Əлеуметтік статистика индикаторы

1. Жалпы түсінік.

2. Əлеуметтік статистика индикаторы.

3. Халықтың жоқшылық индексі.

4. Білімділікті сипаттайтын көрсеткіштер.

5. Ересек халықтың сауаттылық деңгейі.
Адам өмірінің барлық құбылыстарында адамдарды анағұрлым кең таңдаумен қамтамасыздандыру үдерісі ретінде адам дамуына анықтама беру статистикалық көрсеткіштердің жан-жақты жəне көп тармақты жүйесін белгілейді, жүйе сол үдерісті бағалау мен талдауға мүмкіндік туғызады. Алдыңғы параграфта қаралған адам дамуы тұжырымдамасы талдауының нəтижелеріне сүйене отырып, адам дамуын көрсететін статистикалық көрсеткіштердің жалпы жіктелімі үш топ арқылы ұсынылуы мүмкін:
Адам дамуына интегралды баға беретіндер
- адам дамуы индексі (АДИ);
- гендерлік факторды есептегендегі даму индексі (ГФДИ);
- əйел мүмкіндіктерін кеңейту (ұлғайту) көрсеткіші (ƏМКК);
- халықтың жоқшылық индексі (ХЖИ-1 жəне ХЖИ-2).
- демографиялық дамуды;
- еңбек ресурстарын, жұмыспен қамтылуды, жұмыссыздықты, əлеумет тік көмекті;
- əлеуметтік инфрақұрылымның ахуалын (жай-күйін);
- тұрғын үй мен коммуникацияларды сипаттайтын;
- қоғамдық еркіндіктерді: сөз, іс-əрекеттер, саяси үдерістерге қатысу бостандығын;
- кенттендіру, табиғи ресурстарды пайдалану мен энергия тұтыну үдерістерін;
- қоршаған ортаны пайдалануды, оның ықпалы мен қорғалуын;
- əлеуметтік саладағы инвестицияларды, көмек ағындарын, ресурс тардың түсімдерін, сəйкессіздіктерді;
- адам дамуы көзқарасытұрғысынан ұлттық шоттарды.
1. БҰҰДБ. 1994 жылдағы адам дамуы туралы Баяндама – Нью-Йорк: Оксфорд Юниверсити Пресс, 1994.
2. Адам дамуы: əлеуметтік-экономикалық прогрестің жаңа өлшемі: Оқу құралы / проф. В.П. Колесов (МГУ экономика факультеті) пен Т. Маккинли (БҰҰДБ, Нью-Йорк) редакциясымен. – М.: Адам құқығы, 2000. – 464 б.
3. Маршалл А. Саяси экономия қағидалары: Ағылшын тілінен аударылған. Екі том. – М., 1983. Т.1.
4. Schulz T. W. 1960. “Capital Formation by Education.” In: Journal of Political Economy (December).
5. Schulz T. W. 1961. “Investment in Human Capital”. In: American Economic Review (March).
6. Денисон Э. Экономикалық өсу қарқындарындағы айырмашылықтарды зерттеу. – М.: Прогресс, 1971. – 645 б.
7. Беккер Г. Адам капиталы (кітап тарауы) // АҚШ – экономика, саясат, идеология, 1993. №11, №12.
8. Тусеева М.Х. Транзиттік экономикада білім мен денсаулық сақтауды қаржыландыру проблемалары. – Алматы: Қаржы-Қаражат, 1999. – 189 б.
        
        ЖОСПАР:
1. Жалпы түсінік.
2. Əлеуметтік статистика индикаторы.
3. Халықтың жоқшылық индексі.
4. Білімділікті сипаттайтын көрсеткіштер.
5. Ересек халықтың сауаттылық деңгейі.
Адам ... ... ... ... ... кең ... үдерісі ретінде адам дамуына анықтама беру статистикалық
көрсеткіштердің жан-жақты жəне көп ... ... ... жүйе сол
үдерісті бағалау мен талдауға мүмкіндік туғызады. Алдыңғы ... адам ... ... ... ... ... отырып,
адам дамуын көрсететін статистикалық көрсеткіштердің жалпы жіктелімі үш топ
арқылы ұсынылуы мүмкін:
Адам дамуына интегралды баға беретіндер
- адам дамуы ... ... ... ... ... даму ... ... əйел мүмкіндіктерін кеңейту (ұлғайту) көрсеткіші (ƏМКК);
- халықтың жоқшылық индексі (ХЖИ-1 жəне ХЖИ-2).
- демографиялық дамуды;
- еңбек ресурстарын, ... ... ... əлеумет тік
көмекті;
- əлеуметтік инфрақұрылымның ахуалын ... ... үй мен ... ... ... ... сөз, ... саяси үдерістерге қатысу
бостандығын;
- кенттендіру, табиғи ресурстарды ... мен ... ... үдерістерін;
- қоршаған ортаны пайдалануды, оның ықпалы мен қорғалуын;
- əлеуметтік саладағы ... ... ... ... тардың
түсімдерін, сəйкессіздіктерді;
- адам дамуы көзқарасытұрғысынан ұлттық ... ... ... адам ... өлшеуге арналған жаңа шама
адам дамуы индексі (АДИ) жатады, ол адам дамуы ... ... ... енгізілді (1990 ж.) (есептеу үшін техникалық ескертулерді қараңыз).
АДИ елдің əлеуметтік-экономикалық дамуын өлшеу үшін ЖҰӨ ... ... ... ... табылады. Адам даму индексі елдер мен ел ... ... ... мен саясат басымдықтарын анықтауға (белгілеуге) жағдай
жасайды. Ол ... ... ... жетістіктеріне көрнекі салыстыру
жүргізуге мүмкіндік береді.
Осы міндеттерді тиімді орындау үшін АДИ іргелі екі ... ... ... ... үшін ... жəне адам дамуының базалық
мүмкіндіктеріне негізделуі керек. Адам ... ... төрт ... ретінде белгіленді, олар:
күнелту мүмкіндігі; білім алу; лайықты тұрмыс ... үшін ... қол ... жəне ... ... ... мүмкіндігі. Солардың
үшеуі АДИ енгізілді де, ал өлшеу мүмкін ... ... ... кірмей қалды.
Адам тіршілігінің барлық құбылыстарын көрсету мінсіз болар еді. Бұған
деректердің жоқтығы түрлі ... ... егер осы ... қол ... онда, бəлкім, кейбір көрсеткіштерді қосудың сəті ... ме ... ... ұзын санын кірістіру міндетті түрде ... ... ... ... бір ... қазіргі кезде бұрын
пайдаланылған көрсеткіштерге жатқызылуы мүмкін, мəселен, балалардың өлім-
жітімі болжалды өмір ... ... Ал ... көрсеткіштердің
көп санын қосу көріністі ... жəне ... ... ... АДИ ... ... – ел бойынша есептелген орташа шамалар үлкен
теңсіздікті жасыруы мүмкін екендігі. Ең маңызды топтар үшін жеке АДИ ... ... ... ... еді: ... үшін, жыныс бойынша, немесе табыстар
(кірістер) тобы бойынша, географиялық аймақ ... ... ... ... топ бойынша есеп құру. Жеке ... АДИ əр ... ... ... ... ... ... алады.
Тұжырымдаманың өзінің аттас өлшем ... кең ... ... ... ... күш ... қарамастан, адам дамуын АДИ
бірге ... одан əрі ... ол ... ... ... ... араласу мен жеке қауіпсіздік сияқты аспекттерді елемеуге жетелейді.
Сонымен бірге осы мүмкіндіктер де оқи білу ... ... ... ... ... ... жəне ... болып табылады. Олар барлық
адамдар үшін құндылықты көрсетеді жəне осыларсыз өзге ... ... ... ... Осы мүмкіндіктер АДИ құрамына адам дамуы көзқарасы
тұрғысынан маңызы төмен ... ... ... ал ... ... ... дамуы индексінен басқа елдегі адам дамуына интегралдық баға беретін
өзге де ... ... олар – ... ... индексі, Гендерлік
факторды есепке алғандағы даму индексі жəне Əйел ... ... Егер АДИ ... адам ... ... жалпы прогресін
сипаттайтын болса, ал ... ... ... (ХЖИ) ... ... жəне ... сақталған мұқтаждардың деңгейін өлшейді. Жоқшылық
деңгейін өлшеу үшін дамушы елдерде халықтың жоқшылық ... ... ... ... ХЖИ-2 пайдаланылады. 1995 жылы Гендерлік ... ... даму ... (ГФДИ) енгізілді, ол əйелдер мен еркектер арасындағы
теңсіздікті көрсету мақсаттарында АДИ түзету үшін ... ... ... ... ... (ƏМКК) олардың экономикалық
жəне ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін
бейнелейді. ГФДИ-нен айырмасы – ол жеке ... ... ... ... ... төрт ... (АДИ, ... ХЖИ-2, ГФДИ)
өздеріне бірдей компоненттерді енгізеді, олар – өмір сүру ұзақтығы, білім,
тұрмыс ... ... осы ... ... ... əр ... ... дамуын талдау үшін əлемдік деңгейде жетік деректер қолданылады,
олар дүние жүзіндегі елдердің ... бар. Оған БҰҰ ... ... ... ... статистиканың
Бірыңғай жүйесін (ДСБЖ) құру септігін тигізді, жүйе өткен ғасырдың 70-ші
жылдарында ұлттық
жəне халықаралық ... ... ... бастады. Көрсетілген
жүйе статистикалық деректердің он екі блогынан тұрады, олар: ... ... ... ... ... мен ... үй;
денсаулық сақтау мен тамақтану; білім; экономикалық əрекет; əлеуметтік
топтар мен ... ... ... ... бос ... пен
мəдениет; уақытты пайдалану; қоғамдық тəртіп пен қауіпсіздік; əлеуметтік
қатынастар; саяси əрекет.
Əлеуметтік статистика ... ... ... ... мен ... ... ... адам дамуы туралы баяндамаларға
кіргізу үшін оларды таңдау ерекшеліктері М.М. Əмірханованың диссертациялық
жұмысында қаралды. Ғылыми ... ... ... ... ген- ... ... ... зерттеліп, Қазақстан
Республикасының статистикалық базасын жақсарту үшін ... ... ... екінші тобынан адам дамуының базалық көрсеткіштері
дараланады, олар адам ... жеке ... ... ... жалпы қос жыныс үшін жəне гендерлік тұрғыда есептелетін мына
көрсеткіштер ... ... ... алдағы өмірдің орташа болжалды ұзақтығы, белгілі бір
жасқа ... өмір ... ... ... (40 ... 60 ... ... ересек халықтың сауаттылық деңгейі (15 жəне одан үлкен жастағылардың
сауаттылық ... ... ... ... ... (немесе
функционалды сауатсыздық);
- 5-24 жастағы оқушылардың ... ... (5-24 ... ... ... ... жан ... шаққандағы табыс (АҚШ долларымен ... ... ... ЖІӨ, ... алу ... паритеті (тепе-теңдігі)
бойынша (СҚП).
Адам дамуының базалық көрсеткіштері адам дамуының ... ... ... ... олар – ұзақ жасау (ұзақ өмір сүру), білімділік
жəне тұрмыс деңгейі. Адам дамуындағы осы ... ... ... ... ... адам мүмкіндіктерін қамтиды. Мəселен, ұзақ өмір
сүру – ұзақ жəне ... ... ... ...... ... ... жасауды, қоғам өміріне қатысуды, тұрмыс деңгейі лайықты тұрмыс үшін
қажет ресурстарға қол жеткізуді, ... жəне ... ... ... иеленуді, қоғам өміріне қатысуды т.б. ... ... ... ... ... үшін ... ... есептеп шығарылатын
жəне салыстырылатын көрсеткіштер жүйесі ұсынылды.
Бұл ретте базалық көрсеткіштердің сан ... ... адам ... ... ... ... кеңейту туралы баяндайды.
Ұзақ өмір сүруді сипаттайтын көрсеткіштер. Ұзақ өмір сүруді сипаттайтын
көрсеткіш болып туылған кездегі ... ... ... ... ұзақтығы
саналады. Қысқалық үшін көбіне болжалды өмір сүру ұзақтығы туралы айтады.
Осы көрсеткіш халықаралық статистиканың ең көп ... ... ... ... жəне ол “өлім-жітім кестесі” есептеулері барысында
анықталады.
Салауатты өмір салтына көшу, қоршаған ортаны жақсарту, тұрмыс
деңгейін арттыру мен денсаулық ... ... ... дамыту жағдайлары
кезінде, дүниеге келген нақты нəрестеге туған жылының
жағдайына байланысты болжалды өмір сүру ... ... ... орта ... ... өмір ... сəті ... Осы көрсеткішті
толықтыратын көрсеткіш – белгілі бір жасқа дейін өмір сүрмейтін халықтың
(адамдардың) үлесі. Ол ... ... ... ... ... жəне ұзақ та ... өмір сүру ... айыру
дəрежесін сипаттайды.
Дамушы елдер үшін сəбилер шетінеуі мен ... ... ... ... ... өмірдің орташа болжалды ұзақтығы ұзақ өмір
сүрудің əмбебап көрсеткіші болып жеке-дара бой ... əрі ол ... жас ... ... жəне ол ... ... ... де ең озық түрде саралауға мүмкіндік береді.
Орташа даму деңгейіндегі елдер үшін осы көрсеткіш 5 ... ... ... ал жоғары дамыған елдер үшін аналар өлім-жітімі
коэффициентімен толықтырылуы мүмкін.
Білімділікті сипаттайтын көрсеткіштер. ... 15 ... жəне ... ... халықтың үлесімен, сондай-ақ 5-24 жастағы адамдарды оқумен
қамту көрсеткішімен бағаланады. Дамушы ... үшін ... ... ең маңызды көрсеткіші, сондықтан АДИ ... ... ... ... ... ... екі есе көп салмақ
беріледі. Дамыған индустриялы елдер үшін сауаттылық ... 100 ... ... сол ... ... ... үшін адам ... туралы
дүниежүзілік бірінші Баяндамада білім алудың анағұрлым жоғары сатыларының
көрсеткіштерін ... ... ... есте ... жөн, ... ... сауаттылық деңгейі шын
мəнінде ұзақ уақыттағы кезең аралығында (10-20 жəне одан да көп ... ... ... ... соңғы жылдары қалыптасып келе
жатқан білім беру деңгейін арттыру үрдісін есепке алу үшін адам ... ... ... Баяндамадан бері білімділік базалық екі
көрсеткіш ... ... ... ... ... 25 ... ... жасы үлкен адамдар үшін есептелетін ересек халықтың ... ... ... ... ... ... 1994 жылдағы адам дамуы туралы Баяндама – Нью-Йорк: Оксфорд
Юниверсити Пресс, 1994.
2. Адам ... ... ... жаңа ... Оқу ... ... В.П. ... (МГУ экономика факультеті) пен Т. Маккинли (БҰҰДБ, ... ... – М.: Адам ... 2000. – 464 б.
3. Маршалл А. Саяси экономия қағидалары: Ағылшын тілінен ... ... – М., 1983. ... Schulz T. W. 1960. ... ... by ... In: Journal of
Political Economy (December).
5. Schulz T. W. 1961. “Investment in Human Capital”. In: American ... ... ... Э. ... өсу ... ... ...
М.: Прогресс, 1971. – 645 б.
7. Беккер Г. Адам капиталы ... ... // АҚШ – ... ... 1993. №11, ... ... М.Х. ... экономикада білім мен денсаулық сақтауды
қаржыландыру проблемалары. – Алматы: Қаржы-Қаражат, 1999. – 189 ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
SA 8000:2001 "Қоғамдық жауапкершілік" стандарты4 бет
Адам дамуы тұжырымдамасының қалыптасуы және дамуы13 бет
Білім мəні мен маңызы10 бет
Елдегі адам дамуының деңгейін көтерудегі денсаулық сақтау жүйесінің ролі8 бет
Жоғары мектепте оқытудың ерекшеліктері8 бет
Мектепішілік басқарудағы тың енгізулер бағдары4 бет
Мектепке дейінгі педагогикалық ғылымдар жүйесі5 бет
Мемлекет теориясы6 бет
Педагогика ғылымы туралы түсінік12 бет
Педагогика ғылымы туралы түсініктеме10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь