Адамды кепілге алу қылмысы

КІРІСПЕ
1 АДАМДЫ КЕПІЛГЕ АЛУ ҚЫЛМЫСЫНЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ.ҚҰҚЫҚТЫҚ СИПАТТАМАСЫ
1.1 Адамды кепілге алудың объектісі
1.2 Адамды кепілге алудың объективтік жағы
1.3 Адамды кепілге алудың субъектісі және субъективті жағы
1.4 Адамды кепілге алудың субъектісі
1.3 Ауырлататын мән.жайлары бар адамды кепілге алу
1.6 Адамды кепілге алу қылмысын өзара ұқсас қылмыстардан ажырату
2 АДАМДЫ КЕПІЛГЕ АЛУДЫҢ КРИМИНОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
2.1 Адамды кепілге алу қылмысының негізгі себептері мен жағдайлары
2.2 Адамды кепілге алу қылмысын жасаушы қылмыскер тұлғасы
2.3 Адамды кепілге алу қылмысын және өзге де бостандыққа қарсы қылмыстардың алдын алу
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Тақырыптың өзектілігі. Құқықтық мемлекетті құру және қоғамдық өмірдің демократиялық бастамаларының дамуы жалпы адамзаттық басымдылықты болжайды, бәрінен бұрын, жеке адамның өмірі, денсаулығы, бостандығы, қадір-қасиеті, құқықтары және мүдделері.
Біздің еліміздің Конституциясының 1-бабына сәйкес, «Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады; оның ең қымбат қазынасы - адам және адамның өмірі, денсаулығы, құқықтары мен бостандықтары» [1]. Осыған байланысты, адам құқықтары мемлекет тарапынан сенімді қорғалуы тиіс. Сондықтан, қоғамда түбегейлі өзгерістер болғанда оның бірінші іс-әрекеті – адамның құқықтары, бәрінен бұрын оның өмірге және бостандыққа құқығын қорғайтын шешімдер қабылдауы кездейсоқ емес.
Қоғамдық қауіпсіздікке қолсұғушылықтармен күрес маңызды орын алады және көбіне қылмыстық заңды дұрыс қолдануға байланысты. Қылмыстық-құқықтық реттеу механизімін жетілдіру, біріншіден норма шығармашылық, яғни жаңа қазір қолданыстағы қылмыстық-құқықтық нормаларды жетілдіру, екіншіден құқық қорғау органдарының қызметінде заңдылықты нығайту мақсатында осы нормаларды қолдану тәжірибесін жетілдіру болып табылады. Криминологияда қылмыстардың себептері мен шарттарына ықпал ететін ескерту кешендерін қамтитын бүтіндей теория қамтылған.
Ұсынылған нәтижелердің ғылыми маңыздылығы. Қазіргі Қазақстан қоғамында адамды кепілге алу қаупі орасан зор. Ол, адамды кепілге алу адамның жеке басының бостандығына қол сұғатын зорлық-зомбылық қылмысы болып табылуымен анықталады.
Адамды кепілге алу үшін жауаптылықты көздейтін қазіргі қолданыстағы ҚР ҚК-ң 234-бабының талдануы және оны қолдану тәжірибесі, сондай-ақ осы әрекетті ҚР ҚК-ң басқа баптарымен дәрежелеу сұрақтары арнайы зерделеуді және өңдеуді талап ететін бірқатар мәселелерді шығарады. Жекелеп алғанда, қылмыс субъектісінің қасақаналық жағдайын сипаттайтын ниетін бағытталғандығын, қылмыстың себептері мен мақсаттарын анықтауға байланысты жасалған әрекетті дәрежелеуде едәуір қиындықтар туындайды. Сондықтан да алдын алу және ескерту шараларының тиімділігін арттыру мақсатында құқыққорғау органдарының қызметін жетілдіру аса маңызды қажеттілік.
Нәтижелердің дәйектілігі. Адамды кепілге алған үшін қылмыстық жауаптылық проблемаларын зерттеуге Т.Г. Даурова, П.А. Дубовец, Н.И. Загородникова, А.С. Никифоров, М.Х. Рустамбаев, И.Д. Самолюк, А.П. Филипов, М.Д. Шаргородский сияқты ғалымдар елеулі үлес қосты.
Қазақстан Республикасында қарастырылып отырған мәселенің жекелеген аспектірлері А.Н. Ағыбаевтың, Б.И. Ахметовтың, З.О. Ашитовтың, К.А. Бегалиевтің, Б.С. Бейсеновтың, И.Ш. Борчашвилидің, С.Я. Булатовтың, А.А. Исаевтың, Е.И. Қайыржановтың, И.В. Корзунның, А.Д.Макуханың, С.С. Молдабаевтың, М.С. Нәрікбаевтың, Р.Т. Нұртаевтың, Г.Ф. Поленовтың, С.М. Рахметовтың, Г.Р. Рүстемованың, В.А. Сергеевскийдің, Д.С. Чукмаитовтың және басқа авторлардың еңбектерінде зерттелген.
1. Қазақстан Республикасының Конститутциясы 30 тамыз 1995 жыл\\http://adilet.zan.kz/rus
2. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексi, 1997 жылғы 16 шiлдеде қабылданған (22.11.05. дейінгі өзгертулер мен толықтыруларын ескере отырып)\\ http://adilet.zan.kz/rus
3. Никифоров Б.С. Обьект преступления по советскому уголовному праву, М. 1960 г
4. Коржанский Н.И. Обьект и предмет уголовно-правовой охраны Москва, 1980 г,
5. Курс советского уголовного права под ред проф член корр А Н СССР А.А. Пионтковского, П.С. Ромашкина, В.М. Чхиквадзе том 2 Изд “Наука” М 1970 г
6. Таганцев Н.С. Русское уголовное право Часть общая 1 том отв ред профессор Н.И. Загордников Москва Наука 1994 г
7. Курс советского уголовного права Часть Общая Т-1 Изд Ленинградского Университета 1968 г,
8. Коржанский Н.И. Обьект посягательства и квалификация преступлений Учеб пособие Волгоград
9. Кайржанов Е.И. Интересы трудящихся и уголовный закон Алма-Ата 1975 г
10. Проблема уголовно-правовой охраны общественных отношений Изд. Л 1979 г
11. Брайнин Я.М. Уголовная ответственность и ее основание в советском уголовном праве Изд ю лит М 1963 г
12. Фролов Е.А. Спорные вопросы общего учения об обьекте преступления Сборник научных трудов Свердловского юридического института 1969 г Вып №10
13. Ляпунов Ю.И. Основные теоретические проблемы уголовно-правовой охраны природы в СССР Автореферат диссертации доктора юрид. наук М. 1976
14. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық Жалпы бөлім Алматы “Жеті-Жарғы” 1999 ж
15. Наумов А.В. Уголовное право Общая часть Курс лекции-М 1996г
16. Пионтковский А.А. Курс советского уголовного права общая часть Учения о преступлений по советскому уголвному праву Гос изд юрид лит 1961 г
17. Трайнин А.Н. Общее учение о состав преступления Госюриздат М 1957 г
18. Гельфер М.А. Уголовное право социалистических государств-М 1973 г
19. Кулушев С.М. Уголовная ответственность за похищение человека и нарушение прав свободы человека. Диссертация. Алматы, 2004 год.
20. Кудрявцев В.Н. Объективная сторона преступления. Москва, 1960.
21. Каиржанов Е.И. Уголовное право РК. (общая часть). Алматы, 2003.
22. Кудрявцев В.Н. Обьективная сторона преступления Гос изд Ю.Л. М 1966 г
23. Дурманов Н.Д. Понятие преступления М.Л. Изд Академ наук СССР
24. Тимейко Г.В. Общее учение об обьективной сторноне преступления Изд. Ростовского Университета 1977 г
25. Курс советского уголовного права Том 2 (Часть особенная) Ленинград 1978 г. отв.ред. Н.А. Беляев, Н.С. Лейкина, В К. Глистин
26. Трайнин А.Н. Состав преступления по советскому уголовному праву М ю.л. 1951 г
27. Уголовное право Республики Казахстан Общая часть II отв.ред И.И. Рогов, Г.И. Баймурзин М.А. Сарсембаев,-Алматы: Жеті-Жарғы, 1998 г
28. Латинско-русский словарь М. Изд “Русский язык” 1976 г
29. Мальцев В.В. Проблема уголовно-правовой оценки общественно опасных последствий Изд. Саратовского Университета 1989 г
30. Михлин А.С. Последствия преступления Ю. Лит М, 1969 г
31. Куринов Б.А. Научные основы квалификации преступлений. Москва, 1984.
32. Мамутов А.М. Преступления, составляющие пережитки патриархально-родового быта. Алматы, 1963.
33. Кулушев С.М. Уголовная ответственность за похищение человека и нарушение прав свободы человека. Диссертация. Алматы, 2004 год
34. .“Адамның өмірі мен денсаулығына қарсы кейбір қылмыстарды саралау туралы” ҚР Жоғарғы Сотының Нормативтік Қаулысы 11 мамыр 2007 ж “Заң газеті” 1 06 07
35. Квашис В.Е. Преступная неосторожность социально-правовые и криминологические проблемы Владивосток 1986 г
36. Дагель П.С. Неосторожность уголовно-правовые и криминологические проблемы Ю.Л. 1977 г
37. Нуртаев Р.Т. Борьба с неосторожными видами преступлений А-А Наука Каз ССР 1990 г
38. Орысша-қазақша сөздік 2-том Главная редакция казахской советской энциклопедий А 1981 г
39. Қазақ Совет Энциклопедиясы 5-том Қазақ Совет Энциклопедиясының Бас редакциясы Алматы 1973 ж
40. Люцик В.В. Учение о вине по уголовному праву Республики Казахстан и зарубежных государств автореферат дисс на соискане ученой степени канд юрид наук алматы 2005 г
41. Волков Б.С. Мотивы преступлений (уголовно-правовое и социально-психологическое исследования) Изд.Казанского университета 1982 г.
42. Гаухман Л.Д. «Борьба с гасильственными посягательствами». М.: «Юридическая литература», 1969.
43. Иванов В.Н. «Уголовное законодательство Союза ССР и союзных республик: единство и особенности». М.: «Юридическая литература», 1973.
44. Данилин И.Н. «Уголовно-правовая охрана общественного порядка». М.: «Юридическая литература», 1973
45. Уголовное право Республики Казахстан. Особенная часть. Учебник. / Под ред. И.Ш.Борчашвили и С.М.Рахметова. В 2-х частях. Часть 2. – Алматы: Институт «Данекер»
46. Курс уголовного права. Часть общая. Москва 1970.
47. Курс Советс уголовн права. Ч.Особ. / Отв.ред. Н.А.Беляев. Т.4. Л.: 1978
48. Ағыбаев А.Н. «Қылмыстық құқық» Ерек бөл: Алматы: Жеті Жарғы, 2000
49. Уголовное право. Особенная часть. Учебник / Под ред.профессора В.Н. Петрашева. – М.: Издательство Приор, 1999.
50. Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы: Жалпы бөлім. / Жауапты ред. Е.О.Алауханов, С.М.Рахметов. А.: Жеті Жарғы, 2001.
51. Кудрявцев В.Н. Общая теория квалификаций преступлений Ю Л
52. Орлов В.С. Субьект преступления по советскому уголовному праву М 1958 г
53. Устименко В.В. Специальный субьект преступления Изд “Вища школа” 1989 г
54. Орымбаев Р. Специальный субьект преступления Изд “ Наука” Каз ССР Алма-Ата 1977 г
55. Уголовное право Общая часть под ред. А.Н. Агыбаева, И.И. Рогова, Г.И. Баймурзина. Изд “Қазақ Университеті” 2005 г
56. Труды В.А. Борзенкова- www yandex ru
57. Уголовное право Казахстана. Под. ред И.И.Рогова, С.М.Рахманова Алматы 1999.
58. Баулин Ю.В. Обстоятельства исключающие преступность деяния Харьков изд “Основа” 1991 г
59. Галиакбаров Р.Р. Квалификация групповых преступлении, Москва, Юридическая литература, 1980г.
60. Домахин С.А. Крайняя необходимость по советскому уголовному праву Гос Изд Ю Л 1956 г.
61. Уголовное право. Общая часть. Под ред. Леонтьева Б.В. – М.: 1993.
62. Кайдаров Р.Е. Уголовное законодательство РК и практика его применения в борьбе с организованной преступностью //Вестник Межпарламентской ассамблеи, Санкт-Петербург, 1995г.
63. Куринов Б.А. Научные основы квалификации преступлений. Москва, 1984.
64. Каиржанов Е. Понятие, структура и виды профилактики. Караганда, 1986. с. 19.
65. Флетчер Дж., Наумов А.В. основные концепции современного уголовного права. Москва, 1998.
66. Кулушев С.М. Уголовная ответственность за похищение человека и нарушение прав свободы человека. Диссертация. Алматы, 2004 год
        
        КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі. Құқықтық мемлекетті құру және қоғамдық өмірдің
демократиялық бастамаларының дамуы жалпы адамзаттық ... ... ... жеке ... ... денсаулығы, бостандығы, қадір-қасиеті,
құқықтары және мүдделері.
Біздің еліміздің Конституциясының 1-бабына сәйкес, «Қазақстан ... ... ... ... және ... ... ... оның ең қымбат қазынасы - адам және адамның өмірі, денсаулығы,
құқықтары мен бостандықтары» [1]. Осыған ... адам ... ... ... ... тиіс. Сондықтан, қоғамда түбегейлі
өзгерістер болғанда оның бірінші ...... ... ... оның ... және ... құқығын қорғайтын шешімдер қабылдауы
кездейсоқ емес.
Қоғамдық қауіпсіздікке қолсұғушылықтармен күрес маңызды орын ... ... ... ... ... ... байланысты. Қылмыстық-құқықтық
реттеу механизімін жетілдіру, ... ... ... яғни жаңа
қазір қолданыстағы қылмыстық-құқықтық нормаларды жетілдіру, екіншіден құқық
қорғау органдарының қызметінде заңдылықты нығайту мақсатында осы нормаларды
қолдану тәжірибесін ... ... ... ... ... мен ... ықпал ететін ескерту кешендерін қамтитын бүтіндей
теория қамтылған.
Ұсынылған нәтижелердің ғылыми ... ... ... қоғамында
адамды кепілге алу қаупі орасан зор. Ол, адамды кепілге алу адамның жеке
басының бостандығына қол сұғатын ... ... ... ... ... алу үшін ... ... қазіргі қолданыстағы ҚР
ҚК-ң 234-бабының талдануы және оны қолдану ... ... ... ҚР ҚК-ң ... ... ... ... арнайы зерделеуді
және өңдеуді талап ететін бірқатар мәселелерді ... ... ... ... қасақаналық жағдайын ... ... ... ... мен ... ... байланысты
жасалған әрекетті дәрежелеуде едәуір ... ... ... да
алдын алу және ескерту шараларының ... ... ... ... ... ... аса ... қажеттілік.
Нәтижелердің дәйектілігі. Адамды кепілге алған үшін ... ... ... Т.Г. Даурова, П.А. Дубовец, Н.И.
Загородникова, А.С. ... М.Х. ... И.Д. ... А.П. ... Шаргородский сияқты ғалымдар елеулі үлес қосты.
Қазақстан Республикасында қарастырылып отырған мәселенің ... А.Н. ... Б.И. ... З.О. ... ... Б.С. ... И.Ш. Борчашвилидің, С.Я. Булатовтың, А.А.
Исаевтың, Е.И. ... И.В. ... ... ... М.С. ... Р.Т. ... Г.Ф. ... С.М.
Рахметовтың, Г.Р. Рүстемованың, В.А. Сергеевскийдің, Д.С. Чукмаитовтың ... ... ... ... ... ... мен ... қауіпсіздікке және қоғамдық
тәртіпке қарсы, жекелеп алғанда қоғамдық қауіпсіздікке қарсы қылмыстарды,
нақтырақ адамды кепілге ... ... ... проблемалы мәселелер адамды
алумен күрестің заңдық реттелуі әрі қарайғы жетілдіруді талап етеді. Адамды
кепілге алуды ескертудің, және де ... ... ... ... өңдеу
қылмыстық-құқықтық заңды реформалау процесінде едәуір роль ойнайтын еді.
Мұның барлығы, біздің ойымызша адамды ... ... үшін ... ... және ... аспектілерін
зерттеудің өзектілігін шарттастырады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты болып ... ... алу ... ... жетілдіру және оны құқық қорғау органдарының қызметкерлерінің
тәжірибесінде қолдану тиімділігін ... ... ... ... ... ақ адамды кепілге алуды ескерту бойынша алдын алу шараларын
жетілдіру ... ... ... ... ... және ... ... мақсатқа жетуде мына міндеттерді шешу қажет:
- тонау қылмысы үшін ... ... ... қылмыстық заң
нормаларына құқықтық талдау жүргізу;
- тонау қылмысы үшін қылмыстық жауаптылығы проблемасының қазіргі жай-
күйін талдау;
-қылмыстық ... және ... да ... ... ... ұсыныстар әзірлеу;
-осы тұрғыдағы қылмыстылықтың алдын алудың негізгі бағыттарын ... ... ... ... ... ... ... шараларын негіздеу, сондай-ақ құқықтық ... ... одан әрі ... ... ... мен ... Зертеудің обьектісі - тонау қылмысы
үшін ... ... ... ... ... қоғамдық қатынастар
танылады. Зерттеудің нысаны- тонау ... үшін ... ... ... денсаулық сақтау саласындағы Қазақстан Республикасының
қылмыстық құқық және басқа да заң нормалары мен заңға ... ... ... ... Зерттеудің әдістемелік (методология)
негізін медицина қызметкерлерінің кәсіптік қызметін орындамағаны немесе
теріс қарағаны үшін ... ... ... ... танымдылықтың ғылыми диалектикалық әдісі құрайды.
Зерттеу барысында арнайы ғылыми ... оның ... ... ... ... ... құқықтық-техникалық,
әлеуметтік-психологиялық, салыстырмалы-құқықтық формалды-догматикалық
әдістер пайдаланылды.
Зерттеу жұмысының ... ... ... ... криминология,
салаларында жазылған іргелі еңбектер қалады.
Зерттеудің нормативтік базасын мыналар ... ... ... ... ... ... қылмыстық-атқарушылық, қылмыстық іс жүргізу, азаматтық құқықтық
заңдар. Сонымен ... ҚР ... Сот ... ... ... КЕПІЛГЕ АЛУ ҚЫЛМЫСЫНЫҢ ҚЫЛМЫСТЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ СИПАТТАМАСЫ
1.1 Адамды кепілге алудың ... да ... ... ... ... ... және қоғамдық
тәртiпке қарсы қылмыстар ... ... ... ... ... ... болмаса қылмыс та жоқ. Адамның ... мен ... ... ... ... ... алдымен адам өмірі ... ... ғана ... оның ... және ... ... да
айта кетуіміз қажет.
Б.С. Никифоровтың айтуынша «қылмыстық құқық өзінің нормаларымен ... ... ... ... қоғамдық қатынастарын бекітеді және
оларды құқықбұзушылықтан қорғайды» [3, 13 б.],-деді. Тек қана ... алып ... ... ... деуіміз қажет.
Қылмыстық құқықтың обьектісін әр кезеңдерде арнайы зерттеу үшін ... А. ... Ф. ... ... ... Н.С. ... ... Л.С. Белогриц-Котляровский, С.В. Познышев, ... ... А.А. ... М.Д. Шаргородский, Н.Д. Дурманов, А.Н.
Трайнин, Я.М. Брайнин, А.С. ... Б.С. ... Е.А. ... ... Ю.А. Демидов, Ю.М. Лившиц, ... ... ... Сондай-ақ қылмыстың обьектісі жөнінде М.А. Гельфер, Г.А. Кригер,
М.П. Михайлов, Д.Н. Розенберг, М.И. ... және ... да ... ... ... ... Қазақстан Республикасында қылмыстың
обьектісіне байланысты А.Н. Ағыбаев, Ғ.Ы. Баймұрзин, Г.Р. Рүстемова, Ә.А.
Темірбеков, Р.Е. ... т.б. ... ... ... ... ... қылмысты іс-әрекеттің мәнін, оның орнын ашу үшін қылмыстың
обьектісін анықтаудың орны ... ... ... ... ... ... ... қылмыстарды бір-бірінен ажырату, қылмысты
қылмыс емес әрекеттерден анықтауда ... ... ... есептеледі.
Қылмыстың обьектісі деп еліміздің қылмыстық құқық ғылымында ... ... ... заң ... қорғалатын қоғамдық қатынастарды
айтамыз. Қылмыстық заңмен қорғалмаған қатынастар ... ... ... ... ... обьектісіне әрқашан да өзінің мәні
мен дәрежесіне қарай ерекшеленген маңызды қоғамдық ... ... ... ... ... ... кез ... қоғамға қауіпті іс-
әрекет белгілі бір обьектіге қол ... ... ... кез ... іс-
әрекеттің қоғамға қауіптілігі қандай түрдегі обьектіге қол ... Біз осы ... қол ... ... және ... ... ... ажыратып алуымыз керек.
Қол сұғушылық обьектісі дегеніміз-бұл қоғамдық қатынастар, осыны
өзгерту үшін қылмыс ... ... ... ... бұл кез ... ... ... бағыт.
Шетелдік қылмыстық құқықтың теориясында ең ... рет ... ... ... ... ... берілді. Бұл теорияның
алғашқы өкілдері қылмыстың обьектісі болып адамдардың субьективті ... ... Осы ... көрнекті өкілі ретінде белгілі неміс заңгер-
ғалымы А. Фейербахты атауға болады.
Шетелдік қылмыстық-құқықтық ... ... ... деп ... ... ... ... өмір сүруіндегі құқықтық нормалар,
қоғамның дұрыс өмір сүру ... ... ... ... өмірлік
мүдделер, құқықтық игіліктер басқа да құбылыстар танылады [4, 11 б.].
Заңгер ғалым Ф. ... ... ... ... деп ... ... ... деп атады [5, 129 б.].
Белгілі орыс оқымыстысы Н.С. ... ... ... ... оның
нақты қолдануындағы құқықтық норма танылады ... ... ... ... отырып Н.С. Таганцев А. Фейербахтың ... ... деп тану ... ... ... ... [6, 178 ... орыс криминалисі И.Я. Фойницкийдің ойы бойынша кез ... екі ... ... ... ... және ... ... қалыптастыра отырып, белгілі бір түйсікпен шектелетін қатынастар
[7, 128 б.]-танылады деді.
Н.И. Коржанскийдің пікірінше қылмыстың обьектісі деп ... ... ... мүмкіндіктерді жүзеге асыруға бағытталған әлеуметтік
жүріс-тұрыс институттарына қол ... ... ... [8, 21 ... ... жайлы Е.І. Қайыржанов «Қылмыстың обьектісі құқықпен
тыйым салудың сипатын, заңмен тыйым салынған ... ... ... олардың қауіптілігінің сипаты мен дәрежесін анықтайды. Сондықтан
обьект қылмысты анықтауда ... ие» [9, 4 ... ... ... ... басқа да қатынастарға қарағанда әлеуметтік
әрекеттің нәтижесі ... ... ... ... ... ... заттың орнына байланыс танылады. Қоғамдық қатынас осы
затқа әсерге ... ... ... ... ... заң ... күрделі және олардың
ұйымдастырылуына немесе әлеуметтік маңызына ... ... ... ... ... Тек ... ... талдау арқылы
қатынастардың мәнін анықтауға мүмкіндік береді [10, 29 б.],-деген пікірде.
Осы пікірмен келісе ... ... ... ... ... ... обьектісі және құқықтық реттеу заты
ретінде топтар, қоғамның әлеуметтік институттарының іс-әрекеті мүддесіне
сәйкес пайда болады немесе ... ... ... болып әлеуметтік
мүмкіндік, белгілі бір мінез ... ... ... ... салынуы әлде
қоғамдық қатынастар субьектісінің ... бір ... ... ... ... 1 бөлігінде қоғамдық қатынастардың
жалпылай ұғымы берілген. Осыған сәйкес қылмыстың ... адам ... ... ... мен ... мүдделерін, қоғамдық тәртіп
пен ... ... ... ... Республикасының
конституциялық құрылысы мен аумақтық тұтастығын, қоғам мен ... ... ... ... қол ... қорғау, бейбітшілік
пен адамзаттың қауіпсіздігін қорғау, сондай-ақ қылмыстардың алдын алу болып
табылады.
Бірақ та қылмыстық құқық теориясында ... ... ... ... ... ... ... бар. Мысалы, Б.С. Никифоров
қылмыстың жалпы обьектісі болып табылатын ... ... ... ... [3, 29 ... ... ... Я.М. Брайнин де осындай
көзқарасты жақтай отырып «қоғамдық қатынастарға басқа элементтермен бірге
қоғамдық қатынастар субьектілерінің ... ... [11, 167 ... Е.А. ... ... «мүдде-қоғамдық қатынастардың ядросы»
[12, 198 б.],-деген көзқарасты ұстанған.
Өз кезегінде Ю.И. Ляпунов «мүдде-барлық ... ... ... [13, 15 б.],-деген қорытындыға келеді. Н.И. Коржанский болса
қоғамдық қатынастардың ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік байланысты айтады [8, 22 б.]. Танымал отандық
заңгер Е.І. Қайыржанов өз ... ... ... ... ... ... ... деген түсінікпен алмастыруды ұсынған [9, 56 б.].
Қазақстандық ғалым А.Н. Ағыбаевтың «Біздің пікірімізше мүдде деген ұғым
қоғамдық қатынастардың құрамдас бөлігі ... ... ... ... обьектісі ретінде өз бойына мына элементтерді: қоғамдық қатынастардың
субьектілерін, олардың ... мен ... ... қоғамдық
қатынастар субьектілерінің заңмен қорғалатын материалдық, заттық, ... да ... мен ... ... ... ... Осыған сәйкес
қоғамдық қатынастар мінез-құлықтары, іс-әрекеттері мен олардың ... ... ... ... табылады» [14, 61 б.],-деген
пікір келтіреді.
Ресей ғалымы А.В. Наумов қылмыстың жалпы ... ... ... кез ... ... [15, 149 ... ... авторлардың ойынша кейбір ... ... ... қоғамдық қатынастармен бірге материалдық игіліктерге де қол сұғуы
мүмкін. Атап айтқанда ... ... А.А. ... қылмыстың тікелей
обьектісі ретінде қоғамдық қатынастардың өзін емес, олардың ... ... яғни оның ... ... ... және жеке
мүлікке қол сұғушылықтардың тікелей обьектісі ... ... ... ... болып табылса, кеңестік азаматтың жеке
басына ... қол ... ... ... обьектісі» болып
субьектілер танылуы тиіс деді [16, 138 ... ... ... А.А. ... көзқарасынан алшақ
кетпейді. Ол: «қылмыстың жалпы ... ... ... болып
табылғанмен, кейбір нақты қылмыс құрамдарында ... ... ... ... және ... емес ... моральдік, мәдени
құндылықтар жатқызылуы мүмкін» [17, 124 б.],-деді.
Қылмыстың тікелей обьектісін ... ... ... олар ... ... және жеке ретінде өзара ... ... ... және ... ... арасында алшақтық орын ... ... біз, осы ... ... Я.М. ... «қылмыстың
тікелей обьектісі заңда қалай көрсетілсе де, ол әрдайым қоғамдық қатынас
болып табылады» [11, 167 ... ... ... алмаймыз.
Қылмыстық-құқықтық қорғау обьектісін топтастыру қоғамдық қатынастардың
жалпы жүйесіндегі нақты обьектінің орнын ... ... осы ... ... ... және қоғамға қауіптілігін анықтауға
мүмкіндік береді.
Қылмыстық құқық ғылым теориясында қылмыстың обьектісін жете білу ... ... және ... ... ... түгел ашу мақсатымен қылмыстың
обьектісін топтастырудың маңызы зор.
Қылмыстық ... ... ... ... ... ... және горизонтальды жүйелері бойынша бөлу қалыптасқан.
Вертикалды жүйенің үш ... ... ... қылмыстың обьектісі-
жалпы, топтық және тікелей ретінде бөлінген.
Қылмыстың жалпы обьектісі деп қылмыстық заң ... ... ... қатынастардың жиынтығы. Қылмыстың жалпы обьектісі болып ... ... ... ... Оның ... жаңа ... болып танылуына байланысты кеңеюі немесе қылмыс болып келген ... ... ... ... тарылуы мүмкін.
Бірақ та жалпы обьектінің ұғымы біртектес нақты ... ... ... ... ... Осыған байланысты біз
осы тұрғыдағы қылмыстардың обьектісін ашып көрсету үшін қол сұғушылықтың
топтық және тікелей ... ... ... қажет.
Қылмыстардың арнайы немесе топтық обьектісі болып мүдделердің белгілі
үлкенді, кішілі шағын тобы ... ... ... ... ... Ерекше бөлімі жүйесін құраудағы критериі болып табылады, белгілі
бір субьектілер мүдденің белгілі бір топтарды ... ... ... ... ... нормалар белгілі бір рет бойынша
орналасқан.
Сондықтан да топтық ... ... ... ... ... ... үшін критериі болып танылады, соның негізінде ол
қылмыстың қоғамға ... ... ... ... ... ... жүйесіндегі орнын айқындайды.
Жоғарыда айтып өткеніміздей, топтық ... ... ... жиынтығын реттейтіндіктен, осы қатынастар бірыңғай туыстас
белгілерге ие ... ... ... топтық обьектісін анықтау ұқсас
қылмыстарды ... ... ... ... да қылмыстардан жіктеп ажыратуға
мүмкіндік береді.
Топтық обьектімен бірге Н.И. Коржанский ... ... ... ... жүр. Оның ... түрлік обьекті деп қылмыстардың
жекелеген шағындау топтарына қол ... ... ... ... ... ... 1996 жылы ... ҚК-нің Ерекше бөліміндегі қылмыстарда
топтық ... ... ... обьектілеріне байланысты жүйеленгендігін
айта кетпеске болмайды.
Жоғарыда айтылғанның осындай келтірген дәйегі ... ... үшке ... топтастыруға қарама-қайшы келмейтіндіктен, топтық
обьектісіне енетін ... ... ... және бір ... ... қол ... ... қылмыстардың ғылыми жүйесін
құрауға жәрдемдесетіндей түрі бар сияқты. Тікелей ... ... ... ... ... ... сәйкес-нақты қылмыстық қол сұғушылық
кезінде зиян шегетін, нақты қоғамдық игілік ... ... ... 3 саты ... ... ... және ... бөлу тек бұрынғы посткеңестік елдерде ғана емес, сонымен бірге
басқа да шет елдердің қылмыстық заңдарында ... [18, 73 ... ... атап ... ... алғашқылардың бірі болып негізгі, қосымша және
факультативті обьектілердің ұғымы Е.А. Фроловтың еңбегінде ... ... қол ... негізгі тікелей обьектісіне қоғамдық қатынас,
мүдде жатқызылуы тиіс деді. Аталған ... Н.И. ... ... қол
сұғушылықтағы негізгі тікелей обьект болып, осы қылмыстың әлеуметтік мәні
танылуы тиіс [8, 30 ... ... ... ... ... обьектісі негізгі тікелей
обьект, қосымша тікелей обьект және факультативті тікелей ... ... ... обьект бұл қоғамдық мүддені қорғау үшін қылмыстық заң
нормасы шығарылатын және осы басты белгісі бойынша ... ... ... ... негіз болатын обьектіні ... ... ... ... қарай отырып теориялық және тәжірибелік қатысы
жағынан екі маңызды қылмыстық қол сұғушылықты анықтау ... Оның ... ... ... құрайтын нақты ... бөлу ... ... ... бірыңғай қылмыстарды жасау
барысында аталған обьектілердің көптік деңгейінің өмір сүруін анықтау.
Қосымша тікелей обьект ... ... заң ... ... ... зиян ... ... зиян келтіру қаупі туындағанда,
негізгі тікелей обьектімен қатар бірге өзгеретін обьектіні айтамыз. Қосымша
обьект заңда ... ... ... ... ... және оны ... үшін
ерекше маңызға ие.
Факультативті обьект дегеніміз қылмыс жасалған кезде зиян келтіру қаупі
кейде туындауы немесе туындамауы мүмкін обьектіні айтамыз. Зиян ... бұл ... ... ... ... ... ... құрамының
міндетті элементінің қатарында сипатталады.
Н.И. Коржанский факультативті обьектіні бөлу қажет, ... ол ... ... ... ... ... танылмайды және әрқашанда оның
сараланған мән-жайларында көрсетілмейді [4, 83 б.],-деді.
Адамды кепілге алу түсінігі ... ... ... ... Ол ... ... антикалық мифтерді айтып кеткен. Адамды кепілге алу
тақырыбына көптеген өнер ... ... ... рим құқығы бойынша адам
ұрлау ауыр қылмыстар қатарына жатқызылып, оны адамды бостандық жағдайдан
бастандығынан айырылған ... ... деп ... Әлем ... ... ... көптеген жағдайларын біледі.
Бүгінгі қолданылып жүрген «киднеппинг» сөзі салыстырмалы түрде жақында
пайда ... ... ... сөзі ... ол ... өз ... ұрлау дегенді білдірді. Қазақ елінің тарихыда әйел ұрлаудың көптеген
мысалдарын ... ... ... ... қоса ерлерді, балаларды
ұрлау фактілері де көбейді.
Адамды ... алу ... күні кең ... ... болып табылады
және Қазақстан Республикасының әрекет етуші заңнамасына сейкес бұл ... ... ... ... ... ретінде танылған.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 234-бабында адамды
кепілге алғаны үшін қылмыстық жауаптылық қарастырылады, одна адам ... ... және ... ... ... ... ҚК ... 1-бөлігі кепiлге алынған адамды босату шарты ретiнде
мемлекеттi, ұйымды немесе азаматты қандай да бiр iс-әрекет ... ... да бiр ... ... ... ... ету ... адамды
кепiлге немесе кепiлдiк ретiнде ұстау үшін жауаптылықты қарасытырады. ... ... ... ... жай (атаулы) болып келеді, яғни
адамды ... алу ... да бір ... ... адам ... ... табатын қылмыстың атауын көрсетумен шектеледі.
Тергеу мен сот ... ҚК ... ... ... ... ... ... туындайды, өйткені адамды кепілге
алу үшін қылмыстық жауаптылық көздейтін норманың сипаты атаулы ғана ... ... ... ... ... ... яғни ... адамды кепілге алу деп тану ... ... ... ... ... ... ... контекстісінде қалдыру
тиімсіз және перспективтіз болып келеді. Сәйкесінше, жай ... ... ... кез ... ... қылмыстың негізгі белгілері көрсетіледі.
Қылмыстық заңнаманың нормаларының диспозицияларының ... ... ... ... ол ... заңның дұрыс қолданылуына әсер
етеді.
Адамды кепілге алу ... үшін ... ... ... жай ... ... диспозицияға ауыстыру заңда адам
ұрлау қылмысының негізгі ... ... ... ... ... ... жай ... басымдығы қылмыстық құқық
теориясында және практикада нақты қылмыстарды дұрыс саралау мәселесін шешу
кезінде өз ... ... ... ... заң ... ... белгілерін толығымен ашып көрсетеді. Егер заңнамада қандай да бір
қылмыстың белгілері нақты көрсетілсе, қылмысты ... қате ... ... ... үшін ... ... ... дұрыс шешуге нақты
мүмкіндік туындайды.
Жоғары айтқандарды ескере отырып қылмыстық кодекстің адамды кепілге
алғаны үшін жауаптылық көздейтін ... жай ... ... ... ... болар еді.
Тәжірибе көрсетіп отырғандай ... ... алу ... ... ... немесе сенімді теріс пайдалану арқылы жүзеге асырылады.
Кей жағдайларда адамды ... алу ... күш ... ... ... онда ... күштеп ұстап алып, кейін көлікпен басқа жерге
әкетеді.
Осыны ескере отырып, С.М. ... ҚР ҚК ... ... ... ... ... ... оның еркінен тыс алдау немесе
сенімді теріс пайдаланумен не жәбірленушіге күш ... ... ... [19, 74 б.]. Мен С.М. ... осы пікірімен толық келісемін.
Қылмыстық заңнаманың адамның жеке басына адам ұрлау арқылы қол сұғатын
нормасын жоғарыда көрсетіп өткендей жетілдіру өз ... ... ... осы ... ... ... ... мен
белсенділігін жоғарлатар еді.
Кез келген қылмыстың қылмыыстық-құқықтық табиғатын ашу мәселесі ... ... ... ... ... ... элементтерін
анықтауда ереше орын қылмыстың объектісіне ие, өйткені қол ... ... ... ... ... дараландыруға және әрекеттің
қоғамдық қауіптілігін анықтауда ерекше орынға ие.
Адамды кепілге алу қылмысының ... ... ... және
тиісінше осы қылмысты қол сұғушылық объектісіне байланысты дұрыс саралау
мәселесі шешу ... ... ... ... ... қатысты
қалыптасқан концептуалдық ережелердің негізінде жүзеге асырылуы тиіс.
Кеңестік кезеңдегі ғалымдар Н.Д. Дурманов, Н.И. Загородников, ... ... ... ... ... қатынастарды атаған.
Кеңестер одағы өмір сүрген уақытта ... ... ... қатынастар
болып табылады деген пікірі тереңнен етек алып, басқа пікірлерге қарағанда
доминанттық рольге ие болды [20, 9 ... ... ... ... ... мен ... ... қатынастардың
өзгеруіне байланысты қылмыстық объектісі тек ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігі туындайды.
Ресейлік ғалым А.В. Наумовтың айтуынша қоғамдық қатынастар шынымен де
көп ... ... ... ... ... ... ... қарсы
қылмыстарда қылмыс объектісі ұрланған мүлік емес, сол мүлікке деген меншік
құқығынан ... ... ие ... ... және билік ету қатынастары
келеді [15, 75 б.]. ... кей ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз болып шығады. Ол ... ... ... ... ... байқалады, мысалға адамды кепілге алу,
адам өлтіру, адам ұрлау және т.б.
Жоғарыда атап өткеніміздей бүгінгі күні ... ... ... ... ... ... оның құқықтары мен бостандықтары болып ... ... А.В. ... ... ... ... ... жылдары қазақстандық ғалымдар қылмыс объектісіне қатысты жемісті
зерттеу жүргізді. Е.И.Қаиржановтың пікірі ... ... ... ... ... ... ... мүдде адамға қажет және ... ... ... табылады [21, 85 б.].
Сәйкесінше қылмыстың объектісі ретінде қоғамдық қатынастар, құқықтар,
заңды мүдделер және тиісті құндылықтарды тануымыз керек.
Қылмыс объектісі - кез ... ... ... ... ... ... ... объектіге немесе қылмыстық заңмен қорғалмаймын объектіге
қарсы бағытталған әрекет қылмыс болып саналмайды.
Сонымен, қылмыс ... ... адам ... ... ... қол сұғатын
және қоғамға қауіпті әрекетпен зиян келтіретін не келтіру қаупін ... ... ... ... маңызды мүдделер, құқықтар және
құндылықтардың кешенін түсіну керек.
Адамды кепілге алу қылмысының ... ... ... заңмен
қорғалатын жеке тұлғаның мүдделері.
Адамды кепілге алудың тікелей объектісі ... ... ... жеке бас ... ... және ... ... Жеке бас
бостандық деп адамның еркін ... тұру және ... ету ... адамды кепілге алу қылмысының қосымша объектісі адамның өмірі,
денсаулығы, мүлкі және өзге де құндылықтар жатады.
Кез ... адам оның ... ... ... ... және
өзге де қасиеттеріне қарамастан адамды ... алу ... ... ... ... ... ... алудың объективтік жағы
Қылмыстың обьективтік жағы қылмысты жасаушы адамның ... ... ... ... ... ашып айтқанда - әрекеттен (немесе
әрекетсіздіктен) басталатын, қоғамға қауіпті зардаппен аяқталатын ... ... ... ... ... ... отырып айтқанда қылмыс
субьектісінсіз, оның ой-пікірінсіз қылмыстың тууы мүмкін емес бәрі ... ... ... ... байланысты. Тек ой-пікір өзінің обьективтік
белгілерінсіз қылмыстық жауаптылықты тудырмайды, ... ... ерте ... ... ... айтпай кетпеске болмайды – cogitations poenam nemo
patitur (ой-пікір жазаланбайды).
Қолданылып жүрген қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... біріншіден қоғамға қауіпті, әрине екіншіден
қылмыстық заңға ... ... ... ... ... ... ретінде айтқан кезімізде, тек обьективтік ... ... ... ... ... ... қарастырамыз. Бірақ та қылмыс- бұл
кеңістікте және белгілі мезгілде қалыптасатын ... ... көп ... ... ... ... және ... басқа элементтерімен тығыз байланыстылығы әсерін айқындайды. Іс-
әрекеттің обьективтік жағынсыз қылмыстың обьектісіне де қол ... ... ... ... ... ... бір ... бейнелейтін субьективтік жақ та және қылмыстың
субьектісі де ... ... (22, 49 ... жерде қылмыстың обьективтік жағын элементін бейнелейтін негізгі үш
белгілерін атап өтуіміз қажет. Оған жататындар ... ... ... немесе әрекетсіздік), қылмыстық зардап және ... ... ... қауіпті іс-әрекет (әрекет немесе әрекетсіздік) бұл ... ... ... белсенді немесе енжар түрде қоғамдық ... ... ... сыртқы көрінісі болып табылады.
Қылмыстық іс-әрекет (әрекет немесе әрекетсіздік) қандай да болмасын
қылмыстың қажетті белгісі ... ... ... ... келесі
қосындыларын: себепті байланыс және қылмыстық зардапты ... ... ... қаупіне алып келеді. Сонымен ... ... ... ... ... ... іс ... тәжірибесін жеңілдету
мақсатында формалды, материалды және келте болып бөлінеді. Формалды қылмыс
құрамы деп көрініс зардабы болмайтын ... ... ... ... ... ... заты ретінде психологиялық
және физиологиялық тұрғыдан адам іс-әрекетіне тән барлық белгілерді қосады.
Ең алдымен кез ... ... ... ... ... ... қылмыстың обьективтік жағының элементі ретінде талдау ... ... оның ... ... яғни ... ... аударуымыз қажет.
Қылмыстық құқық ғылымы, қылмыстық әрекетті ерікті ... (mens rea) ... ... ... айтуынша әрекетті адам мінез-құлқының актісі ретінде
тану үшін, зардапқа деген ... ... ... немесе нақты ерікті
әрекетті белгілеу үшін ... ... ... ... ... ... ... деп атады (23, 39 б(.
Қылмыстық әрекет адамның қылмыстық мінез-құлқының ... ... ... ... ... тән арнаулы белгілері бар:
а) әрекет сыртқы нысаннан қарағанда ... ... ... және ішкі ... ... ... механикалық дене
қимылынан көрініс табатын, адам ... ... ... дене ... ... ет ... ым көрсету, сөйлеу түрінде
көрсетіледі;
ә) әрекет сыртқы жағынан қарағанда күрделі сипатқа ие, ... ол ... ... ... ... қылмыстық жүріс-тұрыс актілерінің
жүйесіндегі бірқатар дене қозғалыстарын қосады;
б) ... ... ... зиянды әсер етудің белсенді қасиетіне ие
болады. Механикалық дене қозғалысының көмегімен, адам тек ... ... ... ... сондай-ақ табиғат және қоғамның жойқын
күштерін заңмен қорғалатын обьектілерге зиян келтіру үшін қолданады;
в) әрекет ... ... ... ... байланысты тудырады (24, 39-
40 б.б.(.
Әрекетсіздік ... ... ... ... ... өзіне ғана тән белгілері болады:
а) әрекет немесе әрекетсіздікті ажырату нақты обьективті әлемдегі
дененің ... ... ... ... яғни дене бұлшықетінің
аздап қозғалуының өзі әрекетті құрайды, қозғалыстан кез келген бас тарту-
әрекетсіздікті құрайды. ... ... адам ... ... ... ... ... күйге енеді;
ә) адамның әрекетсіздігі- бұл абсолютті ... ... ... бір ... және ... дене қимылдарынан бас тарту арқылы болып
жатқан оқиғаларға нақты ұстанған ұстанымы;
б) ... ... ... ... ... немесе өмір сүруі жағдайында
көрініс береді;
в) әрекетсіздік- бұл ... ... ... және обьективті қажетті
әрекетті орындамаудың жеке актісі немесе актілер жүйесі;
г) әрекетсіздік әрқашанда табиғи, техникалық немесе қоғамдық үрдістерге
араласпау ретінде көрініс табады;
д) әрекетсіздіктің ... тән ... оның ... ... ... ... ... анықтайды;
е) егер тұлға туындаған қоғамға қауіпті зардаптарды алдын алуға тиісті
және мүмкіндігі болса, онда ... ... ... ие ... ... себепті байланыс мәселесі кешегі кеңестік
қылмыстық құқық ғылымында да, шетелдік қылмыстық құқық әдебиетінде де ... ... ... ... ... ... ... неміс қылмыстық
құқық әдебиетінде XIX ғ аяғында- XX ғ басында ... ... line ... ... ... ... ... Трегер әрекетсіздік
кезіндегі себепті байланыс мәселесі жөніндегі дауды «қалқымалы диссертация»
деп атады.
Кейбір ... ... ... ... әрекетсіздікті оның
еріктілік сипаты бар деген ... ... ... бір ... ... жету үшін ... зиянды үрдістерді пайдалануы ... ... ... әрекетсіздік басқа адамдардың мінез –құлқын
тәуелді етуі мүмкін, төртінші ... ... ... ... құқыққа қайшылық мәселесімен мүлдем ауыстырып жіберген.
М.Д. Шаргородскийдің түсінігінше әрекетсіздік зиян ... ... ... ... ... ... ... сөз болуы мүмкін емес дейді.
(17, 131 ... ... ... ... ... ... қайшы іс-
әрекетімен зардаптың арасындағы себепті байланыс мәселесін шешу ... ... ... табылмайтын дәлелдеме қабылдануы тиіс, бірақ ... ... ... ... ... Осындай жекелеген
қателіктер, тек бірізді ... ... ... ... ... ... сот ... қарағанда зардабы аз (25, 62 ... ... ... ... ... ... ... кез келген
элементі ретінде көптеген немесе аздаған дәрежеде көрініс табатын немесе
басқаша сөзбен айтсақ, зиян ... ... ... ... ... құрамы болмайды деген ұстанымда. (26, 117 б.(.
Әрекетсіздік жолымен қылмыс жасау барысындағы себепті байланыс мәселесі
белсенді әрекеттер жағдайындағы қылмыс жасау ... ... ... ... тек ... ... бірі ғана емес, келтірілген
нәтиженің себебі болып танылуы тиіс. Әрекетсіздікпен қылмыс жасау ... ... ... көруге болады. Тек осындай жағдайда
ғана, А.А. Пионтковскийдің пікірінше, тұлғаның ... ... ... ... ... ... сөз болуы мүмкін. (16. 227-228
б.б.(.
Қылмыстық құқықта ... ... ... ... ... ие қылмыстық құқықтық әрекетсіздік әр ... ... ... ... ... ... таппайды. Заң адамның өзіне жүктелген
құқықтық міндеттерді жүзеге асыру барысында, оларды аяғына ... ... ... атқармағандығы үшін қылмыстық жауаптылық көздейді. Бұл
қылмыстардың құрамы үшін ... ... ... зиянды
зардаптардың пайда болуы қажет деп ... (27, 64 ... ... осы көзқарастардың ішінде ең дұрыс пікірді А.А.
Пионтковский білдірген ... Осы ... ... ... ... ... келтірілген зардаптың арасындағы себепті
байланыста ... ... ... жүзеге асырылатын құрамдарда
материалды зардап туындайды.
Қылмыстық құқықтық әдебиетте себептіліктің XIX ... кең ... conditio sine gua non деп ... ... ... ... ғалым Бури адамның әрекеті осы оқиғаның себебі болып танылады, яғни
әрекет аталмыш оқиғаның туындауының ... ... бірі ... sine gua non ... осы оқиға туындауы мүмкін жақын немесе
қашықтықтағы барлық ... ... тең ... ... ... ... талаптарға жауап берсе, орын алған оқиғаның себебі
ретінде қарастырылуы ... sine gua non ... ... ... ... обьективті категория ретінде, яғни саналы түрде ... ... ... ... ... ... нәтижелеріне
идеалистік негіздеме беруге тырысты және ... ... ... ... ... ... ... механикалық ұғындыруының
идеалистік трактовкасын неміс философы И.Кант түсіндіруге тырысты. Кант
өзінің белгілі ... ... ... және ... Оның ... ... ... себептілігінен басқа, ешқандай
себептілік жоқ: барлық болып жатқан құбылыстар, алдыңғы жағдайды ... ... ... ... ... ... отырады деді.
Жоғарыда айтылғандарды conditio sin gua non ... ... оның ... ... ... ... себепті байланысты
шешуге жарамсыз болып табылады. (8, 164-171 б.б.(.
XX ғасырдың аяқ шенінде ... ... ... ... ... ... Адэкватты дегеніміз латын тілінен аударғандағы мағынасы
(adaeguatus) теңбе-тең, ... ... ... ... (28, 23 ... sine gua non теориясы бойынша оқиғаның нақтылы себебіне барлық
шарттар бірдей бағалы сот арқылы қажетті байланыс деп ... ... ... ... және одан ... ... теңбе-тең (адэкватты),
типті болуы қажет. Адэкваттық ... ... ... жағдайда ғана
емес, жалпы қарастырылып отырған қылмыстық салдар туғыза алатын типтес
әрекеттерді ғана қылмыстық ... ... деп ... Бұл ... ... ... және оған ... болып табылады (27, 82 б.(.
Адамның істеген кез келген белсенді ... ... ... ... бір өзгеріс туғызады. Қоғамға қауіпті іс-әрекеттер де,
сондай-ақ ... ... ... ... немесе соны болдыру қаупіне
әкеліп соғуы ... ... ... ... ... ... анықтау арқылы материалдық өмірге нақты қандай өзгерістер
келтірілгенін білеміз.
Қылмыстық ... бұл ... ... ... қоғамдық қатынастарға
әрекет немесе әрекетсіздік арқылы келтірілген зиян болып табылады. Қоғамға
қауіпті зардаптың ұғымын дұрыс түсіну үшін ... ... және ... ... ... анықтау маңызды. Н.И. Коржанский
қылмыстық зардап дегеніміз- бұл жүзеге асырылмаған шектелген, ... ... ... өзгертілген әлеуметтік мүмкіндіктер немесе
басқаша айтқанда ... ... ... ... ... ... ... пікірінше қылмыстық зардап іс-әрекетпен ... ... ... қоғамдық қатынастың көрінісі деген пікірде.
Әдебиетте бірауыздан қылмыстық зардап- бұл ... ... қол ... ... зиян ... делінеді.
Келесі бір авторлар іс-әрекеттердің барлығы бірдей обьектіге ... ... деп ... сонымен бірге зиян келтірудің ... және оның ... ... ... деген пікірде. (29, 18-
19 б.б.(.
Зардаптың туындауына немесе туындамауына қарамастан зардап келтірмейтін
қылмыстар жөнінде кейбір авторлар ерекше ұстанымда болған. А.Н. ... ... ... заң қол ... ... ... ... қол сұғу әрқашанда әр түрлі дәрежеде оған шығын келтіреді; ... ... ... өз ... әр қылмыс құрамының қажетті
элементін құрайтын зардап болып танылады деді. (17, 137-141 б.б.(. ... ... ... ... ... ... Қоғамға қауіпті
зардап қол сұғушылық ... зиян ... ... ... ... үш ... ... табады. Қылмыстық зардаптың алғашқы
нысаны қоғамдық қатынасқа ... қол ... ... Екінші нысаны
әлеуметтік мүмкіндігіне қолсұғу арқылы қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... нысан әлеуметтік мүмкіндікті
бұзу қоғамдық қатынастардың субьектісіне әсер ету жолымен жүзеге асырылады.
Қоғамға қауіпті зардаптар үшін ... тән: ... ... ... құқық қорғайтын обьект материалды емес игіліктермен
байланысты адамның мінез-құлқын реттейді, екіншіден осындай мүмкіндікті
жүзеге асыру ... ... ... мінез-құлқымен қамтамасыз етіледі.
Жәбірленушіге әсер ету нәтижесінде пайда болатын қоғамға қауіпті зардап
материалды және материалды емес ... ... ... ... ... ... заң шығарушының тиісті бапта
көрсетілген нақты қылмыс құрамының құрылымына обьективтік жағын ... ... ... және ... деп екі ... ... ... Михлиннің айтуынша материалды құрамға адамның өмірінен айырудан
немесе денсаулығына зиян келтіруден (жеке материалды зиян) туындайтын, ... ... ... ала ... ... зиян) жатқызылады, қалған
зардаптар материалдық ... яғни ... ... ... тиіс ... 17 ... ... А.С. Михлиннің көзқарасынан алшақ кетпейді.
Сондықтан, мынадай сауал ... ... ... материалды емес
игіліктен несімен ерекшеленеді. В:В. Мальцевтің айтуы бойынша материалды
игілік материалды (сыртқы) ... ... ... ... ... ... ... деп аталынады. Материалдық емес қылмыс
құрамының аясы неғұрлым кеңірек. Мұндай зияндылық қоғамдық қатынастардың
барлық қатысушыларына-мемлекетке, ... және ... ... ... ... ... мәні ... қатынасқа қатысушылардың
мүддесін бұзудан, егер осы мүдделер саяси, ... ... және ... ... Материалды және формалды қылмыс құрамдары деп бөлудің
тәжірибелік маңызы мынада, ... ... ... ... ... тиіс және іс-әрекетпен себепті байланыс болған жағдайда
субьектіге енгізілуі қажет (7, 338 ... ... зиян ... ... зиян және ... зиян деп ... ... келтірілген зиянның қоғамдық қауіптілігі мүліктік зиянға
қарағанда, денеге келтірілген зиян өзінің табиғатына қарай өтеусіз ... та ... ... зияндылық науқасты емдеуге байланысты мүліктік
шығында келтірілуі мүмкін.
Қылмыстың обьективтік жағының факультативтік белгілеріне қылмыстың
істелу ... ... ... ... қылмыс істелу орны, уақыты
жатқызылады.
Адамды кепілге алу ... ... жағы ... жауаптылықты
тағайындаудың міндетті негізі болып табылады, бірақ ҚК 234-бабының
диспозициясында заң ... осы ... ... ... ... көрсетпеген.
Жоғарыда атап өткеніміздей ҚР ҚК 125-бабының диспозициясы жай (кейбір
қайнар ... оны ... ... деп те ... диспозиция түрінде
құрастырылған және қылмыс туралы сипаттауды екі сөзбен шектеледі: «адам
ұрлау». ... ҚК ... ... ... ... кезінде сәйкесінші осы қылмысты ... ... ... ... ... ... көптеген қиындықтар туындайды.
Қылмыстық құқық теориясында қылмыстың объективтік жағы ... ... ... қол сұғушылықтың сыртқы жағы ретінде сипатталады.
Нақтырақ нұсқада қылмыс құрамының объективтік жағы ... ... ... қоғамдық қауіпті актінің сыртқы ... ... Ол ... акт өз ... ... ... табады және
қылмыс объектісіне зиян келтіреді немесе зиян келтіру қаупін тудырады.
Академик В.Н.Кудрявцетің пайымдауынша қылмыстың объектвтік жағы заңмен
қорғалатын объектілерге ... ... және ... ... қол ... ... ... ол субъектінің қылмыстық ... ... ... қорытыныдымен аяқталады [20, 9 б.].
Аяқталған қылмыстық объективтік жағынан біренеше ... ... ... ... ... ... зиянды салдар, себепті
байланыс, сонымен қоса қылмыс жасаудың орны, уақыты, тәсілі және жағдайы.
Б.А. Куриновтың жазуынша «қылмыс ... ... ... ... өзге ... ... толығырақ сипатталған, ерекше бөлімнің
объективтік жақ ... ... ... жоқ. Сол ... ... ... субъектісі мен субъективтік жағының мазмұнын ашпайтын
баптар көп. ... ... ... жағы қылмыстық әрекеттің
негізгі элементі болып табылады. Әрекеттің сырқы ... оның ... ... табады» [31, 69 б.].
Яғни қылмыстық құқықтың теориясында қылмыстың объективтік жағы қоғамдық
қауіпті ... ... ... ... ... негізі элементі ретінде
танылады. Тек қоғамдық заңмен қорғалатын объектіге қол ... ... ... қауіпті әрекеттің болу фактісі анықталған жағдайда ғана
адамды қылмыс құрамының объективтік жағы ... ... ... ... көтеріледі.
Қоғамдық қауіпті әрекет жасай отырып, ... ... ... ... онда ... ... ол өзгерістер өз кезегінде құбылыстардың
өзгеруіне әкеледі.
Адамды кепілге алу қылмысы ... ... ... ... айырылады, оның еркінен тыс оны кеңістегі орны ауысады, оған
қатысты күш қолданылуы мүмкін.
Мысалы, 2003 ... ... ... ... Қарағанды қаласында ақша талап
ету мақсатымен ұл бала ... ... ... Қылмыс келесідей мән-
жайларда жасалған.
30 қазан күні Дима О. ... ... ... қалғанда сабаққа
күнделіктегідей шыққан болатын. Диманың апасы балконда тұрып немересі
лифтпен ... ... ... ... ... қош айтатынын күтіп тұрады.
Бірақ бала 5 минуттан кейін де, он ... ... де ... ... ... болмағанын сезініп, Диманың шешесіне айтады, шешесі дереу
жедел басқару орталығына хабарлайды.
Ал осыдан біраз уақыт бұрын ... ... ... он қабаты үй
алдында бірнеше адам кішкентай баланы қызыл «Ауди» көлігіне күшпен ... ... ... хабары түскен болатын. Бала мені ... ... ... шақырған болатын, бірақ қатты соққыдан кейін оның дауысы шықпай
қалды.
Қылмыскерлер баланы іздеу ... ... деп ... еді.
Полиция қылметкерлері азаматтық киімдерге киініп ... ... ... ... ... Ал ... қызметкерлері
ұрланған баланың ата-анасына қай жерден телефон соғатынын оңай анықтау үшін
таксофондан ... ... ғана ... ... қамтамасыз етті.
Қылмыскерлер Диманы «Федеров» су қоймасы жанындағы дачаға алып барады.
Оны подвалға қамап, қол-аяғын ... ... ... ... Дима ... тамақсыз және жылы киімсіз екі тәулік отырды. Ол тамақ сұрағанда
оның басынан ұрған.
Қылмыскерлер бала үшін алты мың АҚШ ... ... ... бұл ... ... ... таныстарынан жинауға мәжбүр болды. Одан ары қарай
жүргізілген келіссөздер соң, қылмыскер ақшаны 31 қазан күні ... ... ... ... ... инструкция берді. Және әрбір хабарласуда
баланың ата-анасын: «баланы тірі ... ... ... - деп ... ... сол уақытта қылмыскрлер бала үшін ... ... ... ... ... ... ... болды.
Баланың өміріне келуі мүмкін ... ... ... полиция
қызметкерлері қорқытып алушылардың шартты орынға ақшаны ... ... 31 ... күні ... іздеу тобы ұрланған бала мен оның екі
күзетушісінің нақты орнын анықтайды. ... ... ... ... ... бөлімі келіп Диманы суық подвалдан босатады. Бала әке-шешесімен
ІІББ бастығының кабинетінде кездесті.
Ұсталған ... өз ... ... алмады. Қылмыскерлердің
бірі Диманың әкесінің досының баласы ... ... Екі ... 25 ... ... екі рет ... үшін соталған азамат басқарған.
Көрсетілеген мысалдан адамды кепілге алу ... тән ... ... ... ... объективтік жағына қатысты ... ... ... ... адамды кепілге алудың объективтік белгілернің барлығын
табуға болады.
Объективтік жақтың белгілеріне келсілер жатады:
– қандай да бір объектіге қол ... ... ... ... қоғамдық қауіпті зардаптар;
– әрекет (әрекетсіздік) пен зардап арасындағы ... ... ... ... ... ... уақыты, жағдайы, құралы және қаруы
[9, 74 б.].
Адамды кепілге алу әрқашан адамның белсенді ... ... ... бұл ... ... ... ... мүмкін емес,
өйткені адамды кепілге алу қылмысың міндетті белгісі ... ... тыс күш ... ... кеңістікте орынын ауыстыруға бағытталған
белсенді әрекеттерімен ... ... ... ... ... әртүрлі нысанда жүзеге асуы
мүмкін.
Профессор А.И. ... ... ... алу ... объективтік
жағының белгілерін аша отырып, көрсетті: «адамды оның еркінен тыс ұрлаудың
объективтік жағы белсенді әрекеттермен ... ... ... ... ... Ол кез келген әрекет ... ... ... ... әрекет».
Ары қарай А.И. Мамутов адамды кепілге алу бағытталған әрекеттердің
жасалуы ... ... [33, 78 ... кепілге алу алдау арықылы да жүзеге асырылуы мүмкін. Мысалға
адамды қандайда бір себеппен нақты бір ... ... ... алып ... шығармай қоюы мүмкін.
Адамды кепілге алу физикалық күш қолданумен де, психикалық ... де ... ... ... яғни ... ... ... адамды
кепілге алу алдау немесе дәрменсіз жағдайын пайдалану арқылы (мас ... болу ... өзге де күш ... ... етпейтін жағдайлар) жүзеге
асырылуы да ... ... алу ... ... ... тыс болағанда ғана
орын алады, бірақ кейбір жағдайларда соттар қателесіп, ... ... ... ... ... беріп, әке-шешесі келісім бермегенде айыптау үкімі
шығарылып ... ... ... ... ... ... ... адамды
кепілге алудан ажырата білуді талап етеді.
Егер адамды кепілге алу ... ... дене ... ... әрекеті Қылмыстық кодекстің тиісті баптарымен ... ... ... ... ... ... адамды кепілге алуға бағытталған әрекеттердің
жүйесін негізге ала отырып, кез келген ... ... ... ... ... ... Алып қашу ... адамды алып кету.
2. Ұрлаушының қулығына негізделген жәбірленушіні алдау немесе сенімін
теріс пайдаланып кепілге алу.
3. Адамды жәбірленушіге физикалық күш қолдану ... ... ... ... ... ... қоса адам ... қылымысы жәбірленушінің дәрменсіз жағдайын
пайдалана отырып жасалынуы мүмкін.
Қылмыстық құқықта адамды кепілге алудың объективтік жағының ... ... ... ... ... ... алудың, сондай-ақ
кепілге алу түсінігі көбінесе мүлікті кепілге алуға қатысты сипатталады.
Сондықтан адам ды кепілге алу үшін ... ... ... туралы
сөз болғанда қылмыстың бұл санатының ерекшеліктерін ... ... ... қылмыстық құқық теориясында қылмыстың объективтік
белгілеріне байланысты қылмыстық әрекеттің жасалуының нақты ... ... ... ... әртүрлі болып келеді. Ол қылмыстық
құқықтың ерекеше бөлімімен қарастырылады. Сол ... олар ... ... жасау орнымен және уақытымен сипатталуы мүмкін.
Қылмыстық құқық ... ... ... нысандарын екі түрмен
сипаттауға ұмтылыс жасалған: қорқыту және алдау. Бірақ қорқытумен ... де ... ... болады.
Қылмыстық құқық теориясында әрекеттің тәсілінің ерекшеліктері қылмыстың
объективтік жағының қажетті белгісі ретінде сипатталады. Мысалға, ... ... ... ... ... ... ... түрлерін бөліп
көрсеткен: кепілге алу – яғни бөтен мүлiктi жасырын ұрлау, тонау – ... ... ашық ... ... – яғни ... ... алу ... жасауға ұшыраған адамның өмiрi мен денсаулығына ... ... ... тiкелей осындай күш қолданамын деп қорқытумен ұштасқан
шабуыл ... Кей ... ... ... ... қылыстың қауіптілік
деңгейін жоғарлатады, оны сараланған түрге ... ... ... түрі ... ауыр зиян келтiрумен, абайсызда
жәбiрленушiнiң өлiмiне әкеп соққан қарақшылық ... ... ... ... ... ол ... ... мән-жай ретінде
қарастырылмауына қарамастан әрқашан жауаптылықты ... мән ... ... Оған ... ... ... өлтіру, қоғамдық
қауіп кезінде қылмыс жасау, қылмысты қауіпті тәсілмен жасау жатады.
Қылмыстық ... ... ... аяқталу сәтін әрекет немесе
әрекетсіздіктің жасалу уақытымен немесе кейінгі нақты салдардың ... ... ... ... қылмыстың аяқталған құрамы
ретінде адамды кепілге алудан ... ... ... ... ... 2-бөлігіне сәйкес адамды кепілге алудың
сараланған құрамдары ретінде: ... ала сөз ... ... тобымен;
бiрнеше рет; өмiр мен денсаулыққа қауiптi күш ... қару ... ... ... ... қолданып; көрiнеу кәмелетке толмаған
адамға қатысты; ... ... ... ... ... ... қатысты;
көпе-көрiнеу дәрменсiз күйдегi адамға қатысты; екi немесе одан да ... ... ... ... ... ... ... адамды
кепілге алуды таниды.
Ал ҚР ҚК 234-бабының 3-бөлігі бойынша адамды кепілге алудың ерекше
сараланған құрамдары ... ... топ ... ... алынған
адамды пайдалану мақсатында жасалған; ... ... ... өзге ауыр ... әкеп ... қылмысты таниды.
Көп жағдайда адамды кепілге алу кезінде ... күш ... ... тәсілін қолданатынын байқауға болады. Адамды кепілге алудың
сыртқы белгілері мүлікті кепілге алуға қарағанда ... ... ... ал ... ... ... алу құрамының ... жағы ... ... және ол үшін ... жауаптылықты
дифференцияциялауда ескеру керек.
Ең бірінші «кепілге алу» және «ұрлық» терминдерінің ... ... ... сөзі ... ... ... қайшы жолмен алуды білдіреді және
мүлікке қатысты қолданылады.
«Кепілге алу» ... кез ... ... қайшы түрде, күш қолдану
арқылы адамды бостандығынан айырып, қолға түсіру ... ... ... ұстау-адамды өз еркімен жүріп-тұру мүмкіндігінен күш
қолдану арқылы айырып, бостандығынан айыру болып ... ... ... - ... құрамға жатады. Қылмыс жәбірленушінің бас бостандығынан
айырылған ... ... ... деп ... ... ... қарауына бала немесе әрекет қабілетсіз адам сеніп
тапсырылса және ол адам сенімді теріс пайдаланып ... ... ... ... ... ... кепілге алса онда бұндай әрекеттер сенiп
тапсырылған бөтен мүлiктi иеленiп алу қылмысына сырттай ... ... ... мен ... ... емес күш ... арықылы адамды
ашықтан ашық кепілге алған кезде ондай әрекеттерден мүлікті тонаудың
белгілері байқалады [32, 175 ... ... алу ... күш ... қаупімен не бөтен мүлiктi
жоюмен немесе бүлдiрумен қорқыту арқылы, сол сияқты жәбiрленушiнi ... ... ... ... ... не ... оның жақындарының мүдделерiне елеулi зиян келтiруi ... өзге ... ... ... ... ... ... өзімен
бірге жүруді талап ету арқылы жасалуы да мүмкін. Адамды кепілге алудың
мұндай нысаны қорқытып ... ... ... ... көріп отырғанымыздай адамды кепілге алу
қылмысының ... ... көп ... ... ... ... әрекеттерге ұқсас. Бірақ заң шығарушы адамды ... ... ... кепілге алу қылмысының түрлері мен ... ... ... ... Бұл менің ойымша заңнаманың
кемшілігі болып табылуы да мүмкін. ... ... ... ... ... көптілігімен де түсіндіруге болады, бірақ ... ... ... ... бойынша адамды кепілге алудың қылмысы
да күрт көбеюде, сондықтан осыған байланысты ... ... алу ... ... ол үшін ... ... қажеттілігі нақ бүгін
туындап отырған сияқты.
Сондай-ақ барлық көрсетілген мән-жайларды ... ... ... объективтік белгілерін анық оқып, зертегенде білуге болушы еді.
Бірақ жоғарыда бірнеше рет атап өтіп кеткеніміздей ҚК ... ... ... ... адамды кепілге алудың объективтік белгілерін
сипатталмағандықтан, адамды кепілге алу қылмысы жасау барысында орын ... ... ... ... ... қалып отыр, тиісінше олар
қылысмыстық жауапты емес.
Қылмыстық заңнамада нақты ... ... ... үшін ... ... анық көрініс табуы керек. Қылмыстық ... ... ... қоғамдық қауіпті әрекеттерді бір ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық қауіпті әрекеттің заңи түсініктемесі ретіндегі
қылмыс құрамына міндетті түрде ... ... ... ... ... келуі тиіс, онда қылмыстық жауаптылыққа тартудың негізі ... ... және ... элементтер мен олардың белгілерінің
қажетті және жеткілікті жиынтығы болуы тиіс.
Яғни әрекет етуші қылмыстық ... ... ... кепілге алу үшін
қылмыстық жауаптылықтың міндеттілігі үшін қылмыстың ... ... ... ... толық көлемде қамтылмайды. Сондықтан ҚК 234-
бабына адамды ... ... ... ... ... сипаттауға
байланысты жауаптылықты көздейтін шектерде ... мен ... ... [33, 87 б.].
Қылмыстық құқық теориясында қылмыстық объективтік ... ... ... пен ... зардаптың арасындағы себепті байланыс
табылады.
Адамды кепілге алу қылмысы адамды ұстап алып және оны ... ... ... ... ... ... болып саналады.
Ал жалпы адамды кепілге алу фактісі жасырын және ашық адам ұрлау
нысанында ... ... ... ... ... алу қылмысы үш әрекеттің ... ... ... қалыптасқан. Яғни адамды ұстау, оны кеңістіктегі орнын
ауыстыру және нақты бір жерде ұстап отыру.
Адамды кепілге алып әкеткеннен кейін оны ... ... ... орын ... және бұл ... ... ... ұзақтығы маңызды емес. Адамды кепілге
алуда жәбірленушінің келісімінің белгілері болса және ол ... ... ... ... ... ... бұл ... ҚК 234-бабы бойынша
қылмыстық жауаптылыққа тарту мәселесі болуы мүмкін емес. Одна бұл ... ... ... алу ... ... ... адам ... алады.
Сондай-ақ өзінің немесе асырап алған баласын басқа ... ... ... тыс алып қою да ҚК ... ... Және бұл
реттерде баланы кепілге алған ата-ана ата-аналық ... ... ... ... Егер бала оның ... ... ... тыс кепілге алынған кезде ол егер баланың мүддесі үшін ... ... алу ... орын алмайды.
Сонымен қоса адамды кепілге алу қылмысы өзге де қоғамдық қауіпті
әрекеттермен ұштасуы ... ... ... деп ... ... ... ... деп, сол сияқты адамның жеке ... өзге ауыр ... не ... ... ... деп, ... ... немесе өзге жалпы
қауiптi ... ... ... ... ... кепілге алу
жәбірленушіні алдын ала негізделген мақсаттарды ... ... және ... ... ұштасады, мысалға, босатудың шарты
ретінде ақша талап ету, ... ... ... ... ... құнда қағаз, үй) беруге мәжбүрлеу. Яғни ... ... ... әдіс ... ... ... ... бойынша қылмыстың
адамды кепілге алудың объективтік жағының белгілерінің мазмұнын құрайды.
Сонымен ... ... ... ... ... алу әрқашан
адамның белсенді әрекеттерімен жасалады. Әрекетсіздік арқылы бұл ... ... ... ... емес, өйткені адамды кепілге алу қылмысының
міндетті белгісі жәбірленушінің оның еркінен тыс күш ... ... ... ауыстыруға бағытталған белсенді әрекеттермен сипатталады.
Адамды кепілге алу қылымыс жасалған кезде жәбірленуші ... ... оның ... тыс оны ... орны ... ... күш ... мүмкін.
Адамды кепілге алу физикалық күш қолданумен де, ... ... де ... ... ... яғни қорқыту арқылы. Сондай-ақ адамды
кепілге алу, алдау немесе дәрменсіз ... ... ... (мас ... болу ... өзге де күш ... қажет етпейтін жағдайлар) жүзеге
асырылуы да мүмкін.
Сондай-ақ барлық көрсетілген мән-жайларды адамды кепілге алу қылмысының
объективтік белгілерін анық ... ... ... ... еді. Бірақ
жоғарыда бірнеше рет атап өтіп кеткеніміздей ҚК 234-бабының ... ... ... ... ... сипатталмағандықтан, адамды
кепілге алу қылмысы жасау кезінде орын алатын ... ... ... ... ... отыр, тиісінше олар қылысмыстық жауапты емес.
Адамды кепілге алып кеткеннен кейін оны ұстап отыру фактісі орын алуы
тиіс, және бұл ... ... ... ... ... ... Адамды кепілге
алуда жәбірленушінің келісімінің белгілері болса және ол адамды кепілге
алудың ... ... ... ... бұл жерде ҚК 234-бабы бойынша
қылмыстық жауаптылыққа тарту мәселесі болуы мүмкін емес.
Жоғарыдағыдан ... ... ... алу ... объективтік
белгілері көп жағдайларда мүлікті кепілге алуға бағытталған ... ... ... заң ... ... ... ... қарағанда
мүлікті кепілге алу қылмысының түрлері мен оған жауаптылықты детальді түрде
регламенттеген. Бұл менің ... ... ... ... табылуы да
мүмкін. Ондай кемшілікті меншік құқығына қарсы қылмыстардың көптілігімен де
түсіндіруге болады, бірақ ... ... ... мәліметердің
көрсетуі бойынша адамды кепілге алу қылмысы да күрт ... ... ... ... ... ... жекелеген түрлерін айқындап, ол
үшін жауаптылықты дербестендіру қажеттілігі нақ ... ... ... адамды кепілге алу қылымысының объективтік белгілерін толық ашу
үшін оның қылмыстық-құқықтық ... ... ... ... ... ... ... жааптылықты белгілейтін сипаттамалы диспозицисы болып ... ... ... ... ... ... ... алудың
диспозицисян жайдан сипаттамалыққа алмастыру керек.
1.3 Адамды кепілге алудың субъектісі және субъективті жағы
ҚК-тің 9-бабында ... ... ... ... ... ... әрекеті (іс-әрекет немесе әрекетсіздік) қылмыс деп танылады.
Берілген ... ... ... қажетті төрт белгілері көрсетілген.
Кінә жөнінде ҚК-тің 19-бабында түсініктеме берілген. Осы ... ... ... ... ... ... ... жасаған адам ғана
қылмысқа кінәлі деп танылады. Кінәлілік қылмыстық құқықта қылмыстың қажетті
шарттарының бірі ... ... ... ... ... ... егер оны істеген адамның әрекетінде кінәнің белгілі бір сипаты
болмаса, ол ... ... ... ... ... (обьективтік енгізу) бұл жағдайда заңдылықты өрескел бұзу ретінде
саналады.
Көптеген құқықтық әдебиетте қылмыстың субьективтік ... ... ... және ... ... ... ... Қылмыстың
субьективтік жағын көптеген заңгер ғалымдар (С.В. Бородин, Б.А. Викторов,
Б.С. ... ... Н.И. ... Г.А. ... Б.С. ... ... Т.Л.Сергеева, В.Г.Макашвили, В.Е, Квашис т.б) зерттеп кеткен
және әлі күнге дейін зерттелуде.
Қылмыстың субьективтік жағы ... ... ... тікелей
байланысты адамның ... ... ... ... ... ... ... қарағанда субьективтік жақ қылмыстың ... ... ... ... ... және ... жағының
белгілері өзара тығыз байланыста, ажырамас бірлікте болады.
Қылмыстық-құқықтық әдебиетте ... ... ... ... қоғамға қауіпті іс-әрекетіне және оның ... ... ... ... ... қатынасы деген ұғым берілген.
Адам өмірінің негізгі психикалық жағы болып психикалық үрдістер
(ойланудан, ойын ... ... ... дене ... ... ... ... өзара қарым-қатынасы түріндегі (психикалық сферасының ... ... ... шынайылықпен оңды немесе теріс ... ... ... (жалпы функционалық ... ... ... ... тұлғаның психикалық қасиеттері (қатынас, жағдай
және қасиеттері) (7, 43 ... ... ... ... ... ... ... дұрыс анықтаудың маңызы мынада: Біріншіден қылмыстық жауаптылық
негізінің ... ... ... ол әрекетті қылмыс болып табылмайтын іс-
әрекеттен ажыратуға мүмкіндік береді. Екіншіден қылмыстың субьективтік жағы
обьективтік жағымен ... ... ... айыруға мүмкіндік
туғызады.Үшіншіден қылмыстың субьективтік жағының негізі ... ... оны ... ... ... ... ... анықтауға көмектеседі. Мұның өзі жауаптылықтың негізділігін және
дәрежесін анықтауға мүмкіндік береді.
Қылмыстық құқықтың ең бұлжымас қағидаларының ... ... ... ... жауаптылыққа, тек қана қылмысқа кінәлі адам ғана
тартылатындығы ... ... ... ... ... ... ... нысаны, нысанының түрлері (қасақаналық , абайсыздық және
кінәнің екі нысаны жатады).
Аталған ... ... ... ... кінә ... ... мүмкіндік береді. Кінәнің мазмұны деп оның негізін құрайтын
және ... ... ... және ... ... сол
элементтердің және үрдістердің жиынтығы танылады. Өйткені кінә-белгілі бір
қылмыстарда ... ... ... психикалық қатынасы, кінәнің мазмұны
болып психикалық қатынасты ... ... ... ... ерік,
эмоция, ниет, мақсат) танылады.
Б:С.Утевскидің пікірінше кінәнің обьективтік және ... ... ... ... ... ... ... субьективті және обьективті мән-жайлардың ... ол ... ... ... қылмыс жасау жағдайы және ниеттері; ... ... ... осы ... кері ... бағалануы; 3) аталған бағалаудың негізінде сотталушының әрекеттері
үшін әкімшілік, тәртіптік, азаматтық ... емес ... ... ... ... екендігіне кеңестік сотты иландыру (5, 281
б.(.
А:Н.Трайниннің ... ... ... ... ... ... ... бар деп тану үшін әлі де жеткіліксіз. Кінә
қылмыстық жауаптылық негізі ретінде осы қасиетін, яғни ... ... ... ... және мемлекеттік мәжбүрлеудің қатал түрі
қылмыстық жазаны қолдануды шынайы негіздеуі тиіс (26, 125-126 ... ... А.Н. ... ... Б.С. ... көзқарасынан
алшақ кетпейді. Мұндағы ... ... ... ғана ... А.Н. Трайнин сотпен қаралатын адамның ... ... ... ... және ... ... ... бағалауды да
жатқызды.
Кеңестік дәуірдің өткеніне қарамастан, біздіңше осы пікірлердің ... ... ... ... байланысты өзінің өткір ... ... ... ... кінә ... ... барысында жеке адам іс-әрекетті
қасақана немесе абайсызда жасағандығын ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... тағы басқа да көптеген
факторлар ... жөн деп, ... ... ... негіздеп көрсетті.
Кінә-істелінген қылмыспен арасындағы себепті байланыс, әрекет немесе
әрекетсіздік заң бойынша қоғамға қауіпті деп танылады.
Шарты-қасақаналық немесе абайсыздық. ... ... ... ... ... ... ... тұлғасы.
Қылмыс жасау жағдайы. Барлық аталған элементтерді анықтай отырып, ... де ... және кінә ... не?-деген сұраққа жауап береміз деген
еді (5, 3-286 ... ... ... яғни ... өз ... психикалық
қатынасына қылмыстың обьективтік белгілерін кіргізіп, ұғымның шегін ... ... Ал ... ... кінә ... ... факт ... соттың бағалануына лайық құбылыс деп кеткен.
Осы жерде мына мәселені айта кетпеске болмайды 1950 ... ... ... ... ... ... ... негізді деп тапты
және кінәнің ғылыми негізделген психологиялық түсінігін мойындады.
Қылмыстық заңда және сот тергеу практикасында ең көп ... ... ... ... ... ... қасақаналық нысанын дәлме-дәл
анықтаудың маңызы ерекше. Қасақаналықтың ... ... ... ... 1 ... ... ... «тікелей және жанама қасақаналықпен
жасалынған әрекет қасақаналық деп танылады» делінген.
Өзінің әрекетінің немесе әрекетсіздігінің қоғамға қауіпті мәнін ... ... ... ... оның ... ... ... болжау
қасақаналықтың инттелектуалдық (сезім) кезеңін құрайды. Зардаптың болуын
тілеу немесе оның тууына ... ... жол беру ... ... ... түрлерін ажырату және құқықтық ... ... ... ... ... негізгі үш әдіс бар:
1) жоғарғы сот пленумдарының қаулыларын және алқа ұйғарымдарын зерттеу;
2) қылмыстық ... ... ... ... ... ... практикасын анықтау(65;82-83
б.б.(.
Кінәнің қасақаналық нысанын дәлме-дәл анықтаудың заңдылық маңызы
ерекше. ... ... ... Соты ... 11 мамыр 2007 жылы
қабылданған «Адамның өмірі мен ... ... ... қылмыстарды
саралау туралы» Қаулысында адамның өмірі мен денсаулығына қарсы бағытталған
қылмыстар үшін жаза ... ... ... оларды жасаған кездегі барлық
мән-жайлардың жиынтығын: қасақаналық түрін, ниеті мен мақсатын, ... ... ... және ... ... ... ... жеке басын, жауапкершілік пен жазаны жеңілдететін ... ... ... ... тиіс (34(,-делінген.
Қасақаналық тікелей немесе жанама эвентуалды деп бөлінеді. Егер адам өз
іс-әрекетінің (әрекетсіздігінің) қоғамға ... ... ... ... ... зардаптары болуының мүмкін екенін немесе ... ... ала ... және осы ... болуын тілесе, қылмыс
тікелей қасақаналықпен жасалған қылмыс деп танылады.
Егер адам өз ... ... ... қауіпті екенін
ұғынып, оның қоғамдық қауіпті зардаптары болуы мүмкін ... ... ... осы ... болуын тілемесе де, бұған саналы түрде жол берсе не
бұған немқұрайды қараса, қылмыс ... ... ... ... ... өзі жасаған әрекетінің не әрекетсіздігінің зиянды
салдарына психикалық қатынасының ерекше түрі.Қылмыстылықтың статистикасы
бойынша әр он ... ... ғана ... ... та осы ... ... жасалынған қылмыстардың біршама
таралғандығына қарай оның ... ... ... деп ... ... дәуірінде қоршаған ортаны қорғау, көліктің
барлық түрлерінің қозғалысы және эксплуатацияның қауіпсіздігі, еңбек
қауіпсіздігі, ... жаңа ... ... ... ... ... қылмыстардың саны айтарлықтай өсе түсуде және өзекті болуда (35,
192 ... ... ... ... заңи ... әр ... ... кеткен. Г.Л. Сергееваның ойынша әр есі-дұрыс адам өзінің ... ... ... білу ... ие, сондай-ақ өзінің әрекетінің
нәтижесін немесе обьективті ... болу ... ... деген ережеден
туындаған абайсыздық үшін жауаптылықты негіздеуге болады (16, 377 ... ... ... ала ... В.Г. ... ... ... бұл ереже абайсыздық үшін жауаптылықты негіздегенен басқа ештеңе
өзгерпейді және барлық ... ... үшін әр ... ... ... ... практиканы дұрыс емес жолға итермелейді
деген пікірде (15, 30 б.(.
Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінде абайсыздықтың екі ... 2) ... ... ... Кодексінің 21-бабы 2-ші бөлігіне
сәйкес, егер адам өз іс-әрекетінің ... ... ... ... ... ... ала ... бірақ бұл зардаптарды жеткілікті негіздерсіз
жеңілтектікпен болғызбау мүмкіндігіне сенсе, қылмыс менмендікпен жасалған
қылмыс деп саналады.
Менмендікпен, яғни жеңілтектікпен ... ... ... ... психикалық қатынасы қасақана кінәнің сипатына ұқсастау сияқты,
бірақ та айырмашылық инттелектуалдық және ... ... ... кінәнің екінші түрі- қылмысты немқұрайдылық болып табылады. ҚР
ҚК-нің 21-бабы 3 бөлігіне сәйкес,егер адам қажетті ұқыптылық пен ... ол ... ... ... тиіс және ... біле ... бола
тұра өз іс-әректінің (әрекетсіздігінің) қоғамдық қауіпті ... ... ... ... ... қылмыс немқұрайдылықпен жасалған деп
танылады.
Абайсызда жасалынған қылмыстар қасақаналықпен істелінген ... кінә ... ... ажыратылады. Бұл жерде абайсызда
жасалынатын қылмыстардың субьектісін сипаттайтын ерекшелік туындайды: егер
қасақана жасалынған қылмыстардың ... ... ... қарамастан
тікелей немесе жанама өзінің еркін қоғамның мүддесіне қарама-қайшы қойса,
абайсызда жасалынған қылмыстардың субьектісіне ... ... ... ... ережелеріне жауапсыздықпен қарауға ... ... ... қылмыстардың төрт түрі бөліп
көрсетілген:
1) тұрмыстық; 2) техникалық; 3) ... 4) ... (36, 18-19 ... ... В.В. ... П.С. Дагель, Д.Котов өздерінің еңбектерінде
кәсіби абайсыздықтың ұғымын тұрмыстық абайсыздыққа қарағанда, кәсіби қызмет
саласында жасалынған ... деп ... ... және олар ... ... оқымысты Р.Т. Нұртаев П.С. Дагельдің көзқарасын жақтай
отырып, одан да терең зерттеген және кәсіби ... ... ... (37, 170 ... ... ... пікірін жақтай отырып, осы тұрғыдағы
қылмыстар медицина ... ... ... орындамауға
байланысты жүзеге асырылатындықтан абайсыздықтың кәсіби түріне жатқызылуы
тиісті ... ... ... ... терминін талдай түссек. Кәсіби абайсыздықтың жасау
аясы, бұл кәсіби қызмет саласы болып табылады. Енді осы ... біз ... ... ... ... бұрын, кәсіп деген сөздің ... ... ... ... Кәсіп сөзі-латынша «профессия» термині
мамандық, кәсіп деп те аударылады (38, 211 ... ... ... бір ... және еңбек машықтығын
қажет ететін еңбек қызметінің түрі. Кәсіптің (профессия) шеңберінде еңбек
қызметінің неғұрлым өзіндік жағымен ... ... ... ... бірнеше салаларды (профильді) қамтиды. Кәсіп пен ... ... ... ... ... ... ... сипаттайды (39,
654 б.(.
Көптеген жағдайларда қылмыс кінәнің бір нысанымен жасалады. ... ... ... егер де ... ... ... қасақана қылмыс
үшін жауаптылықты күшейтеді. Осындай жағдайларда кінәнің әртүрлі нысандары
бір қылмыста бірге ... ... ... ... және ... ... көрініс табуы әдебиетте «аралас», «екіжақты» немесе «күрделі»
кінә нысаны деп аталып жүр.
«Кінәнің екі нысаны» концепциясын алғаш рет ... ... ... (XIX ғ ... енгізді.
Ол тікелей емес қасақаналық ұғымына қарама-қарсы ... ... ... ... ... ... саналы түрде жасалған
әрекеттердің барлық ... ... ... ... ... ... нақты емес, осындай қылмыстарда
ешқандай кінәнің үшінші нысаны жоқ, қасақаналықпен абайсыздық ... олар бір ... ... ... екі нысаны тек қылмыстың саралаушы құрамдарында бірге қосарласа
жүруі мүмкін. Қасақаналық негізгі құрамның конструктивті ... ... ... саралаушы зардаптарға қатысты қаралады. Кінәнің екі нысаны
деген ұғым ғылыми айналымға салыстырмалы түрде ертеден енген (31, 187 ... екі ... ... идеясы өзінің концептуалдық көрінісін ... ... ... ... екі ... ... немесе күрделі)
концепциясын кеңінен жақтаушылар кінәнің күрделі нысаны құрамдарына, ... ... және ... ... субьектінің әр түрлі психикалық
қатынасының жағдайын ғана жатқызбады, қылмыс құрамының ... да ... ... ... ... жол ... (40, 21 ... аралас (қос, күрделі) нысанына қатысты қылмыстардың шеңберіне
байланысты әдебиетте бірыңғай ... жоқ. ... ... ... ... ... ... бір топ аталған шеңберді тарылтады, келесісі болса
кеңейте түседі.
Аталған ... ... ... екі ... ... ... жатқан критерилер жөніндегі мәселелерге ... ... ... ... ... шешу ... дәстүрлі түрде
туындаған зарапқа адамның психикалық қатынасын анықтау қажет.
Жалпыға мәлім жайттардан бұзу ... ... ... ал ... ... абайсыздық нысаны болады. Кінәнің
екі (қос) нысаны мәселесі кейбір елдердің (Италия, Швейцария т.б.) ... ... ... Қазақстан Республикасы ҚК-нің 22-бабында
«Кінәнің екі нысанымен» қылмыс үшін қатаң ... ... ... ... және басқа да ТМД ... ... ... ... ... ... салдарынан заң бойынша неғұрлым ... әкеп ... және ... ... ... ауыр зардаптар
келтірілсе, мұндай зардаптардың туындауын қылмыскер болжай ... ... ... ... болдырмауға менмендікпен қараса жауаптылық
туындайды, Егер адам бұл зардаптардың туындауын алдын ала білмесе, ... және ... ... ... жауапкершілікке тартылады.
Қылмыстың субьективтік жағына оның қажетті белгісі болып кейде кінәмен
бірге қылмыстың ниеті, мақсаты, эмоция кіреді. Бұл жағдай егер ... ... ... норманың диспозициясында, нақты қылмыс
құрамдарында, егер де ниет пен мақсат оның ... ... ... ғана ... Ал ... ... бұл ... қылмыс
құрамының факультативті белгісі қатарында есептеледі.
Ниет адамның мінез-құлқында көпжақты функцияларды атқарды. ... ең ... екі ... және ... ... ... ... «motum», «moveo» - қозғалту, қозғаламын, ниеттің осы
ерекшелігін жақсы көрсетіп тұр. ... ... ... ... ниет мағына құраушы рөлді атқарады. ... ... ... көзі ... ... ... бағаланады. Мінез-
құлықтың ұғынуының өзі адам қандай мақсат қоятындығымен байланысты (41, 11-
12 б.б.(.
Сонымен қылмыстық ниет деп белгілі бір ... мен ... ... болуына байланысты адамның соларды басшылыққа ала отырып,
саналы түрде қылмыс істеуге бел ... ... ... деп ... ... ... ... болашақта белгілі бір
нәтижеге жетуін айтамыз. Қылмыстық ниет пен мақсат өзара ... ... ... ... қалыптасуы ниетке байланысты болса, ол мақсат
пайда болған ниеттің қандай әдіспен, ... ... ... ... ... жағының белгісін талдағанда адамның жіберген
қатесінің, кінәнің ... және оның ... ... ... тигізетін әсерін анықтаудың маңызы ерекше.
Қате дегеніміз адамның істелетін қоғамға ... ... факт ... заң туралы мән-жайлары жөніндегі теріс түсінігі
болып табылады, Қылмыстық құқықтағы ... қате заң ... қате ... қате ... екі түрге бөлінеді.
Заң туралы қателік (error juris) деп ... ... ... жататыны немесе жатпайтыны, оның саралануы, осы іс-әрекеті ... ... ... ... жөніндегі теріс ұғынуын айтамыз.
Фактілі қате (error facti) деп адамның қылмыс құрамының обьектісі және
обьективтік жағының белгілерін, яғни ... ... ... ... ... ... субъективтік жағы дегеніміз адамның өзі жасаған
қылмыстық іс-әрекетке және оның ... ... ... ... көріністі білдіретін қылмыстың объективті ... ... жағы ... ішкі ... ... Сонымен қатар, қылмыстың
объективтік және субъективтік жақтары өзара тығыз байланысты және ... да бір ... ... ... да, ... ... жағын
зерттеу қылмыстың тиісті құрамының объективті жағына талдау жасаумен ... ... ... ... ... мыналар жатады: кінә,
қылмыс жасаудағы ниет (себеп) және мақсат. Бұл ... ... ... ... ... ... ... пайда болатын ішкі процесті
сипаттайды, адамның санасы мен ... ... ... ... әрқайсысының мәні әртүрлі. Кінә - қылмыстың кез-
келген құрамының субъективтік жағының міндетті ... ... ... да ... ... ... жауаптылық ... ... ... кінә бұл ... не қасақаналық, не
абайсыздық ҚР ҚК-нің 19 – б. 3 – б. бойынша қасақана ... ... ... ... адам ғана қылмысқа кінәлі деп танылады. Қасақаналық ... та ... ... пен оның ... ... ... нысандары болып табылады. Бұл – олардың ... ...... және абайсыз кінәні құрайтын интеллектуалдық және
еркіне қарай сәттердің ерекше, өзіне ғана тән мазмұны мен ара ... ... ... оның ... белгісі болып табылатын
кінәмен бірге қылмыстың ниеті және ... ... егер ... ... ... нақты қылмыс құрамында ниет пен мақсат оның белгісі
ретінде көрсетілсе, онда ол осы ... ... ... ... ... болып, ал басқа жағдайларда құрамның факультативті белгісі
болып  саналады. Қылмыстық ниет деп ... бір ... ... ... түрткі болуына байланысты адамның соларды басшылыққа ала
отырып саналы түрде ... ... бел ... ... ... ... ... қылмыс істеу арқылы болашақта белгілі бір нәтижеге жетуін айтамыз.
Сонымен, қылмыстың мақсаты қылмыстық ниетке ... ... ... ... ниет ... бірге белгілі бір іс-әрекетті жүзеге асыру арқылы
түпкілікті ... ... ... ниет пен ... ... тығыз байланысты ұғым. Адамның
мақсатының қалыптасуы ... ... ... ал ... пайда болған
ниеттің қандай әдіспен, ниетпен жүзеге ... ... ... ниет пен ... кінәдан айырмашылығы, олар бір
құрамдар үшін міндетті болып табылса, екіншілері үшін – субъективті жақтың
факультативтік ... ... ... ... ... жақтарын –
кінәнің нысандарын, қылмыс жасаудағы ниет пен ... ... ... зор; ол ... ... қылмыстық емес әрекеттен айырып алуға,
қылмысты дәл саралауға, объективті жағы бойынша өте ұқсас қылмыс құрамдарын
бірбірімен ажыратуға, қылмыстық ... ... ... қауіптілік дәрежесін
анықтауға, жазаны жеке даралауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... қажеттігі
Қазақстан Республикасы жоғарғы соты Пленумының 1993 жылғы 24 ... ... ... заңдылықты сақтауы туралы» ... ... ... қоғамдық қауіптілік деңгейін анықтағанда
сол нақты қылмыстық іс-әрекет жасалған ... ... ... қылмыс жасау себебі, әдісі, мән-жайы, кезеңі, келген зардаптың
ауырлығы, әрбір ... ... ... ... ... ... ... [43, 208 б.].
Адамды кепілге алу қылмысының субъективтік жағы ... ... кінә ... сипатталады. Тұлғаның кепілге алғанын не ... ... өз ... және ... ... қалайды. Пайдакүнемдік, өш
алу немесе басқа опасыз ... ... ... ... ... олар
қылмыстың бағалануына әсер етпейді, бірақ жеке жаза ... Бұл ... ... ... ... ... – кінәлілер
көздейтін арнайы мақсаттың болуы [44, 200 б.]. Ол – айыптының кепілдікке
алған ... ... ... ... ... да болса бір әрекетті жасауға
немесе қандай да болса бір келісім жасаудан бас ... ... ... ... ... айыптыны құралмен, ақшамен, көлік құралдары
мен т.б. қамтамасыз ету. ҚР Қылмыстық кодексінің 234 – ... 2 – ... ... алу ... ... ... көздейді. Саралаушы белгілер
ретінде заң шығарушы келесілерді ... ... ... алдын-ала сөз байласуы бойынша. Егер адамды ... ... ... ... күні ... ... ... қатысса, ол
адамдар тобы алдын-ала сөз байлаысып жасаған қылмыс деп танылады.
Б. Бірнеше рет. Бұл қылмыстың ... рет ... ... ... ... екі ... одан да көп рет ... егер адам бұрын ... үшін ... ... ... ... ... ... болмаса не адамның бұрын жасалған қылмыс үшін соттылығы жойылған
немесе онысыалынған болмаса ... ... ... үшін қылмыстық жауапқа
тарту мерзімі өтіп кетпесе.
В. Өмірге немесе денсаулыққа қауіпті күш ... ... ... ... ... күш ... денсаулыққа жеңіл, орташа ауырлықтағы немесе
ауыр зиян келтірудегі, азаптауды қамтиды.
Г. қаруды немесе қару ретінде пайдаланылатын заттарды қолдана ... ... ... ... ... ... мен денсаулығына зиян келтіру
үшін қару ретінде пайдаланылатын заттарды іс жүзіне қолдану.
Қару ... ... өзге де ... дегеніміз олармен адамның
денсаулығына ауыр зиян келтіруге болатын ... ... ... – тұрмыстық қызмет атқаратын заттарды жатқызуға болады, мысалы,
балта, айыр, шалғы, пышақ, таяқтар және т.б. ... дене ... ... ... ... ... ... кәмелетке толмаған адамға қатысты, яғни 18 жасқа толмаған
адамға ... ... ... жағдайы көрінеу мәлім әйелге қатысты (жүктілік
мерзімі ұзақтылығының маңызы жоқ). Іс көпе – ... ... ... ... ҚР ... ... 234 – бабының 2 –
бөлімінің «д», «е», «ж» ... ... ... үшін ... алынған
адамның кәмелетке толмағандығын, жүкті әйел екендігін немесе оның дәрменсіз
күйде екендігін айыптының алдын-ала түсінгендігін ... ... Екі ... одан да көп ... қатысты жасалған кепілге алу әрекеті
біртұтас қылмыстық ниетпен және бірнеше жәбірленушіге қарсы қиянат жасаудың
бір мерзімде орын ... ... Бұл ... екі не одан да ... кепілге алу туралы ниет тұтас болып табылады. Ал, егер аталған
қылмысты жасау жөніндегі ниет әр жолы ... ... ... ... онда
мұндай әрекет бірнеше мәрте жасалған адамды кепілге алуды құрайды. 
И. пайдакүнемдікпен немесе жалдау арқылы адамды ... алу ... ... ... ... ... үшін ... пайда алуға (ақша, мүлік,
мүлікке құқық т.б.) немесе қаражат ... ... ... қайтару,
мүлікке қатысты міндеттемелерді орындау т.б.) ұмтылумен сипатталады.
ҚР Қылмыстық кодексінің 234 – бабының 2 – ... «И» ... ... қатар, адамды кепілге алудың жалдау арқылы жасалғандығы,
яғни айыптының үшінші тұлғалардан алынатын ақу үшін ... ... ... ... да бааланады. Ескеретін жағдай: ақы алу мерзімінің адамды
кепілге алуды іске ... ... ... одан ... ҚР ... 234 – б. 3 – т. заң шығарушы адамды
кепілге алудың сараланған ... ... ... ... ... ... ... ретінде, оны ұйымдасқан топтың жасауын, не абайсызда
адам өліміне немесе өзге де ауыр ... әкеп ... ... ... ... ... мәнімен негізделеді. Заңшығарушының ҚР ҚК-нің
234 – б. 3 – т. ... ... ... ... ... ... ... өзге де ауыр зардаптарға әкеп соққан адамды ... ... ... ... табылатындығын және ол орын алуы үшін нақты осы
салдар туындауы ... ... ... ж. ... ССР ҚК 115 – 1 – б. 2 – т. заң ... ... кепілге
алудың міндетті сандары ретінде «ауыр зардаптарды» ажыратты. Мұндай
салдардың қатарына заңшығарушы ... атап ... де ... адам ... соғу да ... Мұндай салдардың адамды ... алу ... ... кең ... абайсызда адам өліміне әкеп соғуды ауыр
салдардың қатарынан заңдық деңгейде ... ... ... ... алудың ерекше сараланған түрі ... ... де ... ... ... етуші қылмыстық заңдылықта ашылмайды, сондықтан да,
ол бағалаушы ұғым ретінде әрбір нақты жағдайда істің барлық ... ... ... ... ... тиіс [45, ... Алайда, бұл зардаптардың негізгі мазмұны аталған белгі мазмұндалған
барлық қылмыс құрамдары үшін бірдей болуы керек. Дегенмен, ... ... ... әр ... ... Мысалы, М. Лысов ауыр зардаптарға «дене
жарақаттарының әртүрлі түрлерін, оның ішінде денсаулықтың ... ... ... елеулі емес тұрақты еңбек қабілеттілігінен айырылуға әкеп
соққан, жеңіл дене жарақаттарын да» ... [46, 149 б.]. В. ... ... ... адамды кепілге алу кезінде ауыр зардаптар ұғымына
адамды өлтіруді, денсаулыққа ауыр зиян ... ... ... ... ... ... ... қажет [47, 119 б.]. А.Е. Беляевтің
пікірі бойынша терроризмнің, адамды ... ... ауыр ... ... ... ... ... олардың денсаулығына ауыр зиян
келтіруді, ... ... ... ... ірі ... залалды,
тарих және мәдениет ескерткіштерінің жойылуын және т.б. жатқызу қажет ... б.]. И.Ш. ... ... ... ... ... кепілге алу
кезінде ауыр зардаптарға бірнеше адамның денсаулығына ауыр зиян ... ... ... ... ... ... зиян ... қатар аса ірі мөлшердегі материалдық залал келтіру жатады [45, 481
б.]. Аталған саралаушы белгіле түсінік ... ... ... арасында
денсаулыққа орташа ауыртпалықтағы зиян келтіруді адамды кепілге алудың ауыр
зардабына жатқызу туралы ... ... ... жоқ. ... ... ... сонымен қатар, оның мазмұны жәбірленушінің денсаулығына
орташа ... зиян ... ... ... ... ... ... Заңшығарушы бұл қылмысты орташа ауыртпалықтағы
қылмыстарға, ал адамды кепілге алуды ерекше ауыр қылмыстарға ... ... ... ерекше сараланған түрі үшін (ҚР ҚК-нің 234 – б. 3 ... ... он ... он бес ... дейінгі мерзімге бас бостандығынан
айыру түріндегі жаза көздеді. Абайсызда адам өміріне немесе өзге де ... әкеп соғу ... ҚР ... 234 – б. 3 – т. ... ... ... шарт болып табылады. Бұл жағдайда адамды кепілге алудың ерекше
сараланған элементтері ҚР ҚК-нің 234 – б. ... ... ... ... ... ... өзге ... сипатталады. Мұндай
мән – жайларға келесілерді жатқызу қажет: біріншіден, қарастырылып отырған
қылмыстың объективтік жағын ... яғни ҚР ... 234 – б. 3 – ... ... ... қатар, қоғамдық қауіпті іс-әрекет пен осы салдар
арасындағы себептік байланыс, ... ... ... ... айтқанда субъектінің адамды кепілге алуға немесе кепілдік ретінде
ұстауға және ... ... ... салдарға әртүрлі психикалық
қатынасы.
Абайсызда адам өліміне немесе өзге де ауыр ... әкеп ... ... алу ҚР ... 234 – б. 3 – т. ... біріншіден, адамды
кепілге алу немесе ұстау мен осы салдар арасында ... ... ... ... ... ... туындаса сараланады. Себептік байланыс
«қажеттілікпен, заңдылықпен садарды туындатады» [48, 271 б.].
Іс-әрекет пен ... ... ... ... бар екендігін
келесілер анықтайды: біріншіден, қоғамдық қауіпті іс-әрекеттің қоғамдық
қауіпті ... ... орын ... ... қоғамдық қауіпті салдарды
туындатады, яғни, себеп салдардың пайда болуы үшін қажетті және ... ... ... ... ҚР ҚК-нің 234 – б. 3 – т. ... үшін ... ... кепілге алу немесе кепілдік ретінде ұстау
объективті түрде адамның ... ... өзге де ауыр ... ... ... ... ... туындайы және адамды кепілге алу мен ауыр зардаптар
арасындағы ... ... ... ҚР ... 234 – б. 3 – т. ... үшін қажетті жалғыз шарт емес. Бұл норманың диспозициясынан ... ... ... тиіс ... ... ... ... адам өліміне немесе өзге де ауыр зардаптарға әкеп ... ... алу деп тану үшін ... адамды кепілге алуға және ... ... ... ... ... ... ... ҚК-нің 234 – б. 3 – т. бойынша сараланатын ... ... ... асыратын тұлғаға оның ниетінің ауыр ... ... тән. Оның адам ... ... өзге де ауыр ... ... ... немесе немқұрайлы болуы мүмкін.
Бірінші жағдайда кінәлі адамды кепілге алу кезінде аамның өлуі немесе
өзге де ауыр зардаптардың ... ... ... алдын-ала біледі, бірақ
бұл зардаптарды жеткілікті негіздерсіз жеңілтектікпен болғызу мүмкіндігіне
сенеді. Бұл жерде ҚР ҚК-нің 234 – б. 3 – т. ... ... ... ... алдын-ала білу және жеңілтектікпен болғызбау мүмкін
екендігіне сену қылмыстық менмендіктің интеллектуалдық ... ал ... ... ... ... ... еріктік сәттерін
сипаттайды. Екінші жағдайда, яғни, ... ... ... ... пен ... болғанда ол зардаптарды болжап білуге тиіс және болжап
біле алатын бола тұра ... ... алу ... ... өлуі немесе өзге
де ауыр зардаптардың туындауы мүмкін екенін болжап білмейді. Бұл ... ауыр ... ... ... білмейді, оларды абстрактылы
түрде мүмкін деп қарастырмайды. ... ... ... ... ... оның екі критериін – объективті және субъективті
ажыратады [48, 271 б.]. ... ... ... ... ... ... оның кәсібіне, заңдық ұйғарымдарға, т.б. негізделуі мүмкін
қоғамды қауіпті салдардың туындау ... ... ... міндетті;
екінші критерий – тұлға оның физикалық және интеллектуалдық ... ... ... ... ... алдын-ала болжап білу
мүмкіндігінің болуы.
Абайсызда адам өліміне ... өзге де ауыр ... әкеп ... ... алу кезінде кінәнің екі нысанымен жасалған қылмыс орын
алғанымен заңшығарушы ҚР ҚК-нің 22 – б. ... ... ... ... ... деп ... деп бекітті.        Жоғарыда аталғандардың
негізінде келесі қорытынды жасауға болады: ҚР ... 234 – б. 3 – ... ... кепілге алудың ерекше сараланған түрі адамды кепілге
алудың қоғамдық қауіптілігі жоғары түрі ... ... ол орын алу ... ... ... жалпы белгілерімен қатар арнайы белгілерін
де ... ... ... ... 234 – б., 3 – т. заңшығарушы абайсызда бір адамның да,
бірнеше адамның да ... әкеп ... ... Егер адамды кепілге алу
немесе кепілдік ретінде ұстау кезінде кепілге алынған адамға немесе өзге де
кез-келген тұлғаларға қасақана өлім ... бұл ... ... яғни, ҚР ҚК-нің 234 – бабы мен 96 – баптың 2-бөлігінің «В» тармағы
бойынша саралау қажет. ... әділ атап ... ... ... спецификалық, ауыр және заңдық анықталған іс-әрекет болғандықтан,
саралау кезінде ол міндетті түрде қылмыстар ... ... ... табуы тиіс» [49, 608 б.]. Заңшығарушы қасақана кісі ... ... ... ... және қасақана қаза келтірудің барлық
жағдайында, егер ... ... адам ... ... бағытталмаса, немесе
қылмыс құрамының субъективтік жағының міндетті белгісі блып табылмаса, іс-
әрекетті ҚР ҚК-нің 96 – б. 2 – ... «В» ... ... адамды
өліміне қолсұғушылық ретінде ... ... Егер ... ... ... ... ал, ... адамды кепілге алу кезіндегі
қоғамдық қауіпсіздік болса, бірақ абайсызда адам өліміне ... өзге ... ... бұл ... ҚР ... 234 – б., 3 ... ... ҚР ҚК-нің 234 – бабының ескертуіне сәйкес кепілге алынған адамды ... ... ... талап етуі бойынша босатқан адам, егер оның ... өзге ... ... ... ... жауапшылықтан
босатылады. Отандық заңдылықта адамды кепілге алу қылмысына ... ... ең ... рет 1997 жылы жаңа ... Кодекс қабылданғанда
енгізілді. Бұл норма кінәліге адамды кепілге алғаннан кейін ойлануға және
жәбірленушіні ... ... ... сонымен қатар, жәбірленушіге
қатысты өзге е күштеу әрекеттерінен ... ... ... деп ... қатар, кейбір заңгерлер жаңа Қылмыстық кодекс күшіне ... ... ... ... новелла іс жүзінде жәбірленушілердің
мүдделеріне қарағанда қылмыскерлердің мүдделерін көздейді деген ... оны ... ... мен ... ... ... ... толығымен алып тастауды ұсынды [50, 272 б.]. ... ... ... ... ... ... түсінуі (мысалы, кепілге алынған
адамның қай жерде ұсталып отырғаны ешкімге ... ... ... оның өз ... ... ... талап етуі бойынша босатуы қажет.
Егер кінәлі заңда билік өкілдеріне қарсыласу барысында ... ... ... мәжбүр болса, немесе, одан әрі қарсыласуды сенімсіз деп
санаса кепілге алынған адамды босату ерікті деп саналмайды.
Адамды кепілге ... ... ... ... ... ... ... өзге қылмыс құрамы болмаса ғана орын алуы мүмкін.
Егер кінәлі кепіле алынған адамдарды босатқанымен оның іс-әрекеттерінде
өзге қылмыстың құрамы (қаруды, жарылғыш заттарды ... ... ... ... оның ... зиян келтіру, кісі өлтіру, т.б.) бар
екендігі анықталса, онда кінәлі осы ... үшін ... ... ... кепілге алынған адамды босату егер ... ... ... ... алғанымен оны босатса, және егер де
босату жәбірленуші ... өзге ... ... ... ... ... асырылса, немесе егер де босатудың шарты ретінде ... да ... ... қойылмаса, ерікті болып табылады дегенпікірбасым. Сонымен,
жоғарыда аталған жәбірленушіні босатудың ... ... ҚР ... ... бабының ескертуіне сәйкес екі шартты қамтиды:
Біріншісі – кінәлінің жәбірленушіні заңсыз ... ... және ... ... ... Бұл шарт қажетті
(міндетті) болып табылғанымен ... ... Егер бұл шарт ... ... ... ... да, ... да мүмкін, ал егер бұл шарт
болмаса ... ... ... – шарт бойынша босату жәбірленуші немесе өзге ... ... ... ... ... асырылуы немесе босатудың
шарты ретінде қандай да бір талаптар мүлдем ... орын алуы ... шарт орын ... ... ... ... бар-жоқтығын анықтау
жәбірленушіні босату ... ... я ... ... ... ... адамды
кепілге алу қылмыстық жауаптылықтан босатудың шарттары болып есептеледі:
а) ... ... өз ... ...... ... ... іс-әрекеттерінде қылмыстың өзге құрамының болмауы. 
1.4 Адамды кепілге алудың субъектісі
Қазақстан Республикасы ҚК-нің 14-бабы ... ... ... ... бір жасқа толған есі-дұрыс физикалық тұлға танылады. ... ... ... да ... ұғым ... ... ... заңды тұлғалар танылмайды. Азаматтық және
әкімшілік құқық болса, қылмыстық құқыққа қарағанда заңды ... ... ... деп ... ... ... та болмайды. Қылмыстың
субьектісі жалпы және арнаулы болып екі ... ... Есі ... ... ... ... толу және жеке адам болу ... белгілер қандай
да болмасын қылмыстарға тән, ... ... Бұл ... ... ... ... ... саласындағы қылмыстардың субьектісі арнаулы
субьект қатарында орын алады.
Қылмыстың ... ... ... тергеу және сот органдарының
тәжірибелік қызметінде үлкен маңызға ие. ... ... үшін ... ... орын ... Кудрявцевтің ойынша кінәлінің жасы, бұрынғы соттылығының болуы
және арнаулы субьект сияқты субьектінің бірқатар белгілері қылмысты ... ... ... деді (51, 186 ... ... ... ... субьект деп қосымша, ерекше белгілері ҚК-
тің бірқатар баптарының диспозициясында көрсетілген ... ... бар ... ... (52, 138 б.(.
Арнаулы субьектінің ұғымына байланысты құқықтық әдебиеттерде 1950
жылдардың аяғынан бастап үш түрлі көзқарастар ... ... ... ... ... (В.С. ... А.А. ... субьект қатарына қылмыстардың барлық субьектілерінің жалпы қасиетін
иеленетін тұлғаларды ғана емес, сонымен ... тек ... ... ... бар ... ... топтағы авторлардың пікірінше арнаулы субьект деп ҚК-тің тиісті
баптарының диспозициясында көрініс тапқан, ... ... ие ... Бұлардың айтуынша арнаулы субьектінің белгілері Қылмыстық
кодекстің жекелеген диспозицияларында нақтылы ... жөн ... ... ... ... ... басқа, олар заңда
міндетті түрде нақтылы белгілері көрсетілуі немесе одан тікелей ... ... ... ... арнаулы субьект деп осыған дейін
айтылған ұғымдардың бірқатарымен келісе отырып, айтылып кеткен ... ... ... көрсетпейді немесе толық ашпайды. Оның пікірінше
арнаулы субьект деп қылмыс құрамы шегінде сипаттайтын және ... ... ... саралау үшін қажетті елеулі белгілер жатқызылады деді (53, 8-
9 б.б.(.
Құқықтық ... ... ... ... ... ... да топтастырулар бар: Н.С. Лейкина мен Н:П: ... ... ... ... ... ... ... жағдайы бойынша (шетелдік ... жоқ ... ... ... ... ... атқаратын жұмысының ерекшелігіне қарай лауазымды жағдайын сипаттайтын
белгілер;
- демографиялық белгілер-жасы, жынысы, туыстық қатынастар;
Заңи ... ... ... субьектісінің ұғымы және белгілерінің
анықтамасына байланысты бірыңғай көзқарас жоқ дей келе ... ... ... ... ... қажетті белгілерінен (есі
дұрыстық,белгілі бір ... ... ... ... ... ... үшін
қылмыстық жауаптылыққа тарту ... ... ... ... ... тиісті адам танылады деді (54, 39-46 б.б.(.
Соңғы кезде Қазақстан Республикасы және Ресей Федерациясының «Қылмыстық
құқығының» ... ... ... қылмыстың арнаулы субьектісін
топтастыруда әр ... ... бар. ... ... ... төрт ... бөлді: азаматтық құқықтық жағдайын сипаттайтын
белгілер; демографиялық белгілер; лауазымдық жағдайын, ... ... ... ... ... бұрынғы әлеуметке қарсы іс-әрекетімен
немесе қылмыстарды бірнеше рет жасауымен сипатталатын белгілер.
С:С.Молдабаев және С.Рахметов арнайы субьектінің ... ... ... жәбірленушімен өзара ... ... ... және ... ... ... ... жағдайын немесе әлеуметтік рөлін сипаттайтын белгілер.
Арнаулы субьектінің осындай ... ... ... ... ... ... береді:1) құқықтық жағдайына байланысты; ... ... ... 3) әлеуметке қарсы іс-әрекет (55, 75-76
б.б.(.
А.Н. Ағыбаев та арнайы субьектіні жоғарыға ... ... ... ... (48, 90 ... ... Г.Н. ... арнаулы субьектіні белгілері бойынша
мынадай үлкен үш топқа бөледі: а) құқықтық жағдайы; ә) тұлғаның ... б) ... ... ... қатынасы (56(.
Біз зерттеп отырған қылмыстарға келсек субьект ... есі ... ... ... ... заңда көзделген белгілі бір жасқа толған
жеке адам қылмыстық заң ... ... ... бола ... ... ... қандай? Егер қылмыс жасаған жеке тұлғаның бойында,
есі дұрыстық, қылмыстың заң тағайындаған жасқа жету сияқты белгілер болса,
ол ... ... үшін ... жауап беруге қабілетті. Қылмыстың
субъектісі тек жеке ... ғана бола ... ... ... ... ... ... туындайды. Мысалы, ҚР ҚК-нің 6, 7, 14 ... ... ... ... шетел азаматтары және
азаматтығы жоқ тұлғалар қылмыстық және қылмыстық жауаптылықтың субъектілері
болу мүмкіндігі туралы айтылған. ... ... ... ... есі
дұрыс, яғни өзінің әрекетін ... ... ... оның шын
мәніндегі сипаты мен қоғамға келтіретін қауіптілігін түсінуге ... жеке ... ... ... Ал, ... ... байланысты мұндай
қабілеттен айырылған есі дұрыс емес (ҚР ҚК 16 - бабы) тұлғалар ... бола ... ... ... сау ... да сана мен ... белгілі бір жасқа толғанында ғана ... ... ... – қылмыстық заң қылмыс жасаған тұлғаны ... ... ... жас ... ... Бұл ... үш белгі қылмыс
субъектісінің ортақ заңды белгілері болып табылады. Олар ... ... ... міндетті белгілер болып табылады және бұлардың біреуінің
болмауы іс-әрекетте қылмыс құрамының жоқтығын білдіреді. Сонымен ... ... ... ... ... ... тиісті қылмыстың субъектісін
сипаттайтын жалпы ғана емес ... да ... бар ... ... ... ... қызметке қарсы қылмыстардың
субъектісі болып әскерге шақырылып, міндетін өтеп жүрген немесе ҚР Қарулы
күштерінің, басқа ... және ... ... ... ... ... ... қызметкерлер ғана сол сияқты запастағы азаматтар
әскери жиында жүрген ... және де ... ... тұлғалар табылады. Бұл
қосымша белгілер тиісті тұлғаны қылмыстың арнайы субъектісіне айналдырады.
ҚР Қылмыстық кодексінің ... ... ... ... алу ... – 14 ... ... ақыл есі дұрыс жеке тұлға.
1.3 Ауырлататын мән-жайлары бар ... ... ... ... ... ... бір ... сараланатын болса да оның
қоғамдық қауіптілігі әртүрлі болып келеді, сондықтан қылмыстық ... ... ... сипаттайтын жалпы нормамен қатар, әрекеттің
ерекшеліктерін ескеріп оны сараланған ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық жауаптылық пен қылмыстық ... ... ... Бұл ... адамды кепілге алу қылмысына
қатысты да айтуға болады.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодесіне 234-бабының 2 және ... ... ... ... алу қылмысының сараланған және ерешке
сараланған құрамдары белгіленген.
Адамды кепілге алу қылмысының сараланған ... ҚК ... ... сәйкес:
а) адамдар тобының алдын ала сөз байласуы бойынша;
б) бiрнеше рет;
в) ... ... ... ... күш ... ... қаруды немесе қару ретiнде пайдаланылатын заттарды қолдана отырып;
д) көрiнеу кәмелетке толмаған адамға ... ... ... ... ... мәлiм әйелге қатысты;
ж) көпе-көрiнеу дәрменсiз күйдегi адамға қатысты;
з) екi ... одан да көп ... ... пайдакүнемдiкпен немесе жалдау арқылы жасалса адамды кепілге алуға
жатады.
Сонымен қатар қылмыстық заңнама адамды кепілге алу қылмысының жасалуын
және құрамдық ... ... ... сараланған құрамдарын бекіткен,
олаға ҚК 234-бабының 3-бөлігіне сәйкес:
а) ұйымдасқан ... ... ... ... ... немесе өзге ауыр зардаптарға әкеп
соққан, адамды ... ... ... ... құрамдарды тереңірек зерттеу мақсатында әрқайсысына
жекелеп тоқталып өтейік.
Алдын ала сөз байласып адамдар тобымен адамды ... ... ... ... ... статистикаылық
мәліметтер соңғы жылдары әр ... ... ... ... ... Әрбір үшінші қарақшылық және әрбір ... ... ... ... ... ... ... тобының алдын ала сөз байласып жасауы қылмыстың
жасауын ... оның ... ... ... Алдын ала сөз
байласып адамды кепілге алу болып танылуы үшін онда ... ... ... ... екі ... одан көп адам қатысуы керек (57, 195 б.(. ... ... ... ала сөз ... ... кезде әр қатысқан адам адамды
кепілге алу қылмысына байланысты рольдерді бөліп алуы керек, ... ... ... күштеп ұстауға және және оның орынын ауыстыруға тікелей
қатысуы керек.
Адамдар тобының алдына ала сөз байласуы бойынша ... ... ... ... ... ... ... қол сұғушылық жасау ... ... ала сөз ... тану ... Бұл жағдайда сөз байласу деп
адамды кепілге алу ... ... ... пайда болған немесе алдын ... ... ... айтамыз. М.Хожаевтың «алдын ала сөз байласу – ол
адамды кепілге алу объектісін, орны мен ... оны ... ... әдіс-
тәсілін, қылмыстық топтың мүшелерінің рольдерін, қылмыстың ізін жасыру
жолдарын жасыру тәсілін анықтаудан ... ... ... ... ... Хожаевтың пікіріне сүйенсек, қатысушылар арасында сөз байланысу әр
кезде қылмысты нақты орындағанға дейін жасалады, яғни оларды қылмысты толық
жоспарлауға, оны ... ... ... ... болады [58, 210
б.].
Адамды кепілге алу ... ... ... ... ... ... бағытталғандығын білдіреді. Ол деген ... ... ... ... ... қоса орындаушылық белгісі болады. Адамдар
тобының ... ала сөз ... ... ... ... ... алуда екі
не көп адамдардың қылмыс орнын алдына ... ... ... ... ... ... пікірлері дұрыс емес.
Бұл мәселені шешуде топ түріндегі негізгі белгіні ашпай қарастыру толық
болмаған еді. Р.Р.Галиакбаров ... тән ... ... ... ... ... екі не одан да көп ... қатысуы;
екіншіден, әр қатысуының ... не ... ... ... ... ... үшіншіден, әрекеттердің біріктілігі, яғни бір қорытынды
мақсатқа ... ... ... ... ... ... ... бірге жасалуы жөніндегі
білуі және әрекеттердің алдын ала келісілуі; алтыншыдан; қылмысты ... ... ... ала сөз ... болуы [58, 210 б.].
Сонымен қоса, топ құрамындағы әр қатысушы ... ... ... ... ... ... және есі ... болуы керек екендіген
де ұмытпау керек.
Бiрнеше рет жасалған адамды ... ... ҚК ... 2-бөлігінің б) тармағы бойынша осы бап бойынша екі
немесе одан да көп ... ... ... рет ... ... ... алу
деп танылады.
Бұл ҚК 234-бабының 2-бөлігінің б) тармағымен ... ... бір емес ... ... ... ... әрекетінің қоғамдық
қауіптілігін сипаттайды.
ҚК Ерекше бөлімінің белгілі бір бабының ... ... ... екі ... одан да көп ... ... ... бірнеше
рет жасалуы деп танылады. ҚК Ерекше ... ... ... екі ... одан да көп ... жасау ҚК арнайы көрсетілген
жағдайда ғана бірнеше рет жасалған деп танылуы мүмкін.
Бір адаммен ... ... рет ... ол адам үшін қылмыс
кездейсоқ эпизод емес, оның санасында қалыптасып қалған ... ... ... ... ... ... бірін орындау құқық
бұзушыға нақты тәжірибе береді, ол ... ... ... ... ... ... ... рет жасалған деп санау үшін әрбір әрекет
жеке қылмыс құрамын құрастыру керек ... ... ... яғни ... келесі қылмыстан кішкене болсын уақыт аралығымен ажырауы ... ... ... ... жеке ... ой ... болуы тиіс.
Өмiр мен денсаулыққа қауiптi күш қолданып адамды кепілге алу.
ҚР ҚК-нің 234-бабының в тармағымен адам өмiр мен ... ... ... адамды кепілге алу үшін қылмыстық жауаптылық қарастыралады.
Бұл көрсетілген сараланған ... ... ... алу ... оның өмірі мен денсаулығына қауіпті күш қолданғандығын
білдіреді.
Қару немесе қару ... ... ... ... адамды
кепілге алу.
ҚР ҚК-нің 234-бабының «г» тармағымен қару ... қару ... ... қолданып адамды кепілге алу үшін ... ... Қару ... ... ... бұл ... қаруды оның
тікелей арналған мақсаты бойынша пайлану деп түсінеміз, яғни тірі ... үшін ... ... ... ... үшін ... ... ретінде пайдаланатын өзге де ... ... ... ... ... ... өзде де денсаулық пен өмірге елеулі
зиян ... ... ... ... ... кез ... зиян келтіретін
заттарды жатқызамыз.
Адамды кепілге алуды баптың осы тармағымен саралаған кезде қару алдын
ала дайындалды ма ... ... ... ... ... алынды ма, зауыттан
жасалған ба немесе қолдан жасалған ба екені ерекше мәнге ие ... қоса ... адам ... ... ... үшін қарудың макеттерін
имитациялап көрсетсе де, ол қарумен қорқытқан ретінде сараланады.
Қару және қару ... ... өзге де ... жәбірленушіге
қатысты ғана емес, сонымен қатар адамды кепілге алу ... ... ... ол ... ... ... ... да қатысты қолданылуы мүмкін.
Қару қолдана отырып адамды кепілге алу кезінде кісі өлтіру орын алса,
ол Қылмыстық кодекстің тиісті баптарымен ... ... [60, 355 ... ... ... ... қатысты адамды кепілге алу үшін
қылмыстық ... ҚР ҚК ... ... «д» ... Адамды кепілге алу қылмысының ... ... ... білу ... бұл сараланған белгі бойынша арнайы
объектінің болу ... ... ... Яғни осы ... ... үшін ... 18 жасқа толмаған болуы керек. Бұл жерде міндетті
жағдай адамды кепілге алушы ... ... ... және білу ... ... ... көрiнеу мәлiм әйелге қатысты адамды кепілге
алу үшін ... ҚР ҚК ... ... «е» ... ... ... ... көрінеу әйелге қатысты адамды
кепілге алуды жасай отырып, кінәлі әйелге және болашақ нәрестенің ... ... ... оның ... ... ... жоғарылай
түседі.
Қылмыс оның қылмыстық заңнамамен қорғалатын объектіге қол сұғуымен зиян
болып келеді, ал егер ол бір емес екі не одан да көп ... ... ... қол ... онда оның ... қауіптілігі де
сәйкесінше еселене түседі.
Осыны ... ... заң ... ҚК ... ... «з»
тармағымен екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... ... ... жазаны қатаңдатып бекіткен.
Екі немесе одан көп адамды кепілге алу ... бір ... ... екі ... кепілге алумен сипатталады және ол әрекет ... ... ... ... ... және ... адамды
кепілге алудың арасында уақыттағы үзіліс болады, бірақ бұл жерде кінәлі
адам алдын ала ... ... екі не көп ... кепілге алу ниетін басшылыққа
алғандықтан, ол адамды бірнеше рет кепілге алу емес, екі немесе одан да ... ... алу деп ... жерде жеке қылмыс пен қылмыстардың көптілігін ажыратып алу керек.
Б.В.Леонтьевтің ... ... ... ... бір ... ... бір кінә ... тұратын және ҚК Ерекше бөлімінің бір бабымен
сараланатын әрекет» [61, 210 ... жеке ... ... ... ... Ерекше бөлімінің бір
нормасымен қарастырылған қылмыстың бір құрамы. Сондай-ақ жеке қылмыстардың
мазмұны күрделі ... ... олар ... ... құралылып,
нәтижесінде бір қылмысты құрайды. Ондай жеке қылмыстарға жалғаспалы,
созылмалы және ... ... ... ... қылмыс деп қорытынды қылмыстық әрекет бірнеше ... ... ... қылмысты айтамыз, яғни бірнеше әрекеттер
бір қылмыстық мақсатқа бағытталып, жиынтығында бір ... ... ... деп ондағы әрекет қандай да бір уақыт ... ... ... ... ... ... және ... жасалуы мүмкін.
Құрамды қылмыс ол екі өзара бөлек әрекеттен тұрып, бірақ өзіндік ішкі
бірлік пен байланыс нәтижесінде бір ... ... ... ... 234-бабының 2-бөлігінің и) тармағы ... ... ... ... кепілге алу сараланған құрамы
көрсетілген. Осы баппен адамды кепілге алуды ... үшін ... ... да ... пайда табу ниеті болуы тиіс
Жоғарыдағы көрсетілген сараланған құрамдар үшін заң ... ... ... ... тәркiлеп немесе онсыз он жылдан он бес жылға
дейiнгi мерзiмге бас бостандығынан айыру ... ... ... ... ... ... ... 2-бөлімінде
көрсетілген әрекеттер егер ұйымдасқан топпен жасалған, кепілге алынған
адамды ... ... ... ... ... жәбiрленушiнiң
өлуiне немесе өзге ауыр зардаптарға әкеп соқса, ерекше жауаптылықты ерекше
ауырлататын мән жай ... ... ҚР ҚК ... ... ... ... ... бөлік пен бүтін арасындағы нормалардың
бәсекелестігі болған кезде бүтін норма ... ... ... 234-баптың 2-бөлігінің «в» тармағымен қамтылған болса, оны өзге
денсаулыққа қарсы қылмыстар үшін жауаптылық белгілейтін ... ... ҚК ... 3 ... ... ... ... адамды
кепілге алу сараланған құрамы белгіленеді.
Бұл белгі қылмысқа қатысу нысандарын анықтағанда ... ... ... ҚР ҚК ... ... ... «егер қылмысты бiр немесе бiрнеше
қылмыс жасау үшiн күнi бұрын бiрiккен адамдардың ... тобы ... ... топ ... ... деп ... және өзге де қатысушылықпен жасалатын қылмыстар үшін
жауптылық көздейтін ... ... ... ... ... 21 ... 2001 ... ҚР Жоғарғы сотының №2 нормативтік қаулысына
сәйкес ұйымдасқан топтың ... ала сөз ... ... ... ... оның ... мен тұрақтылығы болып табылады.
Ұйымшылдық белгісі адамдар тобы мен ... ... ... ... ... ... Ұйымдасқан топ бірігіп қылмыс ... және ... ... табу мақсатымен құрылады. Ұйымшылдық
белгі ұйымдасқан ... ... ... ... және оған келесі
белгілер тән: ұйымдасқан құрылымдардың болуы, топтың ішкі ... ... мен ... ... ... қылмыс жасауды
жоспарлау, рольдерді бөлу.
Жоғарыдағы көрсетілген қаулыға сәйкес, ұйымдасқан топқа ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен қоса топ
мүддесіне өзге де әрекеттер жасау да жатады, яғни басшылық, ... ... ... қамтамасыз ету және мәліметтер жинау.
Ұйымдасқан топпен жасалған адам ұрлаудың тағы да бір ... ... ... ол ... ... ... ... Р.Е.Кайдаровтың
жазуы бойынша топтың тұрақтылығы туралы қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... дайындау, қатысушыларды азғыру
және таңдау, олардың арасында рольдерді бөлу, қылмысты жасыру шараларын
қамтамасыз ету, ... ... ... көруге болады [62, 80 б.].
Бұл белгі ұзақ созылмалы уақытқа қылмыс жасау мақсатында ... ... ... ... ... ... ... қылмыстық құқық
теориясында ұйымдасқан топтың бұл белгілеріне ... ... жоқ. ... ... ... ұйымдасқан топты
ұйымдастырушылықтың жоғарғы дәрежесі сипаттайды ... ... ... ... ... ... ... дәрежесі ажыратады дейді. Заң
әдебиетінде ұйымдасқан топтық белгісі ретінде біріккендік (сплоченность)
белгісін көрсетеді. ... 21 ... 2001 ... ҚР ... ... ... біріктілік – ұйымдасушылықтың жоғарғы дәрежесі болып
табылады, және осы ... ... ... ... топ ... ... ... үлкен қылмыстық қауымдастықтармен адамды кепілге алу
кеңінен тарап отыр. Адамды ... ... ... ... ... ... ... әсер ететіндігін біліп алған.
Сонымен адамды кепілге алу ... ... ... болса,
оған ұйымдасқан топ белгісін сәйкестендіруге болмайды, өйкені ол ... ... ... ... ҚР ҚК-нің 234-бабының 3-бөлігіне қылмыстық
қауымдастықпен адамды кепілге алу деген тағы да бір ... ... ... ... ... ... ... мақсатында жасалған, адамды кепілге
алу бұл қылмыстың келесі ерекше сараланған құрамы болып табылады (ҚК ... ... ... шындығы көрсетіп отырғандай әлемде адамды кепілге
алу, оны өзге де теріс мақсаттарға пайдалану жағдайлары көбейіп отыр.
Адамды ... алу осы ... ... үшін ... ... ... ... яғни адамды қаңдай да бір мақсаттарға пайдану.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу
туралы 2 наурыз 2006 жылғы ҚР ... ... бұл ... ... ... ... ... ҚК 234-бабының ескертпесі жаңа
редакциясында ... ... ... ... өз еркiмен ... ... етуi ... ... адам, егер оның iс-әрекеттерiнде өзге
қылмыс құрамы болмаса, ... ... ... ... 3-бөлігі абайсызда жәбiрленушiнiң өлуiне ... ... ... әкеп соққан адамды кепілге алу үшін жауаптылықты
қарастырады. Егер адамды кепілге алу ... ... ... өлуі немесе
денсаулығына ауыр зиян келу ... өзге де ... ... ... осы ... ... керек. Бұл ретте ол қос нысанды кінәлі
адамды кепілге алу болып саналады.
Адамды кепілге алу ... көп ... ... ... ... ... табылады. Жәбірленушіні таңдап алған соң оның соңынан аңду жүргізеді.
Бір қылмыскерлер оның жұмысының ... ... ... келуі, кетуі,
қозғалу бағыты), басқалары жәбірленуші ұстап отыратын орынды дайындайды, ал
үшіншілері ... ... ... дайындайды. Адамды
кепілге алудың бір ерекшелігі 100 ... ... ... ... ... ... ... барлығын бір адам жасай
алмайды, осы себептен адамды кепілге алу үшін ... ... ... ... ... ... ақша алу мақсатымен адамды кепілге ... апта бойы ... ... ... оның әдеттерімен танысады.
Кешкі сағат 10 шамасында жәбірленуші итін қыдыртуға шыққанда А-ны ... ... ... басқа мүшелері жәбірленушіні ұстап отыру ... ... ... отырған.
Адамды кепілге алу үшін қылмыстық жауаптылықты қарастыратын ҚК 234-
бабының ерекше белгісі оның ... ... ... ... бірініші
бөлігіне сәйкес кепілге алынған адамды өз еркімен ... ... егер ... өзге ... ... болмаса, қылмыстық жауаптылықтан
босатылады.
Өз еркімен бас тарту ... ... ... ... ... ... ... сезіне отырып, ары қарайғы әрекеттерінен бас
тартып, жәбірленуші ... ... ... ... оның ... немесе босатады. Жәбірленушіні босату бастамасы адам ... ... ... органдарының қызметкерлерінен немесе өзге де
тұлғалардан шығуы мүмкін.
Босату туралы ... ... ... үшін ... ... Ол ... деген жан ашырлық, жауаптылықтан қорқыныш тағы да ... ... ... ... үшін ... ... бірақ басқа қылмыс
құрамының элементтері бар ... үшін ... ... ... ... қару ұрлау және т.б.
1.6 Адамды кепілге алу қылмысын өзара ұқсас қылмыстардан ажырату
Ұқсас қылмыстарды бір бірінен ... ... ... ... бірі болып табылады. Қылмыстық құқық теориясында қылмысты
саралау ... ... ... ... ... ... бір
сатысы ретінде қарастырылады. Ол алдын ала тергеу (анықтау мен тергеу), сот
отырысында, ... және ... ... ... ... қызметтерімен жүзеге асырылады.
Б.А.Куриновтың айтуы бойныша, қылмысты ... ... ... ... ... бір орынды алады, себебі басқа құқықтардың
қолданылуының барлық кезде алғышарты болып табылатын осы. ... тек ... ... ... ... ғана ... ... шараларының
қайсысын қолданатындығымызды айқындаймыз. Осының ... біз ... ... ... ... ... [63, 310 б.].
Кейбір ғалымдардың пайымы бойынша, қылмысты саралау ... ... ... болып табылады және оны терең меңгеру әділ соттың қатаң
заңға сәйкес жүзеге асырылуын ... ... ... ... ... бір
іс бойныша саралауды жүргізу, оған ... ... да әділ ... іске
асырады.
Құқықтық білімдер туралы энциклопедиялық сөздікте «Қылмысты саралау»
деген түсінікке анағұрлым дәл және ... ... ... ... ... саралау – тиісті процессуалдық актілерде ... ... ... ... ... бір құрамға сәйкестендіру
болып табылады». Келесідей түсіндірме: қылмыс бұл кінәліге жазалау шарасын
және ... да ... үшін ... ... ... ... негіз болып
табылады; б) қылмысты саралау қылмыстық іс жүргізуде заңдылықтың қатаң
сақталуын ... ... в) ... ... бұл қылмыс үшін тек қана
қылмыстық заңда ... бап ... ... ... ... ... ... қылмысты саралау оған қылмысқа құқықтық баға ... ... ... бар бапқа сәйкес жауаптылық тағайындау болып табылады.
Сонымен қатар қылмысты саралау бұл ... бір ... ... ... бір өмір жағдайына қолдану болып табылады. Қылмысты ... ... ... ... немесе оны өзгертудің бірден бір негізі ... ... ... ... қате тек қана ... жаза мен бұлтарпау
шараларын қолдануды ғана емес, ... да ... ... ... ... ... жіберу, амнистияны қолдану немесе мүлдем
қолданбау, мүлікті тәркілеу және т.б.) пайда ... ... ... ... саралаудан жазаланушыға дұрыс жаза түрін ... ... ... ... қылмыс жасаған адамға әділ жаза
тағайындау мүмкін ... ... ... ... ... ... ... бөлігімен жасалған қылмысты (жай кісі өлтіру)
96-баптың екінші бөлімінде көрсетілген қылмыс деп сараланып кетуі мүмкін.
Осыған сәйкес қолданылатын ... да ... ... қарағанда
бірталай болып келеді.
Адамды кепілге алу қылмысына ... ... бұл ... саралау
мәселелрі бойынша да біршама қиындықтар бар.
Адамды кепілге алу (234-бап), бас бостандығынан заңсыз айыру (126-бап)
және адам ұрлаудың ... ... және ... жақтарының
ұқсастығы осы қылмыстардың бір бірінен ажырату кезінде және ... ... ... ... тудырады.
Осы қылмыстардың негізгі айырмашылықтары келесідей болып келеді:
– қылмыстың ... ... ... ... алу ... болу ... қоғамдық қауіпсіздік болып келеді, ал адам
ұрлау мен бас бостандығын заңсыз айыру ... қол ... жеке ... бас ... ... кепілге алу кезінде бос бостандығынан айыру қылмыс ... ... ... ... табылады. Сондықтан кепілге алу
фактісі мемлекет, ... ... ... ... жариялып,
ол мемлекетті, жеке және заңды тұлғаларды ... ... ... ... ... ... ... адам ұрлау мен бас бостандығынан ... ... ... ниетпен осы қылмыстарды жасап отырса да, оны
көпшілікке жариялауға мүдделі емес. Көп ... ... ... ... бірі құқық қорғау органдарына
ештеңе хабарламау. Адамды кепілге алу мен бос ... ... ... ... оны ... ... ... және
талаптың мазмұны жарияланбайды, ... ... ... ... мен ... ғана жарияланады,
қылмыстың болғандығы туралы білетін адамдардың шеңбері өте тар.
Қылмыс субъектісі өз ... ... ... ... емес;
Адамды кепілге алу кезінде қылмыстың мақсаты саяси реңге ие болуы
мүмкін, ал дам ... ... ... ... ... бас ... айырудан қарағанда жәбірленушінің
тұрғылықты орны оның еркінен тыс ... яғни ... ... ... ... алу ... өзінің субъективтік жағы бойынша адам ұрлау
қылымысы сияқты тікелей қасақаналықпен сипатталады. Кінәлі адам ... ... ... ала ... мемлекеттi, ұйымды немесе азаматты қандай
да бiр iс-әрекет жасауға немесе қандай да бiр iс-әрекет ... ... ... түсінеді және сол әрекеттердің болуын тілейді.
Адамды кепілге алу қылымысына қарағанда адамды ұрлауда кінәлі адам
басқа ... оның ... тыс оның ... ... ... және ... Сондықтан осы екі қылмыстың құрамының интеллектуалдық моменттері
әртүрлі. ... ... ... алу ... кінәлінің санасымен адамның
қоғамның қауіпсіз өмірін қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... атап ... ... қауіпсіздігі, ұйымдардың дұрыс
қызметін бұзу.
ҚР Қылымыстық кодексінің 234-бабымен көрсетілген адамды ... ... ҚР ... ... ... заңсыз бас бостадығынан ... ... ... ... Осы екі қылмыс құрамдарын біз қылымыстың
объективтік жақтары бойынша ажырата аламыз. Адамды кепілге алу ... жағы ашық ... ... ... не ... ... ... орнын
оның еркінен тыс ауыстырудан тұрады. Бұл ... адам ... ... ... қозғалу бостандығынан айырылып қана қоймай (осы белгі
болғанда ғана бас бостандығынан айыру туралы сөз ... ол ... ... тыс ... Ал ... ... заңсыз бос
бостандығынан айыру қылымысында адам өз еркі бойынша кеңістікте қозғалу
мүмкіндігінен ... ... ... қою, байлап қою және т.б.).
Өз кезегінде адамды кепілге алу қылмысының тікелей қасақаналығының
интеллектуалдық ... ... адам ... ... отырып басқаның
бостандығынан айыруын түсінумен ... ... ... алу
қылмысының субъективтік жағының міндетті белгісі арнайы мақсаттың болуы -
мемлекеттi, ұйымды немесе азаматты қандай да бiр ... ... ... да бiр ... ... ... ... ету мақсаты. Қарастырылып
отырған қылмыстарды жасаудың ниеттерін әртүрлі болуы мүмкін.
2 АДАМДЫ КЕПІЛГЕ АЛУДЫҢ КРИМИНОЛОГИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
2.1 Адамды кепілге алу қылмысының ... ... мен ... кең ... ... көрсеткіштеріне оның деңгейін
(тіркелген қылмыстар мен айқындалған қылмыскерлердің абсолюттік саны),
сондай-ақ өсу ... ... ... Е. ... ... ... анықтау үшін оның сандық көрсеткіштерін қолдану
керек [64, 19 б.].
Адамды кепілге алу қылымысы ... ... ... қылмыс болып
саналатындығына қарамастан оны саны бүгінгі күні өсіп ... ... ... бұл қылмыстың түрі көбінесе инфраструктурасы ... ... мен ... ... ... адамды кепілге алу
қылымысының жәбірленушілері әлеуметтік жағынан қамтылған адамдар, олардың
жақын-туыстары және ... ... ... ... келеді. Қылмыстық
істерді талдай отырып адам ... ... ... ... ... пайыздық көлемде олардың ұрлану жиілігін көрсетуге
болады.
Қызмет түріне байланысты:
– жеке коммерциялық ... ...... осы ... ... – 10%
– бірлескен кәсіпорындардың қызметкерлері – 6%
– сауда және қызмет ... ... ... басшылары – 7%
– мемлекеттік қызметкерлер мен жұмысшылар – 10%
– студенттер – 9%
– мектеп және лицей оқушылары – 7%
– фермерлер – ... ... ... ...... мектепке дейінгі балалар – 4%
– пенсионерлер – 2%
– шетелдіктер – ... ... ... кепілге алынған адамдардардың жартысынан
көбі коммерциялық құрылымдар мен ... ... ... ... олар ... ... ... қамтылған адамдар
болып табылады. Осы көретініміз адамды кепілге алу ... ... ... ... 1990 жылы ... ... саны ... қылмыстарға
шаққанда 6,5 пайызды құраса, бүгінгі күні бұл сан 10,8 пайызды құрап ... өз ... ... ... алу ... өсу қарқынын көрсетеді.
Қолма қол ақша мен құнды қағаздарды 40 пайыз кезде ұрлаушылар кепілге
алынған адамның өзінен ... ... ... фактілерінің жартысында (50
пайыз) адамды кепілге алу ақашалай талапты жәбірленушінің туыстарына қояды,
жәбірленушілер ... ... ... ... қою ... 10 пайыз
кезедеседі. Ол адамдардың көбі коммерциялық құрылымдардың басшылары ... ... алу ... ... орны ... ... ... пәтерден, үйден, саяжайдан – 42,1%
– ауладан, үйден жақын жерден – 10,5%
– көшеден, үйден алыс ... ... ...... ... орнынан – 7,8%
– автомашинадан – 5,3%
– аэропорттан – 3,2%.
Адамды кепілге алу жүзеге асырылғаннан кейін оны ... бір ... ... ... ... ... ... отырған жерлерге байланысты келесідей
мәліметтерді көрсете аламыз:
– ұрланған қалада ... ...... ... ... ...... басқа облыстарға әкетеді – 7,3%
– кепілге алынған ... ... ... ... ... қалалық пәтер, үй – 52,6%
– ауылдық мекендегі үй – 12,1%
– гараж, сарай, үйдің подвалы – 10,4%
– қонақүй – ... ...... коммерциялвқ фирманың ғимаратында – 3,5%
– жатақханада – 3,7%
– пансионаттар мен ... ...... ... алу ... ... ... мен жағдайлары
Адамды кепілге алу қылмысының криминолгиялық белгілерін сипаттай
отырып, осы ... ... ... ... ... факторлар мен
бұл қылмыстардың болуының себептерінің түрлері туралы айта кету керек деп
санаймын.
Егер зорлықтың және жеке адамның ... қол ... ... жүргізілген зертеулерді ескере отырып келесідей факторларды ... ... ... құндылықтарының түбірімен өзгеруі, адам санасының ақша
билігін, ... ... ... ғана құндылық екен
сенімінің артуы, адам өмірі мен оның ... ... егер ол ... ... ... ... рухани дәрежесінің төмендеуі, аморализмнің кеңінен
таруы және алға қойған мақсаттарға рухани ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуне байланысты азаматтардың
әлеуметтікэкономикалық дифференциациясының өсуі мен ... ... ... ... көлемінің өсуі;
– адамдардың елеулі бөлігінің өмір салты мен әлеуметтік бағының
өзгеруі және ... ... өмір сүру үшін кез ... ... қолдану, сонымен қатар қылмыс жасау.
Көп адамдар люмпенизацияға ұшырады, яғни ... ... ... ... ... күнін көру үшін кігі-гірім коммерциялық ұйымдарда
ұсақ саудамен айналысу көшті, ондай ұйымдар көбіне қылмыстық ... ... сол үшін ... адамдар қалайда болсын күнін көру үшін
криминалдық элеметтермен контактіге түсуге мәжбүр болды немесе қылмыстық
құрылымдардың ... ... ... ... ... ... ... және құқық қорғау
органдарына көмекке жүгінудің тиімсіздігіне деген сенім пайда болды.
Кең тарап адамды ... алу ... ... атап ... ... әсер ететін факторлар әсер етеді. Егер бұрын
ескі ... ... әйел ... кең тараған болса, бүгінгі ... ... ... сәйкесінше әлеуметтік қауіпсіздік те өсті,
сонымен қатар қосымша қауіпті салдар пайда болды.
2.2 Адамды кепілге алу қылмысын жасаушы қылмыскер тұлғасы
Қылмыстың субъектісі және ... ... ... ... жақын
түсініктер болғанымен, олардың сипаттаушы айырмашылықтары бар. Қылмыстың
субъектісі ол ... ... ... болса, қылмыскердің
тұлғасы криминологиялық түсінік болып табылады. Қылмыс субъектісі қандай
тұлғаның ... ... ... керектігін қарастырса,
криминологияда қылмыскердің ... ... ... ... ... ... ішкі ... сипаттайды, ол адамдағы қылмыстық ниеттердің пайда
болу себебін және т.б. ... ... ... [65, 481
б.].
Адамды кепілге алу қылмысы ... топ ... ... ала ... ... ... ... топпен жасалады. Ол адамды кепілге
алу қылымысының ... ... ... топтың бір бөлігі
ұрлауды жоспарлайды, бір бөлігі адам ұрлайды, ал келесі бір бөлігі ұрланған
адамды ұстап отыратын ... ... ... ... бір адам ... ... көретініміз адам ұрлаушы қылмыскер көбінесе ... ... ... ... ... ... алу қылымысының қылымысының көп жағдайда ... ... ... ... ... оның қатысушыларының жеке
белгілерін сипаттауға болады. Адамды кепілге алуды ұйымдастырушы ... ... ... ... ... ... ... түскен адам болып табылады, ол
бұрын қылмыс жасаған немесе бас ... ... ... ... ... ... коммерциялық құралымдардың басшылары да болуы жиі
кездеседі. Адамды кепілге алудың орындаушыларына келетін ... ... 18-30 ... ... ... болып келеді, әдетте ... ... ... жолы болмай криминалдық топтарға еніп кеткен
адамдар немесе ауылдан келген жастар.
Адамды кепілге алу қылмысын ... ... ... ... ... біледі, ол және көбінесе қорқытып алушылық қылмысымен жалғасады.
Адам ұрлаушы қылмысты 90 пайыз жағдайда пайдақорлық ... ... ... ... ... үшін ақша ... ... ол келесідей талаптар
қояды: автокөлікті «сату» құжаттарын ресімдеуге мәжбүрлеу – 7%; ... ... ... ... – 9%; қылмыскер өкілі ... ... ... ... ... қол қойдыру – 5,2%;
қарыздар мен проценттерді қайтару туралы талап – 4,7%; қандай да бір кек ... және тағы да ... ... ... алу ... және өзге де ... ... алдын алу
Адамды кепілге алу қылмысы өзінің дұрыс теориялық ... ... ... және ол ... мемлекеттің қылмыстық
саясатында ұстанып отырған қылмыстың алдын ... және ... ары ... ... қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.
Жалпы қылмыстылықты және соның ішінде адамды кепілге алу қылмысының
алдын алуда негізгі қағида ... ... ... ... ... ... заңдылық қағидасы болып келеді. Альфред Жалинский айтып
кеткендей «шара» сөзі ... ... ... ... ... ... мен шешудің бірлегі ретінде қолданылады.
Қылымыстың алдын алуда заңдылық принципін сақтау қағидасы ҚК-тің 2-
бабында да айтылып ... ... ... кодекстерде қылмыстың алдын
алу мәселесі көтерілмеген болатын.
Адамды кепілге алу ... ... алу ... ашып ... ... ... қылмыстың алдын алу мәселесіне көңіл бөліп өткенді
дұрыс санап отырмын, өйткені барлық ... алын алу ... ... ... ... ... Бүгінгі күнгі криминологиялық теорияда қылмыстың
алдын алу ... ... ... ... ретінде
жүйелендірілген.
Жалпы қылмыстылықтың алдын алудың негіздері мен қағидалары адам ұрлау
қылымысының ... алу ... ... ... ... де ... керек
және ол нақты шаралардың тиімділігін арттыру кезде қолданылады.
Құқық қорғау органдарының адамды кепілге алу қылымысының ... ... ... ... кезекте сондай көмекті қажет ететін адамдарға
бағыталуы ... кез ... ... мен бостандық тарын шектеу тек қатаң
заңға сәйкес жүзеге асырылуы тиіс, яғни ... ... ... ... ... адамға қатысты күдік туса.
Адамды кепілге алуға кінәлі ... ... ... ... біздің еліміздегі адамды кепілге алу фактілерін ашуға ... ... ... ... ... ... ... үшін жауаптылықтан босатпау қағидасы көрсетіліп отырған қылмыстың
алдын алу шараларын тиімділігін жоғарлатуды елеулі орынға ие ... ... алу ... алдын алудың тиімділігін жоғардату
қоғамның көмегінсіз ... ... ... ... ... отырған
адамды кепілге алу қылмыстарының көбі ... ... және осы ... көмегінсіз де адамды кепілге алу қылмыстарын ашу және тиісті
кінәлі адамдарды жауаптылыққа тарту қиынға ... ... алу ... ... алу ... ... мен ... асыру заң нармаларына сәйкес жүзеге асырылуы тиіс. Адамды кепілге
алу қылмысының алдын алу шараларын ... ... ... бұзу құқық
қорғау органдарына деген азаматтардың сенімдерін бұзады, ол ... ... ... ... ... ... ... алу қылмысының алдын алу шараларын жоспарлау мен жүзеге
асыру тиісінше қоғам мен халықтың бақылауында болуы тиіс.
Сондай-ақ ... ... алу ... ... алу мемлекеттік
органдардың осы ... ... ... ... шараларын белсендіруге
кешенді түрде қараусыз мүмкні емес. Шараларды ... ... ... ... қарсы, соның ішінде адамды кепілге алу қылмысына
қарсы әртүрлі ... ... алу ... ... ... ... санкіциялары үш бөлім бойынша: жай, сараланған және ... адам ... үшін бос ... айыру жазасын көздейді. Адамды
кепілге алу қылмысымен күресті және оның ... ... ... үшін ... қылмыстық-құқықтық репрессия шараларын экономиясы қағидасын ескерген де
жөн [66, 140 ... ... ... ... алу ... ... адамдарды
шетелдерге алып кету фактілерін ескере отырып, адамды кепілге ... ... ... ... ... ынтымақтастық шараларын да
қарастыру керек. Осы мақсатта жүйелі түрде адамды кепілге алу қылмысымен
күресудің ... ... ... ... ... ұрланатынын
анықтап, тиісті шараларды қолдану керек.
Адамды кепілге ... ... ... ... бірі оның
әлеуметтік салдарымен күресі болып ... оған осы ... ... ... есебі мен балауы жатады. Адамды кепілге алу
қылмысын сипаттайтын сандық және ... ... ... ... ... ... ... тиісті шараларын да анықтауға болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бүгінгі күндегі біздің мемлекетпен жүзеге асырылып отырған қылмыстық
саясатты гуманизациялау жолы ... ... ... заңды
құқықтары мен мүдделерін қол сұғушылықтан қорғау мәселесін шешу, ... ... ... ... бостандыққа деген құқықтарын қорғау
жолдарын шешуі өте өзекті мәселеге айналып отыр. Қазақстан Республикасының
қазір жүргізіп ... ... адам ... мен бостандықтарын
халықаралық станадарттарға сәйкестендіру болып табылады.
Мемлекеттің адам құқықтарын қорғауға байланысты нақты шаралар ... ... адам ... түріндегі бостандыққа қол сұғу фактілері
біздің мемлекетте орын алуда. Қазақстан Республикасының Конституциясының
бірінші бабына сәйкес ... ... ең ... ... - адам ... өмiрi, құқықтары мен бостандықтары болып табылады. Әрбір жеке
адамның өзіндік құқықтары мен ... ... ... ... ... мен жеке ... қол ... ие және олар
конститутциялық кепілмен қамтамасыз етіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдермен қамтмасыз
етіледі, соның ішінде қылмыстық-құқықтық шаралармен.
Адам ... қол ... ... ... ... ... ... нормаларынан көрініс тапқан. Мысалы
Конституцияның 1-бабына сәйкес «Қазақстан ... өзiн ... ... және ... мемлекет ретiнде орнықтырады, оның ең
қымбат қазынасы - адам және адамның ... ... мен ... біздің Негізгі заңға сәйкес мемлекеттің ең басты құндылығы адам және
адамның өмiрi, құқықтары мен бостандықтары болып ... ... ... ... жеке бас ... ... ... өзiнiң жеке басының бостандығына құқығы
барң (ҚР Конституциясы, 16 бап, 1 бөлігі). Заңда ... ... ... тек ... ... ... санкциясымен тұтқындауға және қамауда
ұстауға болады, тұтқындалған ... ... ... ... ... ... адамды жетпiс екi сағаттан аспайтын мерзiмге ғана
ұстауға болады.
Сондай-ақ Конституциямен ... мен ... ... ... ... ... жүрген әрбiр адам, заңда көрсетiлгеннен басқа
реттерде, оның аумағында еркiн ... және ... ... өз
қалауынша таңдап алуға құқығы берілген (21-бап).
Көріп ... ҚР ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін нормалардың кешені берілген.
Адамның бас бостандығын қамтамасыз етуге бағытталған конститутциялық
кепілдіктердің практикалық жүзеге ... ... ... ... ... ... ... ҚР қылмыстық заңнамасында адамның ... қол ... үшін ... ... нормалардың кешені
бар.
Адамның бас бостандығына байланысты құқықытарын бұзу қол ... ... түрі ... ... алу ... табылады. Адамды кепілге алу
үшін қылмыстық жауаптылық ҚР ҚК-нің 234-бабымен ... ... ... құқығында адамды кепілге алу институтының
тарихы күрделі және қарама-қайшы болып келеді.
Заң шығарушы адамды кепілге алу үшін қылмыстық ... ... оның ... ... ... ... мен ... сұғатынын және оның әлеуметтік қауіптілігін басшылыққа алды.
ҚР ҚК-нің 234-бабының ... ... адам ... жай ... ... ... ҚК ... 2-бөлігі бойынша қылмыстық адамды
кепілге алудың саралаған құрамдары үшін қылмыстық жауаптылық қарастырылады
және ҚК-тің 234-бабының 3-бөлігі ... ... ... алудың ерекше
сараланған құрамдары үшін жауаптылықты қарастырады. Осымен заң ... ... алу үшін ... ... ... регламентациясын
беруге тырысқан.
Бірақ адамды кепілге алу қылмыстық-құқықтық күрестің теориялық және
тәжірибелік аспектілеріне ... ... ... ... ... адамды кепілге алумен күреске байланысты және адамды
кепілге алу үшін қылмыстық ... ... ... ... әлі де ... жетілдірулерді талап етеді.
Жоғары атап өткеніміздей бірінші кезекте қылмыстық адамды кепілге алу
түсінігі ... ... ... ... ... адамды кепілге алудың
саралаған және ерекше ... ... ... ... ... ... ... өзге де ұқсас қылмыстардан ажырату мәселесі толық
сипаттап анықтауды талап етеді.
ҚР ҚК-нің ... ... ... жай ... ... ... ... белгілерін көрсетпей оны атап кетумен ғана шектеледі.
Мұндай жағдай теориялық және ... ... ... ... ... және сот тәжірибесі көрсетіп отырғандай адамды кепілге ... ... ... ... және жалпы адамды кепілге
алуға не жататыны анықталмағандықтан ҚР ... ... ... түрде пайдалану қиындықтар тудырады.
Сондықтан ҚР ҚК-нің 234-бабының 1-бөлігін диспозициясын нақтылап, оны
жай диспозициядан сипаттамалы ... ... ... және оны ... ... ... ... алынған адамды босату шарты ретiнде
мемлекеттi, ұйымды ... ... ... да бiр ... жасауға немесе
қандай да бiр iс-әрекет жасаудан тартынуға мәжбүр ету ... ... ... ... ... ... ... өгерістер енгізген жағдайда адамды ... ... ... ... ары ... ... ... болар еді.
Егер қылмыстық адамды кепілге алудың сараланған құрамдары туралы сөз
көтеретін ... ... ... ... адам ұрлауға байланысты
кейбір толықтырулар қажет деуге ... ... ... ... ... көрсетіп отырғандай жалдану арқылы қылмыс жасау фактілері жиілеп
отыр, бұны адамды кепілге алу қылмысына қатысты айтуға да болады.
Жоғарыда ... ... ... ... күшке ие ... ... ... ... ... кепілге алумен күресуге
байланысты заңнама елеулі түрде жаңа анықтаушы нормалармен ... ... ... ... ... жүзеге асады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының Конститутциясы 30 тамыз ... ... ... Қылмыстық кодексi, 1997 жылғы ... ... ... ... ... ... ескере отырып)\\ http://adilet.zan.kz/rus
3. Никифоров Б.С. Обьект ... по ... ... М. 1960 ... Коржанский Н.И. Обьект и предмет уголовно-правовой охраны Москва,
1980 г,
5. Курс советского уголовного права под ред проф член корр А Н ... ... П.С. ... В.М. ... том 2 ... М 1970 г
6. Таганцев Н.С. Русское уголовное право Часть общая 1 том отв ред
профессор Н.И. ... ... ... 1994 ... Курс ... уголовного права ... ... Т-1 ... ... 1968 ... Коржанский Н.И. Обьект посягательства и квалификация преступлений
Учеб пособие Волгоград
9. Кайржанов Е.И. Интересы трудящихся и ... ... ... ... ... ... охраны общественных отношений Изд. Л
1979 г
11. Брайнин Я.М. ... ... и ее ... ... ... ... Изд ю лит М 1963 г
12. Фролов Е.А. Спорные вопросы общего ... об ... ... ... ... ... ... 1969 г Вып №10
13. Ляпунов Ю.И. Основные теоретические проблемы уголовно-правовой
охраны природы в СССР Автореферат диссертации доктора ... ... ... ... А.Н. ... ... Жалпы бөлім Алматы “Жеті-Жарғы”
1999 ж
15. Наумов А.В. Уголовное право Общая часть Курс лекции-М 1996г
16. ... А.А. Курс ... ... ... ... ... о преступлений по советскому уголвному праву Гос изд юрид
лит 1961 г
17. Трайнин А.Н. Общее ... о ... ... Госюриздат М
1957 г
18. Гельфер М.А. Уголовное право социалистических государств-М 1973
г
19. Кулушев С.М. ... ... за ... ... ... прав ... ... Диссертация. Алматы, 2004 год.
20. Кудрявцев В.Н. Объективная сторона преступления. Москва, 1960.
21. Каиржанов Е.И. Уголовное право РК. ... ... ... ... ... В.Н. Обьективная сторона преступления Гос изд Ю.Л. М
1966 г
23. Дурманов Н.Д. Понятие преступления М.Л. Изд ... наук ... ... Г.В. ... учение об обьективной сторноне преступления
Изд. Ростовского Университета 1977 г
25. Курс советского уголовного права Том 2 ... ... 1978 г. ... Н.А. ... Н.С. ... В ... ... А.Н. Состав преступления по советскому уголовному праву ... 1951 ... ... ... ... ... Общая часть II отв.ред И.И.
Рогов, Г.И. Баймурзин М.А. Сарсембаев,-Алматы: Жеті-Жарғы, 1998 г
28. Латинско-русский словарь М. Изд “Русский язык” 1976 ... ... В.В. ... уголовно-правовой оценки общественно
опасных последствий Изд. Саратовского Университета 1989 г
30. Михлин А.С. Последствия преступления Ю. Лит М, 1969 ... ... Б.А. ... ... ... ... ... Мамутов А.М. Преступления, составляющие пережитки патриархально-
родового быта. Алматы, 1963.
33. Кулушев С.М. Уголовная ... за ... ... и
нарушение прав свободы человека. Диссертация. Алматы, 2004 год
34. .“Адамның өмірі мен ... ... ... қылмыстарды саралау
туралы” ҚР Жоғарғы Сотының Нормативтік Қаулысы 11 ... 2007 ... ... 1 06 ... ... В.Е. ... неосторожность социально-правовые и
криминологические проблемы Владивосток 1986 ... ... П.С. ... ... и ... Ю.Л. 1977 ... Нуртаев Р.Т. Борьба с неосторожными видами преступлений А-А
Наука Каз ССР 1990 г
38. ... ... 2-том ... ... казахской советской
энциклопедий А 1981 г
39. Қазақ Совет ... 5-том ... ... ... ... ... 1973 ... Люцик В.В. Учение о вине по уголовному ... ... и ... ... ... дисс на ... ... канд юрид наук алматы 2005 г
41. Волков Б.С. Мотивы преступлений ... и ... ... ... ... 1982 г.
42. Гаухман Л.Д. «Борьба с гасильственными посягательствами». ... ... ... Иванов В.Н. «Уголовное законодательство Союза ССР и союзных
республик: ... и ... М.: ... ... ... И.Н. ... охрана общественного порядка».
М.: «Юридическая литература», ... ... ... ... ... ... часть. Учебник.
/ Под ред. И.Ш.Борчашвили и С.М.Рахметова. В 2-х частях. Часть 2.
– Алматы: Институт «Данекер»
46. Курс ... ... ... ... ... ... Курс Советс уголовн права. Ч.Особ. / Отв.ред. Н.А.Беляев. ... ... ... А.Н. ... ... Ерек бөл: Алматы: Жеті Жарғы,
2000
49. Уголовное право. Особенная часть. Учебник / Под ... ... – М.: ... ... ... ... ... қылмыстық құқығы: Жалпы бөлім. ... ред. ... ... А.: Жеті Жарғы, 2001.
51. Кудрявцев В.Н. Общая ... ... ... Ю ... ... В.С. ... преступления по советскому уголовному праву М
1958 г
53. Устименко В.В. Специальный субьект преступления Изд “Вища школа”
1989 ... ... Р. ... ... ... Изд “ ... ... Алма-Ата 1977 г
55. Уголовное право Общая часть под ред. А.Н. ... И.И. ... ... Изд “Қазақ Университеті” 2005 г
56. Труды В.А. Борзенкова- www yandex ru
57. Уголовное право Казахстана. Под. ред И.И.Рогова, ... ... ... Ю.В. ... ... ... деяния
Харьков изд “Основа” 1991 г
59. Галиакбаров Р.Р. Квалификация групповых ... ... ... ... Домахин С.А. Крайняя необходимость по советскому уголовному праву
Гос Изд Ю Л 1956 ... ... ... Общая часть. Под ред. Леонтьева Б.В. – М.:
1993.
62. Кайдаров Р.Е. ... ... РК и ... его
применения в борьбе с организованной преступностью //Вестник
Межпарламентской ассамблеи, Санкт-Петербург, 1995г.
63. Куринов Б.А. Научные ... ... ... Москва,
1984.
64. Каиржанов Е. Понятие, структура и виды ... ... с. ... Флетчер Дж., Наумов А.В. ... ... ... ... ... 1998.
66. Кулушев С.М. Уголовная ответственность за ... ... ... прав свободы человека. Диссертация. Алматы, 2004 год

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 77 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адамды кепілге алу үшін қылмыстық жауапкершілік29 бет
Алдын ала тергеу барысында кылмыстык істі қысқарту40 бет
Дәлелдемелерді жинақтау және зерттеуге бағытталған қылмыстық іс жүргізудің мәжбүрлеу шараларын қолдану кезінде тұрғын үйдің қол сұқпаушылығы жағдайлары91 бет
Қылмыстық іс жүргізу қағидалары79 бет
Қылмыстық процесс74 бет
Қылмыстық сот ісін жүргізудегі заттай дәлелдемелер және дәлелдеу құқығының түсінігі54 бет
Өртке байланысты қылмысты тергеу әрекеттері66 бет
«Кәмелетке толмағадардың қылмыстық жауаптылығы».5 бет
Абайсызда жасалатын қылмыстар52 бет
Адам өлтіру қылмысын тергеуде арнайы білімдерді қолдану31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь