Бағалық дискриминация және оның түрлерi

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

I БАҒАЛЫҚ ДИСКРИМИНАЦИЯ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК ... ... ...4

1.1 Бағалық дискриминацияның жалпы экономикалық мәні ... ... ... ... ...4
1.2 Бағалық дискриминацияны аналитикалық зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ..6

II БАҒАЛЫҚ ДИСКРИМИНАЦИЯ НАРЫҚТЫҚ БИЛІКТЕГІ БАҒА ҚҰРУ САЯСАТЫНЫҢ НЕГІЗІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8

2.1 Нарықтағы монополия туралы жалпы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
2.2 Бағалық дискриминацияның формалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...12
2.3 Жетілген бағалық дискриминация кезіндегі табыс ... ... ... ... ... ... ... 16

III ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫНДАҒЫ БАҒАЛЫҚ ДИСКРИМИНАЦИЯ САЯСАТЫНЫҢ КӨРIНIСI ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
Біз нарықтық экономикада монополияның бағаға әсер ете алатынын білеміз, яғни монополиялардың жүргізетін басты саясатының бірі баға саясаты. Монополия көбінесе өз өнімдерін жоғары бір деңгейдегі бағада ұстап тұрғысы келеді. Бірақ бұл бағаға тұтынушылардың бір бөлігі қанағаттанғанымен, кейбір бөлігінде фирма өнімін сатып алуға табысы жетпегендіктен мүлдем сұраныс болмауы мүмкін. Бұл жағдайда монополиялы фирманың шығарылған өнімдері толық өтпей немесе өндіріс көлемі торлық жұмыс істемей қысқаруы орын алады. Сондай-ақ асыра жоғары баға белгілеуден жалпы қоғамға зияны тиуіне байланысты фирмаға мемлекет баға саясатын өзгертуді талап етуі мүмкін.
Сондықтан монополист фирма әр түрлі сатып алушылардың мүмкіндігіне қарай бір тауарды әр түрлі бағамен сату саясатын жүзеге асырады. Бұл саясатты бағалық дискриминация деп атайды. Мұнда, яғни фирманың сол өнімге кеткен шығындары бірдей болғанымен, оны әр түрлі бағамен сатады. Мысалы, қаладағы театрларда бағалық дискриминация саясаты жиі қолданылады. Біз білетініміздей театрға кіру билеті ересектерге 500 теңге болса, ал балаларға 200 теңге, студентерге 300 теңге, сондай-ақ апта күндеріне байланысты сенбі және жексенбі күндері сұраныстың көп болуы себебінен баға жоғары болса, ал қалған күндері сол бағадан төмен болады. Бұл дегеніміз адамдардың әр түрлі жағдайы және мүмкіншілігіне байланысты театрдың күнделікті жұмыс істеп тұруы үшін жүргізіп отыратын баға саясаты.
Бұл тақырыптың өзектiлiгi осы қоғамда болып отыратын фирмалардың немесе компаниялардың тауарларға әр түрлi баға белгiлеу саясатын, олардың тұтынушыларға тиiмдi және тиiмсiз жақтарын, осындай саясатты қолданатын фирмалардың iс-әрекетiн зерттеу болып табылады.
1. Максимова В.Ф. Микроэкономика. / Учебник, - Москва.: “Соминтек”, 1996г. – 328 с.
2. Мэнкью Н.Г. Принципы экономики. - СПб: ПитерКом, 1999-784 с.
3. Хайман Д.Н. Современная микроэкономика: анализ и применени. В 2-х т. Т1.- М: Финансы и статистик, 1992-384с.
4. Пиндайк Р., Рубинфельд Д. Микроэкономика. – М.: Экономика, Дело, 1992.
5. Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С., Тлеужанова М.А. Микроэкономика / Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2000 ж. – 420 б.
6. Есипова В.Е. Цены и ценообразование. Учебник для вузов. – СПб:. “Питер”, 1999. – 464с.
7. Мұхамедиев Б.М. Микроэкономика: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2003. – 219 б.
8. Гальперин В.М., Игнатев С.М., Моргунов В.И. Микроэкономика. Т.2. – СПб. – 1998 г.
9. Удярова Р. “Влияние монопольных субъектов на электроэнергетический рынок” // АльПари. №6, - 1999 г. – 38-41 стр.
10. Мамутов Б.А. “Управление финансово-экономической деятельностью предприятие (на примере ОАО “Казактелеком”). // XXI ғасырдағы “Мемлекет және бизнес” халықаралық ғылыми-практика конференциялары материалдары. – Алматы, 2003. 2 бөлiм.
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТI
Экономика және бизнес факультетi
Макро-микра кафедрасы
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
БАҒАЛЫҚ ДИСКРИМИНАЦИЯ ЖӘНЕ ОНЫҢ ТҮРЛЕРI
Орындаған:
2 курс студентi З. ... қолы ... ... ., ... Р.Т. ... қолы, күнi )
Алматы, 2004
ЖОСПАР
КІРІСПЕ
............................................................................
..............................3
I БАҒАЛЫҚ ДИСКРИМИНАЦИЯ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК ...........4
1. Бағалық дискриминацияның ... ... ... ... ... ... зерттеу
..............................6
II БАҒАЛЫҚ ДИСКРИМИНАЦИЯ НАРЫҚТЫҚ БИЛІКТЕГІ БАҒА ҚҰРУ ... ... ... туралы жалпы ... ... ... ... ... бағалық дискриминация кезіндегі ... ... ... ... ... САЯСАТЫНЫҢ
КӨРIНIСI ...................................
ҚОРЫТЫНДЫ
.......................................................................
......................18
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... әсер ете ... яғни ... жүргізетін басты саясатының бірі ... ... ... өз ... ... бір ... ... ұстап
тұрғысы келеді. Бірақ бұл ... ... бір ... кейбір бөлігінде фирма өнімін сатып алуға ... ... ... болмауы мүмкін. Бұл жағдайда монополиялы
фирманың шығарылған өнімдері ... ... ... ... ... ... жұмыс
істемей қысқаруы орын алады. Сондай-ақ асыра жоғары баға ... ... ... тиуіне байланысты фирмаға мемлекет баға саясатын ... етуі ... ... ... әр ... ... алушылардың мүмкіндігіне
қарай бір тауарды әр түрлі бағамен сату ... ... ... Бұл
саясатты бағалық дискриминация деп атайды. Мұнда, яғни фирманың сол өнімге
кеткен шығындары бірдей болғанымен, оны әр ... ... ... ... ... ... ... саясаты жиі қолданылады. Біз
білетініміздей театрға кіру билеті ересектерге 500 ... ... ... 200 ... студентерге 300 теңге, сондай-ақ апта күндеріне
байланысты сенбі және жексенбі ... ... көп ... ... баға
жоғары болса, ал қалған күндері сол ... ... ... Бұл дегеніміз
адамдардың әр түрлі жағдайы және мүмкіншілігіне байланысты ... ... ... ... үшін ... отыратын баға саясаты.
Бұл тақырыптың өзектiлiгi осы қоғамда болып отыратын фирмалардың
немесе компаниялардың тауарларға әр ... баға ... ... ... ... және тиiмсiз жақтарын, осындай саясатты қолданатын
фирмалардың iс-әрекетiн зерттеу болып табылады.
Сондықтан мен ... ... ... ... ... оның ... деп алдым.
I БАҒАЛЫҚ ДИСКРИМИНАЦИЯ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК
1 Бағалық ... ... ... ... термині латынша «discriminatio» , «әр ... ... ... ... ... Бағалық дискриминацияда шығындарға
байланысты емес жағдайда бір және сол тауарды ... әр ... ... ... ... да , ... алушы да бағалық дискриминация саясатын
жүргізуге қабілетті. Бірақ жиі кездесетін нұсқа өндіруші жағынан бағаны ... ... ... ... әр ... әр ... фирмалардың бәсекелестік күресте
қолданылатын саясаты, бірақ бұл ... ... ... ... ... ... ... фирмалар ең бастысы шығындарға ... ... ... ... ... ... фирмалар бар,
сондықтан шығындардан төмен баға белгілеу фирманың бәсекеге шыдай ... ... алып ... ... ... ... тек қана монополиялық билікке
ие болып отырған фирмалар ғана жүргізе алады, ... ол ... ... ... ... әр ... баға ... күнделікті тұынатын электр энергиясын алсақ оған кететін
шығындар, яғни табиғи су ... су ... ... тоқ ... бір ... еліміздің әр аймағында электр бағасы әр түрлі
болып ... Оған ... ... ... ... электр бағасының 1 Кв 2,7
теңге ... ал ірі ... ... 4,5 ... ... отыр.
Сондай-ақ жетілген бәсеке нарығында фирмалар бағаны өзгерту саясатын
шығындарды немесе тауардың өзін өзгерте ... ( ... ... ... ... ... ) ... ал монополия жағдайында
бағалық ... ... ... ... ... бағаны
өзгерте алады.
Тауар рыногында бір баға белгілеуде тәжірибеге жүгінсек ... ... ... бар. ... көбінесе баға рыноктағы сұраныс пен ұсыныстың
қатынасынан ... , ... ... ... ... Бағаны рынокта
теңестіріп отыратын басты себеп ... ... ... яғни сатушыларды
өзара бәсекелестіріп қояды. Бұл ... ... ... ... ... сатып алушыларды бәсеке жағдайында болады. Олар тек
қана тауарға бәсекелестікке түспейді, сонымен қатар оның ... де ... ... ... ... ... және
қызметтердің бірдей, тұрақты бағамен сатылуына алып келеді.
Бағалық дискриминация туындауының ... ... ол ... ... ... ... механизміне қарама-қайшы екені
анық. Бізге белгілі сатып алушылардың бюджеттік шектеуі, олардың талғамының
әр түрлі болатыны. ... ... ... сол ... ... ... да ... бере алады, ал кейбіреулері осы бағаны ... ... Осы ... ... ... ... әр түрін белгілеп,
бағалық дискриминация саясатын жүргізеді.
Бағалық дискриминация саятсатының iске асуы үшiн келесi жағдайлар ... 1, 208 б ... ... монополиялық билiкке ие болуы керек және ең бастысы егер фирма
бағаны көтерсе оған қарсы басқа бiр ... ... ... ... ... ... ... сатып алушыларды сыныптамасы бойынша бөле бiлуi және олардың
сатып алу қабiлетiн зерттей алатын болуы ... ... және ... ... сатуға жол бермеу немесе алып-сатарлыққа
қарсы тұра алу. Сондықтан бағалық ... ... ... ... ... ... қолданады;
1. Бағалық дискриминация және оны аналитикалық зерттеу
Жетiлген бәсеке рыногындағы фирма басшысынан ... ... ... ... ... болып келедi. Өйткенi жетiлген бәсекедегi
фирма бағаға әсер ете ... ... ол тек қана ... ... ... кемiтуге қолданылады, яғни өнiм бағасы ... көп ... ... Ал монополиялық фирма басқарушысы
шығындармен қоса ... әсер ете ... ... және де рынокта өзi
ғана жалғыз қызмет еткендiктен әр ... ... ... ... баға ... әр ... тұтынушылар үшiн әр түрлi баға белгiлеу.
Ол үшiн монополист ... ... ... оның жағдайы туралы ... ... ... ... бiз ... ... әрбiр рыноктық
стратегияның тұтынушылар ... ... алу және оны ... ... ... ... ... негiзiнде кең таралған әдiс бұл
бағалық дискриминация саясаты болып табылады. Мұнда әр ... ... әр ... баға қалыптастырады. Ендi осы саясаттың ... ... ... iстейтiнiң көрейiк.
Монополиялық билiкке ие болған өндiрушiлердiң пайдасын арттырудың
бiрден-бiр әдiсi бағалық дискриминация. Бұл әдiсте бiр өнiмдi ... ... ... бұл ... кең ... ... етуi қызмтетер саласында
болып табылады. Сондай-ақ бағалық дискриминацияны аналитикалық зерттеуiмен
байланысты бiрнеше түрлерiне тоқталып ... ... ... яғни бұл ... өнiм ... ... ... әр түрлi сатылуы;
2) Уақыты бойынша ( күндiзгi және кешкi кинотеатрға билеттер);
3) Тұтынушылардың табысына қарай ( халықтың орта табы және ... ... ... сату ... ... ... ... ( көлемнiң минималды және одан жоғары болуына
байланысты );
5) Тұтынушының әлеуметтiк статусына байланысты, яғни жол жүру ... ... ... ... және ... әр түрлi болуы / 2, 334 б /.
Бағалық дискриминациялардың әдiстерiне байланысты оны 3 ... ... ... ... ... ... ... оның сұраныс
бағасымен сату. Мұндай жағдайда тұтынушылардың ... ... ... қолына
өтедi.
Егер монополист Q1 өнiм өндiрiп, P1 ... ... ал ... ... Pm ... ... Онда ... фирма пайдасы жоғарғы
штрихталған аумаққа өседi.
P
P1
Pm
D
MC
Pc MR
Q1 Qm ... - ... ... ... ... ... БАҒАЛЫҚ ДИСКРИМИНАЦИЯ НАРЫҚТЫҚ БИЛІКТЕГІ БАҒА ҚҰРУ САЯСАТЫНЫҢ
НЕГІЗІ
1. Нарықтағы монополия туралы жалпы түсінік
Монополия ... ... ... бiр ғана iрi ... ... ... ... және монополия түсiнiктерi теңескен. Тұтынушы
қаласа да, қаламасада монополистiң өнiмiн ... оның ... ... мiжбүр болады.
Монополияның толық қамтитын түрi ол сол өнiмнiң алмастырушысы жоқ,
сол өнiмдi қайта ... ... ... ... ... ... беру арқылы көрiнуi мүмкiн. Сондықтан монополия ... ... ... орын ... / 3, 4 б /.
Мысалы, елiмiзде монополиялық көрiнiсi халыққа қызмет ... яғни ... ... ... және ауыз ... ... көрiнiс табуда. Өйткенi мұндай салаларда монополияның
көрiнiс табуы орынды, себебi ... ... ... ... егер ... бәсекелес фирма келу үшiн ол бүкiл сол ... өз ... ... ... алып ... ол ... артық шығындарды туғызады.
Монополия кезiнде өндiрушi ұсыныс көлемiн толық өзi бақылайды, демек
монополиялық билiкке ие ... ... ... бәсекеден басты
ерекшелiгi ол бағаға толық әсер ете алады. Сонымен, берiлген ... тек бiр ғана жеке ... бар және осы ... ... ... жоқ деп ... онда мұндай нарық - монополия, ал ... ... ... деп аталады /4, 303 б /.
Рыноктық билiкке ие болған жағдайда фирма тауарына ... ... яғни ... ... ... сұраныс қисығы абсалюттi икемдi
болса, монополиялы рынокта ... ... ... / 1, 321 б ... (D)
Q2 Q1 ... 2 – ... ... ... ... өнiм ... ретiнде өндiрiстегi мақсаты – пайданы
ең жоғары деңгейге жеткiзу ... ... ... ... рынокқа
қарағанда монополия жағдайында ... ... ... ... ... ... нәтижесi дереу көрiнiс табады. Монополист сұраныс
қисығының бұрыштық коэфициентi ... сан ... ... ... ... ... ... өнiмнiң мөлшерiн нарықта арттыруы мүмкiн.
Монополисттiң баға белгiлеудегi осы саясаттарының бiрi менiн талдап отырған
бағалық дискриминация саясаты. / 5, 306 б ... ... ... ... ... ... кедергiлердiң
болуы. Оларға:
1) Өндiрiстiң басты ресурстарын жалғыз фирманың иемденуi; ... ... ... “ De Beers” ... алмаз өндiретiн
компаниясы әлемдегi алмаз өндiру ... 80%- ды ... / 2, 318 б ... Iрi ... ... болуы;
3) Жеке өндiрушiге мемлекет тарапынан белгiлi бiр тауардағы өндiруге
ерекше түрде (монополиялық) ... ... көп ... арақ-шарап
өнiмдерi, қару-жарақ шығару, дәрi-дәрмекке қолданатын есiрткiлi
заттар бiр ... ... Егер бiр өнiм ... ... ... жоғары болса, оған мемлекет патент немесе авторлық құқық
бередi;
4) Бәсекелесудi әдiлетсiз ... яғни ... ... ... ... ... төмен бағамен сату. Мүндай монополия
рынокты экономикада кәсiпкерлiктiң ... керi әсер ... ... тарапынан бәсекенi әдiлетсiз жүргiзу қадағаланады
/ 3, 27 б /.
Монополис тауар бiрлiгiнiң бәрiне бiр баға ... ... ... ... ... ... ... түсiмiн көрсетедi. ... ... ... төмендегiдей формуламен анықталады / 5, 306
б /.
П = TR – TC = p(Q) * Q – TC(Q) ... П – ... ...... ... - ... жалпы түсiмi;
Q - өнiм көлемi;
Р – баға деңгейi.
Яғни, пайданы барынша көбейту шарты “MR = MC” болып табылады.
Мұндағы, MR – ... ...... ... / 4, 223 б ... монополистiң пайдасы өндiрiстiң шектi шығындары шектi түсiмге
тең болғанда ғана ең көп ... ... ... ... ... ... ... көбейту шарты
MR=MC болса, онда келесi жағдай орны ... = Р (1/Е +1) = ... ... мейлiнше көбейту шартын келесi түрде көрсетуге болады:
Р (1/Е +1) = ... ... ... ... жағдайда пайдаы барынша көбейту шарты
MR=MC.
МR = Р (1/Е +1) = МС ... ... ... ... ... ... ... көрсетуге болады:
Р (1/Е +1) = ... ... ... ... ... Е< 0, ... ... тауардың бағасы өндiрiстiң шектi шығынына қарағанда
жоғары болады, яғни Р >МС. Пайданы барынша көбейту ... 3-шi ... ... / 2, 325 б /.
Баға (Р) ... В ... ... ... Q max Q2 ... (Q)
Сурет-3 – Монополистiң пайдасын барынша көбейту
Суреттен көретiнiмiз монополиялық нарық бағасы ... ... ... ... ... АR ... ... арқылы анықталады. Яғни
монополиялық баға Pm ... ... ... дискриминацияның формалары
Қандай да болмасын фирмалар рыноктық немесе монополиялық жағдайда өз
саясаттарын iске асырған кезде ... бiр ... ... ... болады. Жалпы монополиялық билiкте бағалық дискриминацияның үш
түрi бар. Олар: сатып алушының табысына байланысты, ... ... ... ... ... ... ... байланысты бағалық дискриминация. Мұнда фирма өзiнiң
сатып алушыларының табысының деңгейiне қарай, яғни ... ... ... ... ... ... ... қарай әр түрлi баға деңгейiн белгiлейдi.
Мұндай баға белгiлеудiң фирма пайдасына қалай әсер етуiн көрейiк:
Pmax
МС
P* Е ... С В ... Q** ...... ... байланысты бағалық дискриминация
Суреттен көрiп отырғанымыздай, аларманның табысына байланысты бағалық
дискриминация кезiнде ең алдымен фирманың ... iске ... ... ... аумағы ЕАВС –ға тең болады. Бұл кезде өнiм шығару
көлемi Q*-ға тең ... ... ... ... ... табысы бойынша бағалық дискриминация
саясатын жүргiзгенде ол тұтынушылардың ұтысын да өзiнiң пайдасына айналдыра
алады. Яғни, фирма ол үшiн ... ... ... ... ... алатындығын бiлуi керек. Бұл жағдайда фирма ... ... ... ... отырып, тұтынушылардың барлық ұтысын фирманың
қосымша пайасына айналдырады, оның аумағы суретте жоғарғы ... ... ... ... ... шығындары шектi шығын қисығына тен
болғандықтан, фирма табысы төмен тұтынушыларға баға ... ... ... ... ... ... асып ... аумақта төмен баға белгiлей
отырып, фирмаға тағы да ... ... алып ... Оның аумағы қалған
штрихталған аумаққа тен.
Фирмалардың мұндай саясатты iске асыруы шын өмiрде өте қиын ... ... ол үшiн ... ... жеке тұтынушының тауарды қай баға
деңгейiне ала ... бiлуi ... және оны ... ... оның ... жауап алатындығы белгiсiз. Бұл ... ... ... ... ... ғана ... келетiн фирмалар iске асыра алады.
Сондықтан тәжiрибеде нақты тұтынушылардың табысына ... ... ... iске ... ... емес. Мұндай жағдайда саясат
жүргiзетiн тек қана ... ... ... мен ... ... ... ... байланысты бағалық дискриминация.
Бұл дегенiмiз сатушы фирманың бiркелкi ... ... ... ... баға ... болып табылады. Оны келесi 5-шi ... ... / 3, 326 б ... жерде фирма әрбiр блокқа әр түрлi баға белгiлеу ... ... ... ... өндiрiс ауқымының өсуiне байланысты оның шектi және
орташа ... да ... ... Сондықтан фирманың пайдасы осы
шығындардан жоғары қандай баға ... де ... ... D
0 Q1 Q2 Q3 Q3 ... көлемi
1-шi блок 2-шi блок 3-шi ...... ... ... ... ... дискриминация
2) Тауардың категориясына байланысты бағалық дискриминация.
Бұған мысал ретiнде кинотеатрға деген ... ... ... ... ... жеңiлдiктердi жатқызсақ болады. Мысалы, студенттерге
деген бағалардың жеңiлдетiлуi, ... ... аз ... ... өнiм ... этикетi тұтынушының өзiнен-өзi категорияларға
бөлiнуiне әкеледi.
Мысалы бiр ... ... ... ... ... ... этикетiне әр түрлi аттарын белгiлеу арқылы оның сорттарын
көрсетiп қояды. Шындығында олардың ... ... ... да ... ... бағалық дискриминиция саясатын жүргiзген кезде ... ... ... ол өз ... категорияларға бөлiп, әрбiр
категориялы тауарлары әр түрлi баға белгiлеу арқылы ... ... Бұл ... шын өмiрде жиi кездеседi және оны iске ... ... ... Оны келесi 6-шы суреттен көре аламыз / 3, 330 б /.
Р1
МС
Р2
D2=AR2
MR2
MR1 D1=AR1
Q1 Q2 ...... ... байланысты бағалық дискриминация
Суреттен көрiп отырғанымыздай, фирма тауар ... ... ... ... ... кезде бiрiншi сорттағы, яғни D1
сұраныс қисығы ... ... ... ... жоғары баға (Р1)
деңгейiн белгiлейдi, ал көп тұтынатын тауарлар ... яғни ... ... D2 ... ... ... ... төмен баға (Р2)
деңгейiн белгiлейдi.
2.3 ... ... ... ... ... ... билiгi бар фирма, ... ... ... отырып, бiр тауарды тұтынушылардың әр ... әр ... ... ... онда ол бағалық дискриминация (құқын
шектеу) саясатын жүргiзедi деп ... ... ... ... қайталанып сатуға жатпайтын тауарлар өндiргенде ғана iске ... Бұл ... ... ... ... ... алыпсатарлыққа
әкелiп соқтырады да , монополиске қосымша пайда алуға мүмкiндiк бермейдi.
Монополистiң бұл ... ... ... ... ... ... және
икемсiз тұтынушылардың табысын өзара қайта бөлу болып табылады ... ... ... икемсiз тұтынушылар ұтуы керек.
Егер монополистәрбiр тұтынушыға жеке баға тағайындайтын болса, онда
бiз жетiлген бағалық ... ... ... Оны келесi суреттен
көруге болады / 4, 321 б ... ... ... ... ... - ... бағалық дискриминация
Егер монополист жоғарыдағы суреттен ... ... ... ... ... ... ... сататын болса, онда ... ... тең ... ... жетiлген бағалық дискриминация саясатын жүргiзген жағдайда, ол
тұтынушылар санын көбейтедi. Бағаны ... ... ол ... ... ... керек. Монополист бағаны Pm-нан жоғары
белгiлегенде экономикалық пайдасын АВPm үшбұрышының ... ... ... бiр ... ... Pm -нан ... ... жағдайда,
монополист фирма өз тауарын сатып алушылардың санын көбейтедi немесе табысы
төмен тұтынушыларды ... ... ... ... BCD ... ... ... жетiлген бағалық дискриминация саясатын
жүргiзгенде экономикалық пайдасын АСР1 үшбұрышының ауданы ... ... ... ... ... қорытынды шығаруға болады:
Монополист фирма жетiлген бәсеке ... ... ... ... ... ... ... Бiрде-бiр тұтынушы ұтым ала
алмайды, себебi ... ... ... ... ... ... ең
жоғары деңгейдегi бағаны белгiлейдi. Сондықтан тұтынушы ұтымы түгелiмен
монополиске пайда ретiнде ... ... ... ... ... дискриминация саясатына өте қатаң қарамайды, себебi монополистер
бұндай саясат ... ... өнiм ... ... ... ... ЭКОНОМИКАСЫНДАҒЫ БАҒАЛЫҚ ДИСКРИМИНАЦИЯ САЯСАТЫНЫҢ КӨРIНIСI
Елiмiзде ... ... ... ... экономика
заңдылықтары бойынша монополиялық билiкке ие болған салаларда ... Ол ... ... саласы, байланыс тораптары, жылу ... және т.б. ... ... ... ... ... ... монополиялы компаниялар ретiнде көрiнуде. Яғни белгiлi ... ... ... ... ... ... және өзi ... болуы. Мысалы
Алматы АПК, Шығыс Қазақстандағы АЕССТ. Мұндай энергия нарығында монополиялы
құрылымның қызмет етуi ... ... ... тиiмдi болып табылады /
9, 38 б ... ... ... ... табиғи монополия күннен-күнге
күшеюде. Осы мәселенi “Алматы Пауэр ... ... ... Бұл ... ... ... ... баға белгiлеу
саясатында бағалық дискриминация саясатының жоғары баға деңгейiн белгiлеп,
тұтынушылардың ... бiр ... ... ... ... ... 5-6 жылда Қазақстандық энерго нарығында “АПК” ... ... ... ... ... белгiлi Алматы энерго аймағы өзiн-
өзi қамтамасыз етушi болып ... Оның 65% ... көзi жылу ... ... ал ... 35% ... болып табылатын су ... ... Бұл ... өз ... өндiру және таратудағы
шығындары мардымсыз болып отыр, ал ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Ендi “АПК” энерго компаниясының елiмiздiң басқа аумақтарындағы энерго
компанияларымен салыстырайық. Мысалы, ... ... ... ... КЕГОК солтүстiк және шығыс транзит торабынан тұтынады. Ал бұл
тораптың ... ... ... дейiн 500-600 км болып табылады. КЕГОК-
тың шығындары тасымалдауға ... ... Осы ... ... ... торабымен энергия жеткiзу 0,178 ... ... кВт ... ... Ал осы ... Қостаанйға жеткiзу шығыны әрбiр кВт сағатқа 0,418
теңге. Ал бiз зерттеп отырған монополист ... ... ... ... 0,098 ... ... кВт сағатқа. Яғни, ... ... ... ... ... қарағанда шығындары 2-3 есе
аз болып келедi. Сондықтан бiз осы мәлiметерге сүйене ... ... ... ... ... ... баға деңгейiн ұстап отыр деп айта алмыз.
Оған басты себептерге:
1) Осы аумақтағы халықтың тығыздығы;
2) Өнеркәсiп орындарының санының айтарлықтай ... ... және оны ... ... компанияның қолына шоғырлануы;
4) Осы аумақта елiмiз ... ... ... ... ... ... ... жоғарылығы.
Егер “АПК” энерго компаниясы монополист емес, бәсекелес ... ... онда бұл ... электр энергиясы тарифтерi елiмiздiң
басқа аймақтарынан төмен болуы тиiс едi. Сондай-ақ бұл ... ... ... ... саясаты ретiнде ауылды өңiрлерге және қалаларға әр
түрлi ... ... ... едi, ал ол өз ... бiр ... ... баға деңгейiн ұстап отыр. Сонымен осы туындап отырған ... ... шешу үшiн осы ... ... ... ... ... немесе бұл компанияны қатаң түрде
мемлекеттiк антимонополиялық саясат арқылы реттеп отыру iс-шаралары.
Елiмiздiң ... ... ... ... бiр ... ... әр түрлi бағалық дискриминация саясатын жүзеге асыруда
және төмен баға деңгейiн ... Ол ... сол ... өзiнiң
пайдасының аумағын кеңейтуде.
Сонымен қатар елiмiзде бағалық дискриминацмя ... ... ... ... ... ... көрiнiс табады. ... ... ... ... ... ... және ... баға да белгiлеу арқылы
тұтынушылардың барлық ұтысын өзiне ... ... ... Бәрiмiзге
белгiлi Алматы қаласындағы кинотеатрлар жүйесi ... ... ... ... және ... ... демалыс күндерiндегi бағалар, оқушылар
мен суденттерге арналған ... адам аз ... ... және сәрсенбi
күндердегi бағалар деп топтастыруда.
Келесi елiмiзде бағалық дискриминация саясатын ашық түрде жүргiзiп
отырған бұл ... ААҚ ... ... Ол ел ... ... ... ... монополист компания ретiнде бағалық дискриминация
саясатын тұтынушылардың табысына қарай және ... ... iске ... 10, 66 б ... ... ... табысына байланысты және аумаққа да
байланысты болып келетiн сипатта өзiнiң саясатында бағаның жоғары ... ... ... сондай-ақ бұл компания биылғы жылы қазанда
бұл байланысты тағы да 20%-ға өсiрдi, ал оның ... ... ... 20% -ға ... Сонымен қатар ауыл iшiлiк телефон байланысының
тарифтерiн бұрынғы ... ... яғни 270 ... ... сақтап отыр.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, қоғамдық шаруашылықта фирмалар ... ... ... ... ... үшiн әр түрлi саясаттар
қолданады.
Осындай рынок құрылымының бiр түрi ... ... ... және тағы ... ... ... пайдасын максималдауда бағалық
дискриминация саясатын жүргiзедi. Бағалық ... ... ... әр ... ... алушыларға бiр тауарды немесе қызметтi әр түрлi бағамен
сатуды айтады. Бұл саясатты ... үшiн ... ... ... қанша
төлей алатындығын анықтай алуы керек және ол сатып ... ... ... ... сата ... болуы керек. Сондықтан бұл
саясат көбiнесе қызмет көрсету саласында қолданылады.
Мысалы: киноға деген билет ... ... ... ... ... ... ... еңбек нарығында әйелдер мен
ерлердiң жалақысында және т.б. ... ... ... ... ... әр ... әр түрлі фирмалардың бәсекелестік күресте
қолданылатын саясаты, бірақ бұл бағалық дискримиинация ... ... ... ... ... тек қана ... билікке ие
болып отырған ... ғана ... ... ... ол ... ... ... ескермей әр түрлі баға белгілейді.
Сондай-ақ бағалық дискриминация саясатының үш негiзгi формасы болады
және осы формаларына ... баға ... ... де ... Ол үш ... аларманның табысына байланысты, тауарды ... және ... ... ... баға ... болып
табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Максимова В.Ф. Микроэкономика. / ... - ... ... 1996г.
– 328 с.
2. Мэнкью Н.Г. Принципы экономики. - СПб: ПитерКом, 1999-784 ... ... Д.Н. ... микроэкономика: анализ и применени. В 2-х т.
Т1.- М: Финансы и статистик, 1992-384с.
4. Пиндайк Р., Рубинфельд Д. ... – М.: ... ... ... Н.Қ., Есенғалиева Қ.С., Тлеужанова М.А. Микроэкономика / Оқу
құралы. – Алматы: Экономика, 2000 ж. – 420 б.
6. Есипова В.Е. Цены и ... ... для ...... 1999. – ... Мұхамедиев Б.М. Микроэкономика: Оқу ...... ... 2003. – 219 ... ... В.М., Игнатев С.М., Моргунов В.И. Микроэкономика. Т.2. –
СПб. – 1998 г.
9. Удярова Р. ... ... ... на ... // ... №6, - 1999 г. – 38-41 стр.
10. ... Б.А. ... ... деятельностью
предприятие (на примере ОАО “Казактелеком”). // XXI ... және ... ... ... конференциялары
материалдары. – Алматы, 2003. 2 бөлiм.
-----------------------
D
Фирма пайдасы
С
Е

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Баға белгілеу саясаты туралы34 бет
Бағаның нарық жағдайы9 бет
Нарықтағы монополиялардың белгілері21 бет
Дискілік галактикаларды моделдеу4 бет
Дисконттау коэффициентінің формуласы бойынша есептер10 бет
Дискреттік модельдер. Теоретико-графтық программалау. CASE- технологиясы. Детерминделген модельдер9 бет
Дискреттік модельдер. Теоретико-графтық программалау. Реинжиниринг. Детерминирленген модельдер8 бет
Дискреттік модельдеу5 бет
Дискурс66 бет
Дрозофиланың имагналды дискісі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь