан әлдеқайда күрде-лі.
Ғылым Судан мен Гвинея регионындағы, Орталық, ... және ... ... ... ... тән және ерте таптық құрылыста,
отаршылдық басқару жүйесі де жеңе ... ... ... ... ... атап ... Ең жаңа деректерге ... ... ... әр түрлі халықтары қоғамдық эволюцияның
негізгі үш ... а) ... ... ... ыдырау сатысын; б) ерте
таптық қоғамдық қатынастарға ... әр ... ... в) ерте ... қо-
ғам сатысын бастан кешірді. ... осы ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік ұйым ретіндегі
дәстүрлі егіншілік қауымдасулар көрнекті роль атқарды.
Африкалық ... ... ... түрлі нақты формалары мен
варианттарында ... ... тірі ... ... және ұдайы
өндіретін коллектив» (К. Маркс) түріндегі осы тұрақты ... ... ... өте кең ... ... ... ... ... ... маңызды құрылымдық буын құрай отырып, бізге
белгілі бүкіл тарих арқылы өтеді. Әлеуметтік-экономикалык; ұйым ... ... тән (тек ... ғана тән ... ендіргіш күштің төменгі
деңгейімен, табиғи заттар және ... ... қол ... ... ал осыдан барып, тірі еңбектің заттық еңбектен басым болуына
байланысты өндірістің капиталистік ... ... ... ... ... оның коллективтік еңбегімен бірге өнді-рістің осы ... ... әрі ... өндіріс коллективі ретінде және онымен ... ... орта ... көрінеді. Ол — адамның ұдайы өндіріс
жасауының оның тіршілік етуі мен ... ... ... ... ... ... кезеңге дейін Африка егіншілік ңауымына ... және ... (әрі ... ... әрі ... ... ... құрылым тән болды. Қауымның төменгі шаруашылық
ұясын бөлінбеітін үлкен семья ... ... ... ... жүздеген
адамнан тұратын) құрады. Гетерогенді қауымның ... ... ... ... туыстық коллектив (патрониия немесе жекелеген үлкен ... ... ол ең ... ... жергілікті ұясы ретінде көрінді және ... да ... ... ... ... ұяларға қарағанда көршілік-
бірлестік ұялармен көп байланыста болды. Қандас ... пен ... ... ... ... ұйымдастырудан басталды және тұтыну
мұнда әлеуметтік қаты-настардың бірыңғай жүйесін ... ... ... ... көрінді. Қауымның гетерогенді формасы таптық
қоғамға ... және ерте ... ... ... ... тікелей
ұштастырған өтпелі қоғамдық экономикалық қурылымға ең тән ... ... ... ... ... ... болған Африка қауымы қазіргі
кезге дейін ғана сақталып қойған жоқ, сонымен бірге ... ... ... ... әрине ең басты формаларының бірі ретінде
жалғаса түсуде. Отаршылдық және отаршылдықтан кейінгі қоғам ... ... ... ... формалары модификацияға ... ... ... ... ... мен ... жүйесі,
туыстықты аналық жағынан есепке алатын туыстьщ ... мен ... ... ... ... ... ... кетті, рынок
жағдайына бейімдел-ген кәсіптік-жерлестік ... ... және ... тайпалы ассоцация түріндегі ... ... ... жаңа ... ... болды. Серіктестердің дәстүрлі байланыстары
халықтың бір бөлігінің жаңа ... ... ... және ... ... ... ... нәтижесінде әлсіреді.Түрі
өзгергенімен, алайда әлі де байырғы халықтың ұйымдасу формасы ... ... ... ... ... ... ... жағдайындағы
әлеуметтік-өндірістік коллектив ретінде өзін мүлде жойған жоқ. Біз-дің
кезімізде Сахараның оңтүстігіндегі ... ... ... ... ... өз туған-туысқандарына белгілі- бір ... ... ... артатын территориялық көршілік қауымдардың мүшелері болып
табылады деп айтуға болады.

Пән: География
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазiргi дүние жүзiнiң этникалық мiнездемесi17 бет
Оңтүстік Африка Республикасының жалпы шаруашылығына сипаттама19 бет
Африка халықтары6 бет
Африка халықтары жайлы12 бет
: көркем әдебиеттің табиғаты, ерекшелігі және мәндері.әдебиет теориясындағы әдеби шығарма, орта және автор мәселелері. әдеби туынды және оның мазмұны мен құрылымы5 бет
IX-X ғасырларда Батыс Еуропа елдеріндегі феодалдық құрылымның нығаюы. IX-XI ғасырлардағы Франция, Германия,Италия X-XIғасырдың ортасына дейінгі Англия. Испания мен Византия дамуының тарихи ерекшеліктері9 бет
X-XII ғасырлардағы Қазақстан халықтары мен тайпаларының мәдениеті43 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет
Автомобиль жолдарын табиғаты күрделі ауданда жобалау25 бет
Агресиялық мінез-құлық табиғатына психологиялық талдау78 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь