Тас дәуірі

Тас дәуірі

Табиғи жағдайлар және ежелгі гоминидтердің
тіршілік еткен ортасы
Әуелгі палеолит

Қолданылған әдебиеттер
Алыс замандарда өткен бабаларымыздың өмір –тіршілігі жайлы қазіргі түсінігіміз олар тұрған үңгірлер мен үңгіме қуыстарды зерттеп білуге негізделген,сол үңгірлер мен қуыстарда адам еңбегінің белгісі-тас құралдар,соларды дайындаудан қалған қоқыстар тамақ қалдықтары –жануарлардың сүйектері сақталған.Қазіргі заманның артта қалған халықтары дейтін жұрттар өмірінен алынған этнографиялық мәліметтердің де маңызы аз емес.Мұндай мәліметтер ежелгі адамзаттың материалдық және рухани мәдениетінің біраз қырлары мен сырларын анығырақ түсіндруге мүмкіндік жасайды.Алайда ең басты хабарды алғашқы қауымның бәрінен де көбірек кездесетін материалы-еңбектің тас құралдары береді.
Белгілі бір әлеументтік экономикалық формацияның дамуына байланысты адамзат тарихы ұзақ-ұзақ кезеңдерге бөлінеді. Археологияда кезеңдендірудің өзіндік әдісі жасалған,оған сәйкес адамзат тарихы тас,қола мен темір және орта ғасырлар дәуірлеріне бөлінеді.Ал,өзінің рет-ретімен жоғарыда айтылған дәуірлер кезеңдер мен мәдениеттерге-палеолит,мезолит,неолит кезеңдеріне бөледі.
Көне тас ғасыры дәуірі адамзат және оның шаруашылығының қалыптасу кезі-өндіргіш күштердің төмен деңгейінде болуымен сипатталады. Арнайы шаруашылық қам-харекеті табиғаттың дайын тұрған өнімдерін пайдаланумен ғана шкетелген. Әуелгі адам жабайы өсетін дәндерді,жемістер мен жидектерді жинап,жануарларды аулаған.Адамдардың өзара қарым-қатынасы,мүшелерінің экономикалық теңдестігіне,еңбек бейнеті жынысы сипаты жағынан үжымдық қатынастар болды.
Адамдардың қоғамдық ұйымы палеолит дәуірінде дамудың күрделі де ұзақ жолына өтеді.Оның бастапқы кезі алғашқытабыр тобы-бас қосып қорғану және бассалу үшін,аң аулау,жиын-терін үшін бірлесу болды.Осынау рулық қатынасқа дейінгі әлеументтік құрылымдық қоғамдық қарым қатынасы мүлде дамымаған ,қауымдық үйшілік шаруашылығы болмаған,дегенмен де оларда некелік байланыстардың біраз реттелгені байқалады.
Қазақстандағы іздеулер мен қазбалар, Алматы 1972ж

Ежелгі Қазақстан мәдениеті,Алма-Ата 1969ж

Қазақстан полеолитінің геохронологиясы,Медоев

А.Г1982ж

Архив Марғұлан атындағы архелогия институты,НАН РҚ
        
        Жоспар
Тас дәуірі
Табиғи жағдайлар және ежелгі гоминидтердің
тіршілік еткен ортасы
Әуелгі палеолит
Қолданылған әдебиеттер
Тас дәуірі
Алыс замандарда өткен бабаларымыздың өмір –тіршілігі ... ... олар ... ... мен үңгіме қуыстарды зерттеп білуге
негізделген,сол үңгірлер мен қуыстарда адам еңбегінің белгісі-тас
құралдар,соларды дайындаудан қалған қоқыстар тамақ қалдықтары ... ... ... ... ... ... ... жұрттар
өмірінен алынған этнографиялық мәліметтердің де маңызы аз емес.Мұндай
мәліметтер ... ... ... және ... ... ... мен сырларын анығырақ түсіндруге мүмкіндік жасайды.Алайда ең басты
хабарды ... ... ... де ... ... материалы-еңбектің
тас құралдары береді.
Белгілі бір әлеументтік экономикалық формацияның дамуына байланысты
адамзат тарихы ұзақ-ұзақ кезеңдерге бөлінеді. ... ... ... ... сәйкес адамзат тарихы тас,қола мен темір және
орта ғасырлар дәуірлеріне бөлінеді.Ал,өзінің рет-ретімен жоғарыда айтылған
дәуірлер кезеңдер мен мәдениеттерге-палеолит,мезолит,неолит кезеңдеріне
бөледі.
Көне тас ғасыры дәуірі ... және оның ... ... ... күштердің төмен деңгейінде болуымен сипатталады. Арнайы шаруашылық
қам-харекеті табиғаттың дайын тұрған өнімдерін ... ғана ... адам ... ... дәндерді,жемістер мен жидектерді
жинап,жануарларды аулаған.Адамдардың өзара қарым-қатынасы,мүшелерінің
экономикалық теңдестігіне,еңбек бейнеті жынысы сипаты жағынан үжымдық
қатынастар болды.
Адамдардың қоғамдық ұйымы палеолит ... ... ... де ... ... ... кезі ... тобы-бас қосып қорғану және
бассалу үшін,аң аулау,жиын-терін үшін бірлесу ... ... ... әлеументтік құрылымдық қоғамдық қарым қатынасы мүлде дамымаған
,қауымдық үйшілік шаруашылығы болмаған,дегенмен де оларда некелік
байланыстардың біраз реттелгені байқалады.
Алғашқы тобыр төменгі ... ... екі ... және ... кезеңдеріне сәйкес келеді.Ашель заманында жаңа
әлеументтік организм –алғашқы қауымға қажетті алғы ... ... ... ... ... дәуірінде отырықшылық ,еңбекті жынысы мен
жасына қарап ,табиғи түрде бөлу жүзеге асады,қауымның бастапқы түрі пайда
болады.кейінгі полеолитадами ұжымы әлеументтік жағынан жаңа бір ... ... ... ... ... ... ... зертеушілердің пікірінше,осы бір сапалық секіріс неандерталдардың
дене бітімі кәзіргі адаммен бірдей саналы жанға айналуына сай келеді.
Табиғи жағдайлар және ежелгі гоминидтердің
тіршілік ... ... ... ... шөлдер мен шөлейт және дала
аймақтарынан соңғы 15-20 ... тас ... ... жатқан тұрақ мекендері
табылып зерттелді.Оларды хронологиялық мерзімі плиоценнен голоценге
дейінгі аралықты қамтиды.
Евразияның аридік аймағы жерінің бетінде рельфтің сан алуан түрлері
–асқар таулар мен ... ... ... ... ... ... оның ұзақтығындағы,айырмашылық,жерді игерудегі,сол сияқты гоминидтер
эволюциясындағы айырмашылықтар аридік ... ... тән ... ... ... ... ашық тұрақ-мекендерде жиірек кездеседі. Олардың
көпшілігі кешенді болып келеді,және ежелгі гоминидтердің белгілі
біргеоморфологиялық ... ұзақ ... ... ... ... ... аймақтағы жағдай жағынан,терреториясының үлкендігі және табиғи-
ландшафтық зоналары жағынан Қазақстан жері Евразия аридік зонасының
палеолитін зерттеудің ... ... ... алады.
Қазақстан жеріндегі ежелгі гоминидтіңпайда болудың алғышарттарын
адамзат тарихындағы ең маңызды,өтпелі кезеңнің –плиоценнің екінші
жартысының геологиялық-жағрафиялықжағдайына сүйене отырып іздеу керек.
Гиндукуш пен Гиматай ... ... мен ... ... ... ... қана емес, олар тіпті күллі
ландшафтыны толығынал өзгертіп жібереді де, ... ... ... ... ... есіп келе ... тау
қыраттары, уақыт еткен сайын бүрынғыдан бетер көтеріле түсетін
кең көлемдегі жаңа жерлер, тегі, палеолит ареалындағы ... ... ... ... ... Муссондар мен
циклондар қозғалысының өзгеруі. аридтік аймақтагы ауа райының
қытымырланып қатая түсуі едоуір мол жердің қүлазып, шөлге
айналуына себепші болады.
Дүние осындай өзгеріске ... ... ... ... ... аймақтары сол өзгеріс жагдайына турлішс
бсйімделген. Туран мен Каспий еңірі шөлдері ... ... ... ... ... ... мен Үстірт
жанында палео-лит пен неолит ерте кезеңдерінің кептеген түрақ-
мекендері ... олар — ... ерте ... ... ... үздіксіз өрістеудің куосі. Каспий өңірі мен Үстірттің
палеолитіне кремний шикізаты база болган.
Каспий жағалауъі мен ... ... үзақ ... пале-
ографиялық жағдайдың (қолайлы ауа райы, аң аулайтын орындар
мен мекен жайлардын) көптігі, шикізаттың шексіз молдыгымен
ауызсудың барлыгы негіз болады. Сақталып ... ... ... ... ... сан рет езгсргені
жайлы деректерін дәйектейді.
Уак шоқылары мен тегіс те кең алқапты жазықтары үйлесіп
жататын Сарыарқа езінің геоморфологиялық жағдайы жағынан ең
түрақты ... ... және ... та ... ... ... ашелдің едәуір кейініректегі
кезеңінен бастатады да, кейініректегі палеолитке дейін үзілмей-ДІ.
Тас ғасыры ... ... ... ... гоминидтердің Сарыарқаның басты су айрығымен жүріп
өткені ықтимал, сөнтіп олар одан әрі барып, Солтүстік Балқаш
өңіріне ... ... ... ... ... ... жолдарының калыпқа келуі және, шамасы, олар-
дың езгсрмеуі, сол сияқты жануарлардың (ан аулау көзі) тіршілік
ететін ... мен ... ... да бір ... ... ... қорының жер бетіне шыгып жатуы жоне тиянақты су
кезінің болуы (бүлақтар, жарқабақ, астындагы шүңсйттер т.б.)
палсолиттің ортүрлі модениетін бойына ... ... ... бір ... үзақ ... ... ... берген, ал түрақтар өрны мен қозгалыс жолы едоуір
дорежеде сол шикізаттар жер бетіне шыгып жатқан орынга, взендер
жагалауына, терең ... мен суы түщы ... ... ... ... плспстөцсн аяқталар кезде ауа райы
сүмдық суытып, қурғақшылық бел ... (Б. Ж. ... аса қнын ... су ... ... ... ... жылдарға созылган тоназып кету жагдайында Сарыарқаның
көптеген аудан-дарында сол аймақты мекеңдейтін жануарлар мен
бір кездс осы ... ... ... ... ... біржолата
кетіп қалган гоминидтердің қалыптасқан байланысы узіледі. Тек
өтпелі зоналарда, Сарыарқаның ... ... ... ... ... ... үзілмейді.
Өтпелі зоиаларга орқашанда айрықша назар аударыдган. Осын-
лай қызқты мтпсчі учаскенің бірі ... ... ... ... бір ... жагынан ол аса ірі скі ... — Орта ... ... мен ... ... шөлінің араларын
шектеп бөліп түрады.Климаттық жаіыиан алганда, Қаратау
жагдайы айрықша қолайлы болып келеді. Мұндай ... ... ... үзақ ... ... кем дегенде, жоғарғы
плиоценнен бері сақталган. Неоген кезеңінен бері сақталып келе
жатқан ... ... ... мен жануарлар — міне,
осының айғағы. Қаратау қыратының шөлді аймақтағы жағдайы ... ... құм ... ... мен ... ... (шұңқырларда) құрылуына себепші
болған. Қаратау қыраты көптеген ... ... сол ... ... осы ... ұдайы ызғындай
көп болып мекендеуіне қолайлы жағдай жасаған, олардың
сүйектерінің қордалы қалдықтары ... ... ... ... де ... бәрі ежелгі гоминидтің осы араны
мекендеуіне жол ашқанына ешбір таң ... ... олар ... ... де, су ... де, ... бірге өзендер
жағалаулары мен үңгірлерден, бортопырақты аудандардан
шүрайлы мекен-жайлар тапқан.
Бірақ, шамасы, отпелі (шекаралық) аудандардың бір
ерекшелігі — ол ... мен ... ... ... болып келетіні. Моселен, Қаратау қыратының палеолиті
орістеудің екі ли-ниясы (болкім, үшеу де шыгар) арқылы
сипатталады. Оның біріншісі Каратаудың куост аудандарынатон,
ол қара ... ... ... ... негізделген (Боріқазған,
Тәңірқазған — баеты түрақтары). Ілі, ежелгі түрақтар пенепленнің
бір кездегі аумақты оуелгі бстіндегі куостік қалдықтар биігімен
байланысты. Мүлде «кейініректегі» ... ... ... ... ... куэстер бау-райына орналасқан жоне ерте
палеолиттін, Ьоріқазган, Тәңірқазған сияқты тұрақтарымен
салыстырганда хронологиялық аііыр-машы.іыгы тым көп.
Екінші линия физикалық қасиеті өзгелерінен ... ... ... дамыған, олардын дайындамаларынан
тастың сапалы сынықтарын алуга болады. Мұның ... ... ... ... ... болып табылады. Оның біреу де
болса бірегейлілігі, бұл тұрақтың күллі тіршілігі өзен алқаптары
аздырып-өздыріан. о.чі са|ггопырақтарга еніп кетіп. зонасының
шегі кайнозой ... ... ... тұтас бір үлкен
жонның тарихына байланысты. Бәлкім Уәлиханов палеолитінің
өрістеуі, Л. Г. Медоев Арыстанды мәдениеті деп атаған, ... ... ... ... ... ... баратын шығар.
Әзірше Казақстан облыстарының таулы аудандары жеткілікті
зерттелмей ке.теді. О.ндай жерлерден палеолит турақтарын іздсу
ісінің бір қиындыгы -- ... ... -- ... мен жер ... ... ... срекшелігіне
байланысты. Жср шарының бслгілі бір аудандарының жаірафиялық
жоне кли-маттық ерекшеліктерінс соіікес пайда ... ... ... ... мен шала ... ... ... барлық жерде бірдсй отпсгсндігінің негізгі
факторла-ры болып табылады, коп ... ... ... ... шаруашылыгы мен алгашқы модсниетіндсгі
айырмашылық торкінін де со факторлардан іздеу ксрск. Адамзат
псн орксниеттің бүдан былайгы дамуының қарқынына да ... сол ... ... ... ... уш доуірге бөлінеді, олар: олдувай (2,6
млн.—700 мың жыл бурын), ... (700 мың ... мың ... және ... ... мың ... мың жыл бұрын)
дәуірлері. Күллі тас ғасырЬі бойына еңбек ... ... ... ... тас ... Сол себепті де біз ежелгі
түрақтардан көбінесе тастан жасалган бұйымдарды табамыз, ал
неолиттік ... ... ... істелген бүйымдар
да кездеседі. Адамзат тас қасиетін жете білген. Материалды тандап
алу көп жағдайда қуралдың неге ... ... ... мен ... ... ... тас буііымдар шапқыш, қырғыш,
үшкіртас, соққыш, бүрғы, пышақ, тсскір ж.б. болінген. ... ... ... ... ... ... ең сскі еңбек қүралдары қатарынан орын алады, бұл
құрал ... ... ... ... отстін
Арыстанды озені алқабының томенгі торттік доуіріне жататын ең
биік соресін қураіітын, түтасып қатып қалган конгломсраттар қаба-
тынан табылган. Клсктон ... деп ... ... ... ... ... ... қүралдардан бір
айырмашылыгы оның куллі сындыргыш турқының жартысынан
кобін алатын, рабаіісыз үлксн соққыш Доңесі бар. ... ол ... ... ... ... ... да табылган, олп с:ындыргыш осы тастардан
болшіп алып жасалган. Ашель доуірітң ... ... ... ... дс кобірск назар ауда[)ады, олар ма.'і г.істар,
доюміптср мсн алсвролиттср торізді тау жыныстарынан тұратын.
үсті тегіс заңгар басында. Осынау олжа табылган жср ... ... ... ... ... ... шыгыс жагында. Бұл турақтарда сңбек кұралының
таралуы тізбектелген. ... ... ... ... кремний бұйымдар өте сирск ксздсссді. Бөріқазан
мсн Тәңірқазғаннан табылған ... ... ... X. ... төрт ... бір ... екі жақты шапқыш құралга; коне
заманның салмақты сындыргышына; ірі-ірі кедір-бүдыр домалақ
тастарга беледі. Мүның бірінші тобы кобірек. Шапқыш қүралдар
Оңтустік-Шыгыс Азия мен ... ... ... ... ... өткір тас мүліктсрінен айырмасы
шамалы Олардың түрі оманда доңбсктасқа келеді, бүйымдардын.
бір үшын оңдеп-жондсп үшкірлеііді, а.т скінші үшының
малтақабыгы сақталып, ... қана ... ... ... адам ... жару үшін ... ... — оларды бір-бірінс согатын болган. Мүндай тосілді
жарып түсіру тсхникасы ягни малтатас моденисті деп атап кетксн,
ойткені шикізат ... ... өзсн ... ... ... іс-әрекетте жақсы нәтиже беретін соққыштар
пайда болады. Олар әдстте сырты қотыр-қожыр.ты, түрі цилиндр
торізді ... ... ... ... X. А. ... Кара-
тау қыраты маңынан тапқан қүралдары жоғарыда айтылган
тосітмен оңделген. Сол құралдарды жасауға ... ... ... ... тастың екі жагын да оңдеу
ниетімен соққылар беріліп отырған, соның ... тас ... ... ... ... ... ... ретінде
қолданыла-ды. Каратау қыратының тас қүралдарын зерделі зерттеу
нәтижесі Мовиустың негзгі қағидаларына қайшы келеді, ол
төмснгі палеолитте скі ... ... ... ... болжам
жасаған еді. Оның біреуіне Үндістан, Оңтүстік және ... ... Азия мен ... ... ... ... етушілерге гск қол
шапқыларын пайдалану тән екен. Екінші аймаққа Солтүстік-Батыс
Индия, Жоғарғы Бирма, Қытай, Ява кіреді, олардың индустриясына
скі жақты және бір ... ... ... ... тән.
Оңтүстік Казақстаннан табылган тас құралдар нсгізіндс X. А. Ал-
пысбаев мынадай қорытынды жасайды: «Екі жәнс біржақты
шапқыш қүралдар мсн қол шапқыларының біржерден ... ... ... азиялық томенгі палеолит модениеті болганы
жонс төменгі неолит доуірінде Азияның айрықша даму ... ... ... ... негіз береді». Оңтүстік
Қазақстаннан табылған материалдар Азия мен ... ... ... ... ... жәнс ... ұқсастығы,
төменгі палеолит модениеті дамуыныи, бірлігі туралы болжам
айтуға мүмкіндік береді, ол ... ... пен даму ... ... ... ... ... Қазақстаннан табылды. Мүнда қүралдар
қара жонс сүрқай жасыл түсті кремниіі жы-нысынан дайындалган. Осындай
тұрақтардың бірі Кұдайкол Сарыарқаның теріскей-шыгыс шстіндс ... ... ... ягни ... екі ... да ... ... қүралды, жануарлар терілерін илсп, агаш өңдеугс қолданылатын
қырнауыштарды, сол ... ... ... ... ... ... ... соңғысынан сындыргыштар мсн қалақтар жарылып алы-нып, еңбек
қүра.тдары рстінде пайдаланылган. Оргалық Казақстанның басқада ашельдік
ескерткіштсрі ішінсн Жезқазған қаласынан 150 ... ... ... айбат.
Караганды осблысының Жезді уданынан табылтан Обалысай тұрақтарын ... ... ... ... 1989 ... маусымда тлпкан Қозыбай
атты олжалы жср — Шыгыс Қазақстан облысы ... ... ... болып табылады. Бұл тұрақ Қолғұты өзенінің
бойында, Күршім ауданының Қаратоғай ауылына таяу бір ... ... ... ... ... тас бұйымдар,олардың ішінде
шапқыш құрал скі жағы да өңделген қара түсті кремний жынысы
істелген сындырғыштар бар-осының бәрі Қозыбай ... биік ... ... ... ксзсңіндс тас өңдеудің өзгс тәсілі пайда болды,
бірақ кей жсрлсрдс малтатас тсхникасы да бұрынғыша тірлік етіп
жатты. Оңтустік және Орталық Қазақстан ... ... көп ... ... ол әртүрлі
жарияларымда сипатталған.
Осындай ескерткіштсрдің бірі 1958 жылы Х.А. Алпысбасв ... ... ... ... III. III. ... аты-
мсн аталган, көп қатпарлы тұрақ. Тұрақта бсс мәдсни қатпар бар,
олардан тас бұйымдары, оттың орны, ошақтар, әртүрлі жануарлар-
дың —жылқы мен ... ... мен ... сүйсктсрі та-
былды. Оңтүстік Қазақстан облысының Алғабас ауданындагы
Арыс-танды өзенінің он жағалауындағы осынау тұрақ қатпарлары
жердің козіргі бетінен әртүрді ... ... ... ... тасбұііымдары мен модени-түрмыстық қалдықтар оу
бастагы куйінде ягни мустье ... ... ... ... ... ... ... бірден-бір турақ. Оны
қазудың бір қиындығы мәдени қатпарлар 2,30—7,20 м. дейінгі
терсңдікте жатыр. ... бул ... ... ... ... омір-тіршілігі жайлы жаңа деректер таптық.
Еңбек қүралдарын жасай-тын ісмсрхана орнын қазып аршып
ке>ргсннсн кейін. соның негізінде адамдар бүл түрақты ... ... шын ... ... ... ... ... аягына дейін уздіксіз мскен еткен дсп қо[>ытынды
жасауга мүмкіндік алдық.
Мустьс кезсңінің жаңа сскерткіштерін біз 1984 ... ... ... ауданынан таптық.
Үлкен Ақмая тұрақтары. Тас бүйымдары булақ
жағасындағы дөңестср қойнында жатыр. Адамдардың бүл
араны мсксндеуінс шикізат қорлары мсн бұлақ суының іргелсс
жатуы әсер ... ... да скі ... да ... балталар,
қырнауыштар, оймалы қүралдар мсн домалақ тастар жергілікті
шикізат сұр ... ... ... ... ... ... дәуірлергетс скінші рст пайдалынылған
тас бұйымдар коптсген –сонЫ шұқырлар мсн кетіктер
мүның ... ... ... Қазақстанның, әсіресе оның Маңғыстау түбегінде
түрған палеолиттік ескерткіштері, айрықша ... ... А. Г. ... және ... Ж. ... ... түрақтардың бәрі Каспий теңізі
жағалауының сере алаңдарында орналасқан.
Өнежек тобы түрағының алқабынан ... ... ... олжалы орын табылды, бірақ олардың тас бүйымдарында
айырмашылықтар бар. Бүл орындардың қай-қайсысында болса да
қүралдардың ертеректегі және кешірек ... ... ... сол ... де ... ... ... бөлу оте қиын. Олар-
дың ендірістік іс-эрекетін әрі жан-жақты, әрі мүқияттап талдап
шыққаннан кейін ғана, оны жасауға ... ... ... тас ... техникасының белгілі бір кезендегі
дамуы-ның эволюциясын азды-кепті болжауга мүмкіндік береді.
Осынау ескерткіштер Өнежек тауы-жарларының басынан қоныс
тепкен. Ол арада сыртқа шығып ... ... ... ... ... де ... ... жүргізілген. Тас
бүйымдар ішінен нук-леустер, қырнауыштар, бифастар, сүңгі
үштар, толып жатқан сындырғыштар, леваллуа тасының қомақты
сынықтары белініп ... ... ... ... 30 ем қалақтарын алуға арналған дайындамалар бар.
Өнежек ендірісінің ... тән бір ... — одан ... ... ... ... (үшкіт, тік бүрышты),
аздап та болса, жақсы еңделген қүралдар да кездеседі. Еңбек
қүрсыдарының көлемі мен еңдеу сипаты ... ... ... — дайындаушы кісыердің палеолиттің әртүрлі
кезеңдерінде өмір сүргенінен.
Қазақстанның бағы замандағы түргындары, эволюциялық
дамуы жағынан фазасына ... ... пен ... ... ... ... ... мексндеушілері отты тұтатып,
оны сондірмей жағып отыруды білген, ірі және ... ... ... ... тағамдарын жинаған
Қолданылған әдебиеттер
Қазақстандағы іздеулер мен қазбалар, Алматы 1972ж
Ежелгі Қазақстан мәдениеті,Алма-Ата 1969ж
Қазақстан полеолитінің геохронологиясы,Медоев
А.Г1982ж
Архив Марғұлан атындағы архелогия институты,НАН РҚ

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі тас ғасыры (палеолит) дәуіріндегі Қазақстан40 бет
Жаңа тас дәуірі23 бет
Жаңа тас дәуіріндегі Қазақстан3 бет
Орта тас дәуіріндегі Қазақстан1 бет
Тас дәуіріндегі наным-сенімдер29 бет
Тас және қола дәуіріндегі Қазақстан8 бет
Қазақстан аумағындағы алғашқы қауымдық құрылыс,ежелгі Тас дәуірі, Мезолит, Неолит және Қола дәуірі7 бет
Қазақстан аумағындағы тас және қола дәуірінің ескерткіштері13 бет
Қазақстан жеріндегі мыс-тас дәуірінің зерттелу тарихы14 бет
Қазақстандағы ежелгі қола және тас дәуірі12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь