Азаматтық құқықтағы мерзім, мерзім түрлері, талап қою мерзімі, азаматтық құқықтағы мәселелер

Кіріспе:
1.тарау:
1.1.Азаматтық құқықтағы мерзім ұғымы және түрлері, мерзімді есептеу тәртібі
1.2.Мерзімдердің қолдану мәселелері
1.3.Талап қою мерзімінің ұғымы, талап қою мерзімінің есептелуі.
1.4.Талап қою мерзімінің өтуін тоқтата тұру, үзіліс және қалпына келтіру.
1.5.Талап мерзімі біткеннен кейінгі себеп.салдар.
1.6.талап қою мерзімінің қолдану ерекшеліктері.

2.тарау: Талап қою мерзімінің есептеу және қолданылу мәселелері.
2.1.Еңбек міндеттерін атқару кезінде азаматтың өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды өтеу туралы азаматтық істер бойынша талап қою мерзімдерін есептеу.
2.2.Автокөлік құралдары иелерінің азаматтық.құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру шарттарынан туындайтын даулар бойынша талап қою мерзімі мен мерзімді есептеу мәселелері.

Қорытынды:

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
Дипломдық жұмыстың жалпы сипаттамасы: Мерзім дегеніміз Азаматтық құқықтарды және түрлері қорғау уақыт факторымен тығыз байланысты. Бұзылған құқықты және тағы басқа мәжбүрлі жүзеге асыру әрекет мүмкіндігі заңмен немесе шартпен көрсетілгендей жасалуы қажетті құқық қатынастарының пайда болуын, өзгерлуін, тоқтатылуын азаматтық заң белгілі уақыт кезеңімен немесе сәттермен байланыстырады.
Мерзімді шектеу, тәртібі. Азаматтық заңдылық мерзімді есептеуге арналған ережелерді кезінен қарастырады. (АК 6т) АК 172б сәйкес, мерзім күнтізбелік күнмен, уақыт кезеңінің өтуімен, және де оқиғаға сілтеме отырып анықталады. Күнтізбелік сілтеме, көбінесе, азаматтық құқықтарды жүзеге асыру және міндеттерді орындау нақты уақытпен байланысты шарттарда кездеседі, мысалы, 2003 ж. 31 жетоқсанда сот шешімінде де, сонымен қатар, заңның өзімен анықталуы мүмкін, мысалы, коммуналдық қызметтерге, салықтық төлемдерге міндетті сақтандыру үшін кезеңде төлемдар өткізілуі міндетті айдың белгілі бір күнінде сілтеме жасау жолымен.
Уақты кезеңі болып табылатын мерзімдер, олардың ұзақтығына сілтеме жасай отырып, жылдармен, ойлармен, апталармен, күндермен немесе сағаттармен (АК 172 б) ал кейде, одан қысқа кезеңдермен анықталады.
Азаматтық ерекшеліктерге ие бола отырып, ерекше құқықтың салдарларға әкеліп соғады. Солай, уақыт өте келе пайдалану қасиетін жоғалтатын тауарларға, химияның тұрмыстық бұйымдарға, медикаменттерге, иіс су – косметикалық тауарларға, азық-түліктерге қатысты пайдалану мерзімі бекітіледі. Пайдалану мерзімі өтп кеткен тауарларды сату тыйым салынады. Тауарлардың пайдалану мерзімі оны жасаған күннен бастап есептелеу және тауарды пайдаланудың жарамдылығы уақыт кезеңі мен, немесе күнмен анықталады.
Пайдалану мерзіммен дайындаушы тұтынушыға тауарды мақсатқа сай пайдалануын қамтамасыз етуге немесе оның кесірінен болған кемшіліктері үшін жауапкершілікке тартылуға міндетті – тауардың қызмет мерзімімен ұқсас. Дегенмен, егер де мерзім нормативтік-техникалық құжаттармен анықталады, онда қызмет мерзімі дайындаушылардың өздерімен немесе тұтынушылард мен келісе отырып бекітіледі. Тауардың қызмет мерзімі оны тұтынушыларға сатан күннен бастап есептеледі, ал егер де оны бекіту мүмкін болмаса, дайынлған күннен бастап.
Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің жалпы бөлімінде көзделген талап қою туралы ереженің бұрынғы күшіндегі Азаматтық заңдардан айтарлықтай өзгешелігі бар. Азаматтық құқықтың қазіргі институты ұғымдарына, талап қою мерзімдері мен оларды есептеудің тәртібіне, талап қоюдың қолданылуы және
талап қою мерзімінің өту салдарына қатысы бар. Талап қою ұғымы.Бұл түсінік заңның бірқатар саласында кездеседі. Қандай жағдайда болса да ол құқықтық себептерге әкелетін белгілі бір мезгіл кезеңін білдіреді.
1. ҚР Конституциясы, 1995 ж. 30 тамызда қабылданған
2. ҚР Азаматтық Кодексі.-Алматы: жеті жарғы 2009ж
3. «Азаматтарға психиатриялық жәрдем берудегі кепілдер» туралы ҚР Заңы. 1997ж. 16 сәуір (2001 16 шілде өз.тол-р)
4. «Неке және отбасы туралы» ҚР Заңы 17 желтоқсан 1998 ж.
5. «Нотариат туралы» 14 шілде 1997 ж.
6. «Жеке кәсіпкерлікті қорғау және жәрдемдесу туралы» ҚР Заңы 4 шілде 1992 ж. № 1549.-XII. ҚР Парламент Жаршысы, 1996, № 14
7. «Жеке кәсіпкерлік туралы» 19 маусым 1997 ж. № 135-1 өзгерістер мен толықтырулар 24 қантар 2001 ж.
8. «Шетел инвестициялар туралы» ҚР Заңы 27 желтоқсан 1994 ж.(өзгерістер мен толықтырулар 5 шілде 2000 ж.)
9. «ҚР жергілікті мемлекеттік басқару туралы» ҚР Заңы 23 қантар 2001 ж.
10. «Қоғамдық бірлестіктер туралы» 31 мамыр 1996 ж. ҚР Заңы (24 желтоқсан 2001 ж. өзгерістер мен толықтырулар)
11. «Жауапкершілігі шектеулі және қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер туралы» ҚР заңы 22 сәуір 1998 ж. (өзгерістер мен толықтырулар 16 шілде 1999 ж)
12. «Тұтыну кооперативі туралы» ҚР Заңы 8 мамыр 2001 ж.
13. «Акционерлік қоғам туралы» ҚР Заңы 10шілде 1998 ж. (өзгерістер мен толықтырулар қантар 2003 ж.)
14.Қазақстан Республикасының 2010 жылдан 2020 жылға дейінгі кезеңге арналған Құқықтық саясат тұжырымдамасы (Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылғы 24 тамыздағы № 858 Жарлығымен бекітілген)15.Қазақстан Республикасының азаматтығы туралы Қазақстан Республикасының Заңы 1991 жылғы 20 желтоқсан
16.Қазақстан республикасының банкроттық туралы Заңы 1997жыл 21 қаңтар
17.азақстан республикасы Көлік және комуникация министрлігінің Азаматтық авиация комитеті, 2007ж 27-желтосандағы № 272 бұйрығы.
18.Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысы 16 шілде 2007 жыл № 6 Астана қаласы
19.ҚР-ның Азаматтық құқығы: Төлеуғалиев Ғ.И.жалпы бөлім -1том, оқулық Алматы жеті жарғы 2001ж
20. ҚР-ның Азаматтық құқығы: Жайлин Ғ.А.ерекше бөлім 1,2 томдары оқулық Алматы 2007ж
21. ҚР-ның Азаматтық құқығы: Абдыкадыров Б.К, Өмірәлі Ө.Ж
сызба құралы жалпы бөлім оқулық Алматы 2006ж
22.Дәнекер халықаралық құқық және халықаралық бизнес институты. Азаматтық құқық практикум: Ынтымақов жалпы бөлім Астана дәнекер 2005ж
23.Гражданское право РК учебное пособие общая часть Алматы 1999 г

24.Гражданское право. Том 1. Учебник для вузов (академический курс), под ред. М.К. Сулейменова, Ю.Г. Басина. –Алматы, 2000.
25. Гражданское право. Том 2. Учебник для вузов (академический курс), под ред. М.К. Сулейменова, Ю.Г. Басина. –Алматы, 2000.
26. Диденко А.Г, Басин Ю.Г, Иоффе О.С. и др. Гражданское право: Учебное пособие. Алматы, 1999.
27. Гражданский кодекс Республики Казахстан (Общая часть). Комментарий. В 2-х кн., под ред. М.К. Сулейменова, Ю.Г. Басина. Алматы, 1998.
28. Гражданское право. Учебник в 2-х Ч, под ред. Е.А. Суханова. - М., 1993.
29. Гражданское право, под ред. Ю.К.Толстого и А.П. Сергеева. В 3-х Т.СПб., 1996-99.
30. Басин Ю.Г. Юридические лица по гражданскому законодательству Республики Казахстан. Понятие и общая характеристика. Учебное пособие. - Алматы., 2000.
31.Советское гражданское право: в 2 ч. Учебник. /Отв. Ред. В. А. Рясенцев. –3-е изд., перераб. и доп.-М.: Юридическая литература. Ч. 1, 1986.- 559с.
32. Советское гражданское право: в 2 ч. Учебник. /Отв. Ред. О. А. Красавчикова. –3-е изд., перераб. и доп.-М.: Высшая школа, 1985.- 544с.
.Гражданское право. Учебник. В 2 т. /Отв. Ред. Е.А. Суханов. - М.: Изд-во БЕК. Т.1, 1994.-431 с.
33. Гражданское право: Курс лекций. Учебное пособие. /Отв. Ред. О.Н. Садиков. - М.: Изд-во БЕК. Ч. 2:Обязательственное право. - 1997. –687с.
34. Гражданское право. Учебник. В 2 т. /Отв. Ред. Е.А. Суханов. - М.: Изд-во БЕК. Т.1, 1993.-383 с.
35. Советское гражданское право. Учебное пособие: в 2 ч. /Отв. Ред. О. А. Красавчикова. –М.: Высшая школа, 1968.- 519с.
36. Советское гражданское право. Учебник. /Отв. Ред. О. Н. Садиков. - М.: Юридическая литература, 1983.- 464с.
37. Советское гражданское право: в 2 ч. Учебник. /Отв. Ред. В. Т. Смирнов. –2-е изд., перераб. и доп. - Л.: Изд-во ЛГУ. Ч. 1, 1982.- 414с.
38. Советское гражданское право. В 2 т. Учебник. /Отв. Ред. В. П. Грибанов. –М.: Юридическая литература. Т.1, 1979.- 552 с.
39. Гражданское право Республики Казахстан: (Общая часть). Учебное пособие. /Отв. ред. Г. И. Тулеугалиев, К. С. Мауленов.- Алматы: Гылым. Т.1, 1998. –227 40.Гражданское право Республики Казахстан: (Общая часть). Учебное пособие. /Отв. ред. Г. И. Тулеугалиев, К. С. Мауленов. –2-е изд., перераб. и доп. - Алматы: Гылым. Т.1, 1999. –227 с.
40. Гражданское право. Учебник. /Под ред. А. П. Сергеева, Ю. К. Толстого. –3-е изд., перераб. и доп.-М.: ПРОСПЕКТ. Ч.1, 1998.- 631с.
41.Еңбек кодексі 2007ж өзгеоту мен толықтырулар 2007ж
42.Автокөлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру шарттарынан туындайтын даулар бойынша сот тәжірибесіне шолу:(Жоғарғы соттың азаматтық жөніндегі алқасы).
43Лизинг шартына байланысты берілген жауапкердің қадағалау шағымы ішінара қанағаттандырылды
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ
ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Д.А.Қонаев атындағы УНИВЕРСИТЕТІ
Азаматтық құқықтық ... ... ... ... ... ... ... ... ... құқықтағы мерзім, мерзім түрлері, талап қою мерзімі,
азаматтық ... ... ... студентті: Мусабаева Ф.А.
Ғылыми жетекші
аға оқытушы: Сапаров Б.Ж.
Алматы 2010
Мазмұны:
Кіріспе:
1-тарау:
1.1.Азаматтық құқықтағы мерзім ... және ... ... ... ... қолдану мәселелері
1.3.Талап қою мерзімінің ұғымы, талап қою мерзімінің есептелуі.
1.4.Талап қою мерзімінің өтуін тоқтата тұру, ... және ... ... ... ... ... себеп-салдар.
1.6.талап қою мерзімінің қолдану ерекшеліктері.
2-тарау: Талап қою мерзімінің есептеу және қолданылу мәселелері.
2.1.Еңбек міндеттерін ... ... ... ... мен ... ... өтеу туралы азаматтық істер бойынша талап қою
мерзімдерін ... ... ... ... жауапкершілігін
міндетті сақтандыру шарттарынан туындайтын даулар бойынша талап қою мерзімі
мен мерзімді есептеу мәселелері.
Қорытынды:
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
Кіріспе.
Дипломдық жұмыстың жалпы ... ... ... ... ... ... ... уақыт факторымен тығыз байланысты. Бұзылған құқықты
және тағы ... ... ... ... ... ... заңмен немесе
шартпен көрсетілгендей жасалуы қажетті құқық қатынастарының пайда болуын,
өзгерлуін, тоқтатылуын ... заң ... ... ... ... байланыстырады.
Мерзімді шектеу, тәртібі. Азаматтық заңдылық мерзімді есептеуге ... ... ... (АК 6т) АК 172б ... ... күнтізбелік
күнмен, уақыт кезеңінің өтуімен, және де оқиғаға сілтеме отырып анықталады.
Күнтізбелік ... ... ... ... ... ... ... орындау нақты уақытпен байланысты шарттарда кездеседі, ... ж. 31 ... сот ... де, ... қатар, заңның өзімен
анықталуы мүмкін, мысалы, коммуналдық ... ... ... сақтандыру үшін кезеңде төлемдар өткізілуі міндетті айдың белгілі
бір күнінде сілтеме жасау жолымен.
Уақты кезеңі ... ... ... ... ... ... жасай
отырып, жылдармен, ойлармен, апталармен, күндермен немесе сағаттармен (АК
172 б) ал кейде, одан ... ... ... ерекшеліктерге ие бола отырып, ерекше құқықтың салдарларға әкеліп
соғады. Солай, уақыт өте келе пайдалану ... ... ... ... ... ... иіс су – ... азық-түліктерге қатысты пайдалану мерзімі бекітіледі. Пайдалану
мерзімі өтп кеткен тауарларды сату тыйым салынады. Тауарлардың ... оны ... ... ... ... және ... ... уақыт кезеңі мен, немесе күнмен анықталады.
Пайдалану мерзіммен дайындаушы тұтынушыға тауарды мақсатқа сай пайдалануын
қамтамасыз етуге ... оның ... ... ... үшін
жауапкершілікке тартылуға міндетті – тауардың қызмет ... ... егер де ... ... құжаттармен анықталады,
онда қызмет мерзімі ... ... ... ... ... ... бекітіледі. Тауардың қызмет мерзімі оны тұтынушыларға сатан
күннен бастап есептеледі, ал егер де оны бекіту ... ... ... ... ... ... ... жалпы бөлімінде көзделген талап
қою туралы ереженің бұрынғы күшіндегі Азаматтық заңдардан айтарлықтай
өзгешелігі бар. ... ... ... ... ... ... қою
мерзімдері мен оларды есептеудің тәртібіне, талап қоюдың қолданылуы және
талап қою мерзімінің өту ... ... бар. ... қою ... ... ... ... кездеседі. Қандай жағдайда болса да ол құқықтық
себептерге әкелетін ... бір ... ... ... ... заң ... мүлік иесі болмаса да, жылжымайтын мүлікке он бес
жылдан артық немесе басқа мүлікке бес ... ... өз ... ... ашық
және үздіксіз иелік еткен азамат немесе заңды тұлға осы мүлікке ... ... ... ... иелену мерзімінің өтуі туралы тұңғыш ... ... ... Осы ... ... Республикасы Азаматтық
кодексінің 240-бабында жаңғырылған.Бұл орайда иелік етудің мерзімі өтуі
негізінде иемдену ... сот ... тану ... ... ... ... ... құқықтарды және онымен
жасалатын мәмілелерді мемлекеттік тіркеу туралы» Жарлығында да ... ... ... ... ... өту ... белгілі бір
кезеңі ретінде сот қатысуынсыз құқықтық себеп-салдарға әкеліп соғады. Талап
қою институты басқаша әрекет ... Осы ... өту ... өзі ... ... сондықтан ол тек соттың талап арызды қарау ... ... ... ... - ... ... ... мүддесін немесе бұзылған
құқықтарын қорғау мақсатында жауапкермен материалдық-құқықтық дауды ... шешу ... ... мүдделі тұлғаның заңмен қамтамасыз етілген сотқа
шағымдану мүмкіндігі. Жалпы қабылданған көзқарастарға сәйкес, талап ... ... ... ... ... ... және ... құқығы. Талапқа процессуалдық ... ... ... талапты ұсыну құқығы – белгілі процессуалдық ... ... дау ... істі ... және ... ... ... ету құқығы.
Осы құқықты жүзеге асыру алғы шартарының талаптары азаматтық-процессуалдық
заңдылықтармен ... Бұл ... айта ... жай, процессуалдық
мағынада талапқа құқық жалпы ... ... ... да бір мерзімнің
өтуіне байланыссыз. ... ... ... ... ... ... кез
келген уақытты шағымдануға болады. Дегенмен, талап қоюды қолдану азаматтық-
құқықтық қатынастар ... ғана ... ... жүрген заңда
талап қою мерзімінің өтуі ... ... ... үй ... ... ... ,
банкі құқығында , көлік Жарғылары мен Кодекстерде, халықаралық келісімдерде
көзделген.
Дипломдық жұмыстың өзектілігі. Қазіргі ... ... ... ... түрлері, талап мерзімінің қолданылу мәселелері тақырыбы маңызды орын
алады, өйткені ол сан ... ... ... ... ... қоғамда қалыптасқан қатынастарды, билік қағидаттары мен әр түрлі
институттарды қарастырады.
Осы ... ... ... ... ... мәселелері
демократиялық бағытты дамытудағы маңызын теориялық-методологиялық ... ... ... ... ... ... да ... отырып, азаматтық құқықтағы мерзім мәселелері ұғымын толықтай ашу
мақсаты қойылған.
Зерттеудің объектісі мен пәні ... ... оның ... ... ... ... объектісі болып теориялық категория және әлеуметтік
шындықтың құқықтық жағдайы ретінде мемлекеттің басқару ... ... ... ... ... ... ... басылым
материалдары, нормативтік-құқықтық қайнар көздер шегінде анықталады.
Жұмыстың тәжірибелік ... ... ... ... ... ... ... талап мерзімінің қолданылу мәселелері туралы толығымен білу
келешекте заңгер болуды таңдаған адамдарға ғана ... ... ... ... прокурор, адвокат, нотариус, сот приставы болып қызмет ететіндерге
де пайдалы. Себебі қоғам өз ... ... ... қоғамның дамуы заңға
байланысты болып келеді, яғни ... ... ... ғана ... ... ... ... орындалуына байланысты болып келеді.
Жұмыстың әдістемелік негізі. Зерттеу жұмысынның әдістемелік негізін
диалектика әдісі болып табылады. Зерттеу барысында жалпы және жеке ... ... ... ... ... ... ... Жалпы әдістерге
анализ, синтез, индукция және дедукция, бақылау және салыстыру жатады.
Жалпы ... ... ... ... ... әдісі, жүйелік және тарихи
әдістері қолданылды. Жеке ғылыми әдіс ретінде нақты-әлеуметтік ... ... ... ... ... формальды-заңи әдісі,
құқықтық модельдеу әдісі, құқық ... әр ... ... әдістер зерттеудің мақсаттары мен міндеттері ... ... ... әр ... аспектілерін жүйелі түрде және толық қарауға
мүмкіндік береді. Зерттеудің эипирикалық базасы нормативтік материалдарға
және ... ... ... басылым материалдары негізінде
құралған.
Тақырыптың зерттелу деңгейі.
Мемлекеттің басқару нысаны, сонымен қатар Қазақстан ... ... ... ... ... рөлі ... ... саясаттанушылардың, және сол сияқты осы ғылымдарға жақын
ғылым салалары ғалымдарының зерттелу обьектісіне айналып отыр.
Қазақстан Республикасының жайлы, мемлекет Азаматтық құқықтағы ... ... ... ... ... мәселелері және құқық мәселелері
жайлы жазып жүрген ... ... ... ... ... ... құқықтағы мерзім, мерзім түрлері, талап
мерзімінің қолданылу мәселелері ретіндегі ... деп ... ... жете ... ... негізін кенестік, қазақстандық, ресейлік және
өзге ... ... ... құрайды: Ғ.А.Жайлин, ... ... ... және т.б. ... ... ... және саяси әдебиетерде мемлекеттің басқару нысанының
түсінігіне байланысты әр түрлі көзқарастар айтылып жүр. Олардың ... ... ... ... заңгерлер С.З. Зиманов, С.Н. Сәбікенов,
, Сапарғалиев, А.С. Ибраева, С. ... ... ... ... Ал шет ... ғалым заңгерлер А.В.Малько, М.Н.Марченко, Б.А.
Страшун, С.С.Алексеев, В.Н.Хропанюк және саясаткерлер ... ... ... саясаттанушы Г.Алмондты, Т.Парсонстың теориясын,
К.Доичтың теориясын (кибернетикалық теория), ... ... ... ... және ... ... ... әдебиеттермен қатар, осы дипломдық жұмыста мерзімді басылым
материалдары пайдаланылды. ... ... ... «Заңгер», «Правовая реформа
в Казахстане», «Тураби», «Юрист» журналдарындағы және «Құқықтық Қазақстан»
« Егемен Қазақстан» газеттеріндегі мақалалар.
Дипломдық ... ... ... ... ізденістер жасау,
кітаптар каталогымен танысу, ғылыми - ... ... ... және мемлекет тұрпаты мен мемлекеттің басқару тұрпаты жөніндегі
ғалымдардың пікір ... жете ... - білу ... ... жағынан алып көрсетуге талпыныс жасадым.
Сонымен қатар диплом жұмысын жазуда көптеген ... мен ... ... ... ... ... толық тізімі
жұмыстың соңында көрсетілген.
Диплом жұмысының ... және ... ... ... ... ... отырып, осы тақырыпты жүйелі түрде
ашу үшін келесідей жоспар құрылды. ... ... ... ... ... екі бөлімнен, екінші бөлім – екі тармақшадан,
қортындыдан, пайдаланған әдебиеттер тізімінен және қосымшалардан ... ... ... ... және өзектілігі, сонымен
қатар зерттеудің пәні, мақсаттары мен міндеттері, ... ... ... және жұмыс бойынша жасалған қорытындылар қарастырылған.
Азаматтық құқықтағы мерзім, ... ... қою ... ... ... ... ... белгілеу дегеніміз ... не сот ... ... ... ... ... сөзсіз
болуға тиісті оқиға деп көрсетіліп белгіленеді. Ал ... ... ... мерзім ұғымы заңдық ... ... сәт ... кезең деп түсіндіріледі. Демек, заң ... ... ... мерзім дегеніміз заңдық факт болып табылады.
Әдебиеттерде мерзімді оқиға деп аталатын, яғни адамдардың еркінен ... ... ... фактілер категориясына жатқызады.
Мерзімдерді есептеу тәртібі: Азаматтық заңда мерзімді есептеуге байланысты
арнайы белгілеген ... бар ... ... ... ... ... сәйкес мерзім күнтізбелік күнмен немесе сөзсіз ... ... ... Осы ... ... тағайындау жолдары
белгіленген,мысалға бұл сәтті көрсеттетін уақыт (күнтізбелік күн), ... ... ... ... ... және ... ... тиісті
оқиға дер едім. Құқықтарды жүзеге асыру мен міндеттемелерді орындаудың
мұндай мерзімдері ... ... ... ... мен аяқталуы және тағы ... Яғни ... ... ... басталуы, уақыт кезеңімен белгіленетін мерзімнің өтуі
күнтізбелік күннен немесе мерзімнің басталуы белгіленген ... ... ... ... ... [19.162] ... ... кезеңмен белгіленсе, құқықты жүзеге асыру мен міндеттемені
орындау мерзімі аяқталғанға дейігі уақыттың ... ... ... ... ... мұра ... сәттен бастап алты ай ішінде
мұраны қабылдау немесе одан бас ... ... ... ... ... ... тиісті оқиғаның салдары мерзімді белгілеуді талап етеді,
мәселен, ... ... ... ... ... ... ... қайтыс болған
күнен бастап мұрагерлердіңқұқығы пайда ... және сол ... ... мұраны
иелену немесе бас тарту құқығына ие және т.б[25.156].
Күнтізбелік күнмен көрсетілген ... ... ... ... ... білдіреді. Дейтұғанымен, мерзім белгілі бір кезеңді
қамтитын болған жағдайда оны есептеу тәртібі заңға сәйкес ... ... ... орай ... ... ... ... күнтізбелік күннен бастап немесе мерзімнің басталуы белгіленген оқиға
болғаннан кейінгі келесі ... ... Бұл ... өтуі ... ... ... ертеңінен бастап есептеледі [23.188].
Мерзімді дұрыс есептеу үшін оның ... ... ғана ... аяқталу мерзімін
де нақты айқындап алудың ... зор ... ... ... ... ... ... келесі күні басталса, аяқталу сәті мерзім
басталған айдың немесе ... ... ... ... ... ... 174-бабына сәйкес уақыт кезеңімен ... ... ... ... ... ... соңғы жылының тиісті айы мен
күнінде бітеді. Жарты жылмен ... ... ... ... ... ... ... есептелетін мерзімге айлармен есептелетін мерзімнің
ережелері қолданылады. Бұл орайда бір ... үш айға тең деп ... ... ... жыл ... бастап жүргізіледі;
-айлармен есептелетін мерзім- мерзімнің соңғы айының тисті күнінде бітеді.
-жарты аймен белгіленетін мерзім-күндермен есептелетін ... ... да, он бес ... тең ... ... Егер ... есептелетін
мерзімнің аяқталуы тиісті күн саны жоқ айға тура келсе, мерзім сол ... ... ... ... ...... ... аптасының тиісті күнінде
бітеді [26.300];
Кейде айдың аяқталуы ... ... ... бір жылы ... айы 29-ында
болуы мүмкін, кейінгі жылы ондай болмауы мүмкін немесе мерзім ... ... ... ал ол ... 30-ы ... мүмкін, ондайда тиісті
айдың соңғы күні біткенде мерзім аяқталған деп есептеледі.
Егер мерзімнің соңғы күні ... ... ... тура ... ... кейінгі
ең таяу жұмыс күні мерзімнің аяқталған күні болып есептеледі [22.71].
Мерзімнің бітуімен белгілі бір ... ... ... байланысты,заң
әрекетті мерзімініңсоңғы күніненаяқталу керектігін міндеттейді. Азаматтық
кодекстің ... ... ... ... ... да бір әрекет
жасауға белгіленген болса, ол әрекет мерзімнің соңғы ... ... ... ... орындалуы мүмкін
(мысалы: қарыздарды беру, мұрагкердің мұраға ие болуы). ... ... ... ... ... бұл ... бағындыру қиындауболып
келеді,өйткені , мұндай ұйымдар мен мекемелерде жұмыстың тоқтатылуы олардың
жұмысты ресми тоқтатуымен есептеледі ... ... ... ... ... де ... белгілі бір уақытта тоқтатып тастайды, айталық,
нотариалдық кеңсе депозитке ақша ... ... ... ... ... ... күніндегі сағат жиырма төртке дейінгі поштаға, телеграфқа
немесе өзге де ... ... ... ... ... ... мерзімінде жасалған болып саналады. Мұндай әрекеттердіжасауда
соңғ,ы күнінің мерзімі жергілікті ... ... ... 176-бабы)
[19.162].
Мерзімнің түрлері: Азаматтық құқытық мерзімдерді әртүрлі ... ... ... Тағайындауына байланысты үш ... ... ... ... ... ... мысалы:
АК-тің 277-бабы).
б)соттық (сот шешімімен қаралады).
Мерзімдер құқықтық табиғатына орай мынадай түрлерге бөлінеді:
1. Азаматтық ... ... ... ... ... ... ... асыру мерзімі;
3. Үзіп тастау мерзімі;
4. Кепілдік мерзімдер;
5. Кінәрат қоятын мерзімдер;
6. ... ... ... ... ... ... құқықтарды қорғайтын мерзімдер.
Азаматтық құқықтарды жүзеге асыру мерзімі дегеніміз уәкілетті тұлғаның
өзіне тиесілі міндеттер мен құқықтарды ... ... ... ... құқықты жүзеге асыру мерзімі заңмен тағайындалады. Мысалы:
иелену ... үшін ... бір ... тағайындалады ( АК-тің 240-бабы).
Үзіп тастау мерзімі осы айтылған мерзімдерден ерекшеленеді, өйткені ол
белгілі бір ... ... ... ... ... ... 216-
бабында үлесті меншіктің қатысушылары, егер олар осы бапта көрсетілген
мерзім ішінде,яғни он күн ... ... ... ... ... ... ... құқығынан айырылады.
Кепілдік мерзім дегеніміз-сатып алушының ұзақ уақыт бойы сақтауға немесе
пайдалануға арналған өнімдердің кемшілігін анықтап алуына ... ... ... ... ... ... ... кезде кемшілігін баайқау мүмкін
болмай, кейін барып одан ақау шықса, онда сатып алушы сол ақауды түзетуге,
оны сапалы басқа ... ... не ... қайтадан қабылдап,ол үшін
төленген сомманы қайтарып алуға ... қоя ... ... ... ... бекітілген техникалық шарттармен немесе шартпен
белгіленеді.
Кінәрат мерзімі субьективті құқығын бұзған тұлға үшін заңмен белгіленеді,
осы ... ... ... ... ... ... Заң ... өтініштерді беру мерзімімен қатар кінәратқа жауап беру мерзімін ... ... ... шартта екі жақтың келісімімен
тағайындалады. Бұл талапты орындау ... ... ... ... ... ... құқықтарды қорғау мерзімдері- Азаматтық кодексің 7-тарауында
қаралған талап қою мерзімі болып ... ... ... ... ... және ... ... Азаматтық құқықтарды және ... ... ... ... ... ... құқықты және тағы басқа мәжбүрлі
жүзеге асыру әрекет мүмкіндігі заңмен немесе шартпен көрсетілгендей жасалуы
қажетті ... ... ... ... өзгерлуін, тоқтатылуын азаматтық
заң белгілі уақыт кезеңімен немесе сәттермен байланыстырады [40.255].
Мерзімді шектеу, тәртібі. ... ... ... ... ... ... ... (АК 6т) АК 172б сәйкес, мерзім күнтізбелік
күнмен, уақыт кезеңінің өтуімен, және де ... ... ... ... ... ... ... құқықтарды жүзеге асыру ... ... ... уақытпен байланысты шарттарда кездеседі, мысалы,
2003 ж. 31 жетоқсанда сот ... де, ... ... заңның өзімен
анықталуы мүмкін, мысалы, коммуналдық қызметтерге, салықтық төлемдерге
міндетті сақтандыру үшін ... ... ... міндетті айдың белгілі
бір күнінде сілтеме жасау жолымен [33.360].
Уақты кезеңі болып ... ... ... ... ... ... ... ойлармен, апталармен, күндермен немесе сағаттармен (АК
172 б) ал кейде, одан қысқа кезеңдермен анықталады.
Оқиғаға сілтеме ... ... ... ... ... ... қатынастарының қатысушылары, оның пайда болуының нақты күнін алдын
ала білмейді. ... ... ... болу шартының аяқтауын заң, қашан
қайтыс болатын белгісіз, сатушының өмірмен байланыстырады[31.300].
Мерзімді дұрыс ... үшін оның ... ... ... ... ... ... АК 173б. сәйкес, мерзімнің өтуі, күнтізбелік күннен
кейін немесе оқиға болғаннан кейінгі күні ... ... мұра ... ... ... болса, мұрагерлікті қабылдау немесе одан бас тарту
белгіленген мерзімнен кейінгі ... яғни 15 ... ... ... ... және ... ... мәселесі шешіледі: мерзім келесі уақыт
бірлігіннен бастап есептеледі [28.166].
Мерзімнің өтуінің аяқталуы ... ... ... ... ... ... ... мерзім, мерзімнің соңғы жылының күніне
және ... ... ... (АК 174 б. 1 тарт) мысалы, 2001ж. 1 ... үш ... ... ... ... 2004 ж. 1 сәуірде аяқталған
болып саналады. Кварталдармен, айлармен және ... ... ... күні тура ... шешіледі. Егер де мерзімнің аяқталуы
солайда жоқ ... ... онда ... сол ... соңғы күнінде аяқталған
болып еспетеледі. Екі жақпен келісілген 2 айлық міндеттерді атқару мерзімі
1 қантарлдан бастап есептелсе, бұл ... ... 28 ... 29 ... ... ... ... мерзім, күнмен саналатынмерзім ретінде сол
айдың кунінінң санына байланыссыз 15 ... тең ... ... ... күні ... ... күнге сәйкес келсе, одан кейінгі жақын жұмыс
күні, ... ... ... ... (АК 175б)[2.162]
Егер мерзім қандай да бір әрекеттерді бекітуі үшін жасалса, ол мерзімнің
соңғы ... 24 ... ... ... ... ... бұл әрекеттер
ұйымда орындалу керек ... ... ... ... ережелеріне
бойынша сәйкес ... ... ... сол сағатта
тоқтатылады.Мысалы, жұмыс күні аяқталады, қойманың жабылуы т.с.с. Мерзімнің
соңғы күніндегі сағат жиырма төртке ... ... ... ... ... ... ... тапсырылған жазбаша мәлімдемелер мен хабарламалар
мерзімінде жасалған болып саналады.
Мерзімнің түрлері. Азаматтық құқықта ... ... ... ... ... ... ... Мерзімнің кіммен бекітілген байланысты
заңдық, шарттық, соттық мерзімдер ажыратылады. Заңдық мерзімдер ... ... ... ... ... ... ... немесе одан бас тартудың алты айлық мерзімі бекітілген, толық
азаматтық әрекет қабілеттігінің пайда ... (АК 17 б), ... ... (АК 178б) және т.б. Жақтардың келісімімен бекітілген ... ... ... мерзімдер - бұл сотпен бекітілген мерзімдер. Құқықтық
салдарлар бойынша мерзімдер құқық қалыптастырушы, құқық ... ... ... ... ... ереже бойынша, атты беру кезі, ... ... болу ... анықтайды. Құқық өзгерту мерзімінің басталуы мен
өтуі азаматтық құқықтармен міндеттердің өзгеруіне алып келеді [30.356].
Құқық ... ... ... мен құқықтардың тоқтатылуына әкеп
соғады. Егер де мұрагершінің несие берушілері мұрагерліктің ашылған ... алты ай, ... өз ... ... ол ... ... жояды.
Мерзімдер сипатына байланысты императивтік және диспозитивтік, абсолюттік
анықталған, қатысты анықталған, ... жапы және ... және ... ... ... мерзімдер заңмен нақты анықталған және олар
тараптардың келісімімен өзгертілмейді. Оларға, ... ... ... ... ... ... болу мерзімі жатады.
Диспозитивтік мерзімдер, ... ... ... ... ... ... мерзімдер.
Абсолютті анықталған заңды салдарлармен байланысты уақыт кезеңі. Оларға,
мысалы, күнтізбелік күнмен немесе уақыттың нақты бір ... ... ... ... ... ... кезеңмен немесе уақыт сәтімен
байланысты, бірақ нақтылықтың аз болуымен сипатталады.
Анықталмаған ...... ... ... ... ... ... құқық қатынастарында уақыт шегінің бар болуын болжайды. Осылайша мүлік
уақытша өтеусіз пайдалануға немесе белгісіз мерзімге ... ... ... ... деп азаматтық құқықтың кез-келген субъектісіне қатысты
жалпы ... ... ... сенімхаттың әрекет етуінің жалпы мерзімі
үш жыл (АК 168б). ... ...... ... ... жағдайларда
әрекет етеді және жалпы мерзімдердің ережелері шектелген.
Мерзімдерді олардың тағайындалуына байланысты, ... ... ... ... азаматтық міндеттерді атқару мерзімі және азаматтық
құқықтарды қорғау мерзімдері, ... орын ... ... ... ... және азаматтық міндеттерді орындау
мерзімдері.
1.2.Азаматтық құқықтарды жүзеге асыру ... ... ... ... ... деп – субъективтік құқықтарды иеленушінің субъективтік
құқықтарын жүзеге асыру. Көбінесе ол - заңмен немесе нормативтік актілермен
бекітіледі, бірақ ... ... де ... ... ... өз кезегінде, азаматтық ... ... ... ... ... ... ... қызмет, жүзеге асыру, сақтау,
көлік мерзімдері ... ... ... болу ... – бұл ... ... ... ету мерзімі. Оларды ерекше топқа ... ... ... ... құқығы, авторлық құқық, тұрғын үйді ... т.б. және ... ... ... ету ... мысалы, белгісіз
мерзімге бекітілген жалдау шарты бойынша мүлікті пайдалану құқығы әрекет
ету шектеру ... ... ... ... бар ... ... 3 ... артық емес мерзімге берілуі мүмкін, шығармаға
патент әрекетінің мерзімі жиырма ... ... ... құқық автордың
барлық өмірі және оның ... ... ... ... авторлық
құқылықтан басқа) әрекет етеді және т.б.
Субъективтік құқықтардың ... ... ... еңгізудің себептері
әртүрлі сипатталады, дегенмен, бұл көбінесе тұлғаның ... ... ... ... ... қажеттілігімен қамтамасыз етіледі.
Субъективтік құқықтардың болу мерзімінен мерзімдері ... ... ... өкілетті тұлғаға қатаң анықталған ұйымдастыру үшін өкілетті тұлғаға
қатаң анықталған уақыт береді. Дегенмен, егер құқықтардың мерзімдері ... ... ... анқтаса, онда мерзімдер орындалмауы немесе
орындалуы қажетті ... ... ... құқықтардың алдын ала
тоқтатылуын тағайындайды. Осылай, тұрғын үйде жалға алушының ұзақ уақыт
болмауы, егер де ол ... алу ... ... болса, жалға алу шартын
тоқтатудың негізі болып табылады [42.155].
Субъективтік құқықтардың болу ... ... ... тұлғамен жүзеге асырылуы қажетті шарттар негізінде болуы мүмкін
субъективтік құқықтарды ғана қарастырады.
Азаматтық құқықта ... ... ... көп ... Талаптық мерзім -
өкілетті тұлғаның міндетті ... ... ... болған
түсініспеушілікті реттеу мақсатында өзінің бұзылған ... ... ... ... ол ... міндетті мерзім аралығы.. Бұл ережені ерікті
түрде шешілуі мүмкін, бұзылған құқықты қорғау туралы мәселелержәне ... дау ... ... мән жайы анық ... ... ... ... қалпына келтіруді және өндірістік емес процессуалдық
шығындарды азайтумен, заң шығарушының соттық істердің ... ... ... ... ... ... ... жою туралы претензиялық
талаптарын жеткізушіге кредитормен кемшіліктерді ... ... ... немесе сақтауға арналған таруарларға қатысты заңмен, сонымен
қатар, стандарттармен, ... ... ... ... одан да ұзақ
мерзімдер қарастырылуы мүмкін. Былайша айтқанда, ... ... ... мерзім ішінде бұйымды ауыстыру және ... ... ... ... міндеттенеді және бұйымдық қызметті қарсылықсық орындағаны
үшін борышкер кепілденеді.
Заң бойынша, кепілдік ... ... ... ... байқалмайтын,
бірақ оны пайдалану сақтау, өндеу, эксплуатациялау және т.б. үрдістер
кезінде кемшіліктерден ... үшін ... ... ... ... мерзімге емес, басқа да тәсілдермен,
мысалы, кепіл машинаның ... ... ...... қарастырылғандай басқа да сипаттағы ... ... ... транспорт. Осыған байланысты олар негізінен жеке
топтарға бөлінбейді және әдебиеттерде кепілдік мерзімдердің түрлері ретінде
қарастырылады.
Осыған ... олар ... ие бола ... ерекше құқықтың
салдарларға әкеліп соғады. Солай, ... өте келе ... ... ... ... тұрмыстық бұйымдарға, медикаменттерге, иіс
су – косметикалық ... ... ... ... ... Пайдалану мерзімі өтп кеткен тауарларды сату ... ... ... ... оны ... ... ... есептелеу және
тауарды пайдаланудың жарамдылығы ... ... мен, ... ... ... дайындаушы тұтынушыға тауарды мақсатқа сай пайдалануын
қамтамасыз ... ... оның ... болған кемшіліктері үшін
жауапкершілікке тартылуға ...... ... ... ... егер де ... ... құжаттармен анықталады,
онда қызмет мерзімі дайындаушылардың өздерімен немесе ... ... ... ... ... ... мерзімі оны тұтынушыларға сатан
күннен бастап есептеледі, ал егер де оны ... ... ... ... бастап.
Әрекеттегі заңдылық бойынша кепілдік мерзімге ... ... ... ... ... ... - ... өндеу, санау, т.б. мерзімдер.
Міндеттерді орындау мерзімдері. Азаматтық құқықтарды ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Міндеттерді атқару мерзімі, яғни заңдармен, әкімшілік ... ... ... ... ... белгілі бір әрекеттерді жасауға
міндетті немесе, керісінше орындалуыныңбас тарту мерзімі.
Міндеттерді орындауды жалпы және жеке ... деп ... ... ... ... орындаудың барлық кезеңін қамтиды. Ондай жалпы мерзімдер
жақтардың келісімімен жеткізу мерзімі болады, мысалы, 2003 ж. ... ... ... ... ... ... ... орындаудың
жеке мерзімі туралы келісіуне болады. Осылай, жеткізу кестелерінде тауардың
нақтыланатын жеке партияларын ... ... ... ... ... ... ... және т.б. жеке этаптарын аяқтау мерзімдері
қарастырылуы мүмкін. Борышкер жақтан ... ... ... ... ... ... ... қатар, жақтармен бекітілген аралық мерзімдерді
орындау жатады. Заң ... ... ала ... ... ... ... арнайы ережелерді қамтиды.
1.3. Талап қою мерзімінің ұғымы: талап қою ... ... ... ... ... ... ... талаптың қанағаттандырылуы
мүмкін болатын уақыт кезеңі. Сонымен, ... қою ... ... – бұл
заңда белгіленген мерзім, яғни бұл ... ... ... ақы талап ету
құқығы жойылады, басқаша ... ... ... ... ... ... қою ... қолдану өте қажет болып табылады, өйткені бұған мынадай
себептер бар- бір ... ... ұзақ ... өтіп ... ... ... анықтау сот органдарына қиын жұмысболып ... ... ... ұзақ ... бойы болып келген қатынастарды бұзу шаруашылық жағдайына
бірқатар іркіліс тудырып, тиімсіз салдарға тудырулары ықтимал.
Талап қоюды ... ... ... (императивті) сипатта болады. Яғни
тараптар талап қоюшылықты келісімімен өзгерте алмайды, бекітілген ... ... мен оны ... тәртібін бұрмалауға жол берілмейді. Талап қою
мерзімдері жалпы және арнаулы болып бөлінеді [34.58]. ... ... ... үш жыл ... белгіленеді. Талаптардың жекелеген түрлері үшін заң
құжаттарымен талап қоюдың ... ... ... ... ... ұзақ ... мерзімдері белгіленуі мүмкін. Мысалы:арнайы
(қысқартылған) ... ... ... қаралған (ҚР-ның темір жолдарының
Уақытша Уставының 155,156-баптары). Заңды ... ... ... де ... ... ... ... 9 және 10-
тармақтарында көзделген ... ... ... қою ... ... ... ... мәміле жасалып, сол зорлық немесе қорқыту тоқтатылған
күннен ... не ... ... мәмілені жарамсыз деп тануға негіз болып
табылатын өзге де мән-жайларды білген немесе ... тиіс ... ... бір жыл ... Осы ... ескере кететін жайт, шетелдерде талап
қоюдың мерзімдері әлдақайда ұзақтау келеді [19.165].
Талап қою мерзімі қолданылмайтын ... ... қою ... азаматтық
құқық қатынастарында заңда қаралған мынадай жағдайлардан басқасының ... яғни ... ... ... ... ... көзделгеннен басқа реттерде материалдық емес игіліктер
мен мүліктік емес өзіндік ... ... ... талаптарға;
2)салымшылардың банкіге банктік салымдарды беру беру туралы талаптарына;
3)азаматтың өміріне немесе денсаулығына келтірілген ... ... ... ... қолданылмайды. Алайда, талап қою мерзімі өтіп кеткеннен
кейін қойылған ... ... ... соң үш ... ... ... иесінің немесе өзге де заң иеленушінің өз ... ... ... ... айыруға байланысты болмаса(АК-тің 264-265 баптары),
олардың осы құқық бұзушылықты жою туралы талабына;
5)заң құжаттарымен ... ... ... да талаптарға да
қолданылмайды.заң актілерімен бұдан басқа да талаптарға ... қою ... ... ... мүмкін [27.258].
Талап қою мерзімінің есептелуі: талап қою ... өтуі адам ... ... ... ... білуге тиіс болған күннен басталады (Ак-тің
180-бабы). Осы сәттен ... ... әрі ... ... ... ... талап-арыз беру құқығы пайда ... ... ... ... ету ... ... ... бір азаматтық құқықты
еріксіз түрде, яғни міндеткер жақтың ықтиярынан тыс орындату. Құқықты
еріксіз ... ... сот ... алу әдісімен жүзеге асырады.
Кейбір жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... (мысалы:жүкті бермей ұстап қалып тасымалдың ақысын немесе сол
жүктің құнын алу). ... ... ... еріксіз түрде қайта
орындатуға заңның беретін мүмкіншілігі материалдық мағынасында ... ... ... ... ... ету құқығын сот арқылы құқығын сот
арқылы қорғау құқымен ... ... ... қою ... ... ету ... жояды, бірақ азаматтық іс жүргізу құқығын жоя алмайды.
Талап ету мерзімі өтіп кетсе де сот ... істі ... ... ... оны ... ... ... қою мерзімі өтіп кеткендігі анықталған
жағдайда ғана сот ... ... ... бас ... ... қою мерзімінің өтуін тоқтата тұру, үзіліс және қалпына
келтіру:Айталық, заңда көрсетілген ... бір ... ... ... ... ... қою мерзімінің тоқтатылуы дегеніміз сол жағдайдыңалатын
мезгіліне тең уақытқа талап мерзімінің де ... ... ... осы ... ... ... талап қою мерзімінің есебіне
кірмейді.Осындай әсер ететін жағдайларға АК-тің ... ... ... ... ... және бұл жағдайда болмай қоймайтын оқиға (бой
бермейтін күш) кедергі жасаса;
2)міндеттемелердің бұл түрін орындау Қазақстан ... ... ... ... байланысты (мараторий);
3)егер немесе жауапкер соғыс жағдайына келтірілген ... ... ... әрекет қабілеттілігі жоқ адамның заңды өкілі болмаса;
5)тиісті қатынасты реттейтін заңдардың ... ... ... ... ... ... немесе денсаулығына келтірілген зиянның орнын толтыру
туралы талаптар бойынша ... қою ... өтуі ... зейнетақы
төлемдерін тағайындау немесе ... ... ... немесе жәрдемақы
тағайындау туралы тиісті ұйымдарға жолдануына ... ... ... ... ... асырылғанға немесе жәрдемақы
тағайындалғанға не зейнетақы төлемдерін тағайындаудан бас ... ... ... ... ... ... жағдайлардың кез-келген талап мерзімінің талап соңғы айы ішінде
пайда болса немесе қала ... ... ... Ал егер бұл ... алты
айдан аспаса -талап мерзімінің өтуі кезінде тоқтыла тұрады (АК-тің ... ... ... ... ... ... тоқтатылған күннен бастап талап
қою мерзімінің өтуі одан әрі ... Бұл ... ... ... ... айға ... егер алты айдан аспаса -талап мерзіміне дейін ұзартылады
(АК-тің 182бабының 3-тармағы) [2.162].
1.5. Жақтардың белгілі бір жасаған әрекеттері талап қою ... ... ... ... кейін талап қою ... өтуі ... ... дейін өткен уақыт жаңа мерзімге есептелмейді (АК-тің
183-бабының 2-тармағы). ... қою ... екі ... белгіленген
тәртіппен талап қойылуы немесе не борышты не өзге ... ... ... ... ... ... байланысты үзіледі.
Ерекше жағдайларда, талап қоюдың өтіп кеткен мерзімін қалпына келтіру
қажеттілігі туындауы ... ... ... шешуді Азаматтық кодекс сотқа
жүктейді: талапкердің жеке басына байланысты мән-жайлар ... ... ... және т.б.) ... ... қою ... өтіп кетуінің себебін
сот орынды деп таныған кезде, азаматтың бұзылған құқығы қорғалуға тиіс.
Талап қою ... кету ... ... ... ал егер бұл ... айға тең немесе алты айдан аз болса -талап мерзімінің өтуі кезінде
қолданылады.
Талап қою ... ... ... ... ... қою ... ... соң барып талап қою соттың бұл талаптан бас тарту туралы шешім
шығаруына негіз болады. АК-тің ... ... қою ... ... ... атқару көрсетілген.шын мәнінде талап қою ... ... ... өз міндетін атқарған борышқордың немесе өзге ... ... сол ... ... ... ... ... өтіп
кеткенін білмейтіні кездесуі мүмкін. Мұндай жағдайда оның өзі атқарған
нәрсесін ... ... ... құқығы жоқ.АК-тің 186-бабыындағы нарма осы
болып табылады, демек сол ... ... қою ... өтіп ... мүліктік
салдарға айтарлықтай әсер етеді.Ендігі жеоде АК ... ... ... ... кейінміндетін орындай береді,талап қою мерзімінің бітуіне
қарамастан дебиторлық немесе несие қарыздарын ... ... ... жол
беріледі. Соған сәйкес заңда тұлғалар талап қоюға тиісті несие берушілердің
талап етпейтін қарыздарын ... ... ... ... ... процессуалдық және материалдық мағынада құқық.
1.6. Талапқа құқық - ұлғаның заңмен қорғалатын мүддесін ... ... ... мақсатында жауапкермен материалдық-құқықтық дауды қарау
және шешу туралы ... ... ... ... қамтамасыз етілген сотқа
шағымдану мүмкіндігі. Жалпы қабылданған көзқарастарға сәйкес, талап екі
құқылылықтан ... ... ... ұсыну құқығы және талаптан
қанағаттанырыну құқығы. Талапқа процессуалдық мағынасы ... ... ... ұсыну құқығы – белгілі процессуалдық тәртіпте соттан
туындаған дау бойынша істі ... және ... ... ... ету құқығы.
Осы құқықты жүзеге асыру алғы шартарының талаптары азаматтық-процессуалдық
заңдылықтармен анықталады. Бұл ... айта ... жай, ... ... ... ... ... бойынша, қандай да бір мерзімнің
өтуіне байланыссыз. Сотқа ... ... ... ... байланыссыз кез
келген уақытты шағымдануға болады [37.450.].
Талапқа материалдық мағынада ... ... ... ... ... сот ... ... талаптын мәжбүрлі жүзеге
асыру мүмкіндігі. Талап қойғанға дейін ... қою ... өтіп ... талаптан бас тарту туралы шешім шығаруына негіз болады.
(АК 179 б. 3 т)
Талаптың ... ... ... ... ... және ... есептелу тәртібін анықтайтын
заңның ережелері негізінен императивтік сипатта болады. Тараптар өздерінің
келісімі бойынша ... ... ... ... ... ... заң, ... мерзімін сот шешім шығарғанға дейін дауда тарап
жасаған мәлімдемен бойынша ғана сот ... (АК 179 б. 2т) ... ... ... Бұл егер де ... сотқа өтінген талаптың ... ... ... сот ... да бір ... ... ... мен талапкер арасындағы материалдық-құқықтық дау бойынша істі
қарау, шешім шығаруға міндетті екендігін ... Бұл ... ... ... ... ... ... жасаған кезде олардың мүмкін
болатын ... ... ... ... қолданбау туралы келісім алуы
мүмкін. Мұндау мәліме заңға қайшы болғандықтан жарамсыз ... ... ... ... ... – сот ... ... талапкер
мен берілген пайда болған дауға қатысты ғана беруге болады.
Талап қою таралмайтын талаптар
Жалпы ереже бойынша, талапты қою ... ... ... ... ... ретінде ескерту мерзімі заңда тікелей көрсетілген
талаптар қатарына ... АК 187б ... ... ... басқа реттерде материалдық емес ... ... ... ... ... туындайтын; салымшылардың банкіге банктік
салымдарда беру туралы талаптарына, азаматтың ... мен ... ... ... ... ... талаптарына қолданылмайды. Ең
соңғы жағдайда талап қою мерзімі өтіп кеткеннен кейін қойылған ... ... ... соң 3 ... асырмай қанағаттандырылады. Талап қою,
сонымен қатар, меншік иесінің немесе басқа иеленушінің құқығының кез келген
бұзылуы неліктен ... ... ... ... осы ... ... туралы талаптарына қолданылмайды. Көрсетілген тізім жеткілікті болып
табылмайды, себебі заңмен талап қою қолданылмайтын ... ... ... қою ... ... ... түрлерінен айырмашылығы
Талап қою мерзімін басқа мерзім түрлерінен, ең ... ... ... ... тоқтатылу және претензияның төлемдерден ажыратып плу ... ... ... ету ... және ... мерзімін талап қою
мерзімінен субъективтік құқықтағы барлық 3 жағдайда ... ... ... ... ... ... ... жақындатады.Бұл жерде
талаптың ескіру мерзімі құқықтың болу мерзімі болып ... ... ... ... және ... ... ... субъективтік
құқықтармен байланысты, және олар тәртіп бойынша бір уақытта және бірін-
бірін толықтыра отырып бірге ... Егер ... ... ... мен ... ... үшін ... белгіленсе, онда талаптың ескіру
мерзімі субъективтік құқықтарды ... ... ... сот және ... ... ... арқылы шектейді.
Талап қою мерзімінің түрлері. Талап қою мерзімі жалпы және арнайы болып
бөлінеді. Талап қоюдың ... ... 3 жыл ... ... және ол арнайы
мерзімдер белгілегендерден басқа, барлық құқықтық қатынастарға таралады.
Талап ... ... ... ... ... ... жеке ... қою мерзімінің өтуі. Талап қою мерзімінің өтуіне дұрыс анықтама беру
үлкен маңызға ие. АК 180 б. ... ... қою ... өтуі адам ... ... білген немесе білуге тиіс болған күннен ... ... ... ... тек АК пен және өзге де ... ... Осылай
талап қою мерзімінің өтуін заң бір жағынан объективті моментпен, ... ... ... ал ... ... субъективті моментпен,
яғни өкілетті білген немесе құқық ... ... ... тиіс ... ... сірә, бұл жағдайлар әрқашанда ... ... ... ... ... ... дәл бұзылған кезінде біледі
деген болжақ бар. Алайда егер талапкер құқық бұзушылықьы кеш ... ... тиіс ... ... қалаушылық субъективтік моментке беріледі.
Мәселенің ... ... ... ... егер өкілетті тұлға өзінің
құқығының бұзуылуын ... ... ол ... ... қолдана алмайды.
Бірақта бұл жағдайда, жауапкер ... ... ... ... ... білу ... дәлелдеуге болады. Егер де талапкердің өзінің
бұзылған құқығын өзінің немқұрайдылығынан ... ... ... ... бұзылғандығы туралы білу керек болған кезден ... ... ... ... кейбір субъективтік құқықтарды қорғау
үшін арнайы спейификасы болады. Осыған қатысты ... ... ... ... осы ... ... мазмұны әсер етеді.
Міндеттерді атқару қажеттілік сәтімен анықталғанда, егер міндетті ... ... ... ... ... мәнінен туындамаса, ескіру 7 күндік
жеңілдік ... өту ... ... Егер ... ... ... жасаумен құрылса, мысалы, жабдықтауды жүзеге асыру ... ... ... ... ... мерзімі әрқайсысының, талабына ... ... ... ... қандай да бір әрекеттерден бас тарту
борышкердің міндеті ... ... ... ... ... ... авторлық шарт бойынша, автор шарт мерзімі кезінде басқа тұлғаларға
белгілі әдістермен шығармасын ... ... ... ... сәйкес
әрекеттердің жасалғаны туралы несие берушінің білген немес ... ... ... ... ... ... өтеді. Осындай тәртіпте, абсолюттік
құқықтардың бұзылуы кезіндегі ескіру мерзімі басталған сәт ... ... ... ... ескіруі негізгі міндеттерді
атқару сәтінен басталады.
Жеке талаптарға байланысты азаматтық заң ескіру мерзімінің басталу туралы,
ереже ... ... ... талап үшін талаптың арнайы жылдық мерзімі,
өз кезегінде кепілдік мерзім шегінде асасалуы ... ... ... ... ... басталады.
Талаптың ескіруінің қалпына келтірілуі үзіліс, тоқтатылуы
Көп жағдайларда басталған талаптың ескіруінің үзелісіз өтеді. Дегенмен, заң
өкілетті тұлғаға ескіру мерзімінің ... ... ... ... ... ... болу ... ескереді. Бұл жағдайлар әртүрлі
қалпына ... ... және ... ... ... мүмкін. АК-
ң 189б сәйкес, талап қою мерзімінің өтуін тоқтата тұру ... 1) ... ... төтенше және бұл жағдайда ... ... ... кедергі
жасаса; 2) міндеттемелердің бұл түрін орындау ҚР Президентінің жариялауымен
кейінге қалдырылуына байланысты; 3) егер талапкер ... ... ... ... ... бөлімшелер құрамында болса; 4) егер ... жоқ ... ... ... ... 5) ... ... заңдардың қолданылуын тоқтату
Бой бермейтін күшін түсінігі табиғи апаттар (жер сілкінісі, су ... ... ... ... ... және мағынасы. Азаматтық ... ... деп - ... ... адам өз ... қорғау немесе
мәжбүрлі жүзеге асыруды талап ете ... ... ... ... ... - ... көрсетілген бұзылған азаматтық құқығын қорғау негізі болып
табылатын ... ... ... ... тек қана сотпен емес, сонымен
қатар заңдара жағдайларда ... ... ... қатар, өзін-
өзі қорғау шараларын қолдануымен жүзеге асырылатынын есте ұстаған ... неме ... ... ... ... құқықтарын жүзеге асрудың
нақты мерзімі заңдармен анықталмағана. Өзін-өзі қорғаудың, жеке ... ... ... ... аса ... немесе қажетті қорғануды өзі,
қорғану әрекеттері тек қана қауіпсіздікті алдын алуды бастайды.
2.1.Еңбек міндеттерін ... ... ... ... мен денсаулығына
келтірілген зиянды өтеу ... ... ... ... ... ... ... міндеттерін атқару кезінде ... ... мен ... зиянды өтеу туралы азаматтық істер бойынша сот ... ... ... негізінен осы санаттағы істерді материалдық
және іс жүргізу заңына сәйкес қарайтынын көрсетті
Жазатайым оқиғаның нәтижесінде ... ... зиян үшін ... ... ... ... ... ету қабілетін жоғалтуға әкеліп соғуы- Н-1
нысандағы акт;
ауыр салдарға немесе қазаға ұшырау ... ... ауру ... ... ... соғуы - денсаулық сақтау орны берген Н-
1 нысанды акт-танылады.
Қызметкерге:
жұмыс уақыты басталар немесе ... ... ... орнын, өндіріс құралын,
дербес қорғану затын және т.б. әзірлеу және ретке келтіру барысында;
жұмыс уақыты бойында жұмыс ... ... ... ... не ... ... жұмысты ұйымдастырушының тапсырмасымен еңбек немесе басқа да
міндеттерді ... ... ... жерде (оның ішінде іссапар кезінде)
болған кезде;
қауіпті және ... ... ... әсер етуі ... ... ... ... қатынаумен байланысты қызметкер
жұмыс берушінің тапсырмасымен жұмыс уақытында жұмыс орнына бара ... ... ... ... ... ... сапарларға пайдалануға жұмыс берушінің жазбаша
келісімі ... жеке ... ... берушінің өкімімен өзінің немесе басқа кәсіпорынның аумағында
болғанда, не жұмыс берушінің мүлкін ... ... не ... ... мүддесі
үшін өз бастамашылығымен басқа да әрекеттер жасағанда;
жұмыс орнында ... ... ... ... ... ... не ол еңбек (қызметтік) міндеттерін атқару кезінде қасақана
өлтірілген ... - ... ... мен ... ... ... ... (кәсіби) деп ресімделуге жатады.
Аталған тізім түбегейлі емес. Әрбір нақты жағдайда өндіріспен байланысты
мәселені комиссия тексеру ... ... ... (талапкердің жұбайы) жауапкер "К" ЖШС, "Р" ... ... ... жеке ... ... деп, ал жұбайының қазасына әкеліп
соқтырған жазатайым оқиғаны өндіріспен байланысты деп тану, сондай-ақ Т-мен
еңбек қатынастары болмауына ... ... ... оған ... ... бас тартылғандықтан, асыраушысының қайтыс болуына байланысты зиянды
өтеу және 1 млн. ... ... ... ... орнын толтыру туралы
сотқа талап арыз берген.
Маңғыстау облыстық ... ... ... ... ... ... өзгеріссіз қалдырылған. Маңғыстау облысы ... ... ... жылғы 19 тамыздағы шешімімен Б-ның ... ... мен ... ... ... ... жеке ... шарты және
жазатайым оқиға өндіріспен байланысты деп танылып, тиісті ... ... ... ... үшін Т-ға ... ... ... белгілеген 2004 жылғы 23 ақпандағы №28 шартты бірінші ... ... ... ... ... деп, ал шарттың техникалық
қауіпсіздік ережелерін бұзып, жол көлік ... ... ... ... ... ... туралы 3.3 - тармағын заңсыз
деп таныған, өйткені еңбек және ... ... ... ... өтеу ... жұмыс берушіге жүктеледі. Тиісінше, 2004 жылғы
15 ... жол ... ... ... Т-ның өлімімен аяқталған
жазатайым жағдай өндіріспен байланысты деп ... ... Т. ... К-
ның тапсырмасы бойынша, оның ... ... ... ... бара жатқан жолда, қызметтік тапсырманы орындау кезінде апатқа
ұшыраған.
Сот шешімі және ... ... ... ... ... ... талаптарын қанағаттандырудан бас тарту туралы жаңа шешім
қабылданған. Қадағалау сатысы Т. ... ... ... ... ... кәсіпкер саналып, тұрақты түрде салық ... ... және ... ... К. ... ... ... яғни жауапкерге көлік
қызметін ... ... ... ... және апелляциялық
сатыдағы соттардың 2004 жылғы 23 ... №28 ... ... шарты деп тануы
қате деп санаған.
Бұл жағдайда жұмыс берушінің мүддесі үшін тұрақты ... ... ... сенімхат беріліп, орындалған жұмыс үшін ақшалай төлем
жасалуы еңбек ... ... ... ... болып
табылатынын Маңғыстау облыстық сотының қадағалау алқасы ескеруі тиіс еді.
Сондай-ақ, кейінгі ... ... ... ... ... ... азаматтық-
құқықтық келісім-шарттар (тапсырма, мердігерлік...) ... орын ... олар ... ... ... бір жұмысты атқарады, ал жұмыс
беруші ақысын төлейді.
Ақылы қызмет көрсету осындай ... бір түрі ... ... ... ... ... тапсырмасымен белгілі бір әрекеттерді
жасауға міндеттенеді, демек, мертігу, кәсіби ауруға ұшырау не ... ... ... ... бар [13].
Мұндай шарттардың мәні бойынша орындаушы қызметкердің, ал тапсырысшы
жұмыс берушінің рөлінде ... ... ... ... мен ... ... мүліктік немесе
мүліктік емес игіліктері мен ... ... ... ... ... және ... ... емес)
зиянды, оны келтірген тұлға толық көлемінде өтеуге тиіс.
зиян келтіргені үшін жауапкершіліктің шарттары болып:
зиянның болуы;
зиян келтірген адамның әрекетінің құқыққа ... ... ... ... пен ... зиянның арасында себептік
байланыстың болуы;
жұмыс ... ... ... ... ... ... зиян ... іс жүзінде бұл мәселелер әртүрлі шешіледі.
Мысалы, З. жазатайым оқиғаны өндіріспен байланысты деп тану, жауапкерді Н-
1 ... акт ... ... және ... ... зиянды өтеу
туралы "К" РМҚК-ға қарсы сотқа талап арыз келтірген.
Талапкер өзінің талаптарын Зыряновск әскериленген ... ... ... ... ... "П" ... базасында болып, ВАЗ-2121
аввтомашинасымен жолаушы есебінде қайтып келе жатқанда жол көлік оқиғасына
ұшырап, ауыр дене ... ... ... ... ... 2006 ... 14 наурыздағы шешімімен талаптар
қанағаттандырылған.
Шығыс Қазақстан облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі алқасының
қаулысымен сот ... ... ... Қазақстан облыстық соты қадағалау алқасының қаулысымен шешім мен
апелляциялық қаулының күші жойылып, талаптарды қанағаттандырудан бас ... жаңа ... ... ... қадағалау алқасы Жоғарғы Соттың "Соттардың денсаулыққа
келтірілген зиянды өтеу жөніндегі Республика заңдарын ... ... ... нормативтік қаулысының 4-тармағына ... ... ... ... кезінде қызметкердің денсаулығына келтірілген
зиянды жұмыс беруші - ұйыммен ... жеке ... өз ... ... ғана ... Егер ... (қызмет) міндеттерін атқару кезінде
қызметкердің ... ... ... көзінен зақым келсе, онда
мұндай зиян келтіргені үшін ... ... ... иесі ... ... көрінгендей зиянды келтірген жауапкер емес, жоғары
қауіптілік көзінің басқа ... ... ... ... органдарының
тексеруінің нәтижелеріне сәйкес, жол көлік оқиғасының жасалуына "В" ... ... ... ... ... жүргізушісі А. кінәлі болып
танылған.
Қадағалау алқасы жұмыс берушінің Н-1 ... ... ... ... бөлігіндегі талапкердің талаптарына тиісінше баға бермеген, онда
Ереженің 4-тармағы ... ... ... арасында қатынаумен
байланысты жәбірленушіге жұмыс берушінің тапсырмасы бойынша жұмыс уақытында
жұмыс орнына барар жолда зиян ... онда ... ... ... ... бұл ... ... болған.
Басқа бір мысал. Х. жазатайым оқиға туралы Н-1 нысанды актіні ... және ... ... ... ... ... ... 2004 жылғы 3 желтоқсаннан 2005 жылғы 1 сәуірге дейін төленбеген
сома мен жұбайының ... тыс және ... ... ... ... ... ... зақымданғанға дейінгі орташа жалақысын мерзімнен
тыс жұмысты есепке ала ... ... ... моральдық зиянның орнын
толтыру туралы "K" АҚ-ның "Ш" филиалына ... ... арыз ... өз ... ... автомашина жүргізушісі ретінде өз еңбек
міндеттерін атқару кезінде жол ... ... ... қаза ... ... берушінің кінәсі бар екендігі туралы бір топ адамға қатысты жазатайым
оқиғаны арнайы тексерген комиссияның қорытындысына қарамастан, ... ... кісі ... және өз ... ... көрсетпей, оған жол көлік
оқиғасына кінәлі адамдардан келтірілген ... ... ету ... ... ... ... сотының 2005 жылғы 20 қыркүйектегі шешімімен талаптарды
қанағаттандырудан бас ... ... ... еңбек туралы" Заңның 90-бабына және Жоғарғы
Соттың "Соттардың денсаулыққа келтірілген зиянды өтеу ... ... ... кейбір мәселелері туралы" нормативтік қаулысының 4-
тармағына сәйкес, еңбек міндеттерін атқару кезінде ... ... ... ... өз ... болған жағдайда өтейді, сот осы ... ... ... қанағаттандырудан бас тартқан.
Егер еңбек (қызмет) міндеттерін атқару кезінде қызметкердің денсаулығына
жоғары қауіптілік көзінен зиян келсе, онда мұндай зиян үшін ... ... ... ... ... ал зиян ... ... жатқанда немесе қайтқан уақытында жұмыс берушінің көлігінің әсерінен
келтірілген жағдайда ғана жұмыс берушінің жауапкершілігі туындайды.
Жамбыл облыстық сотының ... ... ... ... сот шешімін
жазатайым оқиға туралы Н-1 нысанды актіні қайта жасақтау туралы бөлігінде
өзгертіп, Н-1 нысанды актіні тиісінше ... ... ... ... ... ... ... келтірілген зиянды өндіру бойынша
төленбеген соманы өндіру туралы жаңа шешім қабылдап, істі ... ... Сот ... ... ... ... қалдырылды.
Бұл орайда АК 931-бабының 2-тармағына сәйкес, жоғары ... ... ... ... өзара соқтығысуы салдарынан үшінші
тұлға- жәбірленушіге келтірілген зиян үшін ортақ жауапты ... ... ... Х. " K" ... ... ... еңбек қатынасында
тұрған үшінші тұлға болып табылады. Жол көлік оқиғасы "С" ... ... ... ... кінәсінен болған.
Жамбыл облыстық сотының қадағалау алқасы сот шешімі мен апелляциялық
қаулыны моральдық зиянды, төленбеген ... өтеу және ... ... жалақыны анықтаудан бас тарту бөлігінде бұзып, істі жаңадан
қарауға жіберді, бірінші және ... ... ... зиян ... ... ... ... жауапкер зиян келтіруші болып
саналмайды деген тұжырымдарының қате екенін, АК 951-бабы 3-тармағының ... ... зиян ... ... мен ... ... көзі ... келтірілсе, зиян келтірушінің кінәсіне ... зиян ... ... ... көзделгендей, денсаулығының зақымдануына байланысты
жоғалтылған табыстың (кірістің) құрамына ... ақы ... жеке ... салынатын барлық түрлері кіреді. Бұл орайда жәбірленушінің ... ... ... болмаған, не ол зиян ... ... ... ... осы ... оның біліктілігіндегі қызметкер сыйақысының
жай мөлшері ескеріледі.
Ю. 1998 жылғы 14 шілдеде "Э." ... МК-163 ... ... ... ... ... оқиғаның нәтижесінде 20% еңбек ... ... ... ... ... комиссиясының 1990 жылғы 18
желтоқсандағы қорытындысына сүйене отырып, "Э." ААҚ-на 1992 жылғы ... ... 8 ... яғни жетпіс жасқа толғанға дейінгі жоғалтқан
жалақысын өтеу туралы және басқа да талаптар келтірген.
Талапкер ... ... ... қайта құрылғанша бір жыл бойына
жоғалтқан табысын өтеп тұрғанын, ал ... ... ... ... ұзақ
мерзімді хат жазысудан кейін заңды мұрагер ... ... ... ... төлемдерді төлеуден бас тартқанын көрсеткен.
Павлодар қаласының №2 сотының 2005 жылғы 10 мамырдағы сырттай шешімімен
жауапкердің заңды мұрагерлігі ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандырылған, 1992 жылғы 1 қаңтардан 2001
жылғы 31 желтоқсанға дейінгі кезеңдегі ... ... ... дәлелдеме
келтірілмегендіктен осы кезеңдегі жоғалтылған жалақыны өндіруден және АК
944-бабының ... ... ... отырып, яғни талаптың мерзімінен
бұрын берілгендігіне орай, 2005 жылғы мамырдан 2018 жылғы ... ... ... бас тартылған. Шешім заңды күшіне енді.
Сонымен бірге, сот құқықтық қатынастар туындаған мерзімде күшінде болған,
Зиянды өндіру туралы ереженің ... ... яғни ... ... ... берілген кезде қызметкер еңбек зақымын алғанға дейінгі нақты
жалақысы жөнінде ... ... онда ... ... ол ... ... ... берілген мерзімдегі тарифтік мөлшерімен
есептеледі.
Зиянды өтеумен байланысты талаптардың жекелеген түрлерін қараған ... ... ... өтеу туралы ережелерін әртүрлі түсіндіру жағдайлары
кездеседі.
П. арнайы көлік-"Запорожец" автомашинасын сатып ... ... ... өтеу ... "М" ... ... қойып сотқа жүгінген.
Қарағанды қаласының Қазыбек би аудандық ... 2005 ... 4 ... ... ... бас ... облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі алқасы сот шешімінің
күшін жойып, талаптарды қанағаттандыру туралы жаңа шешім ... сот ... да 1970 жылы №23 "Л" ... ... ... ... жазатайым оқиға болғандығын анықтаған. Оған "оң
тобығы ортасынан ... - ... ... деген диагнозбен 2-топтағы
мүгедектік белгіленген.
Дәрігерлік ... ... ... ... 1993 ... ... қорытындысына сәйкес, ол дәрігерлік көрсеткіштер бойынша ... - ... ... ... ... тиіс ... ... жүргізуге дәрігерлік тыйым салынбаған.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің 2005 ... ... ... ... дербес қалпына келтіру бағдарламасы
бойынша, П. еңбек зақымын алған К. ... ... оны ... ... етуі тиіс ... ... ... үшін алдын ала төлем жасауға қаражаты жоғын ... ... ... ... ... жұмыспен қамту және халықты
әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... "А" ЖШС арқылы мүгедектерге арналған
арнайы автокөлік алуға болатыны туралы анықтама бар.
Бірінші сатыдағы сот ... ... бас ... ... ... ... яғни автомашинаның құнын төлегені туралы
дәлелдеме ұсынуы тиіс деп көрсеткен.
Апелляциялық саты АК ... ... ... ... ... ... ... көлік құралымен қамтамасыз ету туралы нақты
көрсетілгендігін уәж ... ... ... ... ... ... өндіріп алу
медициналық ... ... ... ... ... алдағы уақытқа, сондай-ақ қызмет көрсету мен мүліктің құнын алдын
ала ақы төлеу қажет болған жағдайда (жолдама ... алу, жол ... ... көлік құралдарына ақы төлеу ...) ... ... ... қосымша шығындарды алдын ала төлеу туралы талаптар, тек
мұқтаждығы ... ... ... ... талапкерлер аталған
дәлелдемелердің жиынтығын толық ұсынған жағдайда қанағаттандырылуға жатады.
АК 937, 939, ... мәні ... ... ... ... зақым келтірілген кезде жұмыс берушінің есебінен зиянның орнын
толтыруға мыналардың құқығы бар:
жәбірленуші ... ... онда ... ... анық ... ... ... жоғалтқан, сондай-ақ денсаулыққа зақым келтіруден туындаған
шығындар (емделуге, қосымша тамақтануға, дәрі-дәрмектер сатып алуға, ... ... ... бағып-күтуіне, санаторий-курорттық емделуге,
арнайы көлік құралдарын сатып алуға, басқа мамандыққа ... және ... егер ... ... пен ... ... ... мұқтаж және
оларды тегін алмайды деп танылса;
14 жасқа жетпеген және табысы жоқ кәмелетке толмағандар, ... ... ... ... жасқа толған және 14-тен 18 жасқа дейінгі жалақысы ... ... ... ... ... ... ... еңбек қабілетін жоғалтуына және еңбек қабілетінің төмендеуіне
байланысты зиян түрінде;
табысы бар кәмелетке толмағандар, ... ... ... болған адамның асырауындағы немесе ол қайтыс болған күнге дейін
одан ... ақша ... ... ... ... ... адамдар; қайтыс
болған адамның асырауында болған және ол қайтыс болғаннан кейін 5 жылдың
ішінде еңбекке жарамсыз ... ... ... ата-аналардың біреуі, зайыбы
не жұмыс істемейтін және қайтыс болған адамның асырауындағы ... ... және ... жүзеге асыру кезеңінде еңбекке жарамсыз
болып қалған отбасының басқа мүшесі, қайтыс болған ... көзі ... ... ... ... жалақы (табысы) түрінде жұмыс берушінің есебінен
келтірілген ... ... ... ... П. ... ... ... бір жолғы жәрдемақы,
жоғалтылған жалақы және моральдық зиянды ортақ тәртіппен өтеу ... ... "А." ААҚ, "М." ... ... арыз ... ... ... "Т." ЖАҚ-та электр дәнекерлеуші болып жұмыс істейтін жұбайы П-ның 2002
жылғы 2 желтоқсанда "100 пәтерлік тұрғын үй" ... ... ... қаза ... өз ... дәлел еткен. Марқұмның отбасының
құрамы:
14 жасқа толмаған немересінің асырауымен ... үй ... ... істейтін қызы;
оқушы немересі екенін көрсеткен.
Тараз қаласы №2 ... 2005 ... 31 ... ... бір ... және немересі 14 жасқа толғанша айлық төлемақы төлеу туралы
бөлігіндегі талаптарды қанағаттандырудан бас ... ... ... ... ... қанағаттандырылған.
Заңның жоғарыда келтірілген ережелеріне ... ... ... зиян ... ... ... ... адамның асырауындағы адамдарды
күтіп-бағумен шұғылданатын, жұмыс істемейтін жұбайы иеленеді.
Осыған орай, соттың жұбайы қайтыс болғанда талапкердің жұмыс істемесе де,
еңбекке ... ... ... ... ... асырауында болмаған 1995
жылы туылған немересін күтіп-бағумен шұғылданғанына сілтеме жасауы дұрыс.
Таратылған заңды тұлғада мүліктің болмауы немесе жеткіліксіз ... ... ... ... ... ... мүмкін болмаған
жағдайда тағайындалған ... ... АК ... ... ... заң ... ... тәртіппен
мемлекетке төлетуді міндеттеу туралы өтінішпен сотқа жүгінуге құқылы.
"Банкроттық туралы" Заңның 77-бабының 1-тармағына және ... ... ... 28 ... ... салдарынан заңды тұлғаны тарату кезінде
азаматтардың өмірі мен ... ... ... өтеу заңнамасын
қолдану тәжірибесі туралы" нормативтік ... ... ... ... нұқсан келгенше алып ... ... ... оның ... ... ... зиян үшін ... олардың орнын толтыру үшін төлейтін ай сайынғы мерзімдік төлемдері
(борышкер банкрот деп ... ... ... ... ... ... өтеу бойынша заңдармен белгіленген өзге төлемдер: емделуге,
қосымша тамақтануға, дәрі-дәрмек ... ... ... ... ... күтім
жасауына, санаторлық-курорттық емделуге, арнайы көлік құралдарын ... және ... ... ... ... ... кезінде
есептелмейді.
Істерді зерделеу, осындай талаптары бар істерді қараған кезде жекелеген
соттардың қателіктер жіберетінін көрсетті.
З. денсаулығына зақым ... ... ... ... қажетті 783 334
теңге сомасында шығынды өтеу туралы ... және ... ... ... ... ... талап арыз берген.
Талапкер 783 344 теңге аталған қосымша шығындарды өтеу туралы "О" АҚ-ның
конкурстық басқарушысына келтірген талабы соттың ... ... ... ... 26 ... ... қанағаттандырылғанын өз талаптарына дәлел
еткен. Аталған сома ... ... ... ... ... ... және мүліктің жеткіліксіздігінен оған ... ... ... ... аудандық сотының 2005 жылғы 23 маусымдағы шешімімен З-
ның талаптары қанағаттандырылып, апелляциялық ... сот ... ... ... бойынша қадағалау тәртібімен сот шешімі және
апелляциялық қаулының күші ... ... ... бас ... жаңа шешім қабылданды, өйткені, бірінші және апелляциялық сатыдағы
соттар заңды қолдануда қателік жіберген, ... ... ... яғни ... жалақының (табыстың) сомасы ғана капиталға
айналдыру жолымен азамат 70 жасқа ... ... ... 10 ... кем емес
уақытқа төленуге жатады.
14 жастан 18 ... ... ... ... ... келтірген зиянды өздері өтеулері, ал олардың зиянды толық
өтеуі үшін жеткілікті мүлкі ... ... ... зиян ... ... ... ... ата-аналары (асырап алушылары) немесе
қамқоршылары өтеуі тиіс.
Б. 32 633 ... ... ... 25 380 ... ... кеткен шығын
түрінде денсаулыққа келтірілген зиянды өтеу және 100 000 ... ... ... ... туралы Н. орта мектебіне, Ерейментау аудандық білім
және спорт ММ-на, К-ға қарсы сотқа талап арыз берген.
Ақмола ... ... ... сотының 2005 жылғы 18 мамырдағы
шешімімен материалдық зиянды өтеу туралы талаптар толық ... ... өтеу ... ... 25 000 теңгеге төмендетіліп
қанағаттандырылған.
Істі сотта ... ... орта ... ... ... 2005 жылғы 17
қаңтарда еңбек міндеттерін атқару ... ... ... ... ... келе ... 10 "А" сыныбының оқушысы К. ... ... ... миы ... оң жақ ... ... түсіп, бұғана буыны
үзілгені, соның ... ... ... ... ... ... оқиға бойынша 2005 жылғы 18 қаңтарда жұмыс беруші жасаған Н-1
нысанды актіде соңғының кінәсі анықталған.
Сот кінәлі деп :
10 "А" ... ... К. ... ... ... ... және
оқушылардың үзіліс кезіндегі мінез-құлқын бақылауға жауапты кезекші бола
тұра, өзі ... ... келе ... ... ... кеткен, яки оқушылар
үзіліс кезіндегі ... ... ... ... ... ... мен оқушылардың техникалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... да бір ... ... деп ... ... мен ... техникалық қауіпсіздігін қамтамасыз ету
мәселесі бойынша мектептің жұмысын бақыламағаны үшін ... ... және ... бөлімін;
тікелей ниеті болмаса да, оқытушы Б-ны қағып кетіп құлатқаны үшін 10 "А"
сынып оқушысы К-ны;
мектеп оқушыларының үзіліс кезінде ... ... ... ... ... ... түрде жұмыс жүргізбегені үшін Б-ны кінәлі деп тапқан.
Ақмола облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі алқасы ... ... ... оқу және ... ... ... 25 000 теңге моральдық
зиян өтеу туралы бөлігінде өзгертіп, осы сома мен 486 ... ... ... ... ... ... ... бойынша жауапкершілік міндеті
тікелей зиян келтірушіге жүктелуі керек деген уәжбен, тиісінше ... оқу және ... ... ... сот ... ... өндірілуге тиісті
мемлекеттік бажды 2226 теңгеден 580 теңгеге ... ... ... қаулы
шығарған. Шешімді басқа бөлігінде өзгеріссіз қалдырған.
Алқа өз тұжырымын талапкерге кәмелетке толмаған, өзінің жеке ... ... ... ... ... ... ... әрекетімен зиян
келтірілгенімен, іске жауапкер ретінде тартылған ата-анасының ойға ... зиян ... ... ... ... сотының қадағалау алқасы жауапкерлердің баласының зиян
келтіру ниеті болмағанын, бірінші сот ... ойға ... ... ... ... кінәні мойындағанын танытпайтынын және соттың
Ерейментау ауданының оқу және спорт ... ... ... зиян ... ... олардың моральдық зиян үшін де ... ... ... келіп, апелляциялық қаулыны жоюды сұраған шағымдарын
қарап, апелляциялық қаулыны өзгеріссіз, шағымды ... ... ... АК ... ... сәйкес, зиян келтірушінің
кінәсі болған жағдайда моральдық зиянды зиян келтіруші ... ... үшін тек ... қана ... ... да ... ал олардың ұлы
менменсіп, оқушылардың мектеп ғимаратындағы мінез-құлық ... ... ол ... ... ... барына қарамастан сабақ
арасындағы үзіліс кезінде мектеп дәлізінде жүгірген, оның ... ... ... зиян келтіру болып табылады деп ... іс ... ... сот ... зиян келтіргені үшін жауапкершілік
тікелей зиян келтірушіге жүктеледі деп дұрыс шешімге ... ... ... Соттың 1999 жылғы 9 шілдедегі "Соттардың ... ... өтеу ... ... ... қолданудың кейбір
мәселелері туралы" нормативтік қаулысының 20-тармағына ... өз ... жеке ... жоқ ... ... ... ... зиянды, оларға
тиісті тәрбие бермегені немесе ... ... ... ... үшін ... ... жағдайда, олардың ата-анасы (асыраушылары,
қамқоршылары) төлейтінін атап айту қажет. ... ... ... ... бар ... ... ғана оларға жауапкершілік жүктеледі
және нормативтік қаулыда келтірілген мән-жайлардың бар не ... ... ... жай ғана ... ... ... сүйеніп
шектеу жасауға жол берілмейді.
АК 951-бабының 3-тармағында не заңдарда тікелей көзделген өзге ... зиян ... ... ... ... ... зиянды зиян
келтіруші өтейді.
К. асыраушысының ... ... ... ... оның ... ... өтеу туралы "Қ. мамандандырылған күзет басқармасы" ММ-не
қарсы ... ... арыз ... ... ... ... моральдық зиянды өтеу туралы бөлігінде
талаптарды қанағаттандырудан бас тартылған.
Іс материалдарынан ... ... 2003 ... 11 ... ... ... автокөлігімен жұмыс орнына бара жатқанда
жүргізуші С-ның ... ... қаза ... беруші жасаған Н-1 нысанды актіге ... ... ... ... деп ... ... ... С-ны кінәлі деп тапқан Рудный қалалық
сотының 2003 жылғы 2 ... ... ... сот ... бір ... өтеу ... ... қанағаттандыруға, ал моральдық зиянды өтеу
бөлігінде- жұмыс берушінің кінәсі ... ... ... ... деген тұжырымға келген.
АК 931-бабының 2-тармағына сәйкес, егер зиян осы ... ... ... бойынша, яғни дүлей күштердің немесе жәбірленушінің
теріс пиғылының салдарынан пайда болғанын ... ... ... ... ... ... ... іс-қимылының салдарынан
үшінші тұлғаларға келтірілген зиян үшін ортақ ... ... ... зиян ... де, қарсы көліктің, яғни жоғары
қауіптілік ... иесі де С. ... сот ... ... ... АК 931 және 951-баптарының ережелеріне сәйкес келеді.
Моральдық зиянды өтеудің негіздерін әркелкі белгілеу жағдайлары ... ... ... жағдайлары зиянды өндірісте қызметкердің кәсіби
ауруға ұшырауына ... ... зиян ... ... ... мәселелерді
соттар әртүрлі шешеді.
Мысалы, кейбір судьялар, қызметкердің өндірісте кәсіби ауруға ұшырауына
әкеліп ... ... ... ... ... моральдық зиянды өтеуге міндетті
емес, өйткені қызметкерлер белгілі бір жеңілдіктер үшін еңбек ... ... ... ... ... ... ұшырауы мүмкіндігін
алдын ала біледі деп санайды.
Басқа судьялар, Жоғарғы Соттың 2001 ... 21 ... ... ... өтеу ... ... қолдануы туралы" нормативтік
қаулысының 3-тармағының ережелерін ... ... ... Н-1 ... Акт
толтырып және жәбірленушіге жәрдемақы, жоғалтылған жалақы түрінде зиянды
өтеуге келісім бере отырып өзінің ... ... ... ... ... соққан зиян келтірген кінәсін мойындайды, демек, моральдық
зиянды өтеуге де ... деп ... ... ұшырауға әкеліп соққан моральдық зиян ... ... ... ... ... өйткені бұл жоғары қауіптілік көзі
келтірген зиян екені күмәнсіз деген пікірлер де бар.
Соңғы пікір АК ... ... және ... 3-тармағының
ережелеріне сәйкес келеді, олардың мәні бойынша, қызметі ... ... ... ... заңды тұлғалар мен азаматтар (жұмыс
беруші), оның ішінде өнеркәсіптік кәсіпорындары бар (шахталар, ... ... ... әсерінен немесе жәбірленушінің теріс пиғылынан келгенін
дәлелдемесе, зиянды өтеуге міндетті.
Олай болса, қызметкердің зиянды ... ... ... және жұмыс
берушінің мұндай өндірісте жеңілдіктер беру ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы" Заңның 90-бабының, сондай-ақ
"Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау туралы" ... ... ... ... атқару кезінде қызметкердің өмірі мен ... зиян үшін ... ... ... ... тиіс.
Егер сақтандыру міндеті жүктелген жұмыс беруші оны жүзеге асырмаса немесе
сақтандыру ... заң ... ... ... ... нашарлататындай жағдайда жасаған болса, онда
АК ... ... ... ... басталған кезде жұмыс
беруші дұрыс сақтандыру кезінде сақтандыру төлемі қандай талаптарда жүзеге
асырылатын болса, сақтандырылғандардың ... ... ... ... АК ... 3-тармағына сәйкес, егер сақтандыру жағдайының
басталғаны туралы сақтандырушының дер кезінде ... ... ... жөніндегі мәліметтердің сақтандырушыда болмауы оның сақтандыру төлемі
міндеттеріне ықпал етпейтін болса, ... ... ... ... ... ... оған сақтандыру төлемін жүзеге асырудан
бас тарту құқығын береді.
К. жұбайының 2005 жылғы 15 наурызда еңбек міндеттерін атқару кезінде қаза
болғанын, бұл ... Н-1 ... ... ... көрсете келе,
сақтандыру туралы заң талаптарын ... "К" ... ... ... ... 4 162 200 ... сақтандыру төлемақысын және 10
млн. теңге моральдық зиянды өтеу туралы талап келтірген.
Талапкердің ... қоса ... ... ... ... ... ... бұл бөлігінде сақтандыру төлемақысы емес,
келтірілген зиян ... ... ... ... ... ... ... кезде, талаптың мәнін анықтауға,
сондай-ақ жұмыс берушінің өз жауапкершілігін сақтандыру ... ... ... жеке ... ... ... ... мәні бойынша, ерікті немесе міндетті түрде сақтандыру
тәртібімен өзінің жауаптылығын ... ... ... ... өтеу үшін ... ... жеткіліксіз болған жағдайда сақтандыру
сомасы мен залалдың нақты мөлшерінің арасындағы ... ... ... ... жеткіліксіз болғанда ғана субсидиарлық
(қосымша) ... ... ... ... ... ... және ... тарту негіздерінің аражіктерін ажырата алмайды.
Осыған орай, сақтандырушы мен сақтандырылушыға бір мезгілде ... ... ... ... істерді өз өндірісіне қабылдау
сатысында тараптарға түсіндірме беруге тиісті.
Г. әкесінің қайтыс болуына байланысты 10 595 856 ... ... ... өтеу ... "С" ... ... әрі-жұмыс беруші) және " А
сақтандыру компаниясы" (бұдан әрі-“А” СК ) ... ... ... ... арыздың мәнінен 2003 жылғы 12 желтоқсанда Ақтау қаласының Құрық
кентінен жұмыстан қайтып келе жатқанда оның ... жол ... ... ... болғаны, жазатайым оқиға жөнінде жасалған Н-1 ... акт ... ... ... 100 % ... ... ... шартына
сәйкес, қызметкер қайтыс болған жағдайда сақтандырушы оның жалақысы қорының
10 жылдық мөлшеріндегі ... ... ... ... болған әкесінің
жалақысының мөлшерімен есептегенде сақтандыру төлемақысы 10 595 856 теңгені
құраған.
Аталған мән-жайларды сот ... ... ... ... ... ... 27 ... шешімімен “А” СК ЖАҚ-тан Г-ның пайдасына 10 595 ... және ... ... 105 978 ... ... баж ... берушіні жауапкер ретінде, әсіресе ортақ тәртіппен іске тартуға
негіз жоқтығының айқындығына қарамастан, сот ... ... ... ... ... ... анықтау шараларын қарастырмаған,
осының нәтижесінде сақтандырушы - ... ... ... сот ... ... дейін) жауапкер ретінде танылып келген. Заң бойынша талаптар
сақтандыру компаниясының есебінен өндірілуге, ал ... ... ... туралы заң талаптарын орындаған жұмыс
берушіге қатысты талаптар қанағаттандырмауға жатады [18].
Соттар, 2005 жылғы ... ... ... ... еңбек (қызмет)
міндеттерін атқарған кезде оның өмірі мен денсаулығына зиян келтіргені ... ... ... жауапкершілігін міндетті сақтандыру
туралы " Заңға сәйкес, оның кері күші барын, яғни заң ... ... ... да қолданылатынын, ол бойынша жаңадан ... ... ... жұмысқа қабылданған қызметкерлерге қатысты
жұмыс берушінің жауапкершілігі ... ... ... ... ... жұмыс берушінің мемлекеттік мекемелердің қызметкерлеріне
қатысты азаматтық-құқықтық жауапкершілігін реттемейтіні көрсетілген.
АК 816-бабының 7, 8 - ... ... егер ... ... болуы, сақтандыру шартында көзделген жағдай болып табылса,
(сақтандыру ... ... ... қатысты) онда бұл сақтандырылған адам
сақтанушы болмаған күнде де, болған ... де, ... ... ... ... ... ... мұрагерлері пайда алушы болып
табылады, олар сақтандыру жағдайы басталған ... ... ... шартында көзделген сақтандыру төлемін төлеу туралы талап қоюға
құқылы.
Ж. " К" ... ... ... ... ... 2005 ... 22
шілдеде, жұмыс ауысымы кезінде қайтыс ... ... "В" ... ... төлемін өтеу туралы талап келтірген. Н-1 нысанды
актіге сәйкес, жазатайым оқиға өндіріспен ... деп ... ... ... ... анықталған.
Жұмыс беруші 2004 жылғы маусымда қызметкерлердің денсаулығы мен ... ... үшін ... ... ол ... сақтандыру
төлемақысының сомасы 2 002 320 теңгені ... шарт ... ... сотының 2005 жылғы 28 қазандағы шешімімен талаптар "В"
сақтандыру компаниясынан 2 002 320 ... ... ... ... қанағаттандырылған.
Жауапкер сақтандыру жағдайының пайда болғанын мойындайтынын, бірақ
талапкер мұрагерлік құқығы ... ... ... ... ... бойынша міндеттемесін орындамайтынын көрсете отырып, сот шешіміне
шағым келтірген.
Жамбыл облыстық сотының азаматтық істер ... ... сот ... ... ... еткен құжаттар ұсынылған жағдайда "В" сақтандыру
компаниясы" ЖАҚ-нан сақтандыру сомасын өтеу туралы қаулы шығарған.
АК 1038-бабына сәйкес, мұраға алу- ... ... ... ... ... өтуі, аталған жағдайда азаматтың қайтыс болуы нәтижесінде
зардап шеккен, зиян өндіртуге құқылы адам АК ... ... ... яғни ... ... ... ... анықталған.
Қорыту өндірістік жарақаттарды алудың негізгі себептері:
еңбекті қорғау ережелерін сақтау ... ... ... ... және ... тексерілмейтіні;
жұмыс берушінің материалдық жағдайының тұрақсыздығына байланысты
адамдардың ... ... ... ... ... бетін қайтару
жағдайлары жасалмаған, пайдалану мерзімі өтіп кеткен жабдықтармен жұмыс
жасауы ... ... ... жер заңдарын қолдануының кейбір мәселелері туралы
Жер заңдарын дұрыс және біркелкі ... ... Жер ... ... ... реттейтін заңдар Қазақстан
Республикасының Конституциясына негізделген Қазақстан Республикасының Жер
кодексінен (бұдан әрі – Жер ... және ... ... ... ... ... құқықтық актілерінен тұрады.
Егер Қазақстан Республикасының жер, экология, орман, су заңдарында, жер
қойнауы, өсімдіктер мен ... ... ... ... табиғи
аумақтар туралы заңдарында өзгеше қарастырылмаса, жер учаскелерін иелену,
пайдалану және оларға билік ету, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... азаматтық заңдарымен
реттеледі.
Жер кoдексі қолданысқа ... ... ... жер қатынастарын
реттейтін нормативтік ... ... осы ... ... келмейтін
бөлігінде қолданылады.
2. Жер құқығы қатынастарынан туындайтын ... сот ... ... ... ... деп жерге меншік құқығын және өзге де құқықтарды
жүзеге асыра отырып, жер ресурстарын, жекелеген ... ... ... ... ... ... пайдалану және қорғау жөніндегі
құқықтық қатынастарды ұғыну ... ... ... туындайтын талаптарға (арыздарға), атап айтқанда:
жер учаскелерін беру және оларды алып қою туралы (Жер кодексінің 2, 3, ... ... жер ... алып ... байланысты шығындарды өтеу
туралы (Жер ... 2 және ... ... ... және жер
пайдалануды даулау туралы (Жер кодексінің 3 және 4-тараулары); Әкімдердің
жер учаскелерін беру ... ... ... (Жер кодексінің 43-47-
баптары); кепіл шартына шағымдану туралы (Жер кодексінің 8-тарауы); Жер
кодексінің 92, 93, ... ... жер ... алып қою ... ... ... тоқтату туралы (Жер кодексінің 7-тарауы); жер
учаскесіне меншік құқығын немесе жер пайдалануын ... ... ... және беруден бас тарту және тағы басқалары туралы
талаптар жатқызылады.
3. Қазақстан Республикасы ... ... ... әрі – АК) ... ... жер ... ... мүлікке жатады. Осыған
байланысты жер учаскелеріне құқық ... ... ... Қазақстан
Республикасы Азаматтық іс жүргізу кодексінің (бұдан әрі – АІЖК) 33-бабының
бірінші бөлігіне сәйкес, олардың ... орны ... ... ... ... істі сот ... ... кезде тараптардың өзара
қатынасының сипатын, даулы құқықтық қатынастың туындау себебін және ... ... жер ... ... ... және ... ... беруін талап етуі керек.
Олардың негізінде азаматтар және заңды тұлғалардың жер учаскесіне ... ... ... құқығы, жер пайдалану құқығы, сервитуттар және жер
учаскесіне өзге де заттық ... ... ... жер ... белгілейтін құжаттар болып табылады. Оларға, атап ... жер ... ... беру ... құқықтық актілері, сатып алу-
сату шарттары (айырбастау, сыйға тарту немесе жер учаскесін иеліктен шығару
туралы өзге де ... және жер ... жеке ... ... ... ... және жерге өзге ... ... тану ... ... ... ... ... құжаттардың негізінде жер учаскелерінің меншік иелеріне
және жер ... жер ... ... уәкілетті орган берген
жер учаскесінің ұқсастырылған сипаттамаларын ... ... ... құқықты куәландыратын құжаттар ... ... ... ... жер ... жеке ... ... актісі, тұрақты
жер пайдалану құқығы актісі және уақытша (өтеулі, өтеусіз) жер пайдалану
құқығы актісі жатады. ... ... ... жер ... ... ... ғана береді.
Азаматтарға және заңды тұлғаларға Жер кодексі қолданысқа енгізілгенге дейін
бұрын қолданылып жүрген Қазақстан Республикасының заңдарына ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
жер заңдарында белгіленген жер учаскелеріне құқықтардың өзгеруі ... ... ... ... ... жер ... меншік құқығын
немесе жер пайдалану құқығын куәландыратын құжаттарға Жер кодексіне ... ... ... ... ... ғана ... асырылады.
5. Соттар жер учаскелерін жеке меншікке және пайдалануға беру, сондай-ақ
оларды алып қою туралы Жер ... 16, 17, 18, ... ... ... ... мемлекеттік органның өкілеттігін тексеруі тиіс. Жер
учаскелерін беру кезінде әкім өз ... ... ... ... ... ... ... негіздер бойынша, АІЖК 27-тарауының
тәртібімен жарамсыз деп танылуы мүмкін.
Осы мақсатта сот жер ... ... орны мен ... ... ... қаланың, ауданның немесе облыстың аумағына
кіретін жерлерді куәландыратын құқықтық құжаттарды тексереді.
6. Қазақстан ... 2001 ... 23 ... ... ... мемлекеттік басқару туралы” Заңының 26, ... ... ... әкім ... ... тұлғалармен және
мемлекеттік органдармен өзара қарым-қатынастарда тиісті әкімшілік-аумақтық
бірліктердің мүдделерін білдіреді. Демек, жер учаскелерін беру және ... қою ... ... мен әрекеттер дауланған кезде іс бойынша тиісті
аумақтық бірліктің әкімі тарап ... ... ... заңды тұлға
құрмай кәсіпкерлік қызметпен айналысатын азаматтар немесе заңды тұлғалар ... ... ... ... ... ... арыздар АІЖК 30-бабына сәйкес
мамандандырылған ауданаралық экономикалық соттардың қарауына ... АК ... ... ... ... меншік құқығы және басқа да
заттық құқықтар, бұл ... шек қою, ... ... ... ауысуы және
тоқтатылуы міндетті мемлекеттік тіркелуге жатады.
АК 195-бабына сәйкес, меншік ... ... ... ... жерді
пайдалану құқығы; шаруашылық жүргізу құқығы; оралымды басқару құқығы;
азаматтық немесе өзге ... ... ... ... ... жеке ... жер учаскелерін уақытша пайдалану ... ... ... құқығы; сервитут; кепіл және басқалары) басқа да
құқықтар ... ... ... бір ... ... мерзімге жерді пайдалану құқығы, жер
учаскесін кепілге беру ... жер ... ... және ... басқа да заттық құқықтар мемлекеттік тіркеуден өткен кезден
бастап пайда болады.
Жер кодексінің 63-бабы 2-тармағына ... жер ... мен ... және
ұзақ мерзімді уақытша жер ... ... ... алу ... ... және ... іс ... заңдарында белгіленген
тәртіппен жүргізіледі және тіркелуге жатады.
8. Бір жер ... екі және одан да көп ... ... ... ... құқығының туындауы, сондай-ақ аралас жер
учаскелерінің шекарасын бұзу туралы дауды шешкен кезде сот Жер ... ... ... ... алуы ... кодексінің 43-бабының 11-тармағына сәйкес, егер атқарушы органның жер
учаскесін беру жөніндегі шешімінде ... ... жер ... ... бір ... ... белгіленгенге және жер ресурстарын
басқару жөніндегі аумақтық орган жер ... ... ... бергенге дейін жер учаскесін пайдалануға жол берілмейді. Осы
норманы сақтамау жер ... өз ... ... алу деп ... ... ... ресімделмеген жер учаскелерімен мәмілелер ... ... ... ... жер учаскесіне құқық беру туралы өз шешімін онда
көрсетілген ... ... ... ... ... жер учаскесіне
мемлекеттік акті алғанға дейін, өзгертуі, жоюы мүмкін екенін назарға алуы
керек. Аталған ... ... ... ... жер ... жеке ... немесе уақытша жер пайдалану түріндегі жер пайдалану құқықтарына ... ... ... ... туындаған дау сот тәртібімен ғана ... Үйге ... ... ... құқығы не шаруашылық жүргізу құқығы
немесе оралымды басқару құқығы, Жер ... ... ... (Жер кодексінің 52-бабы), аталған үйлер (құрылыстар, ғимараттар)
орналасқан жер ... ... ... ... ... ... не тұрақты жер пайдалану құқығына немесе уақытша ұзақ мерзімді ... ... ... Жер ... 23, 34, ... ... әкімнің шешімі негізінде жерге және оны тіркеуге мемлекеттік акт
беріліп, жер учаскесінің иесіне тапсырылған кезде жер ... ... ... Жер ... және оған ... үйлер (құрылыстар,
ғимараттар) бір-бірімен тығыз байланысты. Осыған байланысты, жылжымайтын
мүлік тиісті иеліктен ... ... ... ... сондай-ақ оларды пайдалуға арналған жер учаскесін иеліктен
шығаруға жол берілмейді.
10. ... ... ... ... ... өрескел бұзып
пайдаланылған жер учаскелерін алып қоюға Жер кодексінің 92, 93, 94-баптары
негізінде және ... жол ... ... 92, ... ... ... бойынша барлық жер
учаскесі емес, тек заң талаптарының бұзылуына жол берілген жер учаскесінің
тиісті бөлігі ғана ... АК ... ... егер ... ... ... ... немесе атқарушы органның, не лауазымды адамның ... ... ... ... жеке акт шығаруы салдарынан меншік иесінің
және басқа ... ... ... ... және оған ... ету
жөніндегі құқықтары бұзылса, мұндай акт сот тәртібімен ... ... ... ... ... ... иесіне келтірілген
зиянды тиісті өкімет немесе басқару органы тиісті ... ... ... өтеуі тиіс. Осындай негіздер бойынша меншік иесіне және ... ... ... ... көлемде өтелуі тиіс (Жер кодексінің
165-бабы). Бұл ретте, жер ... ... ... және ... ... ... өтеудің ерекшеліктері белгіленгенін
ескеру қажет. Сондықтан ... ... ... ... алып және
келтірілген зияндарды өтеу тәртібін айқындай отырып, Жер кодексінің 166-
бабының ережелерін және ... ... ... ережелерін басшылыққа
алуы керек.
12. Жер кодексінің 53-бабына сәйкес, жер учаскесі екі ... ... ... меншігінде немесе ортақ жер пайдалануында болуы ... ... жер ... ортақ меншік немесе ортақ жер пайдалану әрбір
меншік иесінің және жер ... ... ... ... ... ... жер ... нысанында немесе үлестері анықталмай, ортақ
бірлескен меншікте, бірлескен жер пайдалануда болады.
Осы ережені ескере отырып, ... жер ... ... ... пайдалану
тәртібін айқындау туралы талаптарды қараған кезде Жер кодексінің ... ... ... ... ... ... қожалығының мүшесі оның құрамынан шыққан кезде жер ... ... ... ... ... қараған кезде, шаруа қожалығына
берілген жер учаскесі, егер шартта ... ... ... ... ортақ үлестік жер пайдалану құқығында не меншіктің ... ... ... ... ... болатындығын назарға алуы керек. Осыған
байланысты, ... жер ... ... ... жер ... ... ... мүшелері арасындағы шарт талаптарын және Жер кодексінің ... ... ... жер ... ... ... ... шешу үшін өзге де мән-жайларды анықтауы керек.
Шаруа (фермер) қожалығының қызметі аяқталған кезде қатысушылар арасындағы
мүлікті, жер ... және жер ... ... бөлу ... “Шаруа (фермер) қожалығы туралы” 1998 жылғы 31 ... ... 2, 3, ... ... жағдайларда және
тәртіппен жүргізіледі.
13. Соттар, бірлесіп иеленушілер арасында ортақ учаскені пайдалану тәртібі
бұрын анықталғаннан кейін туындаған ... ... ... ... ... жер ... құқығындағы жер учаскесін пайдалану тәртібі туралы
дауларды қарағанда ортақ меншіктегі үйге жапсарлас ... ... салу ... салу ... ... ... ... үлесін көбейту жер
учаскесінің мөлшерін өзгертуге негіз болып табылмайтынын ескеруі керек. Бір
меншік иесі тұрғын ... бір ... ... ... ... шығарған
жағдайда, соның ішінде, оның бөлігі мұраға қалдыру, сыйға тарту және өзге
де жағдайлардың нәтижесінде өткенде, егер ... ... ... құқықтарына
қысым жасалмаса, пайдалану тәртібі жаңадан ... ... Егер ... ... ... ... ... бөлігін үшінші тұлғаның пайдасына
иеліктен шығарса, онда бұрын белгіленген жер учаскесін пайдалану тәртібі
жаңа меншік иесі үшін де ... ... ... үй ... туралы”
Қазақстан Республикасы Заңының 19-бабы).
14. Жеке тұрғын үйдің ортақ жер учаскесін пайдалану тәртібін анықтау туралы
даулар бойынша шешімдер шығарған ... ... ... ... әр ... ... ... және шекаралары, ортақ меншіктегі ... ... және ... ... ... ғимараттарға
учаскелер арқылы өтетін жолдардың мөлшері мен шекаралары және ... ... ... да ... ... ... ... кондоминиумнің жеке мүшесіне жер учаскесі нақтылы бөлінуі
мүмкін еместігін, өйткені, Жер кодексінің ... ... үй ... ... ... 1997 ... 16 ... Заңының 31-бабына
сәйкес, кондоминиумнің құрамына кіретін жер учаскесі қатысушыларға ... ... ... ... ... екенін назарға алуы керек. Бұл ретте,
үй-жайдың әр ... иесі ... ... ... ... ... ... қажеттіктерді қанағаттандыру үшін ғана пайдалануға
құқылы. 
16. Соттар, өз бетінше басып ... ... ... және өз ... ... бұзу туралы талап арыздарды қарау кезінде, заңдарда
белгіленген ... ... ... ... бөлінбеген жер учаскесінде
салынған, сондай-ақ қажетті рұқсат ... ... ... үй, басқа
қосалқы құрылыстар, құрылыс немесе өзге де ... ... өз ... ... болып табылатындығын ескеруі керек.
Өз бетімен салынған құрылыс, АК 244-бабының 3 және ... ... ... оны ... ... ... есебінен бұзылуы
тиіс, егер құрылысты жүзеге асырған тұлғаға осы жер ... ... ... ... ... берілген жағдайда, сот өз
бетімен ... ... ... ... ... мүмкін.
17. Жер кодексінің 170-бабының 2-тармағына сәйкес, ... жер ... ... жер ... ... жер ... (қосалқы жалға)
берген азаматтар және мемлекеттік емес ... ... 2005 ... 1
қаңтарына дейін, кейінгі жер пайдалану жөніндегі шарттарды ... ... ... ... іске ... ... ... АК 401-бабының 2-тармағына және Жер кодексінің ... ... ... жерді қосалқы пайдалану (қосалқы жалдау) шарттарын бұзу
және жер пайдаланушылардың (жалға берушілердің) құқықтарын тоқтату ... ... ... құқылы, ал қосалқы пайдалануға берілген жер учаскелері
алынып, арнайы жер қорына өтеді.
 Бұл орайда, қосалқы жалдау ... ... ... ... ... ... ... бұзу жөнінде еркі болмауы не ... ... ... жер учаскесін өзіне беру туралы арызы ... ... ... ... ... бойынша қосалқы жалдау шартын бұзу
туралы талабын қанағаттандырудан бас ... ... ... ... ... ... қажет.
18. Шартты жер үлесі құқығына байланысты барлық ... сот ... Бұл ... ... жер ... иесі Жер ... 170-бабының 4-
тармағында белгіленген мерзім ішінде жерге байланысты ... ... онда ... жер ... оның ... ... ... және жер
учаскесі аудандық (қалалық) атқарушы органның шешімімен іске ... жер ... ... ... жер ... ... назарға алынуы
керек.
Қазақстан Республикасының “Жер туралы” 2001 жылғы 24 қаңтардағы Заңына
сәйкес, шартты жер ... ... бар жеке ... өз құқықтарын: жер
учаскесін жеке меншікке сатып алу; шаруа ... ... ... ауыл ... ... ... ... үшін жер учаскесін
уақытша ортақ немесе бөлек жер пайдалануға алу; шаруашылық серіктестіктің
жарғылық капиталына ... ... ... ... акцияларын төлеуге
немесе өндірістік кооперативіне жарна ретінде беру жолымен өз құқықтарын
заңдастыруға ... ... жер ... иесі ... ... ... құру үшін шаруашылық
серіктестіктің қатысушылар құрамынан шыққан кезде, егер ... ... ... ... ... жер ... қоса ... нақтылы бөліп
алуға (бөлісуге) құқығы бар. Бұл ретте нақтылы бөлінетін жер учаскесінің
орналасқан жері Жер ... ... ... 3 және ... ... тәртіппен анықталады.
19. Азаматтар және мемлекеттік емес заңды ... Жер ... ... ... ... жер учаскелеріне жеке меншік құқығының
субъектілері бола алады.
Бұл ретте, жер учаскесінің меншік иесі ... ... ... ... азаматтығынан шыққан кезде оның меншік ... ... ... 5-тармағына және 66-бабына сәйкес иеліктен шығарылуға
немесе қайта ... ... ... ... алуы ... ... ... жоқ адамдарға, шетелдік заңды (мемлекеттік
емес) тұлғаларға жер учаскелерін жеке меншікке беру ... ... ... Жер ... ... ... ... алуы керек. Жер
кодексінің 34-бабының ... ... ... жер пайдалану құқығы
шетелдік жер пайдаланушыларға тиесілі болмайды.
Уақытша өтеулі жер пайдалану құқығы шаруа (фермер) қожалығын және ... ... ... ... үшін ... тұлғаларға және азаматтығы
жоқ адамдарға 10 жылға дейінгі ... ... (Жер ... ... жер ... иесі ... табылатын азамат Қазақстан Республикасының
азаматтығынан шыққан кезде оның жер ... ... ... болып
саналады (Жер кодексінің 103-бабының 7-тармағы).
20. Бөтен жер учаскелерін шектеулі мақсатта пайдалану, оның ішінде ... ... өту, ... коммуникацияларды тарту және ... ... ... үшін ... құқығы сервитут болып табылады.
Меншік иесі немесе жер пайдаланушы тек ... ... ... және өзге де заң ... ... ... ғана мүдделі
жеке және заңды тұлғаларға жер учаскелерін шектеулі мақсатты ... ... ... ... мүдделі тұлға сервитут белгілеу туралы талап қойған
жағдайда шығарылатын сот ... ... ... меншік иесімен немесе жер
пайдаланушымен шарты негізінде ... ... ... ... ... ... Жер ... 75-бабының талаптарына сәйкес мемлекеттік тіркелуге
жатады (7-тармақтың 3 абзацын қайталау).
21. Соттар осы санаттағы істерді ... ... жер ... ... және жер ... ... ... мемлекеттік органдар мен
биліктің жергілікті атқару органдарының қызметіндегі ... ... осы заң ... жеке ұйғарым шығару жолымен
назар аударуы керек.
22. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының “Соттардың жер ... ... ... ... ... туралы” 1998 жылғы 14
мамырдағы №2 нормативтік қаулысының күші жойылды деп танылсын.
23. Қазақстан ... ... ... ... ... қаулы қолданыстағы құқық құрамына кіреді, сондай-ақ ... ... ... және ... жарияланған күнінен бастап күшіне енеді.
2.2.Автокөлік құралдары ... ... ... сақтандыру шарттарынан туындайтын даулар бойынша талап қою мерзімі
мен мерзімді есептеу мәселелері:
Облыстық және соларға теңестірілген ... ... ... сот ... ... 2005 ... және 2006 жылғы бірінші жарты
жылдыққа аталған санаттағы істер бойынша 1498 іс ... ... мына ... ... ... Алматы қаласы - 750, Шығыс
Қазақстан облысы - 373, ... ... - ... ... ... ... ... міндетті
сақтандыру шарттарынан туындайтын талап арыздар ... ... ... ... ... істердің жалпы санының 1053 ... 238 ... ... ... 221 іс ... қалдырылған.
2005 жылғы және 2006 жылдың бірінші жартысында қаралған ... ... ... ... ... ... ... істер |
|1. ... ... |72 (2006 г.) ... ... ... |750 ... |Ақмола облысы |15 ... ... ... |42 ... ... облысы |41 ... ... ... |5 ... ... ... облысы |373 ... ... ... |2 ... ... Қазақстан облысы |32 ... ... ... |62 ... ... ... |51 ... |Қызылорда облысы |10 ... ... ... |19 ... ... облысы |41 ... ... ... |48 |
| ... | ... ... ... облысы|7 ... ... ... |- ... |Республика |1498 ... ... ... ... ... міндетті
сақтандыру туралы Қазақстан Республикасының заңнамалары ... ... ... және ... ... кодексінен (бұдан әрі - АК), "Автокөлік ... ... ... міндетті сақтандыру туралы" Қазақстан
Респубикасы Заңынан, ... ... ... Қазақстан Республикасы
Заңынан, "Автомобиль көлігі туралы" ... ... ... ... ... өтеу туралы заңнаманы ... ... ... ... ... өтеу ... ... қолданудың кейбір мәселелері туралы" Қазақстан ... ... ... қаулыларынан және өзге де нормативтік құқықтық
актілерден тұрады. егер Қазақстан ... ... ... ... ... ... басқа өзге ереже белгіленбесе
халықаралық шарт ... ... ... ... ... арыз өндірісі тәртібінде қаралады.
АК 806-бабына сәйкес міндетті сақтандыру - ... ... орай ... ... ... ... сақтандырудың
түрлерi, тәртібі және шарттары заңнамалық актілермен белгіленеді.
Қазақстан Республикасының аумағында орналасқан шетелдік, шетелдіктермен
бірлескен және ... да ... қоса ... ... нысаны мен
ведомстволық бағыныстылығына қарамастан авиакөлік құралдары ... ... және ... ... азаматтары секілді шетелдік
азаматтардың да және ... жоқ ... ... ... ... ... ... жәбірленушіге ЖКО салдарынан,
атап айтқанда, азаматтардың өмірі мен денсаулығына, олардың мүлкі мен заңды
тұлғалардың мүліктеріне ... зиян және ... үшін ... ... ... ... сәйкес сақтандырылушы тұлғаның Қазақстан Республикасының
азаматтық заңдарында белгiленген, жоғары қауiптілік көзi ... ... ... ... ... ... өмiрiне, денсаулығына және
(немесе) мүлкiне келтiрiлген зиянды өтеу мiндетiне байланысты мүлiктiк
мүддесi ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Сақтандырушы, сақтандырылушы және жол көлік оқиғасы салдарынан автокөлік
құралдарына зиян келтірілген үшінші тұлға - ... және жеке ... ... ... сақтандыру субъектілері болып табылады.
Сот тәжірибесін талдау тұтастай алғанда, соттар аталған санаттағы істерді
дұрыс шешіп отырғанын, сонымен бірге, мынадай ... ... ... ... ... санаттағы істер бойынша сотқа жүгіну үшін негіз болғандар негізінен
сақтандыру компанияларының ... ... ... бас ... болып
табылады.
Мәселен, З.-ның АҚ "К.-ға", К.-ге талап ... ... 2005 ... ... К. ... ... басқарып келе жатып, Көкшетау
қаласындағы Әуелбеков көшесі мен Комсомол ... ... З. ... жатқан ВАЗ-2106 автомашинасына соғысып қалғаны белгілі ... 65 ... ... ... залалды өтеу туралы іс бойынша К.-нің кінәлі
әрекеттерімен келтірілген материалдық залал 61 255 ... ... ... ... АҚ "К." ... ... алу үшін жүгінген кезде З.-
ға ЖКО кезінде К.-нің автомашинасы жарамсыз жағдайда болды ... ... ... ... бас тартқан.
Сонымен қатар, "Автокөлік құралдары ... ... ... ... ... Қазақстан Респубикасы Заңының
29-бабының 3-тармағымен ... осы ... ... ... ... ... бас тартуға құқығы жоқ деп ... ... ... ... ... төлеуді жүзеге
асырудан босату негіздерінің түбегейлі тізбесі белгіленген. Сондықтан ... ... ... ... АҚ "К." ... өтемін
төлеуден босату үшін негіз болып табылмайды, Заңның 28-бабы ... ... ... ... ... регрестік талап қою үшін негіздеме
болуы мүмкін деп дұрыс көрсеткен.
Тұлғаға иелерiнде көлiк ... ... ... мiндеттi
сақтандыру шарттары бар бiрнеше көлiк ... зиян ... ... ... ... төлемiн олардың әрқайсысынан жеке-жеке алуға құқылы.
"Автокөлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
міндетті сақтандыру туралы" ... ... ... ... ... ... сақтандыру төлемiн осы Заңда белгiленген ... ... және ... жауапкершілiгiне тең мөлшерде жүзеге асырады.
Бұл ретте барлық сақтандырушылар жасаған сақтандыру төлемiнiң жалпы сомасы
жәбiрленушiге ... ... зиян ... және ... ... ... жауапкершілiктiң шектi көлемiнен аспауға тиiс.
Іс материалдарынан 2005 жылғы 8 тамызда ... ... ... ... ... ... К.-ның сенімхатымен "Москвич-412"
автомашинасын басқарып келе жатқан А. жол қозғалысы ережесін өрескел ... бас ... ... келе жатқан "Камаз-5410" жүк автомашинасының
оң жақ алдыңғы дөңгелегіне соғып, ЖКО жасағанын Көкшетау ... ... іс ... үлгі ... табылады. Түйісу нәтижесінде жүк автомашинасы
Уәлиханов көшесі бойында орналасқан үйге кіріп ... ... ... ... үй ... зақым келтірген. Келтірілген зиян мөлшері
сарапшылардың қорытындысы негізінде 740 999 теңге сомасында деп ... ... ... АҚ "Қ." Л.-ға және ... Г.-ге ... 400 АЕК мөлшерінде өтемақы төлеген. Камаз
автомашинасының меншік иесі "Т." ПК ... ... АҚ "НСК" ... ... беру ... ... басқарған және иелік еткен Г.
болатын. Сот шешімімен Л.-ның ... АҚ "НСК" 352 599 ... ... материалдық залал, Г.-дан 2 400 ... ... ... өндірісі жөніндегі шығыстар, 7 000 теңге мөлшерінде зиянды
бағалау жөніндегі шығыстар ... ... ... алқа ... жол
көлік оқиғасы нәтижесінде ... ... ... зиян ... жоғары қауіпті көз иесінің екеуінен де біріктіріп алу туралы
ұйғарымына келісім білдірген.
Сақтандыру сомасы келтiрiлген зиянды толығымен өтеу үшiн ... ... ... ... сомасы мен зиянның нақты мөлшерi
арасындағы айырманы өтейдi.
С. жауапкерлер Г.-ға және АҚ "А." ... ... ЖКО ... материалдық және моральдық зиянды өтеу туралы қойылған талап
арызбен сотқа жүгініп, ол өз ... 2005 ... 28 ... м/н 424 ... ... басқарып келе жатқан Г. Павлодар қаласында Әуежай-Павлодар
автокөлік жолы шеңбері аумағында Г.-ның кінәсі бойынша ЖКО болғанын, ... ... ... ... ... дәлелдемелер келтірген. Г.
жасаған ЖКО үшін ... ... ... өз ... келтіріп жөндеуге байланысты материалдық шығындар 650 353 теңгені
құраған.
Г.-ның азаматтық-құқықтық жауапкершілігі АҚ "А." СК-мен" сақтандырылған,
ЖКО фактісі ... ... ... дер ... ... және
келтірілген зиянның мөлшері көрсетіліп, бағалау туралы есеп ... ... ... да, ... де ... өз ... өтемеген.
ЖКО салдарынан келтірілген зиянның мөлшері ең жоғарғы сақтандыру төлемінен
- 400 АЕК мөлшерден асып тұр немесе 388 400 ... тең. ... ... ... ... 388 400 ... ал ... 261 953 теңге
болатын зиян сомасын Г.-дан өндіріп алуды, сондай-ақ өзінің автомашинасына
келтірілген зиянды, моральдық зиянды ... ... ... ... ... 2006 ... 1 қыркүйектегі шешімімен С.-ның
пайдасына АҚ "А." сақтандыру компаниясынан 113 326 ... 1 133 ... ... баж ... ... ... ... 63 885 теңге болатын
келтірілген зиянды, 30 000 теңге зиянды, 939 теңге мемлекеттік бажды ... ... ... ... өтеуден бас тартылған.
Сот талқылауы барысында "А." сақтандыру компаниясы талапкерге 275 074
теңге сақтандыру ... ... ... Сондықтан сот сақтандыру
компаниясынан келтірілген зиянды өтеу ... ( 388 400-275 074) = 113 ... ... ... отырып, 113 326 теңге мөлшеріндегі сақтандыру
өтеуінің қалдығын негізделген түрде ... ... ... ... ... ... алу ... мақсатында оларға келтірілген шығыстарды өтеуге міндетті.
Мәселен, талапкер Н. "А." СК өз талаптарын Ж.-ға ... ... ... ... дәлелдей отырып, сақтандыру төлемі сомасын
өндіріп алу туралы талап арызбен сотқа жүгінген. Сарапшының 2005 ... ... № 156 ... ... ол ЖКО ... үшін кінәлі деп
танылған және әкімшілік жауапкершілікке тартылған. Ақтау ... ... ... 17 ... ... одан Ж.-ның пайдасына ЖКО ... ... өтеу ... 100 515 теңге өндіріп алынған, ол оны толықтай
төлеген, соған байланысты, төленген соманы "А." СК ... ... ... 2004 жылғы 17 ақпанда олардың арасында автокөлік ... ... ... ... ... ... ... Ақтау қалалық сотының 2006 жылғы 12 шілдедегі шешімімен
осы талап арыз ... ... ... ... жол көлік оқиғасы болған сәтте көлік құралын
кімнің ... ... ... ... Қарағанды қаласы № 2 Қазыбек аудандық сотының 2005 жылғы 17
ақпандағы шешімімен ААҚ ... ... ... ... өтеу ... ... азаматтық-құқықтық жауапкершілік ЖКО ... ... ... ... келе ... Б. ... автомашинаның титулды иегері ЖКО-на
кінәсі жоқ А.-ның азаматтық-құқықтық жауапкершілігі сақтандырылған негізде
бас тартылған және ... ... ... ... ... ... шарты болмағанына сілтеме жасаған.
Моральдық зиянды өтеу, мүліктің ... ... ... қоса ... қалған пайданы өтеу сақтандыру сомасымен қамтылмайды.
Сонымен бірге, заңның осы талаптары әрдайым орындалып отырмайды.
Мәселен, Маңғыстау аудандық сотының 2006 жылғы 26 ... ... ... ... ЖКО ... келтірілген зиянды өтеу туралы Б.-ға талап арызы
қанағаттандырылған.
Талапкер өз талаптарының негіздемесінде 2006 ... 25 ... ... ... ЖКО ... талапкерге алдын-ала бағалауға
сәйкес 377 388 теңге сомасын құраған материалдық зиян ... ... ... "А." СК ЖАҚ өтеу ... ... ... ол 145 443 теңгені құраған. Материалдық зиян ... ... 231 945 ... Х. жеке кәсіпкер болып табылғандықтан, аталған автомашина ... ... үшін ... ЖКО ... ... жұмысқа
жарамсыз жағдайда болған. 2005 жылғы 25 қарашадан бастап 2005 жылғы 31
желтоқсан аралығындағы алынған ... ... 45 000 ... ... ... да ... ... М.-ға, "В." СК Петропавл филиалына материалдық залал мен моральдық
зиянды өндіріп алу туралы талап арызы ... ... ісі ... ... ... өтеу ... ... арыздан бас тартуының
негізделген үлгісі болып табылады.
Талапкердің ... ... ... өтеу ... сот шешімімен
заңнамалық актілермен көзделген жағдайлардан басқа азаматтың ... ... ... ... ... ... ... жатпайды деп көрсетілген АК 951-бабының 4-бөлігіне сілтеме
жасалып, қанағаттандырылусыз қалған.
Моральдық зиянды өтеу жөніндегі жауапкершілік Заңмен көзделмеген.
Бұдан ... ... ... ... моральдық зиянды өтеу туралы
заңнаманы қолдануы туралы" 2001 жылғы 21 ... № 3 ... ... ... ... қайта
сақтандырушыларға) сақтандыру оқиғасының туындауына байланысты үшiншi
адамға ... ... өтеу ... деп ... ... ... кезде сақтандыру жағдайы туралы дер кезінде хабарлану
себебін мұқият белгілеуі керек.
Қ. және И. азаматтық-құқықтық жауапкершілігі АҚ "Қ." ... ... жол ... ... ... бірақ сақтандыру компаниясы сақтандыру
жағдайы туралы хабарды сақтандыру компаниясына дер ... ... ... ... ... ... төлеуден бас тартқанын
көрсете отырып, АҚ "Қ."-ға талап арызбен сотқа жүгінген.
Қ. автомобильге зақым ... үшін 63 215 ... ... ... ... ... ал И. өзінің денсаулығына келтірілген зиян үшін 110
280 теңге сомасындағы материалдық зиянды өндіріп алуды сұраған.
Сот іс ... ... келе Қ. ... ... ... ал ... ... меншік иесі, сақтандырылушы ретінде сақтандыру
компаниясына заңмен белгіленген үш күн ... ... және орын ... ... ... хабарламағаны негізінде талапкерлердің сақтандыру
компаниясынан материалдық зиянды өндіріп алу ... ... бас ... ... ... келген.
Солтүстік Қазақстан облыстық соты азаматтық істер жөніндегі алқасының
2005 ... 10 ... ... сот ... күші ... "Автокөлік
құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру
туралы" Қазақстан Респубикасы ... ... ... ... - ... алушы - Қ. сақтандырылушы Б. сақтандыру шартын қандай сақтандыру
фирмасымен жасағанын ... ... ғана ЖКО ... ... ... ... ал жәбірленушіге және пайда алушыға
хабарлау мерзімі ... ... ... талап арызын
қанағаттандыру туралы жаңа шешім шығарған. ... ... алқа ... ... ... ... компаниясына сақтандыру жағдайы
туралы дәлелді себептермен ұзақ уақыт бойы ... ... ... ... ... ... асырудан босату негіздемесін
қолданудағы сот тәжірибесі.
Мысалы: Я. Экономикалық-техникалық білім беру ... ... ... ... АҚ "A." ... ... М. ... келе жатқан және жанында иструктор А.
болған ... ... ... ... автомашинасына соғысқанын
және ЖКО нәтижесінде 37 409 теңге зиян ... ... ... ... 3.2-тармағына сілтеме жасап, сақтандыру ... бас ... ... талап арызбен сотқа жүгінген.
Сот шешімімен АҚ "A." СК-нан Я.-ның пайдасына дауланып отырған 37 409
теңге және ... ... ... 2 700 теңге сомасы өндіріп алынған.
"Автокөлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
міндетті сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... егер сақтандыру жағдайы сақтанушының
(сақтандырылушының) көлiк құралын жарыстарда, ... ... ... ... ... орындарда оқыту кезiнде пайдалануы немесе
iшiнара төлеуден бас тартуға ... ... ... ЖКО ... ... арналған орындарда емес,
жалпы қалалық аумақта ... ... ... ... сот АК 808-бабының 2-тармағын басшылыққа ... ... ... ... ... кезде заңнамалық
актілермен көзделгенмен салыстырғанда ... ... деп ... ... АҚ "A." ... ... ... кезде Я. алдында жауапкершілік жүктелуі керек.
Қорыту көрсеткендей даулар негізінен мүлікті бүлдірген кезде келтірілген
зиян ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілігін
міндетті сақтандыру туралы" Қазақстан Респубикасы Заңының 22-бабының 3-
бөлігіне сәйкес Мүлiктiң ... ... ... ... ... ... ... келтiру құнының есебi негiзге алынып, мүлiктiң
сақтандыру жағдайы басталғанға дейiнгi есептелген амортизациясын (тозуын)
шегере отырып айқындалады.
Сонымен ... АҚ ... ... өтеу ... К.-ға ... ... ... бойынша, іс материалдарында сот сараптамасының Ақтөбе өңірлік ғылыми-
өндірістік зертханасы маманының қорытындысы бар, ... ... м/н Д ... жылы ... ... автомобилін жөндеу-қалпына келтіру
жұмыстарының құны амортизациялық тозуын (18,1%) ... 97 176 ... ... екінші тармағымен тауар түрінің жоғалуы және
автомобильді ... ... құн 30 000 ... ... деп ... ... № 2 сотының 2006 жылғы 5 қаңтардағы шешімімен жауапкерден
талапкердің пайдасына 127 176 теңге, яғни, ... ... ... ... бүлінуін зерттеуге арналған құны ... ... ... ... ... көлік құралын пайдалану нәтижесінде
өміріне, денсаулығына және (немесе) ... зиян ... ... деп ... ... соты азаматтық істер жөніндегі алқасының 2006 жылғы 11
сәуірдегі қаулысымен АҚ "А." Сақтандыру компаниясының 906 687 теңге ... ... ... М.-ға ... талап арызы бойынша іс бойынша Павлодар
қалалық № 2 ... 2006 ... 6 ... шешімі өзгеріссіз қалдырылған.
Іс материалдарына сәйкес АҚ "А." ... ... ... және ... ... және ... құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық
жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы" Қазақстан Респубикасы Заңының
28-бабына ... ... ... жүзеге асырған сақтандырушы сақтанушыға
(сақтандырылушыға) төленген сома шегiнде мынадай жағдайларда, егер,
сақтанушының ... ... ... ... құралын алкогольге, есiрткiге немесе уытқұмарлыққа мас болып ... ... не ... ... жүргiзушi адам көлiк оқиғасы болған
жерден қашып кетсе деген дәлелмен 906 687 ... ... алу ... ... ... ... 2004 ... 12 сәуірде талапкер мен жауапкер
арасында Ж. және М. ... ... ... азаматтық-
құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандырудың стандартты шарты жасалған.
2005 жылғы 10 шілдеде Ж. жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ... 5320" ... мас ... ... ... жол ... ... басқаруындағы "Вольво" және М.-ның басқаруындағы "Тойота-
Карина" автомашиналарына соғып, соның нәтижесінде автомашиналар ... ... ... ... ... ... ... компаниясы
жәбірленушілер болып танылған үшінші тұлғалардың мүліктеріне келтірілген
зиянды М.-ға 98 499 ... ... және Н.-ға 808 188 ... сомасын өтеген.
Құқық бұзушылық жасаған Ж.-ның кінәсі мамандандырылған ... ... ... ... ... жауапкер ӘҚБтК 467-бабының 3-
бөлігімен көзделген құқық бұзушылық жасағаны үшін кінәлі деп ... ... № 2 ... 2006 ... 6 ... шешімімен талап
арызды қанағаттандырудан бас тартылған, ол ... ... ... ... құқығы жоқ басқа тұлғаларға төлеу жүргізгенімен
дәлелденген. Мәселен, 2005 жылғы 13 сәуірде жасалған шарттың ... ... ... ... ... төлемін алушы болып табылатын ... ... ... ... ... болып танылатын
үшінші тұлғалар айқындалған.
Заңның 1-бабына сәйкес өміріне, денсаулығына және (немесе) мүлкіне ... ... ... болып табылады.
Сот талқылауы барысында "Вольво" автомашинасы 2002 жылғы 16 тамыздағы
көлік құралын тіркеу ... ... ... ... басқаруына және иелік
ету құқығына сенімхат берілгенімен, Ш.-ның меншік құқығына тиесілі екендігі
белгілі болды, Н.-ның атына сенімхаттың ... ... ... дауламай
отыр.
"Тойота-Карина" автомашинасы 2004 жылғы 13 ... ... ... ... ... ... Ц.-ның меншік құқығына тиесілі, ... оның ... ... ... зиян ... ... ... төлемін өтеуді сұрамаған
үшінші тұлғалар Ш.-ға және Ц.-ға ... ... ... ... ... ... қою үшін сақтандыру төлемін өтеудің фактісі
ғана емес, "Автокөлік ... ... ... ... ... ... ... Респубикасы Заңының
25-бабында белгіленген талаптар сақталған төлемдердің де ... ... ... осы ... ... пайда алушыны әрдайым дұрыс айқындай
бермейді.
Мәселен, Алматы қаласы Бостандық ауданы № 2 аудандық соты 2005 жылғы ... ... ... АҚ "А." СК"-на талап арызын ол жәбірленушілер ... Ж. үшін ... ... ... ... бар деп ... "Автокөлік құралдары иелерінің ... ... ... ... ... ... ... 1-
бабының 1-тармағына сәйкес пайда алушы - осы Заңға сәйкес сақтандыру
төлемiн алушы болып ... ... Осы ... ... ... ... (ол ... болған жағдайда - жәбiрленушiнiң қайтыс
болуына байланысты ... ... ... ... ... құқылы адам), сондай-ақ сақтанушы (сақтандырылушы) ... ... ... ... ... келтiрiлген зиянды осы Заңда
белгiленген сақтандырушы жауапкершiлiгiнiң көлемi ... ... ... ... құқық алған өзге де тұлға пайда алушы болып табылады.
АК ... ... ... ... ... ... өтеуге құқығы бар тұлғалар көрсетілген. Оларға жататындар: қайтыс
болған адамның асырауындағы немесе ол ... ... ... дейiн одан жәрдем
ақша алуға құқылы болған еңбекке жарамсыз адамдардың, қайтыс болған адамның
ол қайтыс болғаннан ... ... ... ... ... ... не еңбекке қабiлеттiлiгiне қарамастан жұмыс iстемейтiн және ... ... ... ... ... ... жасы он ... не аталған жасқа толса да, ... ... ... ... ... ... ... адамның күтуiне мұқтаж аға-
iнiлерi мен апа-қарындастарын күтумен ... ... ... ... Жәбірленушінің қайтыс болуына байланысты зиянды ... ... ... ... ... болып табылады. Осы ... ... ... және ... ... ... ... өттетуге құқығы бар
тұлғаға жатады.
Іс материалдарынан көрінгендей, сақтандырылушы іс бойынша талапкер ... оның ... Қ. ... Б. болып табылады.
Демек, талапкер пайда алушы бола алмайды, ... ... ... да, ... ... ... ... зиянды өттетуге
құқығы бар тұлға да болып табылмайды.
Бұдан басқа, іс материалында ... ... бар, ... ... ... компаниясындағы С.-ға тиесілі ақшаны соңғысының ... ... ... ... күші ... бірінші сатыдағы сот талапкердің талаптары қойылған талап арызын
негізсіз қанағаттандырған және "А." ... ... ... 1 ... ... болатын сақтандыру сомасын негізсіз өндіріп алған.
Жәбірленушінің қайтыс болуына байланысты сақтандыру ... ... ... ... шешкен кезде зиянның осындай түрін өтеуге құқығы бар
тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілігін
міндетті сақтандыру туралы" Қазақстан Респубикасы Заңының 25-бабының ... ... ... қайтыс болған жағдайда - жәбiрленушiнiң қайтыс
болуына байланысты Қазақстан ... ... ... ... құқылы адам пайда алушы болып табылады.
Осындай тұлғалардың түбегейлі тізбесі АК 940-бабында көзделген.
Мәселен, материалдық ... ... ... ... ... қолданбау
Д.-ның 600 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде сақтандыру ... ... ... ... АҚ "БТА С."-на, С.-ға талап арызы бойынша іс
бойынша Орал ... ... ... ... ... болған. Осы талап
арызды беруге негіздеме болған сақтандырылушы С.-ның кінәсі бойынша болған
ЖКО нәтижесінде талапкер ... ... ... ... Бірінші сатыдағы
сот 600 айлық есептік көрсеткіш мөлшеріндегі зиянды өтеттіру ... ... ... ... ... ... зиянды өтеттіруге
құқығы бар деп ... АК ... ... ... ... алу үшін ... ... жәбірленушінің жұбайының еңбекке жарамсыз
болуы ғана емес, қайтыс болған адамнан алимент алуға құқығы ... не ... ... тиіс. Іс материалдарына қарасақ, ... Д. ... ... ... ... азаматтық істер жөніндегі ... жаңа ... ... Сақтандыру компаниясына арналған талап
арыздан бас ... ... ... ... ... ... қалпына келтіру мүмкін
болмағандықтан сақтандыру компанияларынан оның ... ... ... ... ... ... автомобильді сақтандыру-шыға беру туралы
мәселенің шешімін ... ... ... сотының 2006 жылғы 9 наурыздағы Қ.-ның АҚ "А.", А.-ға, Д.-
ға материалдық залалды және моральдық зиянды өтеу ... ... ... іс ... сот сақтандыру компаниясынан талапкердің пайдасына
бүлінген автомобильдің ... ... ... оны ... беру ... мәселені шешпеген шешім осыған мысал бола алады.
Осы мән-жай облыстық сот қадағалау алқасының 2006 ... 25 ... сот ... ... ... ... ... жауапкерге бүлінген
автомобильді сақтандыру компаниясына беру ... ... ... ... иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
міндетті сақтандыру туралы" Қазақстан Респубикасы Заңының 25-бабының ... ... ... ... ... орын алған жағдайлар бар,
ол негізделмеген шешімдер шығаруға әкелген.
Мысалы, АҚ "НСК" автомобильдің бүлінген бампері түрінде негізсіз баюын,
не жауапкер ... ... ... және ... бампер сатып алуға
мүмкіндігі бола тұра, ескі бүлінген бамперді сақтандыру ... ... ... ... ... оның ... өтеу ... Т.-ға
қойылған талап арызбен сотқа ... ... ... ... ... құны мен ... оны ... шығарған шығыстары
арасындағы 18 899 теңге болатын айырмашылықты өндіріп беруді сұраған.
Семей қалалық сотының шешімімен Т.-дан АҚ ... ... ... ... 19 797 ... ... ... 474 теңге мемлекеттік баж
қайтарылған, талап арыздың ... ... ... бас ... ... ... және ... негізсіз баюын өндіріп алу бөлігінде
сақтандыру ... ... ... жаңа шешім шығарудан бас тартып,
апелляциялық саты ... ... ... ... ... ... міндетті сақтандыру туралы" Қазақстан
Респубикасы Заңының 25-бабы 8-тармағының нормасына қарай бүлінген мүліктің
нарықтық құнын төлеген ... ... ... ... емес,
мүлікке немесе оның қалдығына талап қоюға құқығы бар ... ... ... сақтандыру төлемі бүлінген автомобильдің нарықтық құнына тиісті
мөлшерде емес, есептелген амортизациясын (тозуын) шегере отырып, ... ... ... ... ... құнына тиісті мөлшерде
жүргізілген. Аталған ... ... ... ... ... ... алдында растау үшін жәбірленушіге өзінің бүлінген
мүлкін қалпына келтіру жөніндегі ... ... ... ... ... сақтандыру компаниясына Заңмен белгіленген мөлшерде
жәбірленушіге келтірілген мүліктік зиянды өтеу ... ... ... ... ... қалпына келтіруге арналған, дұрыс
төленбеген бөлігін қайтару туралы ... ... қою ... ... ... ... ... қалпына келтірмесе де болар еді, алайда,
бұдан оған зиян келтірілмеген және оны өттеттіруге оның құқығы жоқ ... ... Т.-да ... баюды қайтару жөніндегі міндеттеме
туындағаны туралы сот қорытындысын орындау ... ... Т.-ға ... ... ... ... ... болмауы немесе кейін түсіп
қалуы жоғарыда ... ... ... (АК 93-бап)
негіздемелерінің бірі болып табылады. Сақтандыру жағдайы нақты жағдайдағы
төлем үшін ... ... ... ... ... және басқа да үшінші
тұлғалар Т.-ға ... ... ... дау айтпайды, соған
байланысты, талапкердің ... ... баюы ... ... ... санаттарының соттылығы мәселелері.
Ақтөбе қалалық сотының 2006 жылғы 7 қыркүйектегі ұйғарымымен С.-ның АҚ
"К."-ға сақтандыру және тұрақсыздық сомасын ... алу ... ... ... азаматтық іс соттылығы бойынша жауапкердің заңды тұлғасы орналасқан
Алматы қаласы Бостандық аудандық сотына жіберілген.
Алайда, іс материалдарынан белгілі болғандай 2004 жылғы 20 ... ... ... ... ... ... ... ал оның денсаулығына ауыр зақым
келген, соның салдарынан ол мүгедек болып қалған. ЖКО жалға беру ... ЖШС "О. ЛТД" ... ... ... Н 708430, ... ... Н.-ның кінәсінен болған.
2004 жылғы 6 қаңтарда сақтандырылушы - м/н Н 708430 ... ... иесі мен ... - АҚ "К." ... ... ... сақтандырылған автомобиль көлігін пайдалану нәтижесінде
үшінші ... ... ... және ... ... ... жөніндегі міндеттемелерді өзіне алғандықтан, С. өзінің әйелі ... ... ... 600 ең ... ... көрсеткіш мөлшеріндегі
сақтандыру сомасын өтеу туралы жауапкерге ... ... ... ... арыз АІЖК ... ... тәртіппен талапкер орналасқан
орын бойынша Ақтөбе қалалық сотына жіберілген, алайда, бірінші сатыдағы сот
жауапкердің өтініші ... ... ... ... АІЖК 32-бабының 5-
тармағына сәйкес мертігуден немесе денсаулығының өзге де зақымдануынан,
сондай-ақ асыраушысының ... ... ... зиянды өтеу туралы
талаптарды да талап қоюшы өзінің ... жері ... ... ... жер ... қоя ... ... байланысты, апелляциялық саты
бірінші сатыдағы соттың ұйғарымын алып тастаған.
Қорыту соттарға осы санаттағы істерді ... ... осы ... реттейтін заңның нормаларын, тіпті болмағанда "Автокөлік
құралдары ... ... ... ... ... ... жекелеген ережелерін қатаң сақтау қажет екенін көрсетті,
атап айтқанда, сақтандыру жағдайының туындағаны туралы хабарламаның ... оны ... ... ... ... ... осы заңның бүкіл
мәні мен ... ... ... ... ... ... иелерiнiң жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандырудың мақсаты мен
негiзгi принциптерi:
1. Объектiлер иелерiнiң жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандырудың ... ... ... зиян ... ... ... объектiдегi
аварияның салдарынан өмiрiне, денсаулығына және (немесе) мүлкiне зиян
келтiрiлген үшiншi тұлғалардың мүлiктiк ... ... ... ... ... ... ... ету болып табылады.
2. Объектiлер иелерiнiң жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандырудың негiзгi
принциптерi:
o ... ... ... мүдделерiн қорғауды осы Заңда
белгiленген көлемде және тәртiппен қамтамасыз ету;
o объектiлер иелерiнiң жауапкершiлiгiн ... ... ... ... өз мiндеттемелерiн атқаруын қамтамасыз етуi
болып табылады.
Қызметi үшiншi тұлғаларға зиян келтiру қаупiмен байланысты объектiлер:
Қызметi ... ... зиян ... ... ... ... Республикасының Yкiметi белгiлейтiн тәртiппен ... ... ... және ... мынадай қауiптi заттар (ең жоғары бiржолғы мөлшерде):
... ... - ... ... ... және
ауамен қосылғанда тұтанатын, ... ... ... 20оC ... одан төмен, мөлшерi 200 тоннаға
тең немесе одан асатын газдар;
... ... - ... ... ... ... және (немесе) тотықтандыру-қалпына келтiргiш
экзотермиялық реакциялардың нәтижесiнде басқа ... әсер ... ... 200 ... тең ... ... ... жанғыш заттар - технологиялық ... ... ... ... ... мөлшерi 200
тоннаға тең немесе одан асатын сұйықтар, өзiнен-өзi тұтанып
жануға, сондай-ақ тұтану көзiнен от алуға және ол ... ... де жана ... ... ... ... жұмсалатын, тауар-шикiзат қоймалары мен мұнай өнiмдерi
базаларындағы мөлшерi 3500 тоннаға тең немесе одан ... ... ... ... - ... ... ... бiр түрлерiнен
жылу бөле және газ түзе ... ... өте ... ... ... ... мөлшерi 25 тоннаға тең
немесе одан асатын заттар;
▪ уытты және жоғары уытты заттар - тiрi ... ... ... ... ... әкеп ... ... және
мынадай сипаттамасы бар заттар: асқазанға енгiзiлген кезде
бiр килограмм салмаққа қоса ... ... ... ... ... ... ... терiге енгiзген кезде бiр килограмм салмаққа қоса алғанда
кемiнде 400 миллиграмнан келетiн ... ... ... ... өлтiретiн орташа шоғырлануы бiр литрге қоса
алғанда кемiнде 2 миллиграмнан келетiн, 1 ... ... тең ... ... ... ... ... өндiрiлетiн,
пайдаланылатын, өңделетiн, пайда болатын, сақталатын,
тасымалданатын (оның ... ... ... құбырлармен), қоймаға салынатын, түсiрiлетiн
(тиелетiн), сатылатын, бейтараптандырылатын немесе
жойылатын.
2. энергетикалық жабдықтар мен ... және жылу ... ... ... газ ... ... мен сұйытылған газ пункттерi өндiрiстiк
аймағының негiзгi ғимараттары ... және ... ... қара және ... металдардың балқытпасы өндiрiлетiн және ... ... ... ... ... ... ... бұрғылау қондырғылары ... жер ... ... ... ... ... ... кен орындарын игеру: мұнайдың, газдың және мұнай
өнiмдерi ұңғымаларының бұрғылауы, ... ... ... ... ... тасымалдау жүргiзiлетiн;
7. пайдалы қазбаларды өндiру мен байыту ... кен ... ... пайдалы қазбаларды өндiруден басқа), сондай-ақ жер асты
жағдайындағы жұмыстар жүргiзiлетiн;
8. гидротехникалық құрылыстар, өңделген ... ... I, II және III ... күл төгу ... мен ... ... ... атом энергиясы пайдаланылатын кәсiпорындар және (немесе) олардың
цехтары, учаскелерi, алаңдары, сондай-ақ өзге де ... ... Егер ... ... ... мiндеттi сақтандыру шартының
қолданылу мерзiмi iшiнде объект осы баптың 1-тармағына сәйкес келуiн
тоқтатса, онда ... бұл ... ... ... ... ... жататын объектiлердiң қатарынан
оны шығару туралы шешiм қабылдайтын және ... ... ... бұл ... ... мен ... жазбаша
хабарлама жiберетiн уәкiлеттi органға хабарлауға мiндеттi. Азаматтық-
құқықтық жауапкершiлiгi мiндеттi сақтандыруға жататын ... ... ... зиян ... ... ... объектiлер
иелерiнiң азаматтық-құқықтық жауапкершiлiгi мiндеттi сақтандыруға
жатады. Қызметi ... ... зиян ... ... ... ... ... тұлғалардың өмiрiне, денсаулығына және
(немесе) ... ... зиян үшiн ... ... еркiн сақтандыру шартын жасасуы оларды ... ... ... ... ... ... ... босатпайды. Объектiлер иелерiнiң жауапкершiлiгiн ... ... ... ... және бақылау: Сақтандыру
ұйымдарының қызметiн мемлекеттiк қадағалауды Қазақстан Республикасының
заңдарына сәйкес ... ... және ... ... ... мен
қадағалауды жүзеге асыратын уәкiлеттi орган жүзеге асырады. Объектiлер
иелерiнiң жауапкершiлiгiн мiндеттi ... ... ... ... ... ... ... зиян келтiру қаупiмен байланысты
объектiлер иелерiнiң орындауын және ... осы ... ... ... ... қадағалауды Қазақстан Республикасының
заң актiлерiнде белгiленген өз құзыретi шегiнде уәкiлеттi орган мен
өзге де ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру шарты және оны жасасу тәртiбi:
Объектiлер иелерiнiң ... ... ... ... ... ... ... тұлғалардың пайдасына сақтанушы мен сақтандырушы
арасында жасалатын шарттың негiзiнде жүзеге асырылады. Қызметi үшiншi
тұлғаларға зиян ... ... ... ... иесi ... болған кезде объектiлер иелерiнiң ... ... ... ... барлық иелерiн сақтандырылушылар ретiнде
сақтандыру полисiнде мiндеттi түрде көрсете отырып, ... кез ... ... иелерiнiң жауапкершiлiгiн мiндеттi
сақтандыру ... ... ... ... ... ... өтеу ... айыбын төлеудi қоспағанда, қызметi үшiншi тұлғаларға зиян
келтiру қаупiмен байланысты объектiдегi аварияның салдарынан үшiншi
тұлғаның өмiрiне, ... және ... ... ... зардабынан туындайтын мiндеттемелер бойынша сақтандыру төлемiн
жүзеге асыру көзделедi. Объектiлер иелерiнiң жауапкершiлiгiн мiндеттi
сақтандыру шарты мiндеттi ... осы түрi ... ... ... асыру құқығына лицензиясы бар сақтандырушымен ғана
жасалуға тиiс.Объектiлер иелерiнiң жауапкершiлiгiн ... ... ... Егер ... ... жауапкершiлiгiн
мiндеттi сақтандыру шартының талаптарында ... ... ... жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыру шарты
сақтанушы сақтандыру сыйлықақысын төлеген кезден ... ... ... ... үшiн ... ... ... иелерiнiң
жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыру шарты ол ... ... ... он екi ... ... ... ... Сақтандыру қорғауы
қолданылу кезеңi, ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келедi. Егер объектiлер
иелерiнiң жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыру шартында өзгеше
көзделмесе, объектiлер ... ... ... сақтандыру
шартының қолданылуы Қазақстан Республикасының аумағымен шектеледi.
Объектiлер ... ... ... ... шартының
қолданылуын тоқтату:Объектiлер ... ... ... ... ... ... ... аяқталған; шарт мерзiмiнен
бұрын тоқтатылған; сақтандырушы объектiлер иелерiнiң ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру
төлемiн (сақтандыру төлемдерiн) жүзеге асырған жағдайларда тоқтатылды ... ... ... ... ... ... ... шарты бойынша сақтандыру сыйлықақысының
мөлшерi қызметi үшiншi тұлғаларға зиян ... ... ... ... қарай сақтандыру сомасы мөлшерiнiң 0,72 процентiнен
2,02 процентiне ... ... ... келiсiмi бойынша белгiленедi.
Нақты объект үшiн сақтандыру тарифiнiң шамасы өндiрiстiң ... ... ... ... бар қауiптi заттар көлемiне, орын
алған авариялық деңгейiне, орналасу ... және ... ... ... және нұқсан келтiрiлу ықтималдығына ықпал ететiн ... ... ... белгiленедi. Сақтандыру сыйлықақысын төлеу тәртiбi мен
мерзiмдерi:Сақтандыру сыйлықақылары объектiлер иелерiнiң жауапкершiлiгiн
мiндеттi сақтандыру ... ... ... он ... iшiнде бiр мезгiлде
төленедi. Объектiлер иелерiнiң жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыру шарты
кез ... ... ... өзгерген кезде жаңадан есептелген және бұрын
төленген сақтандыру сыйлықақылары ... ... он бес күн ... ... ... ... ... мен сақтандыру
төлемiнiң мөлшерiн айқындау: ... ... ... зиян ... ... объектiдегi аварияның салдарынан үшiншi тұлғаның
өмiрiне, денсаулығына және (немесе) мүлкiне ... ... ... ... ... ... ... фактiсi объектiлер иелерiнiң жауапкершiлiгiн
мiндеттi сақтандыру шарты ... ... ... деп
танылады.Сақтандырушы немесе тәуелсiз ... ... ... мөлшерiн
аварияның себептерiн тексеру актiсiнiң, сот шешiмдерiнiң және ... ... ... ... ... ... да материалдардың негiзiнде
айқындайды.Әрбiр үшiншi тұлғаның өмiрi мен денсаулығына келтiрiлген зиян
үшiн ... ... ... ... осы ... (тиiстi қаржы жылына
арналған республикалық бюджет туралы заңда белгiленген айлық ... ... ... қаза тапқан кезде – 600 ... ... ... - ... II топтағыларға - 400;
▪ III топтағыларға - 300.
мертiгу, жарақаттану немесе денсаулықтың өзге де ... ... ... - ... және (немесе) стационарлық емделуге
жұмсалған iс жүзiндегi шығыстар мөлшерiнде, бiрақ 200-ден ... ... Бұл ... ... ... ... ... стационарлық
емделу күнi үшiн кемiнде 1,5 айлық есептiк көрсеткiштi құрауға тиiс.
Мүлiк зақымданған кезде келтiрiлген зиянның ... оны ... ... ... ... алынып, сақтандыру жағдайы басталғанға дейiн мүлiктiң
орын алған тозуы ескерiле отырып айқындалады.
Мүлiктi қалпына ... құны ... ... ... ... қолданылған
орташа нарықтық баға мен тарифтер негiзiнде айқындалады.
Мүлiк жойылған кезде келтiрiлген зиянның ... ... ... құны
негiзге алынып, мүлiктiң сақтандыру жағдайы басталған күнгi тозуы ескерiле
отырып айқындалады.
Мүлiктi қалпына ... ... ... ... ... ... тұрғыдан негiзсiз болса, ол жойылды деп ... ... ... егер бұл ... күтiлетiн шығыстар (қалпына келтiру құны)
оның сақтандыру жағдайы басталған күнгi есептелген ... ... ... ... құнының сексен процентiнен асып кетсе, экономикалық тұрғыдан
негiзсiз деп есептеледi.
1. Сақтандыру ... ... ... ... үшiншi тұлғаның
мүлкiне келтiрiлген зиянның мөлшерiн сақтанушының (сақтандырылушының)
немесе пайда алушы ... ... өзге ... ... бойынша
сақтандырушы айқындайды. Келтiрiлген зиянның мөлшерiн бағалауды қажет
болған кезде тәуелсiз ... ... ... Келтiрiлген зиянды
бағалау нәтижелерiмен келiспеген жағдайда тараптар өзгеше дәлелдеуге
құқылы.
2. Сақтандыру төлемi үшiншi ... ... ... (нақты
нұқсанның) мөлшерiнен аспауға тиiс.Әрбiр ... ... өмiрi ... ... зиян үшiн ... төлемi осы баптың 2-
тармағында белгiленген мөлшерде жүзеге асырылады.
3. Сақтандырушы ... ... ... ... ... ... жүргiзуге құқылы. Осыған байланысты ол мемлекеттiк органдардан
аварияны техникалық тексеру материалдарын, зиян келтiруге байланысты
құжаттарды, ... ... ... ... ... жойылған)
мүлiктiң құны, жүргiзiлген жұмыстардың, келтiрiлген шығындардың құны
туралы ... ... ... ... ... өзге ... құжаттарды талап етуге құқылы.
4. Сақтандыру төлемдерi объектiлер ... ... ... шартында белгiленген ... ... ... ... ... зиянды толық өтеу үшiн сақтандыру сомасы
жетiспеген кезде сақтандырушы осы Заңның ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру шартында
белгiленген сақтандыру сомасы шегiнде сақтандыру төлемдерiн жүзеге асырады.
Бұл ретте ... ... ... ... ... ... ... алынған
сақтандыру төлемiнiң сомасынан асатындай мөлшерде ... ... ... ... талап қоюға құқылы.
5. Объектiлер иелерiнiң азаматтық-құқықтық жауапкершiлiгi ... ... ... әрбiр сақтандырушы өзiмен жасалған
шарт шегiнде сақтанушының ... ... ... ... ... ... ... сақтандырушылардан алған
сақтандыру төлемдерiнiң жалпы сомасы нақты нұқсаннан ... ... ... ... ... ... шартта көзделген сақтандыру сомасының
көлемiнде кез келген сақтандырушыдан сақтандыру төлемiн алуға құқылы. Егер
алынған ... ... ... нұқсанды жаппаған жағдайда, сақтанушы
жетпейтiн соманы басқа сақтандырушыдан алуға құқылы.
Сақтандыру төлемiнен ... ... ... ... сақтандырушы
келтiрiлген нұқсанды басқа сақтандырушылардың өтегенiне орай, сақтанушыға
шеккен шығыстарды шегере отырып, ... ... ... ... мiндеттi.
6. Келтiрiлген зиянды басқа тұлғалар да өтеген жағдайларда, сақтандырушы
объектiлер иелерiнiң жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыру шарты бойынша
сақтандыру төлемiнiң ... мен ... ... ... соманың
арасындағы айырманы ғана төлейдi. Сақтанушы ... ... ... ... ... тұлғаларға зиянды өтеуге жүргiзген төлемдерi
туралы сақтандырушыға ... ... ... ... ... ... залалды болдырмау
немесе азайту мақсатында шеккен шығыстарын да, егер мұндай шығыстар
қажет болса және ... ... ... ... ... тiптi ... ... сәтсiз болса да, өтеуге мiндеттi.
Аталған шығыстарды өтеудi ... ... ... ... ... күннен бастап, бiрақ сақтандыру төлемдерi жүзеге ... отыз күн ... ... ... ... ... ... өтеледi, алайда сақтандыру
төлемi мен шығыстар өтемiнiң ... ... ... ... мiндеттi сақтандыру шартында көзделген сақтандыру сомасынан
аспайтындай болып өтеледi. Егер ... ... ... ... ... туындаған болса, олар сақтандыру сомасына
қатыссыз, толық мөлшерде өтеледi.
8. Жәбiрленушi қайтыс болып, оның ... жоқ ... ... ... ... ... жерлеуге қажеттi
шығыстарды нақты ... ... ... ... объектiлер
иелерiнiң жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыру шартында белгiленген
сақтандыру сомасының шегiнде өтейдi.
Сақтандыру төлемiн жүзеге асыру шарттары мен тәртiбi:
1. ... ... ... ... ... ... не пайда алушы болып табылатын өзге тұлға ... қоса ... ... жазбаша нысанда ұсынады:
1. объектiлер иелерiнiң жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыру
шартының көшiрмесi;
2. пайда ... ... зиян мен оның ... ... қоса ... зиянды өтеу туралы сақтандырушы
мойындаған талаптары немесе ... ... ... ... қаупiмен байланысты объектiдегi аварияның салдарынан
келтiрiлген зиянды өтеу туралы ... ... ... сот ... ... болдырмау немесе мөлшерiн азайту жөнiнде ... ... ... ... құжаттар (болған
жағдайда).
2. Құжаттарды қабылдаған сақтандырушы табыс ... ... ... және олар ... ... ... отырып, өтiнiш берушiге
анықтама беруге мiндеттi.
3. Сақтандырушы сақтандыру ... ... ... кезiнде сақтанушыдан
(сақтандырылушыдан) немесе пайда алушы болып табылатын өзге ... ... ... қою ... ... шарттар қабылдауын
талап етуге құқылы емес.
4. Үшiншi тұлға (ал ол қайтыс болған жағдайда - оның ... ... ... ... ... ... заңына сәйкес
құқығы бар тұлға) немесе келтiрiлген зиянды сақтандырушының осы Заңмен
белгiленген жауапкершiлiгiнiң шегiнде үшiншi ... ... ... бар ... ... және ... ... алуға құқық алған
өзге тұлға пайда алушы болып табылады.
5. Сақтандырушы сақтандыру ... осы ... ... ... ... күнiнен бастап отыз күннен кешiктiрмей жүргiзедi.
6. Сақтандырушы ... ... ... ... ... ... алушыға Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... ... ... төлеуге
мiндеттi.
7. Қызметi үшiншi тұлғаларға зиян келтiру ... ... ... жағдайы деп сақтандырушы таныған немесе соттың
шешiмiмен танылған ... ... ... өтеу ... өтiнiштердi
қанағаттандыру олардың түсу тәртiбiмен, ал бiрнеше өтiнiш бiр мезгiлде
түскен кезде мынадай ... ... ... ... ... жеке ... ... және денсаулығына
келтiрiлген зиянды өтеу туралы талаптар қанағаттандырылады;
2. екiншi кезекте жеке тұлғалардың мүлкiне ... ... 3) ... ... заңды тұлғалардың мүлкiне келтiрiлген
зиян өтеледі.
Зиян келтiрген тұлғаға керi талап қою құқығы:
1. Сақтандыру төлемiн ... ... ... ... (сақтандырылушы) сақтандыру жағдайының туындауына
бағытталған не оның басталуына ... ... ... ... ... ... (сақтандырылушы) Қазақстан Республикасының заң
актiлерiнде белгiленген тәртiппен сақтандыру жағдайымен себептiк
байланыстағы қасақана ... не ... ... бұзушылықтар
деп танылған iс-әрекеттер жасаған;
3. сақтанушының (сақтандырылушының) зиянды азайту ... ... және ... ... ... ... қолданбауы
салдарынан оның мөлшерi ұлғайған;
4. сақтанушы (сақтандырылушы) сақтандырушыға ... ... ... ... ... жағдайы және оның
салдарлары туралы көрiнеу жалған мәлiметтердi хабарлаған;
5. сақтанушы ... ... ... ... ... ... ... қою құқығынан бас тартқан, сондай-
ақ сақтандырушыға талап қою құқығының ауысуы үшiн ... ... бас ... ... ... сома ... керi талап қоюға құқығы бар.
2. Сақтанушының (сақтандырылушының) ... ... ... ... ... ... өтелген, келтiрiлген зиян үшiн
жауапты тұлғаға керi талап қою ... ... сома ... сақтандыру
төлемiн жүзеге асырған сақтандырушыға ауысады.
3. Объектiлер иелерiнiң жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыру шарты бойынша
сақтандыру төлемiн ... ... ... ... ... ... қызметтiк, лауазымдық немесе өзге де еңбек
мiндеттерiн ... ... ... ... зиян келтiру қаупiмен
байланысты объектiдегi ... ... ... ... ... ... қоюға құқылы емес.
Дауларды қарау тәртiбi:Объектiлер иелерiнiң ... ... ... ... даулар Қазақстан Республикасының заңдарында
белгiленген тәртiппен қаралады. Қызметi үшiншi тұлғаларға зиян ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңдарын бұзғаны үшiн
жауаптылығы:Қызметi үшiншi тұлғаларға зиян ... ... ... ... жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыру туралы Қазақстан
Республикасы заңдарының бұзылуына кiнәлi тұлғалар Қазақстан ... ... ... болады.
  Лизинг шартына байланысты берілген жауапкердің қадағалау ... ... ... ... 2004 жылғы 28 мамырдағы лизинг шартын
бұзу, осы шарттың 1.4-тармағын жарамсыз деп тану,  4.2.2-тармағын ішінара
жарамсыз деп ... 19 315 508, 35 ... 1 931 550 ... өкілдің
көмегіне ақы төлеу жөніндегі шығыстарды өндіру  туралы ... ... ... сотқа жүгінген. Талап арызында сатушыға  лизинг нысанының құнын төлеу
жөніндегі шарттың талаптарын жауапкердің орындамауы нәтижесінде "Т." ... ... ... ... ... ... ... үшін есептелген
лизинг нысанын алу мүмкіндігінен айырылғанын ... ... "А." ... ... ... деп ... ол өз кезегін-де "Т." ЖШС-дан 1
806 802,34 теңге залалды өндіру, "А." ... "LLC" (АҚШ) ... 2004 ... ... ... ... талап ету құқығын беруді  қабылдауға жауапкерді
міндеттеу,  аталған шарт бойынша мәміленің жаңа паспортын ... ... ... ... ... тауар жеткізілімі шарты бойынша ... ... тек ... ... болған деп дәлелдеген, ол
банк ... ... ... ... "Т." ЖШС лизинг алушы ретінде
сатушыны дербес таңдап,  лизинг нысанын  жеткізуге көмек көрсету ... ... ... бойынша ешқандай іс-әрекет жасаған жоқ, керісінше ... ... ... ... ... жабу және сатушыны іздестіру
жөнінде  мүмкін болған барлық шараларды қабылдағанын атап көрсеткен. ... ... ... ... ... 2007 жылғы 14
наурыздағы ұйғарымында сот  "А." АҚ талаптың  1 806 802,34 ... ... ... ... бөлігінен бас тартуын қабылдап,  іс бойынша іс
жүргізудің аталған ... ... ... ... сотының азаматтық
істер жөніндегі алқасының 2007 жылғы 25 ... ... ... ... ... мамандандырылған ауданаралық экономикалық
сотының 2007 жылғы 15 ... ... "Т." ... талап арызы 
қанағаттандырылған. Яғни, "А." АҚ мен "Т." ЖШС ... 2004 ... ... ... ... бұзылған. 2004 жылғы 28 мамырдағы лизинг ... және ... ... жағдайда да Лизинг алушыға
қайтарылмайды" ... ... ... деп танылған. "А." АҚ-нан "Т." ... ... 19 315 508,35 ... ... сондай-ақ өкілдің көмегіне ақы 1
931 550 теңге мөлшеріндегі шығысы, 431 932 теңге мөлшерінде  талапкердің 
жүріп-тұруына және тұрғын ... ... ... ... және 512 664
теңге мөлшерінде баж салығын төлеуге ... ... ... ... арыз ... Қабылданған сот актілерімен келіспей,
құқық нормаларының бұзылғанын, соттың қорытындысы істің нақты мән-жайымен
сәйкес ... ... ... ... ... қадағалау шағымында "Т."
ЖШС талабын қанағаттандырудан бас тартып жаңа шешім шығарып, сот ... ... ... арызды толық қанағаттандыру мәселесін қойған. Қадағалау
шағымын толық көлемде қолдаған  Д-ны,  "Т." ЖШС  ... ... ... ... К-ның қарсылықтарын, шағым берушінің ... және ... ... ... сот ... бұзу ... деп есептеген 
прокурордың   қорытындысын тыңдап,  іс материалдарын ... ... ... ... ... қорытындыға келген.АІЖК 387-бабына сәйкес
материалдық нормалардың не іс жүргізу құқығының едәуір ... ... ... сот ... ... тәртібімен қайта қарауға негіз ... ... ... 2004 ... 28 ... "А." АҚ ... ... және 
"Т." ЖШС (лизинг алушы) арасында лизинг ... ... осы ... ... ... "Т." ЖШС өтінімімен жеке меншікке  жалпы сомасы 1 237 000 АҚШ
долларына автотехниканы лизинг алушы таңдаған сатушыдан  ... ... ... ... ... алып, автотехниканы лизинг алушыға
кәсіпкерлік мақсатта иеленуге және ... ... ... ... ... ... ... сол күні "LLC" (АҚШ) ЖШС
(сатушы), "А." АҚ (лизингке беруші) және "Т." ЖШС ... ... ... ... оған ... ... өнім ... сатып алушы
(лизингке беруші) ақы төлеуге, ал лизинг алушы CIP ... ... ... ... ... ... ... 3.1-
тармағына сәйкес лизинг нысанына  төлемдер 10% ... ала ... ... долларымен жүргізіледі, ол 123 700 АҚШ долларын және ... ... ... бұл ... ... сатып алушының (лизингке берушінің)
тапсырмасы ... "А."  ... ... ... ... ұсыну нысанасында 1 113 300 АҚШ ... ... ... банкі
"B.Banka" (Латвия Республикасы) болып табылған. Келісім-шарттың ... ... ... ... ... ... база түріндегі
қамтамасыз ететін күнінен бастап 10 күн ... ... ... Аккредитив
қолданылу мерзімі күнтізбелік 60 күн. Келісім-шарттың  (4.2.2, ... ... ... ... лизинг алушы 2004 жылғы 1 мау-
сымда лизинг нысанының құнынан 10% мөлшерінде 17 070 600 ... бір ... ... ал 2004 ... 11 ... ... ... бойынша
жылжымайтын мүлік орталығы" РМК өндірістік базасының кепіл шарты тіркелген.
Лизинг беруші өз кезегінде 123 700 АҚШ ... ... ала ... ... ... ... белгісі бар ақша аударуға ... ... ... ... 2004 ... 10 маусымда мәміле паспорты
ресімделген,  мәміленің паспорты міндеттемелердің орындалу фактісі ... ... ... ... ... 4.3-тармағына
сәйкес  аккредитивті ұсынған кезден бастап 45 күннен аспайтын мерзім яғни
2004 ... 28 ... ... ... ... 1 113 300 АҚШ ... аккредитив 2004 жылғы 14 ... ... ... ... ... АҚ-на ұсынылған, ол 2004 жылғы 10
маусымдағы ... ... ... ... ... ... сот ... анықтаған және оған тараптар ... ... 43 ... ... нысаны "Т." ЖШС мекен-жайына ... ... сот "Т." ЖШС ... ... ... АК ... ... шарттың талаптарын айтарлықтай  бұзылған деп соңғының 
шартта белгіленген мерзімде өзі таңдап алған  ... ... ... ... оның ... кәсіпорынның шарт жасасқан кездегі есептелгенінен
айырылуына алып ... осы ... ... ... ... ... ... алушыға лизинг нысаны шын мәнінде берілмегендіктен, бірінші сатыдағы
сот ... ... бұзу ... ... ... қабылдаған. Сондай-ақ, 
қадағалау алқасы "Т." ЖШС-нің лизингтік ... ... ... шарт талаптарын орындамағаны үшін жауапкершілікті
жүктеу және тиісінше оның 19 315 508,35 теңге мөлшерінде ... ... ... келіспеген. Жоғарыда ... ... сот  ... арасындағы  шартты бұза отырып, "Т." ЖШС-нің ... ... ... ... лизинг берушінің кінәсінен, яғни 
аккредитивті тиісті ... ... ... ... ... ... ол ... жеткізілімі жөніндегі шарттық міндеттемелердің тиісінше
орындалмауына әкеп соққан. Бұл ретте, сот  АК ... ... ... ... ... ... ережелерді қолданып, қаралып отырған құқықтық
қатынаста  құқықтың арнайы нормаларымен реттелетін лизинг ... ... ... ... мән-жайға тиісті баға бермеген. Осыған
байланысты  қадағалау алқа-сы арыз берушінің ... ... ... ... процесінде туындайтын, соның ішінде  ... ... ... ... лизингі туралы" Заңды қолдану
жөніндегі дәлелін орынды деп есептеген. "А." АҚ ... ... ... және оған ... ... өтеу ... ... отырып, сот соңғысы лизингтік компанияның құқыққа қарсы әрекетіне
дәлелдер келтірмегенін, жауапкердің әрекеттеріндегі және ... ... ... ... ... ... көрсеткен. "Қаржы
лизингі туралы" Заңның ... ... ... ... ... ... алу-сату шарты бойынша мiндеттемелердi бұзған жағдайда,
егер лизинг шартында өзгеше ... ... ... залалдарды лизинг
шартының сатушыны таңдаған тарабы көтередi. Сатушыны таңдау лизинг шартымен
расталады және оған "Т." ЖШС дау айтпайды, оны ... ... ... ... ... "LLC" ЖШС ... ... жеткізілімі жөніндегі 
міндеттемелерді тиісінше ... үшін ... ... жүктелмеген.Шарттың  көрсетілген бөлігі, ... ... ... ... ... ... талаптарымен ұштасады және тараптар
арасындағы шарттың барлық талаптары бойынша келісімге қол ... ... ... ... ... ... лизинг  шартының
1.4 және 4.2.2-тармақтарын кіріптарлық тұрғысынан  жарамсыз деген уәжін
негізсіз деп есептейді, себебі олар ... ... ... ... ... Азаматтық кодекстің нормаларына, оның ішінде АК 572-бабына және
"Қаржы лизингі туралы" ... ... де ... ... ... "LLC" ... автотехниканы тиеу ... ... үшін ... ... лизинг алушының алдында
жауапкершілікте болмайды деп есептейді, бұл ... "Т." ЖШС ... ... ... ... ... жасағандықтан тікелей сатушыға тиісті
талап қоюға құқылы. Соттың "А." АҚ аккредитив ашу жөніндегі ... ... ... іс материалдарына сай келмейді.Жоғарыда
көрсетілгендей 1 113 300 АҚШ долларына аккредитив, ... ... ... ... АҚ  2004 ... 14 ... ... (Германия) - растайтын банктің 2004 ... 17-18 ... ... сәйкес аккредитивті “C.bank” авизолаған, ол жөнінде 2004
жылғы 16 маусымда қызмет ... ... "LLC" ... ... ... Осы мән-жайлар аккредитивтің 2004 жылғы 14 маусымда ашылуына
қатыс-ты хабары бар ... ... және 2004 ... 08 ... дейін
болжанатын жеткізілім мерзімі көрсетілген "LLC" ЖШС хатымен расталған.
Соңынан ... ... ... ... 2004 ... 08 ... ұсынуы бойынша бұрын ұсынылған аккредитивке  жеткізілуге жататын
автотехниканың ... ... ... өзгеріс енгізілген, ол қандай
жағдайда да  аккредитивтің қолданылу ... ... ... ... ... ... 60 күннің ішінде, яғни 2004 жылғы 28 ... ... ... мәні ... ... мерзімі аккредитив ұсынылған
кезден бастап 45 күннен аспайтын мерзім, бұл ретте ... ... ... күні төлем құжаттары ұсынылған кезден бастап 35 ... 2004 ... 14 ... 2004 жылғы 13 тамыз аралығында, 
сатушы техниканы түсірмеген. ... ... ... ... ... әрекеттерінде кінә бар деген ... ... ... ... ... келген. Сонымен, сот залалды өтеу туралы мәселені
шешу ... ... ... ... қолданбай, АІЖК 365-бабын
бұзғандықтан  ... ... сот ... аталған бөлігі талап
арыздан бас тарту туралы жаңа ... ... ... жоюға жатқызыл-ған.
Осындай негіздерде,  АІЖК-нің 398-бабын басшылыққа ... ... ... ... ... ... ... сотының 2007 жылғы
15 наурыздағы шешімін және ... ... ... ... ... жөніндегі
алқасының 2007 жылғы 25 сәуірдегі қаулысын өзгертіп, "А." АҚ-нан  "Т." ... ... 19 315 508, 35 ... ... ... 2 876 146 ... сот
шығыстарын өндіру бөлігінің күшін жойды және  аталған бөлікте талаптан бас
тарту туралы жаңа ... ... Сот ... қалған бөліктерін
өзгеріссіз қалдырылған. Еңбек, әлеуметтік құқықтарды ... ... ... және ... ... мәселелері осы компания мен
«Арселор Миттал Теміртау» АҚ ... ... ... ұйымы» ҚБ
пен «Қорғау» көміршілер кәсіподағы» ҚБ арасында ... ... ... ... ... ... ... аталған уағдаластықтар
орындалады. Сонымен қатар, өз шешімін талап ететін бірқатар мәселелер бар.
Зейнетақы жасын оңтайландыру.Бірнеше жылдар бойы тау кен және ... ... ... зиян және ... ... ... бар
жұмыспен айналысатын жұмысшылардың зейнетке шығу жасын кеміту мәселесін
қозғап жүр. Олар жүргізген зерттеулерге ... 50 ... ... ... мен
металлургтердің көпшілігі қауіпті және зиянды өндірістік факторларға,
еңбектің ауырлығы мен ... ... ... ... өмірінің орташа ұзақтығы Қарағанды облысындағы ерлердің
осындай көрсеткішінен 5-6 ға ... (58,6 жас). ҚР ... ... жүргізген еңбек жағдайларын медициналық кешенді зерттеу және
кеншілер мен ... ... ... ... өндірістік
факторлардың әсерін бағалау осы санаттағы азаматтардың 50 ... ... ... ... ... ... ТМД елдерінде зиян немесе қауіпті
еңбек жағдайларымен ... ... ... ... ... бұрын шығуы заңнамада қарастырылған.Мәселен, Ресейдің 2001 жылғы
17 желтоқсандағы «О ... ... в ... федерации» заңында
ерлерге 50 жасқа келгенде және ... 45 ... ... егер ... ... зиянды жағдайдағы жұмыстарда, ыстық цехтарда тиісінше 10
жыл және 7 жыл 6 ай ... ... ... 20 және 15 жыл ... ... ... бойынша зейнетақы тағайындалады. «Зейнетақымен қамтамасыз ету
туралы» Украина заңына сәйкес зиян және ауыр жағдайдағы жұмыстың ... ... ... ... 55 ... ... ерлерге 60
жасқа келгенде зейнетке мерзімнен бұрын шығу құқығы ... зиян ... ... ... ... ... 2005 жылы Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар
туралы пактіні ... ... ... әр ... ... және ... ... баспананы қоса алғанда, лайықты өмір сүру деңгейіне құқығын
қамтамасыз ету жөніндегі құқықтарын ... ету ... ... ... ... ... зиян келтірілуіне байланысты төленетін
соманы кәсіпрында еңбекақы деңгейінің өсуіне байланысты индекстелмейді.ҚР
Азаматтық ... ... ... ... ақының ең төменгң көлемі
заңнамада ... ... ... ... ... еңбек ақы,
денсаулыққа зақым келген немесе ... ... ... өзге де ... сомалары айлық есептік көрсеткіштің өсуіне
байланысты көбейеді. стансасы маңында үйме үстінен құлап 49 жастағы ... ... ... ... ... қаза ... Экономикалық,
әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы пактінің 7- тармағы ... және ... ... сай ... ... қоса ... және қолайлы еңбек жағдайларына құқығын жариялайды.
Сонымен қатар, ҚР ... ... 3116 ... берушіге жұмыс
орнындағы еңбек қауіпсіздігі ... ... ... мен ... ... ... ... жүктейді Осылайша,
көптеген жылдар бойы кәсіподақтар мен Қарағанды облысының ... ... ... ... қолданыстағы зейнетақы жүйесін зиян
немесе ... ... ... байланысты жұмыспен айналысатын
жұмысшылардың зейнетке шығу жасын кеміту бөлігінде қайта ... ... ... ... ... және халықты әлеуметтік қамтамасыз ету
министрлігіне денсаулығына нұқсан келтіруіне ... ... ... ... сомаларын төлеу механизмін жетілдіру ... осы ... ... ... тобы ... ... ... қолдануды, «Арселор
Миттал Теміртау» АҚында еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті ... ... ... ... деп ... ... ... ала отырып, және Қазақстан Республикасы
Президентінің 2002 жылғы 19 ... ... ... ... ... ... туралы ереженің 21-тармағына сәйкес осы үндеудегі
көтерілген ... ... ... және ... ... ықпал
етуіңізді сұраймын.
Қорытынды:
Жалпы мерзімдер деп азаматтық құқықтың кез-келген ... ... ... ... Мысалы, сенімхаттың әрекет етуінің жалпы мерзімі
үш жыл (АК 168б). Арнайы мерзімдер – заңда тікелей ... ... ... және ... мерзімдердің ережелері шектелген.
Мерзімдерді олардың тағайындалуына байланысты, азаматтық құқықтарда ... ... ... ... ... ... және азаматтық
құқықтарды қорғау мерзімдері, маңызды орын алады.
Азаматтық құқықтарды жүзеге асыру және ... ... ... болып табылады. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінің
жалпы бөлімінде көзделген талап қою ... ... ... ... ... айтарлықтай өзгешелігі бар. Азаматтық құқықтың ... ... ... қою мерзімдері мен оларды есептеудің тәртібіне,
талап қоюдың қолданылуы және ... қою ... өту ... ... ... қою ... түсінік заңның бірқатар саласында кездеседі. Қандай
жағдайда ... да ол ... ... ... ... бір ... ... жылғы Азаматтық заң негіздері мүлік иесі болмаса да,
жылжымайтын мүлікке он бес ... ... ... ... мүлікке бес жылдан
артық өз мүлкіндей адал, ашық және үздіксіз иелік еткен азамат ... ... осы ... ... иесі ... ... ... иелену
мерзімінің өтуі туралы тұңғыш рет құқықтық норма ... Осы ... ... ... ... ... жаңғырылған.Бұл
орайда иелік етудің мерзімі өтуі негізінде иемдену құқын сот жолымен ... ... ... ... «Жылжымайтын мүлікке
құқықтарды және онымен жасалатын мәмілелерді мемлекеттік тіркеу туралы»
Жарлығында да ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір кезеңі ретінде сот қатысуынсыз құқықтық себеп-
салдарға әкеліп соғады. Талап қою ... ... ... ... ... өту ... өзі талап қоюмен байланысты, сондықтан ол тек соттың
талап арызды қарау процесінде ғана қолданылуы мүмкін. ... ... ... кодексінің 3116 317-тармақтарыжұмыс берушіге жұмыс орнындағы еңбек
қауіпсіздігі жағдайларының қолданыстағы мемлекеттік ... ... ... қамтамасыз етуді жүктейді Осылайша, көптеген жылдар
бойы ... мен ... ... ... көтеріп жүрген
мазмұндалған мәселелер қолданыстағы зейнетақы жүйесін зиян ... ... ... ... жұмыспен айналысатын жұмысшылардың зейнетке
шығу жасын кеміту бөлігінде қайта қарау ... ... ... ... және ... ... ... ету министрлігіне
денсаулығына нұқсан келтіруіне байланысты төленетін зиянның орнын толтыру
сомаларын төлеу механизмін ... ... осы ... ... ... тобы аясында тиімді шаралар қолдануды, «Арселор Миттал ... ... ... мен ... ... ... күшейтуді тапсыру
қажет деп түсініледі.
Қызметi ... ... зиян ... ... ... ... ... жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыру туралы
Қазақстан Республикасының заңдары:Қызметi ... ... зиян ... ... объектiлер иелерiнiң азаматтық-құқықтық жауапкершiлiгiн
мiндеттi сақтандыру туралы Қазақстан ... ... ... ... ... және Қазақстан Республикасының
Азаматтық кодексiнен, осы Заңнан және Қазақстан ... өзге ... ... ... тұрады. Егер Қазақстан Республикасы
бекiткен ... ... осы ... ... ... белгiленсе, онда
халықаралық шарттың ережелерi қолданылады.Қызметi үшiншi тұлғаларға ... ... ... ... ... ... мiндеттi сақтандыру объектiсi: Қызметi үшiншi тұлғаларға
зиян келтiру қаупiмен байланысты объектiлер иелерiнiң ... ... ... (бұдан әрi - объектiлер иелерiнiң
жауапкершiлiгiн мiндеттi сақтандыру) объектiсi ... ... ... ... ... байланысты объектiдегi аварияның салдарынан өзінің
үшiншi тұлғалардың өмiрiне, ... және ... ... ... өтеудiң қызметi үшiншi тұлғаларға зиян келтiру ... ... ... ... ... ... заңдарында белгiленген
мiндетiне байланысты мүлiктiк мүддесi болып табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. ҚР Конституциясы, 1995 ж. 30 тамызда ... ҚР ... ... жеті ... ... ... психиатриялық жәрдем берудегі кепілдер» ... ҚР ... 16 ... (2001 16 ... ... ... және ... туралы» ҚР Заңы 17 желтоқсан 1998 ж.
5. «Нотариат туралы» 14 шілде 1997 ... ... ... ... және жәрдемдесу туралы» ҚР Заңы 4 шілде 1992
ж. № 1549.-XII. ҚР Парламент Жаршысы, 1996, № 14
7. «Жеке ... ... 19 ... 1997 ж. № 135-1 ... ... 24 ... 2001 ж.
8. «Шетел инвестициялар туралы» ҚР Заңы 27 желтоқсан 1994 ж.(өзгерістер мен
толықтырулар 5 ... 2000 ... «ҚР ... ... басқару туралы» ҚР Заңы 23 қантар 2001 ж.
10. «Қоғамдық бірлестіктер туралы» 31 мамыр 1996 ж. ҚР Заңы (24 ... ж. ... мен ... ... ... және ... жауапкершілігі бар серіктестіктер
туралы» ҚР заңы 22 сәуір 1998 ж. (өзгерістер мен ... 16 ... ... ... ... ... ҚР Заңы 8 мамыр 2001 ж.
13. «Акционерлік қоғам туралы» ҚР Заңы 10шілде 1998 ж. ... ... ... 2003 ... ... 2010 жылдан 2020 жылға дейінгі кезеңге
арналған Құқықтық ... ... ... ... 2009 жылғы  24 тамыздағы № 858 ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Заңы 1991 жылғы 20 желтоқсан
16.Қазақстан республикасының банкроттық туралы Заңы 1997жыл 21 қаңтар
17.азақстан республикасы ... және ... ... ... комитеті, 2007ж 27-желтосандағы № 272 бұйрығы.
18.Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының нормативтік қаулысы 16 шілде ... № 6   ... ... ... құқығы: Төлеуғалиев Ғ.И.жалпы бөлім -1том, оқулық
Алматы жеті жарғы 2001ж
20. ҚР-ның Азаматтық құқығы: Жайлин ... ... 1,2 ... ... ... ... Азаматтық құқығы: Абдыкадыров Б.К, Өмірәлі Ө.Ж
сызба құралы ... ... ... Алматы 2006ж
22.Дәнекер халықаралық құқық және халықаралық бизнес институты. Азаматтық
құқық ... ... ... ... ... ... 2005ж
23.Гражданское право РК учебное пособие общая часть Алматы 1999 г
24.Гражданское право. Том 1. Учебник для вузов (академический ... ... М.К. ... Ю.Г. ... –Алматы, 2000.
25. Гражданское право. Том 2. Учебник для вузов ... ... ... М.К. Сулейменова, Ю.Г. Басина. –Алматы, 2000.
26. Диденко А.Г, Басин Ю.Г, Иоффе О.С. и др. ... ... ... Алматы, 1999.
27. Гражданский кодекс Республики Казахстан (Общая часть). Комментарий. В 2-
х кн., под ред. М.К. Сулейменова, Ю.Г. Басина. Алматы, 1998.
28. ... ... ... в 2-х Ч, под ред. Е.А. ... - М., ... ... право, под ред. Ю.К.Толстого и А.П. Сергеева. В 3-х ... ... Ю.Г. ... лица по ... законодательству Республики
Казахстан. Понятие и общая характеристика. Учебное пособие. - ... ... ... в 2 ч. ... /Отв. Ред. В. А. ... изд., перераб. и доп.-М.: Юридическая литература. Ч. 1, 1986.- 559с.
32. Советское гражданское ... в 2 ч. ... /Отв. Ред. О. ... –3-е изд., ... и доп.-М.: Высшая школа, 1985.- 544с.
.Гражданское право. Учебник. В 2 т. /Отв. Ред. Е.А. Суханов. - М.: ... Т.1, ... ... ... ... Курс ... ... пособие. /Отв. Ред. О.Н.
Садиков. - М.: Изд-во БЕК. Ч. 2:Обязательственное право. - 1997. ... ... ... Учебник. В 2 т. /Отв. Ред. Е.А. Суханов. - М.: Изд-
во БЕК. Т.1, ... ... ... ... ... ... ... в 2 ч. /Отв. Ред. О. ... –М.: ... ... 1968.- ... ... ... ... Учебник. /Отв. Ред. О. Н. Садиков. - ... ... 1983.- ... ... ... право: в 2 ч. Учебник. /Отв. Ред. В. Т. Смирнов.
–2-е изд., перераб. и доп. - Л.: ... ЛГУ. Ч. 1, 1982.- ... ... ... ... В 2 т. ... /Отв. Ред. В. П. ... Юридическая литература. Т.1, 1979.- 552 с.
39. Гражданское право Республики Казахстан: (Общая ... ... /Отв. ред. Г. И. ... К. С. ... ... ... 1998. –227 ... право Республики Казахстан: (Общая
часть). Учебное пособие. /Отв. ред. Г. И. Тулеугалиев, К. С. ... изд., ... и доп. - ... ... Т.1, 1999. –227 ... ... ... Учебник. /Под ред. А. П. Сергеева, Ю. К. Толстого.
–3-е изд., ... и ... ... Ч.1, 1998.- ... ... 2007ж өзгеоту мен толықтырулар 2007ж
42.Автокөлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
міндетті сақтандыру ... ... ... ... сот тәжірибесіне
шолу:(Жоғарғы соттың азаматтық жөніндегі алқасы).
43Лизинг шартына байланысты берілген жауапкердің қадағалау шағымы ішінара
қанағаттандырылды
http://www.supcourt.kz/images/news/111.doc.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 90 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық талап қою мерзімі29 бет
Азаматтық құқықтағы мерзім түсінігі, түрлері14 бет
Азаматтық құқықтағы мерзімдер13 бет
Азаматтық құқықтағы мерзімдердің түсінігі және түрлері16 бет
Ерекше талап қоюмен іс-жүргізудің түсінігі және мәні52 бет
Мерзім туралы ұғым және оны есептеу5 бет
Мерзімдерді есептеу және талап мерзімі23 бет
Салық есебінің ережелері3 бет
Талап мерзімі және мерзімді есептеу21 бет
«Казтрансгаз-Алматы» АҚ-ның қысқа мерзімді міндеттемелер есебін ұйымдастыру44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь