Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері

Экономикалық қатынастардың, соның ішінде рыноктың дамуымен –қоғамның дұрыс дамуы үшін мемлекеттік шекараларды қорғау, қоғамдық тәртіпті сақтау, салық жинау сияқты рөлі жеткілікті ме деген мәселе туындайды. Бұл мәселені салыстырмалы шешуде және экономикадағы мемлекеттің рөлі туралы әр кезеңдегі экономист ғалымдардың көзқарастары түрліше:
Меркантилизм теоретиктері мемлекетті адамның табиғи құқығын қамтамассыз етуге қабілетті ұйым ретінде қарастырады. Бұл теорияның әлеуметтік мәні - мемлекет буржуазиялық байлықтың өсуі үшін жағдай жасауға міндетті деп санауында жатыр.
Буржуазиялық классикалық мектеп өкілдері,экономикаға мемлекеттің араласуын максималды шектеуді және сауда еркіндігін жақтайды. Экономикалық ілімнің классигі А.Смит, экономика «көрінбейтін қолдың» көмегімен еркін дамуға тиісті және мемлекеттің экономикадағы рөлі нөлге теңесуі қажет деп санайды.
Неоклассикалық мектеп өкілдері баға, жалақы және басқа негізгі элементтердің икемділігінен экономика стихиялы түрде өзінен-өзі дағдарыстардан құтыла алады деп көрсетеді. Сондықтан да олар экономикаға мемлекеттің көп араласуына қарсы. Олар экономикалық саясатқа көзқарастары жөнінде «неолиберализмге» жақын.
Мемлекеттік реттеуді шектеуді жақтаушылар адам белсенділігі мен рыноктық өзіндік реттелу принципіне сүйенеді. Бұл бағытта ерекше ағым «монетаризм» қалыптасты, яғни мемлекеттің экономикаға араласуы тек ақша жүйесінде ғана мүмкін болады. Негізін салушы Чикаго мектебінің америкалық экономисі Фридмен Мильтон. Ол ақша айналысының теориясы мен практикасын зерттей келе ақша айналысының іскерлік белсенділікті реттейді және ұдайы өндіріс процесінің дұрыс жолын қамтамассыз ете отырып экономикалық дамуда басты рөл атқарады деп тұжырым жасайды. Фридмен ақша айналысының реттелуіне, қаржы-несие тұрақтылығына сүйене отырып рынок экономикалық қатынастарды өзі реттейді, сондықтан экономиканы мемлекттік реттеудің қажеті жоқ деп санайды.
Мемлекттің реттеуші рөлін пайдалану мүмкіндік терін XX ғасырдың 30 жылдары Джон Мейнард Кейнс бірнеше рет дәлелдеген. Мемлекеттік реттеу өте қажет немесе экономика дағдарыстардан, өндірістің құлдырауынан, жұмыссыздықтан өздігнен шыға алмайды деп санайды ағылшын теоретигі Кейнс. Буржуазиялық политэкономия өкілдерінің экономикаға мемлекеттің араласпау идеяларын Кейнс шындыққа келмейтін және қауіпті идея деп санайды. Сауда еркіндігі қисынсыз дей отырып, мемлекет экономиканы реттеу міндетін өзі алу керек деп тұжырымдайды. Бұл міндет өндірістен кейін даму тенденциясы бар төлем қабілетті сұранысты ынталандырудан көрінеді. Осы жолмен жұмыссыздықпен күресуге болады. Жеке жұмсауға, яғни жаңа кәсіпорын құруға, өндірісті кеңейтуге инвестиция жасауға тұрақты түрде итермелеп отыру қажет деп санайды. Біздің ойымызша, республикамызда экономиканы реформалау барысында нақ осы Кейнстік идеяны басшылыққа алу үлкен тиімділік берер еді.
        
        Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің
қажеттілігі мен мүмкіндіктері
Экономикалық қатынастардың, соның ішінде рыноктың дамуымен –қоғамның
дұрыс дамуы үшін мемлекеттік шекараларды қорғау, қоғамдық тәртіпті ... ... ... рөлі жеткілікті ме деген мәселе туындайды. Бұл мәселені
салыстырмалы шешуде және экономикадағы мемлекеттің рөлі туралы әр ... ... ... ... теоретиктері мемлекетті адамның ... ... ... қабілетті ұйым ретінде қарастырады. Бұл теорияның
әлеуметтік мәні - мемлекет ... ... өсуі үшін ... ... деп ... ... ... мектеп өкілдері,экономикаға мемлекеттің
араласуын максималды шектеуді және сауда еркіндігін ... ... ... ... ... «көрінбейтін қолдың» көмегімен еркін
дамуға ... және ... ... рөлі ... теңесуі қажет деп
санайды.
Неоклассикалық мектеп өкілдері баға, жалақы және ... ... ... ... стихиялы түрде өзінен-өзі
дағдарыстардан құтыла алады деп көрсетеді. ... да олар ... көп ... ... Олар ... ... ... «неолиберализмге» жақын.
Мемлекеттік реттеуді шектеуді жақтаушылар адам белсенділігі ... ... ... ... ... Бұл бағытта ерекше ағым
«монетаризм» қалыптасты, яғни ... ... ... тек ақша
жүйесінде ғана мүмкін болады. ... ... ... ... ... ... ... Ол ақша айналысының теориясы мен практикасын
зерттей келе ақша айналысының іскерлік ... ... және ... процесінің дұрыс жолын қамтамассыз ете отырып экономикалық дамуда
басты рөл ... деп ... ... Фридмен ақша айналысының
реттелуіне, қаржы-несие тұрақтылығына сүйене ... ... ... өзі ... ... ... мемлекттік реттеудің
қажеті жоқ деп санайды.
Мемлекттің реттеуші рөлін пайдалану мүмкіндік терін XX ғасырдың ... Джон ... ... ... рет ... ... ... өте
қажет немесе экономика дағдарыстардан, өндірістің ... ... шыға ... деп ... ... теоретигі Кейнс.
Буржуазиялық политэкономия өкілдерінің ... ... ... ... ... ... және қауіпті идея деп санайды. Сауда
еркіндігі қисынсыз дей отырып, ... ... ... ... өзі ... деп тұжырымдайды. Бұл міндет өндірістен кейін даму тенденциясы бар
төлем қабілетті сұранысты ... ... Осы ... ... болады. Жеке жұмсауға, яғни жаңа кәсіпорын құруға,
өндірісті кеңейтуге инвестиция ... ... ... ... отыру қажет
деп санайды. Біздің ойымызша, республикамызда экономиканы реформалау
барысында нақ осы ... ... ... алу ... ... берер еді.
Ал енді нақты рыноктық аграрлық сектордағы мемлекттің рөлін ... ... ... ... және ... ... ... рыноктық
экономиканың теориясы мен практикасы тұрғысынан ... ... ... ... ... деп ... қазақ ғалымы Ғ.Қалиев
«Мемлекет дағдарыстық жағдай тереңдеген өтпелі кезеңге ауыл ... ... ... ... маңызды рөль ... ... ... мемлекеттік реттеудің қажеттілігі төмендегі
мәселелерге негізделеді. Біріншіден, қазіргі экономика таза ... ... не ... бөлу ... ... ... бір ... Оның ішінде түрлі мемлекеттер үшін ... және ... ... ... бір жағынан рыноктық факторларды, екінші жағынан
мемлекеттік басқару мен ... ... ... экономикалық
қатынастардың басты факторы–жалпы ұлттықөнім мен қосымша құнға салықты бөлу
мен қайта ... ... ... рөлі сақталады. Бұл өз кезегінде
шаруашылықты ... ... ... мен ... ... ... сапасын қамтамассыз етеді. Екіншіден, дүние жүзілік ... ... ... рөлі ... ... алға ... Үшіншіден, рыноктық экономика өзінің оңды белгілеріне қарамай
, бүкіл экономикалық және әлеуметтік процестерді автоматты түрде ... Ол ... ... болуын қамтамассыз етпейді,еңбекке
құқыққа кепілдік бере алмайды,қоршаған ортаны қорғауға бағытталмайды ... ... ... ... ... дәрежеле қолдау
көрсетпейді. Мұның бәрін мемлекет белгілі дәрежеде ... ... ... ... ... кері ... әкеледі, әкеліп отыр да.
Қазақстанда, басқа да Кеңестік Республикалар сияқты ... ... ... терапия» вариянты таңдап алынды. Басқаша
айтсақ, бұрынғы құрылымды ... және ... ... кең ... ... ... таза рыноктық әдістері мен жағдайларына
өту негізінде рыноктық қатынастарды ... жолы ... ... мемлекеттің рөлі мен қызметтерін айтар болсақ,мемлекеттің реттеу
әдістерін ... ... ... рыноктық экономикаға ауыстыру болады.
Қазір біздің ... ... ... ... ... осы ... ... рөлі маңызды,өте қажет болмақ. Бірақ бұл рөл бұрынғы
әміршіл ... ... ... ... ... отыратын уақыттағыдан басқа болуы шарт. Жоғарыдан
өнім түрлерінің өндіріс ... ... ... ... ... сәйкес
бөлу және ұсыныс пен сұраныстың өзара ... ... ... ... ... аграрлық өндірісті, мемлекеттің реттеуі қажет шектерін қалай
анықтауы керек деген сұраққа жауап іздеп көрейік. ... ... ... ... әсерінің қандай шегі бар деген мәселе ... ... ... келді. Бұл жерде екі ... ... ... ... ... ... ... бойынша
рыноктың реттеуші қызметтерін ұсынысты ынталандыру негіздерінде қамтамасыз
ету қажет. Монетаристік және ... ... ... ... ... күту теориясына (Мут, Лукас, Репинг) ... ... ... кәсіпкерлерге салық жеңілдіктерін беру үшін салық
жүйесін реформалау және инфляцияға қарсы шараларды жүзеге асыру. Екіншісі
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мен ... реттеуді біріктіру арқылы басқарылуы қажет.
Кейнстің ерекшелігі – жанама әдістер мен ... ... ... ... ... мақсат етеді.Қазіргі уақыттағы мемлекетті реттеу
мәселесін қарастырудың жолдары осыдан 10-20 жыл ... ... ... ... ... ... бірі ... рөлін
жақтаса, екіншісі оны «жалпы болжаушы және асыраушы» ретінде қарастырады.
Ірі ... иесі ... де ... ... білдіруші ретінде де,
мемлекеттің араласу масштабын бағалау маңызды ... ... ... ... ... ... ... бағыты қайда бағытталғанын
мемлекет қызметінің жалпы философиялық және парагматикалық негіздері қандай
екендігін анықтау. Экономиканы мемлекеттік ... ... 3 ... ... ... ... трансформация кезеңінде
мемлекеттің ерекше рөлін көрсететін ... ... ... ... ... ... және ... жағдай жасау, ал
қолайсыз жағдайларда жаңа әлеуметтік экономикалық және ... ... өту ... ... ... ... ... экономикалық мемлекеттік кеңістік, шекара және ... ... ... болса мемлекеттік билік, мемлекеттік тәртіп және
мемлекеттік иницатива сондай керек. ... ... ... ... ... ... директивалы басқару моделінің бұрынғы
барлық кемшіліктеріне қарамастан обьективті ... ... ... ... жағдайда да бас тарту дұрыс ... ... ... ... ... ... бола ... антипод яғни қарсы болмайды. Мұндай реттеу қазіргі рыноктың басты
айқындаушы элементі ретінде қарастырылады. ... көп ... және ... ... ... ... үйлестіретін
экономиканы реформалаудың осындай жолын таңдауға бет бұрды. ... ... ... ... ... ... ... жатқанда,
мемлекеттік реттелудің маңызы зор. Егер экономиканы реформалау ... ... ... ... ... ... ... айтудың қажеті шамалы. Мұндай жағдайларға;
- техника-технологиялық артта қалушылық; бәсекені дамыту ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруды
талап ететін ақша айналымының ... ... ... ... белсенділікті көтеру механизімін талдау;
- монополизм, көлеңкелі келісімділік, кейде экономикаға мафиоздық
құрылымдардың тікелей бақылау жүргізуі.
Қазіргі ... ... ... ... ауыл ... ... реттейтін теоретикалық және
практикалық мәселелерін алға қойып отыр. Бұрынғы ... ... ... шаруашылығын зерттеудің тиімді механизмдерін жасаумен
толықтырылады. ... ... ... ... ... ... деңгейіндегі қызметпен үйлеспей
отыр. Рыноктық мақсаттар негізінде барлық мәселелерді жедел ... ... ... Сондықтанда әкімшіл-әміршіл жүйенің идеяларынан босанған
экономика еркін рыноктық қатынастың қызмет ету ... ... ... ... ... отыр. Бірақ осы ... бас ... ... ... ... ... ... қызметтерінің
орталықтан орындалуын жоққа шығару деген сөз емес. Нарықтық қатынастардың
бастапқы кезеңдерінде басқару құрылымы ... ... ... өздігінен реттелуіне үлкен үміт артқан болатын.
Өркениетті елдердің барлығында да ... ... ... ол ... ... ... ... шаруашылығын мемлекеттік
реттеу үлкен экономикалық тиімді ... ... Сол ... ... реттеу керек пе, жоқ па деген талас жоқ, ... сол ... және ... ... ... мемлекеттік орындардың әкімшілік
араласуы мен кәсіпорындардың дербестігі ... ... ... анықтауда
болып отыр.
Мемлекеттің агробизнес жүйесіне араласуының қажеттілігі мемлекеттік
бақылау мен реттеуге ... ... ... ... ... рынок
жағдайында да бірқатар объективтік факторлармен ... Ең ... ... ... ... ... тығыз байланыста
болғандықтан өздерінің әлеуметтік және экономикалық маңызы бойынша олар
әртекті болып ... және ... ... әр түрлі қабылданады.
Экономикалық дамудың әр ... ... бұл ... ... ... ... ... мәні тұрақты болып қалады.
Аграрлық өндірісті мемлекеттік реттеу - бұл ауыл шаруашылық өнімдерін
шикізаттарын және ... ... ... және оларды өткізуге сондай-
ақ тауар өндірушілердің өндірістік техникалық қызмет көрсетулеріне және
материалды-техниканың қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... етілуінің төмендеуіне жол бермеу,
дағдарыстан шығуға алғышарттар жасау, ауыл ... ... ... ... ... табыс дәрежелерін қалпына
келтіру және азық-түлік рыноктарын қалыптастырып жұмыс істеу, қаржыландыру,
несие ... ... және ... салу ... ... ... асыруда отандық тауар өндірушілердің мүдделерін қорғау
(Мысалы 1998 жылы Президент жарлығымен тоннасына 80 ... ақы ... ... алу, ... ... ... ... өнімдерін тежеу шаралары) ауыл
шаруашылық ғылымын және ауылдағы әлеуметтік саланы ... ... ... жүзеге асуы тиіс. Сондай-ақ ауыл ... ... және ... ... ... ... өндіріс саласында
еңбек етумен тауар өндірушілерге өнімдерін өткізуге мүмкіндік ... беру ... ... ... Өнімді, шикізатты және азық-түлікті
өткізудің рыноктық жүйесін ... ... ... ... ... төмендегі элементтер мемлекеттік реттеудің басты
элементтері болып табылады ауыл-селоға мемлекеттік қолдау ... ... ... ... ... арқылы салалардағы табыстылықтың
жалпы дәрежесіне қолдау жасау;
-антимонополиялық реттеу және ішкі пропорция мен салааралық айырбасты
реттеу, саланың бәсекелестік ... ... ... ... ... қолайлы кредитпен қамтамасыз ету;
-протекционизм саясатын жүргізу және отандық тауар өндірушілерге
сыртқы рынокпен ... ... ... ... ... үшін ... өндіретін кәсіпорындардағы, әсіресе
машина құрастырудағы ауыр қаржылық жағдай бір ... ... ... ... ... ... ... монополизм проблемасын көрсетеді.
Ендігі жерде техника және басқа ресурстарға ... ... ... жүйесін дамыту жолымен, ауыл шаруашылық тауар өндірушілерінің сатып
алу қабілетін көтеру қажет.
Баға және ... ... ... ... ... мен
ұсынысын тек ішінара реттеуге болады, ал ... ... ... ... ... жоқ. Аграрлық секторды реттеуде және қолдауда басты
рөлде рыноктық экономикалық теориясы мен ... ... ... ... мемлекет болуы қажет. Рыноктық стихиялық ... ... ... ... ... мен ... ... өңдеу
шикізаттарына үлкен соққы болған болар еді. Реформаларға дейінгі уақытта
КСРО-да көп жағдайда батыста жүзеге асып ... ... ... ... және ... ... ... жүйесі қолданылған болатын. Бірақ,
экономикалық соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... тиімділігі төмен болып қала
береді. Қаржы-кредиттік қатынастар меншіктің және ... ... ... ... ... баға және әлеуметтік саясат
саласындағы қаржы мәселесінің шешілмеуіне ... ... ... аграрлық реформаны жүзеге асыруда саланы экономикалық қорғау ... ... ... ... ... саяси және әлеуметтік
экономикалық жүйеде қандайда бір ... ... ... орталықтан басқарылатын елде мемлекеттің экономикаға араласуы
тікелей формада, яғни нұсқаулы ... ... ... математикалық,
қаржылық, табиғи және еңбек ресурстарын мемлекеттік билеу ретінде болады.
Ал рыноктық ... ... ... ... ... ... болады, яғни мемлекеттік заңдық шектеулер, салық ... ... ... инвестициялар арқылы экономикаға әсер етеді.
Экономиканы мемлекеттік реттеудің басты мақсаты, ... ... ... ... ... ... тұлғаның
құқығы мен бостандығын ескере отырып,сақтау ... ... ... ... ... ... қорғауға,қоршаған ортаны аялауға,оның
ластануын болдырмауға бағытталады. Мемлекеттік реттеу ... ... оның тек ең ... қарастырып өтеміз./26.53б./
1. Салықтық реттеу - ол салық салудың объектісін анықтау мен ... ... ... ... салықтан босату сияқты жолдарын
реттейді. Салық алу мемлекеттік бюджет табысының басты көзі және әлеуметтік
саясаттың ... көзі ... ... Сонымен қатар мемлекет ... ... ... ... ... ... немесе
баяулатады. Салықтық реттеу бағытында кеден салығын алуға әсер етеді.
2. Ақша-несиелік реттеу. Мемлекеттің ақша айналымына және ... ... ... көрсетеді. Орталық банк арқылы ... ... ... ... ... ... жалпы ақша массасы мен
эмиссиясын реттеуге, жеңілдікпен заем ... ... мен ... бағалы
қағаздар шығаруға мүмкіндіктері бар.Мұндай ретттеу ақша ... ... ... ... ... ... процестерге әсер ете
алады және инфляцияның ... ... ... ... ... реттеу - рыноктық экономика жағдайында мемлекет бағаның
шекті дәрежесін тағайындай алады. Осы дәрежеден жоғарлауына тиым ... ... ... ... ... арқылы орнын толтыруы
мүмкін. Ал орталықтанған экономикада мемлекет бағаны өзі тағайындайды.
4. Бюджеттік реттеу - ол ... ... ... ... ... ... ... бөле алады. Халықтың әлеуметтік топтарына тағы
басқа ... ... бөлу ... ... ... аз бөлінеді.
Мемлекет бюджетке қосымша төлемдерді ақша айналымын және ақша ... ... ... ... ... ... - мемлекеттің әлеуметтік әділеттілікті
қамтамасыз етуіне, халықтың әлеуметтік қорғалмаған және ... ... ... ... әлеуметтік кепілдікті жасауға бағытталған.
Әлеуметтік реттеу, ... ... ... ... келесі
шараларды қарастырады. Зейнетақымен қамтамасыз ету, мүгедектерге, балаларға
көмек ... ... ... өмірін сақтандыру. Мемлекет
зейнетақылық, жәрдемақының, стипендияның төменгі дәрежесін тағайындайды.
6. Мемлекеттік ... ... - ... ... ... кейде тиым салуға бағытталады. Мемлекеттік монополис заңы-
монополистерге ... ... ... ... және ... ... жағдайларды болдырмайды.
7. Қоршаған ортаны қорғау және қалпына келтіруді мемлекеттік реттеу
келесі шараларды; ластанғаны үшін айып және ... ... ... ... ... табиғатты қорғау шараларын жүзеге асыру арқылы
жарлықтарды қарастырады.
8. ... ... ... ... ... - ол ... ... туралы мемлекеттік заң арқылы жүзеге асырылады. Бұл заң ... ... және ... ... ... ... қорғауды
қамтамасыз ету, жұмыссыздық бойынша жәрдемақыны төлеуді қарастырады. Сондай-
ақ мемлекет еңбекке ақы ... ... ... ... Мемлекеттік сыртқы экономикалық реттеу - бұл мемлекеттің экспорт
және импорт құрылымына, сыртқы сауда процесіне мемлекеттік шекерадан өтетін
тауарларға бақылау ... ... бір ... ... елге ... айырбасқа әсері. Осындай реттеу елдің экономикалық мүддесін
қорғау, сыртқы экономикалық байланыстың ... ... ... қамтамасыз ету мақсаттарын көздейді.
Бұл қызметтердің бірі де өз мәнін жоймайды. Тек осы ... ... ... әдістері мен механизмдері өзгеруі мүмкін. Қазіргі
уақытта мемлекеттің ... ... ... рөлі де ... меншік формасына тәуелсіз кез-келген кәсіпкер үшін ... ... ... сағаттық ставканы, жұмыс күшінің ұзақтығын,
демалыс уақытын кепілді кезекті ... ... ... ... ауыл ... ... ... қатынастарды реттеудің өзгешеліктерімен байланысты. Аграрлық
саясат ол ауыл шаруашылық ... мен ... ... ... ... бағытталған және осы негізде халықтың тұрмыс дәрежесі мен
елдегі ... ... ... ... ету ... ... ... мемлекеттік реттеу формаларын қарастырдық енді ... ... ... ... ... ... Ол бағалық, қаржылық, несиелік және салықтық ... ... ... әдіспен шешіледі. Ауыл шаруашылық мемлекеттік
реттеуді ұйымдастырудың ішкі құрылымын келесі сурет бойынша беруге болады.
Қаржылық саясат саласында, ... көп ... ... ... кезеңінде бәсекелестікті тудыруға және дамытуға ... ... ... да, ... көмек ең алдымен тауар өндірушілерді ... ... ... ... ... аграрлық сфераны жеңілдікпен
қаржыландыруға көмектесетін коммерциялық белгілердің шығындарын ... ... ... және ... экономикалық аймақтар жөніндегі
бағдарламаны жүзеге асыруға шаруашылықтың айналымынан ... ... ... ... ... ... ... бағытталуға тиіс.
Мемлекеттік қаржылық ... ... ... ұйымдастыруға табиғат
аппаттарының шығындарын өтеуге, су шаруашылығы және топырақты суландыру
жұмыстарын ... ауыл ... жаңа ... ... ... ұйымдастыруға бағытталады.
.
Ауыл шаруашылық реттеуді ұйымдастырудың ішкі құрылымының схемасы
|Ауыл шаруашылығын мемлекеттік реттеудің ғылыми негізі ... | ... ... | ... ... |
|шаруашылығы-ның | | | ... ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... мемлекеттік реттеу концепцияларын негіздеу |
|Ауыл шаруашылығын | ... ... ... ... ... | ... ... | | ... ... | ... мәселелер боынша |
|әле-уметтік экономикалық | ... ... ... ... жобасын | ... ... | | ... ету және ... ... ... ... | ... ... | ... ... мен оның | ... әр ... ... | ... ... |
| | ... және |
| | ... жүргізуші |
| | ... ... ... мен |
|бағдарлама-ның ... ... ... ... ... ... ... ... | ... ... ... | ... ... | |Бағалық
реттеу | |Қаржы-бюджеттік реттеу | ... ... | ... ... кездегі баға саясатының негізгі ... ... ... ... ... ... қалыптасуы барлық тауар
өндірушілердің меншік формаларына және ... ... ... баға ... мен ... ... ... таңдауға толық түрде
өз бетінше ... ... ... ... ... ... ауыл
шаруашылығындағы өнімге деген белгілі бір ... ... ... ... ... ерікті өзара тиімді контрактіге отырады. Еркін
баға өнеркісіп ... I және III ... ... ... ғана тиімділік беруі мүмкін, ал басқаша
жағдайда өндірістің құлдырауы мен бағаның ... ... ... ... ... ... ... қолдау мақсатында өнімді өткізу ... ... жол ... ... етуге кепілдік беретін ауыл
шаруашылығындағы өнімнің негізгі түрлеріне және сатып алу ... ... ... ... ... ... және
ауыл шаруашылық арасындағы бағанаң паритетін қамтамаысз ету мүмкін емес.
Сондықтан да ... ... ... ауыл ... қызмет көрсететін немесе олардың өнімін өңдейтін барлық
монополист кәсіпорындар үшін ... ... ... ... ... ... саласында, мемлекет көп укладты экономиканы құрудың
бастапқы кезеңінде бәсекелестікті тудыруға және дамытуға ... ... ... да, қаржылық көмек ең алдымен тауар өндірушілерді ... ... ... ... ... ... сфераны жеңілдікпен
қаржыландыруға көмектесетін коммерциялық белгілердің шығындарын жабуға,
сондай-ақ жекелеген салалар және аудандар экономикалық ... ... ... ... шаруашылықтың айналымынан шығып қалған ауыл
шаруашылығындағы жерлерін қайта ... ... ... ... қаржылық қолдау шаруа қожалықтарын ұйымдастыруға табиғат
аппаттарының шығындарын өтеуге, су ... және ... ... ... ауыл ... жаңа ... ... қиын
өндірістерді ұйымдастыруға бағытталады.
Ауыл шаруашылығына деген мемлекеттің салық саясатына келсек, салықтың
түрлері мен мөлшерін анықтаған ... ... ... салу ... ... салу ... ... асырылатын олардың ынталандырушы
функцияларына ерекше назар аударылуы қажет.
Жерге біртұтас салық енгізілгеннен кейін, жер негізгі өндіріс ... ... ауыл ... ... табысқа салық төлеуден
басталады. Бұл атрарлық өндірістің ... ... ... ... салудан босатылуға алып келеді. Нәтижесінде салық көмегімен ... ... ... ... ... жеке ... ... бағытталатын пайданы мемлекеттік реттеу мүмкін болмай қалды.
Осыған байланысты салық салудың негізгі объектісі ретінде мемлекеттік ... ... үшін ... ал ұжымшарлар үшін жалпы табыс
белгіленеді. Салық жүйесінің ... ... ... ... табыс)
салық, капиталдың өсуіне, салық қозғалмайтын мүлікке салық, жалдамалы жұмыс
күшін әлеуметтік ... ... ... агроөнеркәсіп кешеніндегі көп укладты
экономиканың ... ... ... өзгерістерге ұшырайды. /21.10б./
Агроөнеркәсіп кешенін ... кең ... ... ... ... ... сферадағы объектілер құрылысын салу,
сондай-ақ тауар өндірушілерді қаржылық жағынан қолдау үшін мемлекеттік
бюджеттік ... ... ... ауыл ... баға ... ... басқа басты мақсаттар: өндірістің ұйымдық құрылымын
өзгерту; ынталандыруға сәйкес режимді ... ... ... ... капитал салымдарын тарту үшін заңды жете зерттеу сияқты стратегилық
мәселелерді орындау өндіріс пен азық-түлікті бөлу ... ... ... ... жаңа ... және ... құрылымын
қалыптастыруға қамсыздандыру мен қызмет көрсету ... ... ... өндірістік инфрақұрылымды жасауға бағытталуы тиіс.
Алдағы уақыттарда мемлекеттік реттеу негізінде ... ... ... ету, ... ... ... ... мүмкіндігінше жан-жақты талдау ... ... ... ... және дағдарыстан шығару үшін аграрлық ... ... ... тепе-теңдігі мен тұрақтылығын сақтау бойынша экономикалық
және әкімшілік сипаттағы шараларды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... дәрежесін сақтау, соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымды
дамытуды қолдаудың басты элементі болып табылады;
• Жер ... ... ... ауыл ... ... ... және олардың экологиялық сақталуына қол
жеткізу. Қаржы реурстары жетіспеген жағдайда мемлекет
бірінші кезекте ... ... және ... ... қорғайтын технологияны енгізу т.б.
бойынша ... ... ... ... ... ... Аграрлық ғылымды дамыту және қолдауға, жаңа технологияны
және ... ... оны ... ... ... ... ... Экономикалық, соның ішінде азық-түлік қауіпсіздігін
импортты шектеуімен ішкі ... ... ... ... ... ... ... саласы ретіндегі
отандық ауыл шаруашылығын дамыту мақсатындағы аграрлық
протекционизм;
• Жеңілдікпен берілетін ... және ... ... ... ... ... ... және табиғи климаттық жағдайлардың
бұзылуынан болатын ауыл шар
• уашылық тауар ... ... ... ... мемлекеттік реттеудің
негізгі қағидалары мен бағыттары
Қазіргі кезде нарықтық экономикасы ... ... ауыл ... бір ... ... осы ... ... пікіріне
сүйенсек келесідей бағыттарды көрсетуге болады:
• Жер және су ресурстарын сәтті пайдаланудағы экологиялық көзқарастар;
• Агробизнес кешеніндегі инвестициялық реттеу;
• Еңбекте жұмыс ... ... ... ... және ... емес ... ... беру;
• Ауыл шаруашылық дотациялық артықшылықтарды іске асырып сатып алу
бағасын жоғары ... ... ... ... ауыл ... ... сұранысын қалыптастыру;
• Аграрлық сала кешеніне статистикалық информациялық жүйе арқылы ... ... ... ... ... ... ... елдерде қазіргі
кезде мемлекеттік реттеу жүйесі жеткілікті дамыған. Фрункинаның пікірінше
мемлекеттік реттеудің жаңа жүйесінің басты бағыттары ... Ішкі ... ... ... ... нарық белгілерін шығара отырып,
мемлекеттің белгілі ауыл шаруашылық өнімдерін жеңілдікпен сатып
алуына кепілдік беру ... ... ... ... ... және
реттеу;
• Ішкі экономикалық қатынастарды экономикалық және экологиялық реттеу,
рационалды азық-түліпен өзін-өзі қамтамасыз ету;
• Ішкі нарықты ... ... ... ... және тағы ... ... ... өзін-өзі қаржыландыру
жабдықтарымен (жеңілдік, лицензия, тиым салу), тарифтік және тарифтік
емес жолдармен реттеу;
• Халықаралық міндеттерді ... ... ... ... және ... емес ... лицензия, тиым салу)
құралдарының көмегімен экспонциалдың өзін-өзі ... Ауыл ... ... кешенін қайта құру өмірге қызығушылықпен
жауап беру бағытындағы өндірістік ... ... ... ... ... ... және селоны әлеуметтік дамыту.
Мемлекеттік реттеудің қажетті бағыты дамыған капиталистік сонымен
постсоциалистік ... жер және су ... ... ... иабылады.
Сондай-ақ, экологиялық көзқарастағы жекелеген жер және су ресурстарын
қолдану. Реттеудің басты ақиқаты ... жер ... ... ... жер ... жеке ... ... болп табылады және халықтың
жалпы игілігі болады, ұлт байлғының қажетті элементі, ал оның ... ауыл ... ғана емес ... ... ... ... алып келеді.
Сондықтан жер қатынасы әрбір мемлекетте аграрлық сипаттағы басты
көңіл аударатын мәселе. Бұндай саясатты іске асырудағы ... ... ... шыға ... жер және ... әлсіздікті ескере отырып
көбінде ауыл шаруашылық кәсіпорындарда мемлекет және ... ... ... өз ... ... ... қатар жер салу және жер жырту
жұмыстарын мемлекет өз мойнына алады.
Сондықтан, әлемдегі барлық ... ... ... ... ... ... ... және оны жүзеге асырады. Олар ... ... ... жер ... ... ... ... жасау,
территорияны суландыру, жер ... ... ... ... ... ... ... басты объекті
ретінде қаржы салу, суды бөлу немесе су қоры жүйелерін салу, жерді гипстеу
және ... ... ... ... ... ауыл ... реттеуді келесідей маңызды
қорғау есепке алынады, ландшафты және табиғи өнімді өсіру және ... ... ... ... ... ауыл шаруашылық заңына
сәйкес қаржылық ... ... ... ... Агро ... ... ... шарты және ауыл шаруашылықөмірін жерге
орналастыру жолымен, ауланы ауыстыру және кеңейту, подьезд жолдарын салу ... және ... ... ... Ұтымды жолмен өндірістік ұйым ауыл халқының табысын өсіреді, мерекелік
жолмен ... ... ... ... ... азайту, дотациялық
жолмен ауыл шарушылық өнімін сатып алу, қоймалар салу, техникалық қызметті
жақсарту.
Ауыл ... ... беру ... ... ... ... аударымынсыз бірнеше шаруашылық кешен ауыл шаруашылығындағы ... ... тұра ... ... ... ... ... қатер болушы еді, бәсекеде шағын және орта ... ... еді. Бұл ... ... ... орта кәсіпкердің саяси
контексті, сонымен бірге экологиялық мәселе болып табылады. Осыдан барып
ауыл ... ... ... қаржыландыру шығады және ... ... ... өзін-өзі ақтай алады. ... ... ... ... ... табиғи бейімделу жағдайы
мүмкін, тек егер кепілдік берілген бағалар ... ... ... және ... ... ... кез-келген сан мөлшеріне байланысты болады,
тікелей кірістердің құйылуымен өзгертіле ... ауыл ... әсер ... ... ... 1988 ... ... айынан басталды. Бір
жағынан осындай кірістер әлеуметтік саясилықтан шыға ... ... ... ... табиғи қорғалатын қызметтердің ... ... ... табады.
Дамыған капиталистік елдердегі ең бір маңызды ауыл ... ... ... ... ... табысының деңгейін қолдау болып
табылады. Ауыл шаруашылығын мемлекеттік реттеудің объективті қажеттілігі
келесі негізгі факторлармен ... ауыл ... ... ... төменгі кірісті
қамтамасыз ету. Екіншіден, агроөнеркісіп кешенінің ауыл шаруашылық емес
салалрының ... ... ... кірістің потенциалын шектейді.
Үшіншіден, қала және ауыл халқының өмір деңгейін жақындастыру ... ... өмір ... қала ... ... дейін қолдануда және
алға қарай ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеудің ең маңызды бағыты ауыл шаруашылығындағы
кіріс пен жинақтың белгілі деңгейін қолдау. Мемлекеттік ... ... ауыл ... ... ... ... факторлармен
қамтамасыз ету оның төмен жағдайдағы кірісін қамтамасыз ету.
Берілген ... ... ... ... ... және үшінші
сферасының салаларымен айырбастың тең экономикалық ... ... үшін ... ету ... болып табылады. Өз кезеңінде тең
экономикалық шарттарды қалыптастыруда баға ерекше орын алады, соның ... ... және ... ... ... ... ... елдердегі паритеттік бағалар елеулі қызмет атқарады. АҚШ-та
паритеттік бағалар мемлекеттік бағаны реттейді және жалпы ... ... ... елде ... ... ... бағалар штаттар және
жекелеген нарықтар үшін есеп бермейді. Екіншіден, ... ... ... ... ... түрлерін сатып алу бағаларын анықтауда
қолданылады. Бұл ... ... ... ... ... ... Үшіншіден, паритеттік бағалар және
паритеттік арақатынас АҚШ ауыл шаруашылық субсидия ... ... ... ... беруші болып табылады.
Ауыл шаруашылық секторындағы мемлекеттік реттеудің маңызды ... ... ... ... табылады. Соңғы жылдары нарықтық экономикаға
аяқ басуға байланысты ... ... ... ... халық кірісінің
күрт төмендеуінен азық-түлік тауарларын қолдану қысқартылды. Ауыл тауар
өнімдерін өндірушілердің ... ... өзін ... ... ... ... Дамыған елдер халқының сатып алу мүмкіндігі 3
негізгі жолмен реттеледі: ... ... ... деңгейін реттеу
жолымен; екіншіден белгілі категориядағы халықтың жағдайын ... ... ауыл ... тауар өндірушілердің дотациясы арқылы. Осы
шаралар-арқылы төменгі баға қадамы ... және ... ... ... Соңында рынок сыйымдылығын анықтап қамтамасыз етеді
сұраныс және ұсыныс реттеледі.
Ең қажетті бағыт ол ... ... ... ... ... постсоциалистік елдерде де ішкі нарықты қорғау қамтамасыз ету
болып табылады. Соңғы қорғаныс ішкі экспанцияны тәуелсіз елдерден және азық-
түлік қауіпсіздігінен ... ... ету. ... Одақ ... ... ... кеткен шараларына мемлекет тарапынан аграрлық
протекционизм курстары ... ... ... ... импорттық баж
салығының мөлшері жеке түрлеріне азық-түлік тауары 100 пайызға жетеді. Осы
уақытта экспорттаушы ... өнім ... ... алады, ішкі сатып алу
бағасыауыл шаруашылық өніміне бірнеше рет ... Ішкі ... ... ... ... қатынасқа өтуден кейін басталды. Чехияда
1991жылғы сыртқы ... ... мен ішкі ... ... ... рынокты шет ел бәсекелестерінен қорғау қажеттілігі туды. Осы ... ... бір ... шектеу шаралар кешені енгізілді:жаңа кедендік
шаралар, баж салығының қойылымының, жоғарлауы, импорттық өнімдерге квотаның
жоғарлауы, экспортты импортты тауарларға лицензиялар.
Ресей ... да ішкі ... ... ... бәсекелестерден
қорғау қажеттілігі туындайды. Сыртқы сауданың либерализациялануы, өнімнің
баж салығынсыз кіргізілуі отандық тауар өндірушілерге ... ... ... ... 1994 жылы елге 24,4 трлн ақша өнім ... ал отандық
ауыл шаруашылық өнім өндірушілер өз өнімдерін ... 20 ... ... Дамыған елдердегі аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің негізгі
бағыттарының бірі ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік инфраструктурасын ауылдық өндіріс объектілерін
мемлекеттік қаржыландырудағы қажеттілік тууына ... ... ... ... өмір ... ... деңгейге жақындатуды шешуді қамтамасыз
етеді. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... объектінің өзін-өзі қаржыландыруға
мүмкіндік бермейді. Дамыған капиталистік ... ... ... ... ... ... ... дамымаған аймақтарға көмек көрсету
және қолдау болып табылады. Бұл аймақтар жер ... ... ... ... ... аздығымен басқа облыстармен
салыстырғанда өндірістегі жоғары шығындылығымен сипатталады. Осылайша 1975
жылы ЕО жағымсыз ... ... ... ... ... және табиғи климаттық өндіріс факторлары» жұмыс істейтін
шаруашылықты қолдау бағдарламаларын ... ... ... ... региондар мен кедей аудандардың арасындағы даму деңгейінің
алшақтығын азайту, сонымен қатар артта қалған аудандардың ауыл ... ... ... ... ... жатқызу критерилері:
- ел бойынша гектарынан 80 пайыздан аз өнімділік;
- жайылымның 1 гектарынан малдың 1 мал ... аз кему ... ел ... ауыл ... ... 80 пайыздан төмен табыс
алу ;
- ел бойынша халықтың тығыздығы арасында 50 пайыздан төмен
немесе тұрғындардың жыл ... 0,5 ... ... жағымсыз жағдайларда ауыл шаруашылық жүргізгені үшін ақшалай
төлемдер;
- фермаларды модернизациялауға дотацияның көбеюі және ... ... ... жайылымдарды жақсарту мен жем өндіруді ... ... ... ... ... ... жоғарыдағы көмек түрлерін көрсеткеннен кейін де ... ... ... жете алмаған фермерлер үшін қосымша
ұлттық көмек шаралары.
Ауыл шаруашылығында 3 гектардан аз жер иеленетін қолайсыз аудандарда
жұмыс істейтін фермерлерге жыл ... ... ... ... ... еседен аз». Осылай одан әрі 5 жылдан аз емес өз ... ... ... мал басы ... жер ... ... ... онда
субсидияланатын мал мен жер аумағының минималды санын көрсету арқылы
беріледі. Дамымаған ... ... ... ... ... арнайы қорлар
құрылған.Олардың мақсаттары:
- экономикалық дамуда артта қалған аудандардың құрылымдарын өзгерту
мен дамуына көмек көрсету;
- баяу ... ... ... ... және оның
шекараларын немесе аймақ бөліктерін қайта құру;
- ұзақ мерзімді жұмыссыздықты төмендету және жастарды еңбек ... ... ... ... ... ... аймақтың аграрлық құрылымының жалпы ... ... ... ... ... ... қайта ұйымдастыру мен дамыту.
Дамыған және постсоциолистік елдердегі аграрлық секторды мемлекеттік
реттеудің негізгі бағыты болып қаржылық несиелік қолдау ... ... ... ... ... ... ... аграрлық секторды
қаржыландыру федералды және жергілікті, бюджеттен сонымен, бюджеттен тыс
қаржы көздері есебінен жүзеге ... ... Олар ... ... жаңа техникалық құрал-жабдықтарды алуды қосқандағы
инвестициялық іс-әрекет үшін ... ... ... ... ... мал мен ... сортты тұқым шаруашылығын қорғау; жердің
өнімділігін жоғарылату ... ... ... және ... ... ... күрес жолын шешу; малдың өте
қауіптілігі жоғары инфекциялық ... ... алу; ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауыл шаруашылығының дамуын мемлекеттік реттеудің теориялық-әдістемелік астары16 бет
Ауыл шаруашылығының дамуын мемлекеттік реттеудің теориялық-әдістемелік астары жайлы28 бет
Аграрлық қатынастарды экономикалық реттеу146 бет
Мемлекеттік секторды басқарудың шетелдік тәжірибесі10 бет
Сыртқы борыш және оның жай-күйін талдау22 бет
Қазақстан Республикасының несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қадағалауының мақсаты мен мiндеттерi26 бет
Қазақстан Республикасының несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қағалау34 бет
Delphi дің мультимедиялық мүмкіндіктері12 бет
Delphi ортасындағы графиканың мүмкіндіктері12 бет
Delphi ортасының мүмкіндіктері24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь