Ақтан батыр

Қазақ тарихында батырлық жыр-дастандар мен тарихи аңыз-әңгімелердің ең көп пайда болған дәуіріне XVIII ғасыр мен XIX ғасырдың бірінші жартысы аралығын қамтыған 150 жылдай уақыт жатады. Осы кезеңнің бірінші бөлігі – жоңғарларға қарсы күреспен айрықшаланып, ол кезең өз кезегінде атақты Қабанбай, Бөгенбай, Наурызбай, Есет, Тайлақ,Саурық және тағы басқа көптеген қолбасшы – батырларды дүниеге келтіргені белгілі. Ал екінші бөлікке жоңғарларға қарсы күрестен кейінгі – Ресей отаршылдығы мен езгісіне, ортаазиялық Қоқан, Бұхар, Хиуа хандықтарының озбырлықтарына, басқыншылықтарына, тонаушылықтарына қарсы болған көтерілістер, ұлт-азаттық қозғалыстар кезеңі жатады.Уақыт жағынан алғанда бұл кезеңге XVIII ғасырдың 70-ші жылдары мен XIX ғасырдың 60-шы жылдары аралығы сай келеді. Осы кезеңде де қазақ халқы өз ортасынан тарихи тұлғалардың, әсіресе батырлардың көп шоғырын тарих төріне шығарады. Саржан, Кенесары, Наурызбай секілді хан-сұлтандар, Сырым Датұлы, Исатай Тайманұлы, Махамбет Өтемісұлы, Жоламан Тіленшіұлы, Есет Көтібарұлы, Жанқожа Нұрмұхамедұлы секілді батырлар мен билер - осы қиын-қыстау дәуір дүниеге әкелген тұлғалар. Төменде біз сөз еткелі отырған тұлғаның бірі, Жанқожа батырдың қарулас серігі – Ақтан батыр да осы кезең дүниеге келтірген батырлардың қатарына жатады.
        
        Ақтан батыр
5-Тамыз 2010
Пікірлерді көру
Қазақ тарихында батырлық жыр-дастандар мен тарихи аңыз-әңгімелердің ең ... ... ... XVIII ғасыр мен XIX ғасырдың бірінші жартысы аралығын
қамтыған 150 ... ... ... Осы ... ... ...... күреспен айрықшаланып, ол кезең өз кезегінде атақты ... ... ... ... және тағы ... ... ... батырларды дүниеге келтіргені белгілі. Ал екінші бөлікке жоңғарларға
қарсы күрестен кейінгі – Ресей ... мен ... ... ... Хиуа ... ... ... қарсы болған көтерілістер, ұлт-азаттық қозғалыстар кезеңі
жатады.Уақыт жағынан ... бұл ... XVIII ... 70-ші жылдары мен
XIX ғасырдың 60-шы жылдары аралығы сай келеді. Осы кезеңде де қазақ халқы
өз ... ... ... ... ... көп ... тарих
төріне шығарады. Саржан, Кенесары, Наурызбай секілді хан-сұлтандар, ... ... ... ... ... ... Тіленшіұлы, Есет
Көтібарұлы, Жанқожа Нұрмұхамедұлы секілді батырлар мен билер - осы ... ... ... ... тұлғалар. Төменде біз сөз еткелі ... ... ... ... ... серігі – Ақтан батыр да осы кезең
дүниеге келтірген батырлардың қатарына жатады.
Ақтан батырдың есімі бүкіл ... ... ... ... өмір ... аймағы – Арал, Қазалы, Шалқар өңірлеріндегі тұрғындар
батыр есімімен жақсы таныс. Батыр есімінің ... ... ... ... ... кеңестік кезеңдегі үстем идеологияның кері ... ... ... ... бойында батырлық қасиеті мен ... ... ... ... оның өмір ... ... кеңестік
тарихшылардың жүректерінің дауаламауы жатса керек.
Өткен ғасырдың 90-шы ... ... ... ... Арал және ... ... ... жергілікті авторлар: Ш.Айтуғанұлының,
М.Сақтағановтың, Б.Алпамысовтың, О.Аяпбергеновтың және тағы ... ... ел ... ... ... ... мен дастандары жарық көрді. Батыр ... ... ... ... ... ... бейіті жөнделіп, қайта жаңғыртылады.
Ақтан батырдың өнегелі өмірі мен ерлікке толы ... ... ... мен жеке басының қасиеттерін қалың оқырманға таныстыра отыра, оның
XIX ... ... ... қазақ халқының ... алар орны мен ... ... жөн көріп отырмыз.
Тарихи тұлғаларды өмір сүрген заманы қалыптастырады деген қағиданы ескере
отыра, батыр бабамыздың өмір ... ... ... ... ... ... халқына тигізген қиындықтарына тоқтала кетелік.
Ақтан батыр өмір сүрген XVIII ... ... ... мен XIX ... ...... ... ең бір ауыр кезеңге жатады. Жоңғарларға
қарсы күресте қазақ халқы ... ұлт ... ... ... ... да, ішкі ... мен ... тұтастығын әлсіретіп алады. Мұндай
жағдайды Ресей жақсы пайдаланып қазақ ... ... ... отын одан әрі ... ... ... нәтижесінде Тәуке хан
тұсындағы қазақ мемлекеттілігі өзінің бір орталықтан басқарылатын жүйесінен
айырылып, ... ... ... ... бар ... ... ... кетеді. XVIII ғасырдың ортасынан XIX ғасырдың ортасына
дейінгі Ресейдің ... ... ... ... ... саясатының алғашқы кезеңінде Кіші жүз бен Орта ... ... ... одан әрі ... де, ... ... ... билік біржолата жойылып жіберіледі, қазақ жерлерін қоршай әскери
шептер мен бекіністер салынады, ... ... ең ... жерлері
тартып алынады және қазақ халқының басына әртүрлі көлемдегі алым-салықтар
салынады. «Бірлігі жоқ елдің тірлігі ... ... ... ... осы бір ауыртпалық кезеңді ортаазиялық хандықтар да ... ... ... ... да осы кезеңде Жетісу өңірін, Шу, Талас
өзендері бойын, Сырдың жоғарғы және орта ... ... ... ол өңірлерде өз бекіністері мен ... ... ... ... ... ... Ал Хиуа ... болса Сырдың төменгі
ағысы бойындағы жерлерге, Арал теңізі бойына және ... ... ... Хиуа ханы да ... ... ... секілді бұл
өңірлерде өз бекіністері мен ... ... ... әскери күштерін
орналастырады. Өзінің тағайындаған өкілі арқылы жергілікті халықты басып-
жаншып ұстап отырады. Сол ... осы ... ... ... ... езгінің ең бір сұмдық түрлерін бастарынан өткереді. Ақтан батырдың туып-
өскен өңіріндегі халықтың жағдайы XIX ғасырдың ... ... ... ... ... ... үшін бірнеше дерек мәліметтеріне жүгінелік.
1812 жылы қыс айында Хиуа ханы ... ... жж. хан ... өзі
бастап Сырдария мен Қуандария өзендерінің бойында қыстап жатқан бейбіт елге
шабуыл жасайды. Бұл өңірдегі Кіші ... ... ... ... 100 мың ... 40 мың ... айырылады, 500-дей қыз-келіншек
тұтқынға әкетіледі. 1815 жылы Мұхаммедрақым 5000 әскерін тағы да ... ... ... ... руларын тонауға аттандырады. Бұл жолы Кіші
жүздің шекті рулары жапа ... Хиуа ... мол ... кері ... ... ... ... жорығы тағы да осы ... ... ... тек ... ... ... саны ... асады. Міне, осындай
шапқыншылықтардан кейін Сыр бойы қазақтарының бір бөлігі Хиуа ... ... ... ... ... ханы ... халықты басқару үшін қазақ хандары әулетінің кейбір
өкілдерін өз жағына тартады да, олармен қыз ... қыз ... Ал ... ... ... сұлтандар арасында алауыздық оттарын ... 1819 жылы ... ... ұлы ... Мұхаммедрақым Сырдың
төменгі бойындағы қазақтарға хан етіп бекітеді. Шекті руларының ... ... Хиуа ... ... ... ... іш бұратынына
көңілі толмаған Мұхаммедрақым оған қарсы Жанғазыны айдап ... ... ... ... ... бақылауда қадағалап отыру үшін Сырдың төменгі ... ... ... Сол бекіністердің ішіндегі ең белгілісі ... ... ... ... бірнеше атауы болған: Жанкент, Жанқат,
Бесқала және бекіністі ... Хиуа ... ... ... ... ... ... Сыр бойы қазақтарының арасындағы
берекесіздікті қоздыра отыра, Хиуа ханы өңірді өз ... ... ... ... ... ... қанауға мүмкіндіктер алады. Хиуа
ханының, оның бектерінің қарапайым ... ... ... ... ... жылдан жылға арта түседі. Міне, осындай ... ... ... ... қарулы қарсылықтар көрсетуге,
көтерілістер жасауға ... Осы ... ... қиын ... ... ... Ақтан батыр және тағы басқа ел ішінен шыққан батыр
тұлғалар атқа ... қол ... Хиуа ... ... ... ... ... ерлік жолын баяндамас бұрын оның шыққан тегіне тоқталып
өтелік. Ол – Кіші ... алты ата Әлім деп ... ... Қаракесек тайпасының өкілі болып табылады. Бұл тайпа өз
ішінде Есіл және ... ... деп те ... атты екі ... Ақтан батыр Есіл атты тайпалық қанаттан өрбиді.Одан әрі шежіреге
сүйенсек, Есілден – Үңгіт, Жолай атты бөлімдер таралады да, ... өз ... ... және ... ... үш ... ... жіктеліп
кетеді.Тайпалық бөлімшеге түпата болған Жақау батыр – ... ... ... ... ... ... ... мен ел арасында кең
тараған тарихи аңыз-әңгімелер Жақауды қарақыпшақ ... ... ... ... және өз ... әрі би, әрі ... ... атақты
тұлға деседі. Тіпті кейбір шежірелерде оны хан деп те атайды. Бұл ... ... ... ... ... ... қысқаша түсініктеме
беруді жөн көріп отырмыз. Хандық кезеңде ... ірі ... ... ұрыста шешуші рөл атқарған қолбасшыларға, батырларға сый-сыйапаттар
беріп ... ... ... ... ол ... болып саналады.
Сондай марапаттаудың ең жоғары түріне – хандардың өз ... ... ... бір ... ... жатқан. Кейіннен сол батырлардың ұрпақтары
мақтанышпен өз аталарын хан деп атауды дәстүрге айналдырған. ... ... хан ... осындай жағдайға байланысты туған деп есептейміз.
Жақау батырдың бес ... ... ... ... Шоңай, Аман, Түмен,
Қасаболат, Шой және Малайсары атты тоғыз ұл туып, олар ... руға ... ... ... ... ... Тыныбектен – Тілес, одан Ақай,
Абылай, Атан, Батыр, Сатым және Шөкір есімді аталар тарайды. Ал ... ... ... мен ... ... батырлық жырларында болашақ батырлардың дүниеге келетінін белгілі
бір әулиелер, көріпкелдер немесе арқалы адамдар алдын ала болжап ... ... ... да ... ... алдында есімі бүкіл Қаракесек
тайпасының ұранына айналған Ақпан әулие болжай білген екен. Бұл туралы ... ... ... ... бар: ... ...... шешесінің
төбесінде шырақ жанып жүргенін көрген әруақты Ақпан батыр: «Мына ... бала ... ... бала ... ... кереметі бір бөлек. Бүкіл
Әлімнің намысын қорғайтын батыр болар. Бірақ, мен бұл баланы көре ... ... ... ... ... – деп ... ... болатын
қартайған шағында. Сөйтіп, мінген атының ... ... боз ... ... ... – деп қалдырған екен. Ақай атамыз осы ... ... ... ... ... ... азан шақыртып Ақтан деп
ат қойыпты. …Сонымен есімі бүкіл Қаракесекке ұран ... ... ... ... ... ... қысылғанда ойнақшып шыға келетін киелі
бұлты осы атасынан қоныпты» (Айтуғанұлы Ш. Қаракесек Ақай ұлы ... ... 1997, 7 ... ... ... жылына келсек, ол жөнінде екі түрлі пікір бар. Арал,
Қазалы өңіріндегі шежірешілер мен қариялардың айтуынша ол 1770 жылы ... ... ... ... ... ... ауылына қарасты «Тілес» арығы
бойындағы «Түлкіқашқан» деген жерде дүниеге келіпті. Бұл қазіргі кезде кең
тараған пікірге ... Ал ... ... мен ... ... жылы ... деседі (Шүкіров Қ. Әлім, Ұланақ – ... ... ... 2005. 43 б.). Бұл ... ... сан ... ... да, онда біршама шындыққа сәйкес келетін тұстары бар. ... ... ... Шортайдың ұрпағы Жолдасбай Қошқарұлының дерегі бойынша ... жылы ... ... ... Ш. Қаракесек Ақай ұлы Ақтан батыр.
Қазалы, 1997, 23-б.). Және де ... ... ... басындағы
құлпытаста өлген жылы деп «1876» ... ... ... ... ... ... ... дастанында 1830-40-шы жылдардағы оқиғаларға қатысты
мынадай жолдар айтылады:
«Тұлғалы адам екен Ақтан ... ... мен ... ... ер ... осы биыл,
Елудің есігінен аттап жатыр» (Омаров Ф. Ақтан батыр. Дастан. Мына кітапта:
Шүкіров Қ. ...... ... ... ... 2005, 47 ... бір ... 1860 жылдан кейін Жанқожа батырдың кегін қайтарған
Төртқара Байқазақ ... орыс ... ... ... батыр оны құтқарып
алған екен.(Райымбаев К.Кіші жүз Алшын Әлім Ұланақтан (Қаракесек) ... ... ... ... ... 2000, ... Осы жоғарыда келтірген
ауызша дерек мәліметтері Ақтан ... 1785 жылы ... ... ... ... бір ... ... екендігін дәлелдей түседі. Дегенменде,
шындық әлі де болса ақиқат емес. Сол ... де ... ... ... ... ... бұл ... арнайы қарастырылып, оң шешімін
табады деген ойдамыз.
XIX ғасырдың ... ... Әлім ... ... ... рулары да жаз айларында Ор, Торғай, Ырғыз өзендері алқаптарында,
Мұғаджар тауы маңында ... ... Сыр ... өткізген.(Мейер Л.
Материалы для географии и статистики ... ... ... ... СПб., 1865.89-98-б.б.). Алты Алаштың анасына ... бойы қай ... ... ... мен пана ... белгілі. Сыр
бойындағы әрбір қыстаулар мен жайылымдарды ... ... ... ... пен жүйе ... ұзақ ... бойы қоныстанып отырған.
Қаракесектердің қыстаулары Сыр мен Қуанның төменгі ағысы бойында ... да, ... да ... ... ... Хиуа хандығының езгісі
мен бектерінің озбырлықтарын осы өңірді қыстайтын Кіші жүздің барлық ... ... ... ... Жоғарыда айтып өткеніміздей, Хиуа хандығының
үстемдігі Сырдың төменгі ... XIX ... 20-шы ... ... орнап
болса, одан кейінгі жылдары ол күшейе ... ... ... ... ... арасында бірлікке жол бермеу үшін Хиуа ханы әр руды ... төре ... ... ... ... де бір-бірімен
шағыстырып отырады. Жекелеген ру-тайпа билерін өз жағына тартып, қанау мен
езгінің қолшоқпарына айналдырады. Осындай ... әр ру ... ғана ... ... ... ... жұртының намысын бірлесіп қорғағаны байқалады.
Оны біз Жанқожа батыр бастаған, Ақтан батыр, ... тағы ... ... ... төменгі Сыр бойы қазақтарының Хиуа хандығының езгісіне
қарсы күресінен көре ... Ел ... ... ... ... ... ең шырқау шегіне көтерілісшілердің төменгі Сыр бойындағы
Хиуа ... ... ... хиуалық наместник Бабажанды өлтіруі мен
Хиуа ханының сол өңірге тағайындаған ханы Жанғазы төрені ... ... ... осы ... басты рөлдердің бірін атқарғандықтан, оған
тереңірек ... ... ... ... ... жергілікті жердегі хан өкілдері Жанғазы
төренің, Бабажан сарттың озбырлықтары шектен шығып, батырлардың ашу-ызасын
туғызады. Халықтың сол ... ауыр ... ... ... ... ұлы ... ... дәріпті.
Сырдың бойын сағалап,
Көп қаланы салыпты.
Әкім қылып осы елге
Бабажан деген бір сарттың
Қолына берді жарлықты.
Біздің Алаш баласы
Бабажан ... ... ... ... емей ... қошқар, саулықты,
Үй басына салыпты.
Еріксіз қара қозыдан,
Бабажан алды салықты.
Елде жақсы мал болса,
Елде сұлу жар болса,
Елде жақсы қыз болса,
Бабажан алып сарықты.
Бастан кетіп ... ... ... ... М. ... Ақтан батыр ардақтайық.
//Толқын. 4 қыркүйек 1992 жыл. )
Міне, осы ... ... ғана ... Хиуа ... ... ... ... қазақтары көтерілісінің себептерін көрсетіп отыр. Ал көтеріліске
түрткі ... ... ... ... ... ... Бабажанның азаптап,
сонан кейін мойнына тас байлатып өзенге ... ... ... Бұл кезде
Жанқожа батыр қырда жайлауда болса керек. Болған оқиғаның анық-қанығына ... ... ... ... ... ... әрі үзеңгілес досы Қаракесек
Ақтан батырға, басқа да ру-тайпа батырларына хабар жіберіп, күзге ... ... ... өзін ... ... жылдың күз айларының бірінде Ақтан батыр өзінің ... ... ... ... Бір күн ерте ... ... Жанқожа батырдың
жігіттерін күтетін болса, Бабажанның ... ... ... бекіністерін
нығайтып алатынын сезіп, қарсыласына ес жиғызбай бірден ... ... ... ... ... көмекке келген хиуалықтардың 200-ден аса
мылтықпен ... ... ... ... ... ... шабуылға
хиуалықтар мылтықпен оқты қарша боратып ... ... ... Сол кезде
Ақтан батыр қаһарына мініп ашуланғанда шайдай ашық аспанды кенеттен ... ... да, ... ... құйып береді. Қамал ішіндегі хиуалық
әскерлердің білтелі мылтықтары ылғалданып атылмай ... ... ... ... ... ... ... ордан қарғып өтіп, бекіністің ішіне
енеді. Батырдың жасақтары да «Ақпан» ... ... ... ... салады. Көп ұзамай-ақ жау әскерлері мардымды қарсылық көрсете ... ... ... ... ... ... мінгестіріп алып, қашуға
тырысады, бірақ мінген аты орға құлап, қазақтардың қолына түседі. Осылайша,
Хиуа ханының төменгі Сыр бойындағы ... ... әрі ... ... қамал
алынып қиратылады. Қаракесек жасақтары ұрыс барысында жауынның ... ... ... деп, ол ... ... ұрпаққа небір
әңгімелерді жеткізеді. Бекініс ішінде өзін хан ... ... ... ... түсіріледі. Осыған байланысты ел арасына кең тарап кеткен ... ... ... бір ... бар аты ... Ақтан Сыр мен Қырға болған мақтан.
Жауына Жанқожамен қатар шауып,
Ұшырған төрелерді алтын тақтан».
Келесі күні Жанқожа ... ... ... бітіп, қамал алынып болған
болатын. Досына әбден риза болған Жанқожа:
– Ақтан ... ... күн туды ... – деген өзінің жиі айтатын сөзін қайталапты дейді.
Бұл оқиға Ақтан батырдың батырлық қасиеттерін көрсететін бір ғана ... ... ... ... ... ... көтерілісшілер Қуандария
бойындағы келесі бір хиуалық бекіністің тас-талқанын ... 1845 ... ханы ... Сыр ... көтерілісті басу үшін және қиратылған
бекіністерін қалпына келтіру үшін ... ... 2000 ... ... ... өз ... Жанқожа батырдың басшылығы арқасында
хиуалықтарға тойтарыс береді. ... ... жау ... жете
алмай кейін оралады.
Ақтан батыр тек Хиуа ханына қарсы емес, сонымен бірге ... ... ... ... ... бірге тізе қосып, Сырдың орта ағысы бойындағы
Қоқан бекіністерін де ... ... 1844 -1847 ... осы ... ... ... ... секілді қоқандық бекіністерге
жасалған шабуылдарға өз жасағын басқарып қатынасады. Бұл деректердің бәрі
Ақтан ... ... ... ... XIX ... ... Сыр ... қазақтарының Хиуа, Қоқан хандықтарының езгісіне
қарсы ... ... ... бірі ... ... деп ... айтуға болады.
Ел ішінде кең таралған ауызша материалдар ... ... ... бірге әділ, турашыл және елдің бірлігі мен ... ... ... кемеңгер би болғандығын да көрсетеді. Оның мұндай
қасиеттерін мынадай деректер дәлелдейді.
Жанқожа ... Хиуа ... ... ... ханның қолшоқпары болып
қара халыққа тізесін батырғандарды жазалай бастайды. ... ... ... ... ол ... орындалады. Ал Жанғазы хан мен Раманқұл, Айбосын
және Тәбекен ... ... үш ... ... сатқан сатқындар» деген айып
тағып, ... да ... ... Осы ... ... бас ... ... бәрі Жанқожаның айбары мен айбатынан ыққандай ... яғни ... ... ... Ал ... ... болса бұл
жазаның арғы-бергі жақтарын ой елегінен өткізе келе, оның ел ... ... ... зиян келтіретінін көре біледі де, Жанқожа батырға
мынадай ақыл айтады:
– «Батыр, сен абыройлы жеңісіңнің үстіне мына үш ... ... ... ... қой. Егер сен ол ... ... ізіңе еріп жауыңды
жапырып жүрген мына халқыңды өзіңе қарсы ... ... ... ... да, ... де ... Сосын халқың теріс қарайды да
ізіңе ермейді. Қайта сен халықты ... ... оған ... түс. ... да
былай халықтың алдында абыройың мен беделіңді ... ... ... ... ... өзің өлтірмей, олардың үшеуін де өз руларының билігіне
бер. Оларға жазаны өз рулары берсін және оларға қандай жазаның ... ... ... ... Раманқұлды Құрманай мен Құттықтың, Айбосынды
Асанның, Тәбекеңді Әйдербектің ... бер. ... сен де, ... ... ... ... ... Халық сол кезде саған да,
басқаларға да ... ... ... арта ... Елің сонда маңайыңа
үйіріліп, бұдан да гөрі өзіңе жақындай түсері ... – деп ... ... (Айтуғанұлы Ш. Қаракесек Ақай ұлы Ақтан батыр. Қазалы, 1997, ... ... ... бұл ... ... батырға ұнап ол бұрынғы райынан
қайтады да, үш биді жазалауды өз ... ... ... ... арқасында онсыз да ішкі бірлігі онша болмай тұрған ру-тайпа
арасындағы ... жол ... ... ... батырдың ел
арасындағы татулықты, ынтымақ пен бірлікті сақтауға қатысты осындай айтқан
ақыл-кеңестері туралы тарихи ... көне көз ... мен ... ... ... ... өлкетанушылар жиі айтып отырады.
Ақтан батырдың іс-әрекеттері оның досқа адал болғандығын дәлелдейді.
Төртқараның ... бірі – ... ... ... талай жорықтарына
қатысқан адам екен. Ақтан батырмен де жақсы сыйласта болыпты. ... ... кек ... деп ... ... орыс ... ілініп, Елек абақтысына қамалыпты. Досының қиын ... ... ... батыр түрмеге шабуыл жасап, Байқазақты босатып
шығарады. Сонда батырға риза болған ... ... ... ... қатын туса ұл тусын Ақтандай-ақ!» – деп қарулас досына әбден риза
болған екен (Райымбаев К. Кіші жүз ... Әлім ... ... ұлға ... ... ... Қызылорда, 2000, 102 б.).
Ақтан батыр өмірінің соңғы кезеңін Сыр бойында емес, ... ... ... сол ... қайтыс болады. Оның туған жылына қатысты екі пікір
болса, ... жылы ... де ... Кең ... ... – 1854 жыл ... деп – 1876 жыл айтылады. Біздің ойымызша, ... ... ... Оның ... Ақтөбе облысындағы Берсүгір станциясынан 30-35
шақырымдай жердегі «Тебенсай» ... сай ... ... Осы жерде Ақтан батырдың не себепті төменгі ... ... ... ... кетуіне жауаптар іздеп көрелік. Біздің ойымызша оның
бірнеше себептері бар сияқты. Бірінші ... – 1847 жылы ... ... ... ... ... ... байланысты өзеннің
төменгі жағындағы Ақтан батыр ауылдарының өмір сүруіне қиыншылықтардың
тууы, екінші ...... ... ... қауіп-қатерлер, үшінші себеп –
1856 жылғы Жанқожа ... ... ... ... ... орыс
әкімшілігінің қысымшылықтары болса керек. Ақтан батыр Ырғыз бойына қайтыс
боларынан 15-20 жылдай бұрын көшіп ... ... Оған ... ... ... Ақтан батырдың есіміне байланысты «Ақтан сайы», «Ақтанның қыстауы»,
«Ақтанның құдығы», «Ақтан шыңы», «Ақтанның ақ жоңы», ... ... ... жер
атауларының сақталып қалуы жатады. Мұндай жер ... сол ... ... ғана ... болатындығын дәлелдеп жатуды артық деп
санаймыз.
Енді ... ауыз сөз – ... ... ... ... айта кетелік.
Шежірелерде батырдың Ес және Айғасқа есімді екі ұлы ... ... ... мен керемет қасиеті үлкен ұлы – Еске ... ... атты ұл ... ол ... ... екен. Екінші ұл – Айғасқадан ... ... ... ... ... да, олардың әрқайсысы өз ішінде бірнеше
аталарға жіктеліп кете береді. Қазіргі таңда Ақтан ... ... ... ... ... ... облысының Арал ауданында тұрып
жатыр.
Ақтан батырдың есімі туған халқына егемендігіміздің алғашқы күндерінен
бастап ... ... ... ... ... 90-шы ... тарихи
тұлғаларымызбен қайта қауышу кезінде батыр бабамызға ... ... ... ... Қазалы, Шалқар өңірлерінің азаматтары жүзеге асырды.
«Тебенсайдағы» батыр бейіті жаңғыртылып, күмбез салынса, ... ... ... мен ... ... ... ... бастады. Бірақ
әлі де болса батыр баба ұрпақтарымен толық қауыша алмай жатқан секілді.
Өйткені оның ... өмір ... ... ... ... ... қалдырған
өсиет сөздері қазіргі ұрпақ үшін, халық үшін ауадай ... ... ... ... толық қауышу үшін оның рухани мұраларын толық ... ... ... ... ... ... ... қатысты ауызша, жазба
дүниелердің бәрін жеке кітап түрінде басып шығарса – нұр үстіне нұр болар
еді. ... ғана біз ... ... адалмыз деп айтқан болар едік.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ер бағынан ат бағы артық20 бет
Жыраулар XV – XVII ғғ. әдебиеті5 бет
«Олжабай батыр» жырының тарихи-фольклорлық сипаты3 бет
Абылай хан, әбілмансұр (1711-1781)63 бет
Алтай3 бет
Ағыбай батыр Қоңырбайұлы4 бет
Ақтабан шұбырынды40 бет
Жәнібек батырдың балалық шағы туралы17 бет
М. Әуезов32 бет
Мағжан Жұмабаев шығармалары36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь