Бухгалтерлік басқару есебі

Кріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2 . 4

1. Бухгалтерлік басқару есебінің пәні және
экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5 . 9

2. Басқару шешімдерін қабылдау және
басқару есебінің заңнамалық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ..10 . 14

3. Басқару шешімдерін қабылдауда қолданылатын
шығындардың жіктелімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15 . 22

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23 . 24

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25
Бухгалтерлік есепті реформалауда жасалған тұжырымдама міндеттернің бірі – ішкі ақпараттық жүйе арқылы кәсіпорында басқаруды жетілдіру болып табылады. Тиімді басқару принциптері мен есепті ұйымдастырудың жаңа амал-тәсілдерінің негізі ретінде Қазақстанда іс-әрекет етушіге неғұрлым жақын еуропалық құрылым алынды.
Нарықтық экономика ресурстың барлық материалдық, еңбек және қаржылық түрлерін ұтымды пайдалануды көздейді, олар кәсіпкерлік іс-әрекеттің күтілетін нәтижесін (табыстылығын) қамтамасыз етуі тиіс.
Басқарушы есеп кәсіпорынның қаржылық ақпараттарын ішкі пайдаланушыларға жеткізіп отыратын жүйе болса, ал қаржылық есеп жоғарыда айтылған қаржылық ақпаратты ішкі пайдаланушылармен қатар сыртқы пайдаланушыларға жеткізіп отыратын жүйе. Яғни, басқарушы есептің мәліметін кәсіпорын басшылары қандай да бір шешім қабылдау үшін пайдаланса, қаржылық есептің мәліметін бұлармен қоса жабдықтаушы кәсіпорындар, банк мекемелері, салық органдары және тағы басқалары да пайдаланады. Кез-келген ұйым үшін қаржылық есеп міндетті түрде жүргізілетін болса, басқарушы есептің жүргізілуі және оның тәртібі әрбір кәсіпорынның экономикалық саясатына байланысты. Қазақстан Республикасында бухгалтерлік есепті реформалау ұдайы жүргізіледі. Есептің халықаралық жүйесіне көшу қолға алынды, осыған орай қазақстандық кәсіпорындардың тәжірибесіне қаржылық және басқарушылық есепті енгізу үшін нормативті құжаттар әзірленді.
Басқару есебі кәсіпорынның қолда бар ресурстарын пайдалануды меншік иесі тарапынан бақылауға бағытталған. Мұнда қорытындыларды, шығындарды және олардың тиімділігін білу маңызды.
Қазіргі уақытта басқару ресурстарын жүйелеу мен өндіріс шығындары проблемасы көкетесті, дегенмен әрбір қайта жасалған кәсіпорын көптеген жағдайларда мыналардың есебінен өндірістік емес шығындар болады:
• өндірістік құжаттарды толық пайдаланбау;
• айналымдық қаражаттың айналымдылығын өндірістік ресурстарға жоғары баға болуына байланысты азайту;
• негізінде кесімді белгіленетін сипаттағы еңбекақының қайтарымдылыққа (өндірістік) және т.б. сай келеді;
Кәсіпрындар іс-жүзінде жоспарлау мен өзіндік құнды калькуляциялау саласындағы мамандарды тартпайды, бұл шаруашылықөты тиімсіз жүргізуге, кейде банкротқа ұшырауға әкеледі. Бақылаусыздық пен жылдам ақша алу кезі өтеді, оның орнына шаруашылық жүргізудің өркениетті формасы келеді, ол меншік иелерін әуелі шығыстар мен кірістерді санауға, содан кейін ғана шешім шығаруға мәжбү етеді.
1. В.Л.Назарова, Жапбарханова М.С. «Басқару есебі» - Алматы, Экономикс, 200 .
2. К.К Кеулімжаев, З.Н. Әжібаева, Н.А. Құдайбергенов. Бухгалтерлік есеп принциптері.- Алматы:Экономикс, 2003.

3. В.Л.Назарова. Бухгалтерлік есеп. – Алматы:Экономика, 2005.

4. С.Б.Баймұханова. Бухгалтерлік есеп. – Алматы:ИздатМаркет, 2005.

5. Карпова Т.П. Управленческий учет: Учебник – М.:ЮНИТИ, 2002.

6. Макаров В.Г. Теоритические основы бухгалтерского учета. М:Финансы, 1978

7. Кондратьева Н.С. Основы бухгалтерского учета: Учебное пособие – М.:Финансы и статистика, 2000.

8. Әбдіманапов Ә.Ә. Бухгалтерлік есеп теориясы және принциптері.- Алматы:АЙАН, 2001.

9. Укашев Б.Е. , Әжібаева З.Н. Бухгалтерлік есеп теориясы. Алматы:- Ұлағат,1999.

10. Ержанов М.С. Основы бухгалтерского учета и новая корреспонденция счетов. – Алматы: Ержанов и К. 2003
        
        ЖОСПАР :
Кріспе......................................................................
............................2 - 4
1. Бухгалтерлік басқару ... пәні ... 9
2. ... ... қабылдау және
басқару есебінің ... - ... ... ... ... қолданылатын
шығындардың
жіктелімі...........................................................15 -
22
Қорытынды...................................................................
........................23 - 24
Пайдаланылған
әдебиеттер................................................................25
Кіріспе
Бухгалтерлік есепті реформалауда жасалған тұжырымдама ... ... ішкі ... жүйе ... кәсіпорында басқаруды жетілдіру болып
табылады. Тиімді басқару принциптері мен есепті ұйымдастырудың жаңа ... ... ... ... ... ... неғұрлым жақын
еуропалық құрылым алынды.
Нарықтық экономика ресурстың барлық материалдық, еңбек және ... ... ... ... олар кәсіпкерлік іс-әрекеттің
күтілетін нәтижесін (табыстылығын) қамтамасыз етуі тиіс.
Басқарушы есеп кәсіпорынның қаржылық ақпараттарын ішкі ... ... жүйе ... ал ... есеп ... айтылған қаржылық
ақпаратты ішкі пайдаланушылармен ... ... ... ... ... Яғни, басқарушы есептің мәліметін кәсіпорын басшылары қандай
да бір шешім қабылдау үшін пайдаланса, қаржылық есептің мәліметін ... ... ... банк ... ... ... және ... да пайдаланады. Кез-келген ұйым үшін қаржылық есеп міндетті түрде
жүргізілетін болса, басқарушы есептің жүргізілуі және оның ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында
бухгалтерлік есепті реформалау ұдайы жүргізіледі. Есептің халықаралық
жүйесіне көшу ... ... ... орай ... кәсіпорындардың
тәжірибесіне қаржылық және басқарушылық ... ... үшін ... әзірленді.
Басқару есебі кәсіпорынның қолда бар ресурстарын пайдалануды меншік
иесі тарапынан ... ... ... ... ... және
олардың тиімділігін білу маңызды.
Қазіргі уақытта басқару ... ... мен ... ... көкетесті, дегенмен әрбір қайта ... ... ... ... есебінен өндірістік емес шығындар болады:
• өндірістік құжаттарды толық пайдаланбау;
• айналымдық қаражаттың айналымдылығын ... ... ... ... ... ... негізінде кесімді белгіленетін сипаттағы еңбекақының қайтарымдылыққа
(өндірістік) және т.б. сай келеді;
Кәсіпрындар іс-жүзінде жоспарлау мен ... ... ... ... ... бұл ... ... жүргізуге,
кейде банкротқа ұшырауға әкеледі. Бақылаусыздық пен ... ақша алу ... оның ... шаруашылық жүргізудің өркениетті формасы келеді, ол
меншік иелерін әуелі шығыстар мен кірістерді ... ... ... ... ... ... етеді.
Кейбір бөлімшелері мен қызметкерлерді ақпараттық қамтамасыз ету деңгейі
барлық кәсіпорынның өндірістік іс-әрекеті басқарудың тиімділігіне ... көп әсер ... ... ... басқару үшін қажетті ақпарат
басқару есебінің жүйесінде ... есеп ... ... ... ... үшін бухгалтерлік
басқарушылық есепке үлкен мән беріледі. Қазақстан Республикасы Президенті
Н.Ә.назарбаев кәсіпкерлерге үндеуінде есепті, есеп ... ... ... ... ... ... Ол өзінің бұл
үндеуінде қаржылық есеп беруді жасауды және ... ғана ... ... жоқ, сондай-ақ әр түрлі экономикалық шешімдерді ... ... ... есеп ... ... кейін жағдай жақсы жағына
өзгеріп, бухгалтерлік басқарушылық есептің біртұтас жүйесіндегі әдістерді
интеграциялауға мүмкіндік алды. Әртүрлі оперативті экономикалық ... үшін ... мен ... кәсіпорынның өндірістік әрі
қаржылық жағдайы ... ... ... ... ... ... есеп жүйесінен басқарушылық есепті элемент ретінде
бөліп қарастыруға мүмкіндік ... ... ... ... анықтамасы бойынша,
бухгалтерлік есеп—бұл ақпараттарды, есептеулерді және көрсеткіштер ... ... бұл ... ... ... ... және
шешім қабылдауда пайдалану. Ал, ... ... ... ... ... ... және ... реттеуге көмектесетін
ақпараттарен қамтамасыз ету жүйесі. Оған басқарушы қызметкердің өз ... аса ... ... ... ... ... түсіндіру,
ақпаратты тапсыру және қабылдау жатады. Ол зерттеудің жүйесі мен және
саласы болып табылады.
Есеп ... ... әне оның ... ... ... ... есептің
айрықша құқы болып табылады.
Бухгалтерлік есеп қаржылық ақпараттың сипаты және көлеміне байланысты.
Субьект оны әр ... ... ... ... ... ... ... асыруға немесе біріг3п жүргізуге пайдалануға береді.
Басқарушылық есеп ... ... ... пен ... ... ... есептің обьектілеріне кәсіпорын мен оның ... ... ... ... ... ... ... құрылымдық бөлімшелерінің шаруашылық ... ... ... ... ... ішкі баға ... бюджеттеу,
болжау, және іштегі есеп беру жатады. Басқарушылық есептің ең ... ... ... яғни ... ... ... ... құнымен экономикалық есеп айырысу жүйесі.
Орындалған есеп айырысу базасында бір тапсырманы шешудің ... ... ... ... және олардың ішінен оңайлысын
іріктеп алып, ... ... ... ... қабылдау керек. Шешім
қабылдау тәжірибесі баламалы нұсқаларды салыстырып бағалауды және ... ... ... ... ... Бұл үшін ... пайдаларды да
қоса ескеретін, баролық баламалы нұсқалар бойынша ... ... ... ... туралы ақпарат аса қажет.
Басқарушылық есеп негізінде мыналар шешім табады:
1) оперативтік тапсырмалар:
• заласыздық нүктелерін анықтау;
• өнім шығарылымын ... өнім ... ... ... ... бас ... ... алу;
• бәсекелестік жағдайда баға белгілеу бойынша шешім қабылдау;
2)ұзақ мерзімді стратегиялық маңызы бар ... ... ... ... есебінің пәні және экономикалық ... ... ... ... ... жүйесін құруға
ықпалы.
Басқару есебі – экономикалық субьектіні жоспарлау, бақылау және басқару
іс-әрекетін реттеу мен шешім ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік теория мен практикада «Басқару есебі»
ұғымын, салысмтырмалы түрде алғанда, ... ғана ... ... ... негізінде қаржылық, материалдық және еңбек ресурстарын
тиімді басқару жүйесі жатыр.
Нақ басқару есебі кәсіпорындағы ... ... ... ... ... ... оның ... басты назар, мысалы,
бөлімшелер қызметін бағалау және өнім мен өндірістің ... ... ... ... ... ... есебіне аударылады.
Осылайша, басқару мақсатымен есептің ақпаратты өзгерту ... ... есеп ... ... ... есебі келеді.
Басқару есебінің мазмұнын ... ... екі ... ... ... ... мен олардың нәтижелеріне біріктенуге
болатын өндірісті басқарудың бүкіл ... ... ... ... ... кәсіпорынның шаруашылық қызметі барысында адам
еңбегінің мақсатқа ... ... ету. Олар ... негізгі құралдар – еңбек құралдары (машиналар, жабдықтар, өндірістік
ғимараттар және т.б.), олардың жағдайымен ... ... емес ...... ... ... бөлінген обьектілер
(жерді пайдалану құқығы, патенттер, лицензиялар, тауарлық белгілер
және т.б.);
• материалдық ресурстар – ... ... ... ... ... ... еңбек керек – жарақтары;
• еңбек ресурстары – кәсіпорынның осы шақта бар нақты ... ... ... сәйкес қызмет пен еңбек ресурстарын пайдалану.
Шаруашылық процестер мен олардың ... ... ... ... ... ... ... мынадай түрлері жатады:
• қамтамасыз ету – дайындау;
• өндірістік;
• қаржылық - өткізушілік;
• ұйымдастырушылық;
Бухгалтерлік есептің ақпараттық жүйесі ... ... ... есеп болып екіге бөлінеді. Басқарушы есеп ... ... ішкі ... ... ... жүйе ... ... есеп жоғарыда айтылған қаржылық ... ... ... ... ... ... ... жүйе.
Яғни, басқарушы есептің мәліметін кәсіпорын басшылары қандай да бір шешім
қабылдау үшін ... ... ... мәліметін бұлармен қоса
жабдықтаушы кәсіпорындар, банк ... ... ... және ... да ... ... ұйым үшін қаржылық есеп міндетті түрде
жүргізілетін болса, басқарушы есептің жүргізілуі және оның тәртібі әрбір
кәсіпорынның экономикалық ... ... ... ... ... ... ұдайы жүргізіледі. Есептің ... көшу ... ... осыған орай қазақстандық кәсіпорындардың
тәжірибесіне қаржылық және ... ... ... үшін ... ... ... ... және басқарушылық есепті
реттеудің бес деңгейлік жүйесі пайда болды:
• Заңды деңгей(Азаматтық кодекс,т.б.)
• Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... Шаруашылық жүргізуші субьектінің есеп саясаты;
• Субьектінің алғашқы құжаттары;
Басқарушылық есеп—субьект ақпарат жүйесінің құрамдық бөлігі.
Басқарушылық есеп—бұл идентификация, ... ... ... ... және ... да бір ... (яғн,и, ішкің есеп)
басқаруға қажетті ақпаратты тапсыру.
Бухгалтерлік басқару есебі – есеп ... мен ... ... ... ... өндірістік қызметі және оның жауапкершілік орталықтары деп
аталатын жекелей құрылымдық бөлімшелері (сегменттері) бухгалтерлік ... ісі ... ... ...... кірістер мен ұйымдағы бизнестің
осы ... ... ... ... бақылайтын менеджер
басқаратын құрылымдық бөлімше. Бұл көрсеткіш басшылықтың бөлімшесі үшін
анықталады.
Бизнестің ... заң ... ... ... ұйымның құрылымдық
бөлімшесі( бұлар бизнестің ұсақ ... ... ... ... ... ... ... (мысалы, дүкен бөлімі, ҒЗИ (ғылыми зерттеу институты)
зертханасы және т.б.)
Басқару есебінде жауапкершілік ... төрт түрі атап ... ... ... ... ... пайда орталығы;
• инвестиция орталығы;
Шығын орталығы - өндірістік ресурстардың шығындарын байқау, бақылау,
басқару, сондай-ақ оларды ... ... ... ... және өндіріс шығындарды есептеуді ... ... ... ... ... шығын орталығы ретінде құрылымдық
бөлімшелерді ... ... ... ... шығын орталығы – жауапкершіліктің жеке ... ... ... ... барлық шығындарын жоспарлау мен анықтауға
көмектеседі. Орталық бір типті машиналар мен ... ... ... Бұл ... ... ... ... қиындықсыз есептен шығару үшін біртекті
сипаттағы шығындарға себепті болады. ... ... ірі ... ... ... ... ... шығындар орталығының мөлшері үлкен болған
сайын, жауапкершілік деңгейі де биік.
Шығындар ... екі ... ... ... алады:
- берілген қаржы деңгейінен ең көп нәтиже алу;
- берілген нәтижеге жету үшін ... ... ең аз ... жеткізу;
Алайда шығындар орталығы басшыларына өндіріс бағасы мен көлемін өз
бетінше белгілеуге рұқсат етілмейді.
Кіріс орталығы – ... ... ... ... ... ... ... береді, бірақ шығындар үшін (мысалы, сауда ұйымның көтерме сауда
бөлімі және т.с.с.) ... ... оның ... ... ... ... бағаланады. Осы жағдайдағы басқару есебінің міндеті –
жауапкершілік орталығының қызмет қорытындылары шығарда нәтижелерді кесімді
белгілеу.
Пайда ... – бұл да ... ... Оның ... бір ... ... кірістері үшін де жауап береді, тұтынылатын ресурстар
саны және күтілетін бүкіл ... ... ... ... Іс-әрекетті
бағалаудың белгісі – алынған пайда мөлшері. Сондықтан басқару ... ... ... ... ... осы ... ... және сегмент іс-әрекетінің ... ... ... туралы ақпарат ұсынуға тиісті.
Инвестиция орталықтары – кәсіпорын сегменттері, ... ... ... ... мен ... ... қана ... басқа
орталық басшылары шұғылданбайтын, ... ... ... ... ... ең ... ... бар инвестиция
орталығының басшылары қабылданатын шешімдер үшін ... ... ... бойынша бөлген қаражатты бөлу ең жоғары жауапкершілік
көтереді.
Басқару есебінің мәні – ... мен ... ... бақылауды және кәсіпорынның болашақ даму мәселелерін үйлестіру
мен шұғыл басқару шешімдері үшін ақпаратты ... ... ... ... ... ... ... орталықтарына бөлу мен ... ... ... ... ... ... деп ... жүктелген жауапкершілік ... ... ... құрылымы орталықтандырылғын және
орталықтандырылмаған деп ... ... ... функционалды принциптер бойынша (әкімшілік,
қаржы, жабдықтау, ... ... және ... ... және ... есебі жүйесі шығындар орталығына негізделген. Басқарудың мұндай
жүйесі шын ... ... ... ... ең көп ... ... және өз ... іс-қимыл бостандығын бермейді.
Орталықтандырылмаған құрылым пайда мен инвестиция орталықтары бар
болуымен сипатталады. ... ... ... ... ... мол ... мен міндеттері бар, кәсіпорын
әкімшілігінің алдын-ала ... ... ... ... қабылдай
алады.
Дегенмен орталықтандырылмаған жүйенің табысты жұмыс істеуі тым
болмағанда, екі шартты ... ... ... ... ... басқару құрамының бар болуы;
- тұтастай ұйымның және оның жеке құрылымдық бөлімшелерінің мақсаттары
мен мүдделерінің үндесуі;
Таңдалған ұйымдастырушылық ... ... ... ... ... үшін жауапкершілік, әдетте, жоғары басшылықта
болады.
Өндірістік есептің мақсаты—өнімнің (жұмыс, ... ... ... ... ... есептен алынған ақпаратты менеджерлер
сату бағасын белгілеу, қорларды бағалау, пайданы ... және т.б. ... Сол ... ... ... ... есеп қосу қаржылық
есептің бір бөлігі.
Кәсіпорынды басқаруға қажетті барлық ақпаратты бухгалтерлер дайындайды,
осыған ... ... ... ... деп ... ... есеп
беруді жасау жұмысы, субьектінің ... ... ... ... ... ... бақылауға байланысмтының барлығы қатысты болады.
Басқарушылық есептің обьектісі—бұл шаруашылық жүргізуші субьектінің
және оның бөлімшелерінің ... ... мен ... баға ... және ішкі есеп ... есептің пәні—обьектілерінің жиынтығы және ... ... ... ... ... ... негізгің тапсырмалары (міндеттері)—есеп,
жоспарлау, бақылау, талдау және ... пен оның ... ... ... ... мен ... туралы деректерді бағалау; аса
қажетті басқарушылық шешімді жедел (оперативті) қабылдау үшін ақпарат беру.
Басқарушылық есептің ... ... ... ... мен ... ... ... бірліктерін пайдалану; тұтас субьект
және оның құрылымдық бөлімшелерінің қызметтік нәтижелері мен ... және ... ... және ... ... ... ... тапсыру
процесінде оларды сабақтасырып жиі пайдалану; субьект ішіндегі коммуникация
жүйесін ... ... ... және ... және ... ... бейнелейтін кезеңдігі; субьект
қызметінің ... мен ... ... ... есептің пәніне өндірістік ... ... ... ... жиынтығы жатады. Пән мазмұнында оның үш топқа
бөлуге болатын көп обьектілері бар:
1. Өндірістік ресурстар
2. Шаруашылық ... және ... ... ... ... ... қабылдау
Ақпаратты басқару есебінің негізінде шешілетін міндеттер. Басқару
есебінің негізгі міндеттерінің біріне ... ... ... ... кәсіпорын басқарушылары мен жоғары ... аса ... ... және ... ... ... ... баламалы нұсқалардың ішінен ең оңтайлысын
іріктеп, оларды салыстырып бағалауды білдіреді.
Менеджерлер өткізу бағасы, өзгермелі және тұрақты шығындар, ... алу және ... ... ... ұдайы қабылдауларына тура
келеді. Егер оларда анық ақпарат болмаса, онда олардың ... ... ... ... ... ... ... Әдетте бұл шешімдер
қысқа мерзімді сипатта болады: қанша бірлік өндіру; қанша ... ... ... шығын жұмсау? Алайда жаңа зауыт немесе құрал-сайман ... ... ұзақ ... шешімге де шығындар, өндіріс көлемі мен ... ... ... ақпарат керек.
Ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді ... ... ... – оның біріншісін өзгерту оңай шаруа емес, ал ... ... ... ... ... ... әрекеті жиі қайталанады, ал
олардың кейбіреуі ... ... ... ... ... ... ... өндірілген тауардың номенклатурасын жылдам өзгертуге болады, ал
капитал салудың (күрделі қаржы жұмсалымы) ... ... ... ... оны қысқа мерзімнің ішінде өзгерту оңай болмайды (осының ... одан арғы ... мен ... қысқа мерзімді уақытқа қатысты).
Өнім шығару туралы қысқа мерзімді оңтайлы шешім қабылдау үшін ... ... ... ... түсіру мен көп сату табысқа қалай ықпал етеді,
кәсіпорынды ұлғайтып отырумен және тағы басқа ... ... ... орнын толтыру үшін сатудың қандай көлемі керек. Осы және басқа
сауалдарға стаудан, шығындардан және таза табыстан ... ... ... мен ... көлемінің өзгерісі арасындағы байланысты қарастыруды
қажет ететін өндірістің заласыздық нүктесі туралы деректерді ... ... ... ... Бұл ... ... ... құрастыру үшін
заласыздық талдауы фирма қақтығысатын нақты жағдайды ... ... да бір ... ... ... оны бір мезгілде мүмкін еместей
көрінеді. Заласыздықты талдаудағы ... ... бір ... ... ... ... өзгеретін болса, оның қаржылық нәтижесі қандай болатынын
анықтау. Бұл ақпарат кәсіпорын басшылығы мен менеджерлері үшін аса ... бұл ... ... шығарылымның қатерлі деңгейін тіркеп
отыруға болады. Мысалы, ... ең көп ... ... ... ... табыс
та, залал да болмайтын деңгей.
Заласыздықты талдау сатудан, ... ... ... пен аз ... яғни ... ... ... қорына қатысты өндіріс қуаты
белгілі бір деңгейде ... ... өнім ... ... ... ... байланысқа негізделген. Мұндай талдау
мыналарды анықтау қажет болғанда жүзеге асырылады:
• өткізу бағасын түсірудің ... ... ... ... ... ... ... ұлғайтудың табысқа тигізетін ықпалы қандай;
• өндірісті ұлғайту ... ... ... қосымша тұрақты
шығындардың орнын толтыру үшін сату ... ... болу ... ... кәсіпорын өз шығынының орнын толтыруға қол
жеткізетін және оның ... ... тең ... ... ... Бұл
ақпарат кәсіпорынның бәсекелестікке баға белгілегендегі өзінің мүмкіндігін
бағалауға, өз қызметінің қауіпсіз ... ... яғни ... мен ... ... ... ... кәсіпорын өз шығындарын басқара
алатын жағдайда мүмкіндік ... шешу ... ... сол ... ... ... ... беретін, кәсіпорынның алдында тұрған мақсаттар мен ... ... ... ... үшін ең алдымен барлық баламалы нұсқалар бойынша
келешекте ... ... ... ақпараттың болуы аса қажет. Кейде
есептеу барысында кәсіпорынның жіберіп алған пайдасы ескеріледі.
Бухгалтерлік басқару ... ... ... ... ... ... ... әдістер мен тәсілдердің тұтас арсеналына
ие.
Кез-келген өнімді ... ... ... белгілі бір шығындармен
байланысты.
Шығындар – активтердің келуі немесе пайда болған ... ... ... ... ... ... ... өнімнің өзіндік құны жатады.
Өзіндік шығындарды ... ... үшін оның ... аса ... ... ... №7 «Тауарлық-материалдық қор
есебі» стандартына ... ... ... ... ... болу орны ... - ... цех , учаске, құрылымдық
бөлімше. Мұндай жіктеу өндірістік өнімнің өзіндік құнын анықтау
үшін аса ... өнім ... ... түрлері бойынша – оның өзіндік құндарын
есептеу үшін керек;
3) шығын түрлері бойынша немесе ... ... ... ... тәсілі
бойынша – экономикалық элементтер бойынша және ... ... ... ... ... - өнім өндіру үшін қандай шығын
кеткенін көрсетеді. БЕС 7-ге сәйкес мына ... ... ... ... ... ... ... құралдың тозуы;
- басқадай шығындар;
ә) калькуляция баптары бойынша - өнімнің жекелегн ... ... ... үшін ... 7-ге ... оған жататындар:
- материалдар;
- еңбекақы;
- аударым;
- үстеме шығындар;
Басқарушылық есептің ақпаратын пайдалану барысында мыналар шешіледі:
1) оперативті ... ... ... ... өнім ... мен ... көлемін және ассортиментін жоспарлау;
• шектеу факторларын ескеріп, құрылымды анықтау;
• «сатып алу немесе өзімізде өндіру» міндеттерін шешу;
• баға белгілеу ... ... ... ұзақ мерзімді стартегиялық ... бар ... ... капитал салу туралы шешім қабылдау;
• бизнесті қайта құрылымдау туралы шешу;
• жаңа өнім ... ... ... ... үшін ... ... баламалы нұсқа бюджетті жасаудың бастапқы
нүктесі болып табылады.
Бухгалтерлік басқару есебінің әдістері мен тәсілдері ... ... ... шешуде дұрыс ұсыныс береді.
Бухгалтерлік басқару есебінің ... ... ... ... ... ... мен ... тәртіп нормативті
(ереже белгілейтін) құжаттар жүйесімен реттеледі. Бес деңгейлі жүйе бөлініп
шығады: Заңнамалық; қаржылық есептің халықаралық ... ... ... есеп ... мен кәсіпорынның (жұмыс)
құжаттары;
Нормативті құжаттар жүйесінің біріншілік заңнамалық ... ... ... ҚР ... кодексі, 1 және 2 бөлімдер.
2. ҚР-ның 1995 ж. 26 желтоқсандағы 2732 «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық
есеп беру ... Заңы ... мен ... ... 2001 ж. 21 ... ... бюджетке «Салықтар және басқа
міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) кодексі (өзгерістер мен
толықтырулармен)
Нормативті ... ... ... деңгейі. Қаржылық есеп ... ... Олар ... ... ... мен ... ... жалпы ережелері мен тәсілдері. Қазіргі уақытта ... ... ... ... 41 ... ... ... 2003 жылы 1 қаңтарынан бастап қаржылық есеп жасау ҚЕХС сай жүзеге
(«Бухгалтерлік есеп пен ... есеп беру ... ... 2-1 бабы).
Үшінші деңгей - әдістемелік ұсыныстар, құқықтық-норматиытік акт
нұсқаулар, нұсқауларды ҚР ... ... мен ... ... ... ... Олар салалық ерекшеліктерге ... ... ... ... 2002 жылы 18 ... 438 шоттарының
үлгі жоспары және оны қолдану жөніндегі ... ... ... деңгейі – кәсіпорынның есеп саясаты
мен қызмет ... Олар ... есеп ... ... ... ... бірі болып кәсіпорынның есеп саясатын бекіту ... ... ... ... есеп жүргізу Қазақстан Республикасының
заңнамасының талаптарына сәйкес ұйымның бухгалтерлік ... ... ... есеп беруді жасау үшін қабылданған принциптері, негіздер, шарттар,
ережелер мен практика.
Есеп саясатын құрайтындар:
1. Бухгалтерлік есептің әдістемесі.
1. Обьектілері негізгі ... және ... ... ... ... құрал-жабдықтардың амортизациясын есептеу әдістері;
3. Негізгі құрал-жабдықтарды есептеу мен қаржыландыру тәртібі;
4. Материалдық емес ... ... ... ... ... ... ... есептік топтарын жасау;
6. Материалдық құндылықтарды дайындау, алу, бағалау операцияларын
шоттарда көрсету әдістері;
7. Өндіріс шығындарын топтастыру мен ... ... ... ... әдістері. Болашақ кезеңдер шығындарын өтеу мерзімі. ... ... ... жұмыстың, көрсетілген қызметтің өзіндік
құнын калькуляциялау әдістері.
8. Өнім шығару, жұмыс көрсететін қызметті есептеу әдістері;
9. Өнімді ... ... ... ... ... ... тану;
10. Бағалау резервтерін құру тәртібі;
11. Қарыз бойынша процентті есепте көрсету;
12. Бағамдық айырманы есептеу тәсілі;
13. Резерв жасау;
14. Дивиденд есептеу;
2. Бухгалтерлік ... ... ... Шоттардың жұмыс жоспарын жасау;
2. Бухгалтерлік есеп түрін таңдау;
3. Есеп ақпаратын өңдеу ... ... ... ... ... мен есептілікті ұйымдастыру;
5. Мүлік пен міндеттемелерді түгендеу жүргізудің саны мен ... ... ... ... Бас ... құқықтары мен міндеттері;
2. Бухгалтерлік қызметтің басқа бөлімшелер мен ... ... ... ... ... ... Жеке есептік топтар, бөлімшелер мен қызметкерлердің құрама мен
бірге бағыныштылығы;
5. Есеп ... ... ... ... ... есеп саясаты кәсіпорын басшысының бұйрығымен күнтізбелік
жыл басталғанға дейін рәсімделуі тиіс. Жыл ... есеп ... ... ... ... мен бухгалтерлік есепті
реттеудің нормативті реттеуінде өзгерістер болған жағдайда, ... ... ... қайта құрылғанда есеп саясатына өзгерістер енгізілуі мүмкін.
Оларды есепті жыл басталғанша дейін ... ... ... ... ... 1 ... ... қолданылады.
Қазіргі жағдайлардыа бухгалтерлік есепті реттеу тек негізгі нормативті
ұйғарыммен ғана атқарылады. Есеп жүргізудің жалпы ... ... ... ... мен орындау тетігі әрбір кәсіпорында жасалады
және есеп саясатында ... ... ... ... ... ... есебі
дамуына кейбір кедергілер кездесіп отырған жоқ. Бірақ жинақталған ... ... ... ... оның ... қалыптасуы мен дамуына
обьективті алғышарттар пісіп жетілді.
3.Басқару шешімдерін қабылдауда қолданылатын шығындардың жіктелімі.
Басқарушылық есептің жүйесінде ақпаратты мүдделі ... ... ... үшін ... ... әзірлеп, ұсынады. Әдетте шешім келешектегі
оқиғаларға қатысты болғандықтан, деректерді алу (жинау) ... көп ... ... ... мен болашақтағы табыстар туралы толық ақпарат
аса қажет. Егер өткен шақтағы және болжанған шығындар мен табыстар ... ... онда ... қабылдау үшін пайдалы ақпарат алуға болады.
Шешім қабылдау және жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... үшін шығындар мен табыстардың
сипаттамасы ... ... ... ... шығындар мен табыстарды
жүйелендірудің (жүйеге келтіретін) мынадай мақсатқа ... ... ... тұрақты;
• бағалау есебіне қабылданатын және қабылданбайтын алдағы кезең
шығындары;
• қайтарылмайтын шығындар және ... ... ... ... ... ... затраты);
• инкременттік және маржиналдық шығындар;
• маржиналдық табыс;
• жоспарланған және жоспарланбаған шығындар;
• релеванттық және релеванттық емес;
• өндіріс ... ... ... ... ... ... ... көлеміне байланысты тікелей өзгеретін шығын
жатады, яғни ол кәсіпорынның іскер белсенділік деңгейіне ... ... ... және ... ... ... ... өндіріс
жұмысшыларының еңбекақысы. Өнім бірлігінің шығыны – ... ... егер ... ... 10%-ке ... ... онда жалпы өзгермелі
шығын да 10%-ке өседі.
Өзгермелі шығын сомасы теңгемен
3000
2000
1000
100 200 300 ... ... ... ... ... ... шығын өндіріс көлеміне
үйлесімд(пропорционально) өседі. Өндіріс көлемі ... 200-ге ... ... ... ... ... ... 2000 теңгеге дейін өсті.
Алайда өзгермелі шығын өнім ... есеп ... ... ... де,
мейлі бұл қандай бірлік болса да – бірінші ме, ... ме, ... ме, ... ... болып қалады. Сондықтан өзгермелі және тұрақты ... ... ... ... ... деп атау ... ... өйткені
олар әр түрлі нүктелерден екі түрлі рөл ойнайды.
|Көлем, бірлікте ... ... ... ... ... жалпы |
| ... ... ... ... ... |
|100 |10 |1000 ... |10 |2000 ... |10 |3000 ... |10 |4000 |
2. ... ... ... ... көлемінің өзгеруіне, яғни
кәсіпорынның іскер белсенділігінің ... ... ... ... ... ... үй-ғимараттарды күтіп ұстау,
амортизация, жарнама, басқару ... ... және ... жатқызуға болады. Өнім бірлігіне есептелген тұрақты шығын
өндіріс көлеміне ... ... - ... көлемі ұлғайтылғанда
(кемітілгенде) кемиді (артады). Егер көлем 10%-ке артса ... ... ... ... ... ... қалады, бірақ бір бірлікке ұдайы
кеміп отырады.
Тұрақты шығынның жалпы сомасы, теңгемен
1. 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ... ... ... көріп отырғанымыздай, өндіріс көлемі өзгерсе де тұрақты ... ... Егер ... көлемі 10%-ке кемісе, онда жалпы тұрақты
шығын өзгеріссіз ... Егер ... ... бір ... тең болса, онда
тұрақты шығын 300 теңгеге тең болады, бірақ тұрақты шығын өндіріс көлемінің
артуы ... бір ... ... ... ... ... орай өнімнің өзінік
құны кемиді.
|Көлем, бірлікте ... ... ... кететін жалпы |
| ... ... ... ... теңгемен |
|1 |300 |300 |
|2 |150 |300 |
|5 |60 |300 ... |20 |300 ... және ... ... ... шектеу қою, іс-жүзінде мүлдем
мүмкін емес, өйткені олардың ... ... ... ... өзгермелі болады. Сондықтан олар шартты – ... ... деп жиі ... ... және ... деп бөлу ... көлемінің сыни
есебі, пайдалылықты талдау, пайдалылығы, бәсекеге ... ... ... ... ... Бағалау есебіне қабылданатын және қабылданбайтын ... ... бір ... ... бұл ... ... мен ... қатысы барын, яғни есепке не алынатынын, не алынбайтынын
анықтап алу ... ... ... мен ... – бұл ... ... әсерін
тигізген алдағы кезеңнің шығындары мен табыстары, ал есепке алынбағаны
– қабылданған шешімге қатысты болмайды.
Мысалы. Кәсіпорын 100 мың теңгеге ... ... ... ... ... ... ... өткізу мүмкін болмады. Тек бір сатып
алушыдан ғана 250 мың ... ... ... ... ... осы ... ... өнімді сатып алуға дайын сұраныс кеп
түсті. Шикізатты қайта өңдеу мен дайын өнім ... ... ... ала
есеп бойынша 200 мың теңгені құрады. Бұл жағдайда шикізат шығынының
сомасы ... ... ... ... ол тапсырыстың
қабылданатынына немесе қабылданбайтынына қарамастан өзгеріссіз қалады.
Шикізатты қайта өңдеу шығыны ... ... ... ... ... нәтижесі соған байланысты болады.
Бұл схема түрінде былай көрінеді:
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... құны 100 мың теңге |
|шикізаттың құны 100 мың теңге | ... ... ... ... ... құру шығыны 200 мың теңге |
|кәсіпорынның шеккен зияны 100 мың | ... | |
| ... ... ... 250 мың ... |Осы ... бойынша қызметтің |
| ... ... ... 50 мың |
| ... ... ... ... арқылы кәсіпорын 50 мың теңгеге пайда
табады, өйткені, егер ... ... ... онда ... ... 50 мың ... ... 100 мың теңге болады екен.
4. Қайтарылмайтын шығындар немесе аяқталған кезең шығындары. Бұл шығындар
– қандай да бір шешімдердің ... үшін ... ... ... осы ... ... ... әсерін тигізе алмайтын, сатып
алынған ресурстардың құнын білдіреді. Ол бұрын қабылданған шешімнің
нәтижесінде пайда ... және ... ... ... ... ... Талап етілмей (сол күйінше) қалған 100 мың ... ... ... қайтарылмайтын шығынның үлгісі бола алады.
5. Жүктелген шығындар (Вмененные затраты). Бұл ...... ... ... ететін әлдебір баламалы әрекет (қолданыстық) ... ... ... байлам) құрбан етілуі немесе жоғалуы
мүмкін сипатын білдіреді. «Жүктелген шығындар» ұғымы тек ... ... ... ғана қолданылады. Ресурстар шектеулі
болмайтын жерде бірдемені құрбан етудің қажеті ... ... ... 200 сағат өңдеуді талап ететін арнайы
бөлшектердің бірқатар ... ... ... ... ... ... құрал-сайман 100 мың теңге табыс түсіретін бөлшектерді
өңдеп, толық күшінде жұмыс істеп тұр. ... ... ... ... ... кеміту мен шығынды 300 мың ... ... ... ... бұл келісімшартқа отыратын болса, онда ол 100 ... ... зиян ... Бұл сома ... ... ... ... шығынның бір бөлігі ретінде ескеруі керек, ал аз уақыттың ішінде
пайда түсіруге қабілетті келісімшарттың жалпы сомасы жоқ ... 400 ... ... құрауы керек.
6. Инкрементті және маржиналдық шығындар мен табыстар. Инкрементті
шығындар мен табыстар қосымша ... ... және өнім ... да бір ... топтарына дайындау және сату нәтижесінде пайда
болады. Ол көп ... ... ... мен ... ... ... негізгі айырмашылық – соңғысы өнім бірлігінің
қосымша шығындары мен ... ... ... өз ... шығын болып, өнім бірлігінің тұтас тобын өндіру ... ... ... ... Маржиналдық табыстар – бұл өнімді сатудан түскен түсім мен өзгермелі
шығындар бойынша есептелген оның толық емес өзіндік ... ... ... ... құрамына кәсіпорынның табысы мен
тұрақты шығыны кіреді. Маржиналдық табыстан тұрақты шығынды шегеріп
тастағаннан кейін ... ... ... ... ... – бұл ... лимиттерге сәйкес өндірістің белгілі бір
көлеміне есептелген шығындар. Ол өнімнің жоспарлы өзіндік ... ... - ... ... ... ... көрсетілетін шығындар.
10. Релеванттық және релеванттық емес шығындар – оңтайлы басқару шешімін
іріктеуде ... ... ... Мұндай талдауда тек шамасы осы
немесе басқа шешімдерге байланысты шығындар ғана ... ... ... деп ... яғни елеулі немесе маңызды деп
саналады. Шамасы қабылданған ... ... ... ... емес ... және ... бағалау барысында
ескерілмейді.
Релеванттық, әдетте, өзгермелі шығындар болса, ол ... ... ... өзгермелі шығындар иррелевантты ... ... да ... ... ... ... өнім өндіру үшін пайдалануға немесе
сатуға ... ... ... ... ... бар делік. Осыған
орай осы өнім өндіріле ме, жоқ, өндірілмей қала ма, ... ... ... шығын шамасы өзгермейді. Кәсіпорын өндірістік
сипаттағы ұйғарым бойынша да уақытша шамадан тыс (аса көп) ... ... ... ... ... ... ... олардың белгілі бір
еңбекақы деңгейін қамтамасыз етеді. Егер бұл жұмысшы күшін қандай ... өнім ... ... ... олардың белгілі бір деңгейге
сәйкес еңбекақы шығыны иррелевантты болып табылады, ... ол ... ... ... асырылуы ықтимал. Релевантыққа тек осы
деңгейден тыс еңбекақының қосымша шығыны ғана ... ... ... ... ... олардың жай немесе толық емес
жұмысбастылығынан жоғары болуы керек.
Сонымен, тұрақты шығындар релеванттық ... яғни ... ... ... ... Фирма өндірістік алаңды және (немесе) өндірістік жабдықты
жалға алды делік. Жалдық ... ... ... ... ... ... көлем және басқа обьектілер
бойынша қандай шешім қабылданатынына қарамастан белгілі бір жалдың
төлемін ... ... ... ... ... жалдың ақысы релеванттық
емес шығынды білдіреді. ... ... ... ... ... егер фирма басшылығы жалдың ақысы жалға алынған ... ... ... сату ... тым жоғары деп санайтын
болса, ... ... ... алаңдары, жалдық ақы
мөлшерлемелерінің бір бөлігі ... ... ... ... бұл өнім ... мүлдем бас тарту мақсатқа лайықты ... ... ... ақы ... ... ... ... нұсқасына қарай өзгереді.
Шығындарды релеванттық және релеванттық емес деп бөлудің негізінде
мына аспектілер талданады:
• әлдеқайда төменгі баға бойынша ... ... ... ... ... алу әлде ... шектеу (лимит) факторлары бар кәсіпорынның ... ... зиян ... ... ... басқаны) таратудың
мақсатқа лайықтылығы;
11. Өндіріс көлеміне байланысты шығын динамикасы. Дұрыс шешім қабылдау
үшін ... ... ... ... ... өзгеретінін білу аса
маңызды.
Егер кәсіпорын тауар, қызмет өндірудің көлемін елеулі көтеретін болса,
онда ... ... ... ... ресурстардың да саны артуы
керек, ал өндіріс көлемін ұлғайту шығынның өсуіне әкеледі. Алайда,
көптеген ... ... ... ... ... ... ... шығын аз болады. Бұл қалай болатынын түсіну үшін тұрақты
және ... ... ... ... ... ... жалпы
сомасы өндіріс көлемінің өзгерісіне тікелей ... ... ... ... ... ... егер ... 10%-ке
артатын болса, өндірістің өзгермелі шығынының жалпы сомасы да 10%-ке
өседі.
Тұрақты шығындар – ... ... ... ... өзгерсе де
өзгеріссіз қалатын белгілі бір кезеңдегі шығынның бір ... ... ... ... қызмет көрсетуші қызметкердің еңбекақысы және
уақыт өткен сайын өсуі мүмкін, бірақ өндіріс көлемінің өзгерісіне
тікелей ... ... ... да ... ... ... бола ... Заласыздықты талдаудың тағы бір мәселесі – дайын
өнімдердің өзіндік құндарына қосылатын барлық шығындарды ... ... ... нақты болу мүмкін емес. Шығынның бір
бөлігі жартылай өзгермелі немесе ... ... ... ... ... ... ... бір жағдайда өздерін тұрақты шығындар басқа
кезде - ... ... ... ... ... ... тұрақты және өзгермелі шығынды
білдіреді. Ішінара өзгермелі шығынның жалпы сомасы өзгермелі шығын
сияқты өзгереді, яғни ... ... ... ... болады,
бірақ тікелей үйлесімді болмайды.
Тұрақты бөлігінде – телефонды пайдаланғаны үшін ... ... ал ... ... – халықаралық байланыстың (сөйлесудің)
ақысы алынатын телефонды пайдаланудың төлемақысы ішінара өзгермелі
шығынның үлгісі бола алады.
Шығынның тұрақтыға және ... ... ... өндіріс
көлемінің өзгерісі кезінде жиынтық шығындардың өзгерісімен анықталады.
Былай, ... ... ... негізгі өндірістік
материалдар өзгермелі шығын ретінде қарастырылады, өйткені өндіріс
көлемінің ұлғаюымен қатар ... ... ... ... ... өзгереді. Шаруашылық қызметтің көлемін сипаттау
үшін өндіріс көлемінің көрсеткіші пайдаланылады. ... өнім ... ... ... қатысты өзгермелі шығын болып
табылады, ал өндіріс көлемінде ол міндетті болып табылмайды. Өндіріс
көлемі мен ... ... ... ... бола ... ... ... пен материал қосалқы бөлшектер мен ... ... ... күші және ... ... шығынның жалпы сомасы өндіріс көлемі өзгергенде өзгеріссіз
қалады. Жалдың ақысы, негізгі құрал-жабдықтардың амортизациясы,
қызметкерлердің ... ... ... ... ... ... және ... ұғымдары өнім бірлігінің есебіндегі
шығындарға емес, жиынтық шығынға қатысты, ал олардың жалпы ... ... ... ... ... ... Өнім
бірлігінің тұрақты шығыны өндіріс көлемінің өсу дәрежесіне ... ал оның кему ... ... ... ... ... ... қалады.
Жоспарлау барысында тұрақты шығын ... ... ... ал ... ... - өнім ... ... шығыны
ретінде қарастырылады. Тұрақты және өзгермелі шығындардың ... ... ... көрсетілген.
Өндіріс көлемінің өзгеру барысындағы
шығындардың мінез-құлқы
|Шығын тұрпаты ... ... ... бірлігінің |
| | ... ... ... ... ... ... ... |
|Өзгермелі шығындар |Үйлесімділігін бұзбай |Өзгермеген |
| ... | ... ... және ... ... мынаны есте сақтау
қажет: оларды осылайша жіктеу тек белгілі бір шекте ғана ... ... ... ... ... арасында ерекше қатынас
сақталатын – тұрақты шығын осы ... және осы ... ... ... ...... ... ғана
жүзеге асырылмақ.
Өндіріс процесі бәрінен бұрын тұрақты және ... ... ... ... ... Мысалы, көліктік қызмет
көрсету, яғни жүк ... ... ... ... ... амортизациясы немесе оларды пайдаланған үшін жалдаудың
ақысы) және өзгермелі ( бензин, машина майы, доңғалақ (шина), ... ... ... ... ... ... ... өткен жолға
тұрақты болады, ал өзгермелі шығын рейс (сапар) санына үйлесімді.
Қорытынды:
Барлық ұйымдар мен қызметтер өз ... ... бір ... ... жету үшін ... ... ... жөніндегі мамандар –
бухгалтер-талдаушылар ұсынатын қажетті ақпаратты білу керек. Есептің бұл
түрі – кәсіпорнның ... ... ... ол басқаларға қарағанда
жуықты пайда болуы, дәстүрлі қаржылық есеппен ортақ белгілері бар, алайда
соңғысына қарағанда, ... ... ... Ол үшін ... қабылданған
есептік принциптер маңызды емес, оның мәліметтері сыртқы ... ... ... және ... ... ... мүмкін,
ақпараттар ішкі пайдаланушылар үшін арналған.
Басқарудан айырмашылығы қаржылық есептің мәліметтерін ақпаратты сыртқы
пайдаланушылар қолданады, сондықтан олар стандартталған және ... ... ... ... мәні – ... мен ... ... толық процесіндегі жиынтығы.
Басқару есебінің обьектілері – ұйымның шаруашылық ... мен ... баға ... ... мен ішкі ... есебінің міндеті мыналар болып ... ... ... ... және оның құрылымдық бөлімшелерінің шаруашылық қызметінің
шығындары мен ... ... ... ... мен бағалау; қажетті
басқару шешімдерін ... ... үшін ... ... өңдеу үшін басқарушы есептік және ақпараттық жүйеде жиналатын
мәліметтер ... ... сай ... тиіс: атаулылық, оперативтілік, дер
кезінде, айқын сенімділік, релеванттық ... ... мен ... хабар
мазмұнының сай келуі), пайдалылық, мерзімнен бұрын, талдамалылығы,
түсініктілік, икемділік, ... ... ... ... ... ... мыналар: ұйым іс-әрекетінің үздіксіздігі,
жоспарлау мен есептеуде ... ... ... ... ... мен ... ұйым қызметінің шығындары мен нәтижелерін бағалау
мен жалдау; жинау,өңдеу мен беру ... ... және ... ... ... мен көп мәрте қолданылатындығы; ұйым
ішіндегі қатынас жүйесін ... ... ... және ... ... ... шығындар мен нәтижелерді сметалық
басқару.
Бухгалтер-талдаушының міндетті іс-қызметі басқару есебінің ... ... ... келеді. Бұларға мыналар кіреді: жеке бөлімшелер мен
тұтастай кәсіпорынның ... ... ... қатысу; жоспарды
орындау туралы шынайы есептер жасау мен ... және ... ... талдау жүргізу; ұйымды басқару үшін ақпараттық
негіз жасау.
Сонымен қатар, ақпаратты басқару ... ... ... ... ... негізгі міндеттерінің біріне дұрыс басқару шешімдерін
қабылдау үшін ... ... мен ... басшылығына аса қажетті
ақпараттарды жинау және қорытындылау жатады.
Басқару шешімдерін қабылдау баламалы нұсқалардың ішінен ең ... ... ... ... білдіреді.
Менеджерлер өткізу бағасы, өзгермелі және тұрақты шығындар, ресурстарды
сатып алу және пайдалану туралы шешімдерді ... ... ... Егер ... анық ... болмаса, онда олардың қызметі залал
келтіруі, тіпті күйретуші салдарға ұрындыруы мүмкін.
Басқарушылық есептің жүйесінде ... ... ... дұрыс шешім
қабылдау үшін кәсіпорын ішінде әзірлеп, ұсынады. Әдетте шешім келешектегі
оқиғаларға қатысты болғандықтан, деректерді алу ... ... көп ... ... ... мен болашақтағы табыстар туралы толық ақпарат
аса қажет. Егер өткен шақтағы және болжанған шығындар мен табыстар ... ... онда ... ... үшін ... ... алуға болады
Сонымен басқарушылық есепте өнімнің өзіндік құнын анықтау үшін және
шығындарды анықтап, яғни басқару шешімдерін ... үшін ... ... ... ... ... курстық жұмысымның тақырыбы осы кәсіпорын
немесе басқа ұйымдардың басқару шешімдерін қабылдауда негіз болып ... ... ... Кәсіпорынға шығынсыз қызметті қамтамасыз ету
үшін және оны алға жылжыту үшін осы шығындарды жақсы талдай білуіміз керек.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. ... ... М.С. ... ... - ... ... .
2. К.К ... З.Н. Әжібаева, Н.А. Құдайбергенов. Бухгалтерлік есеп
принциптері.- Алматы:Экономикс, 2003.
3. В.Л.Назарова. Бухгалтерлік есеп. – Алматы:Экономика, 2005.
4. С.Б.Баймұханова. Бухгалтерлік ...... ... ... Т.П. ... ... Учебник – М.:ЮНИТИ, 2002.
6. Макаров В.Г. Теоритические основы ... ... ... ... Н.С. ... ... учета: Учебное пособие –
М.:Финансы и статистика, 2000.
8. Әбдіманапов Ә.Ә. Бухгалтерлік есеп ... және ... ... ... Б.Е. , ... З.Н. ... есеп теориясы. Алматы:-
Ұлағат,1999.
10. Ержанов М.С. ... ... ... и ... ...... Ержанов и К. 2003

Пән: Бухгалтерлік іс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Бухгалтерлік есеп."31 бет
Ауыл шаруашылығында бухгалтерлік есепті ұйымдастырудың кейбір ерекшеліктері42 бет
Ауыл шаруашылығындағы бухгалтерлік есеп10 бет
Ауыл шаруашылығының бухгалтерлік есебі42 бет
Ауыл шаруашылығының өндірісіндегі бухгалтерлік есеп3 бет
Ақпарат жүйесі ретіндегі бухгалтерлік есеп5 бет
Ақшалардың бухгалтерлік есебі37 бет
Ақшаның бухгалтерлік есебі және уақытша құны10 бет
Банктік бухгалтерлік баланс9 бет
Банктегі бухгалтерлік есеп50 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь