"Африка."


Африка- Жердің, Евразиядан кейінгі көлемі жағынан екінші үлкен материгі. Оған қарасты аралдарды қоса есептегендегі ауданы -30,3 млн. км2, аралдарсыз -29,2 млн. км2.

Африка материгі Евразиямен тығыз байланысты: оларды тек Қызыл және Жерорта тенізі бөліп тұр. Африка мен Евразия шығыс жарты шардың біртұтас құрлық массивін құрайды, бұларды басқа материктерден мұхиттардың, орасан зор кеңістіктepi бөліп тастаған.

Материктің шеткі нүктелері солтүстікте - Эль-Абьяд мүйісі (37˚20' с.е.), оңтүстікте - Игольный мүйісі (34˚52'с.е.). Африка солтүстіктен оңтүстікке 8 мың км созылып жатыр. Материктін eң жалпaқ бөлігі экватордан солтүстікте 10˚ пен 16˚ аралығында жатыр, мұнда Африка 17˚33 б. б. бастап (Альмади мүйісі), 51˚24 ш. б. (Хафун мүйісі) дейін созылып, ені 7500 км-ге жетеді.

Африка жағалауында аралдар онша көп емес. Олардың ішіндегі ең үлкені - Мадагаскар. Үнді мұхитында одан басқа Сокотра, Занзибар, Пемба, Мафия, Комор, Маскарен аралдары бар. Олар түгелдей дерлік материктен пайда болған және материкке таяу жатыр.

Атлант мұхитында материктік және вулкандық аралдар бар. Олар: Мадейра, Канар, Жасыл Мүйіс, Масиас-Нгема-Бииого, Принсипи, Сан- Томе, Аннобон.

Орографиясы жағынан әр түрлі және тым бөлшектенген Евразияғаа қарағанда Африканың жері керісінше бет кұрылысы біркелкі және пішінінің карапайым болуымен ерекшеленеді. Оның рельефінде биіктігі 200 метрден 1000 метрге дейін баратын жазықтар мен тау үстірттері басым. Жерінің 10 процентке жуығы ойпатты, ал 20 проценттен біраз астамы таулы болып келеді. Материктің шеткі бөлігі, әдеттегідей, ішкі аудандармен салыстырғанда көтеріңкі келеді. Олардың орташа биіктігі 750 метр кұрайды.

Африканың экватордың екі қапталындағы нсгізінен тропиктік-экваторлық кеңістік алабындағы орны жоғары температураның басым болуына себепші болса, ішкі бөліктерінің онша тілімденбеуі әрі тұйықтығы Африкаға тән континенттілік туғызады. Тегіс рельеeфтiң басым болуы және географпялық орны зоналықтың айқын көрінуіне жағдай жасайды. Табиғат жағдайлары біршама біртектес болып келетін ендікті бойлай созылып жатқан жалпақ өңірлер экватордан солтүстікке және онтүстікке қарай бірін-бірі заңды түрде алмастырады. Зоналық құрылым, әсіресе, материктің барынша сом және рельефі бірсыдырғы солтүстік бөлігінде айқын көрінеді.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге


АФРИКА
Африка- Жердің, Евразиядан кейінгі көлемі жағынан екінші үлкен материгі.
Оған қарасты аралдарды қоса есептегендегі ауданы -30,3 млн. км2, аралдарсыз
-29,2 млн. км2.
Африка материгі Евразиямен тығыз байланысты: оларды тек Қызыл және Жерорта
тенізі бөліп тұр. Африка мен Евразия шығыс жарты шардың біртұтас құрлық
массивін құрайды, бұларды басқа материктерден мұхиттардың, орасан зор
кеңістіктepi бөліп тастаған.
Материктің шеткі нүктелері солтүстікте - Эль-Абьяд мүйісі (37˚20' с.е.),
оңтүстікте - Игольный мүйісі (34˚52'с.е.). Африка солтүстіктен оңтүстікке 8
мың км созылып жатыр. Материктін eң жалпaқ бөлігі экватордан солтүстікте
10˚ пен 16˚ аралығында жатыр, мұнда Африка 17˚33 б. б. бастап (Альмади
мүйісі), 51˚24 ш. б. (Хафун мүйісі) дейін созылып, ені 7500 км-ге жетеді.
Африка жағалауында аралдар онша көп емес. Олардың ішіндегі ең үлкені -
Мадагаскар. Үнді мұхитында одан басқа Сокотра, Занзибар, Пемба, Мафия,
Комор, Маскарен аралдары бар. Олар түгелдей дерлік материктен пайда болған
және материкке таяу жатыр.
Атлант мұхитында материктік және вулкандық аралдар бар. Олар: Мадейра,
Канар, Жасыл Мүйіс, Масиас-Нгема-Бииого, Принсипи, Сан- Томе, Аннобон.
Орографиясы жағынан әр түрлі және тым бөлшектенген Евразияғаа қарағанда
Африканың жері керісінше бет кұрылысы біркелкі және пішінінің карапайым
болуымен ерекшеленеді. Оның рельефінде биіктігі 200 метрден 1000 метрге
дейін баратын жазықтар мен тау үстірттері басым. Жерінің 10 процентке жуығы
ойпатты, ал 20 проценттен біраз астамы таулы болып келеді. Материктің шеткі
бөлігі, әдеттегідей, ішкі аудандармен салыстырғанда көтеріңкі келеді.
Олардың орташа биіктігі 750 метр кұрайды.
Африканың экватордың екі қапталындағы нсгізінен тропиктік-экваторлық
кеңістік алабындағы орны жоғары температураның басым болуына себепші болса,
ішкі бөліктерінің онша тілімденбеуі әрі тұйықтығы Африкаға тән
континенттілік туғызады. Тегіс рельеeфтiң басым болуы және географпялық
орны зоналықтың айқын көрінуіне жағдай жасайды. Табиғат жағдайлары біршама
біртектес болып келетін ендікті бойлай созылып жатқан жалпақ өңірлер
экватордан солтүстікке және онтүстікке қарай бірін-бірі заңды түрде
алмастырады. Зоналық құрылым, әсіресе, материктің барынша сом және рельефі
бірсыдырғы солтүстік бөлігінде айқын көрінеді.
Экватордағы белгі
Біздің эрамыздан көптеген ғасырлар бұрын материктің жағалауы мен ішкі
аудандарында Азия мен Солтүстік Африканың халықтары: финикиялықтар,
египеттіктер, карфагендіктер болып тұрған. Ерте орта ғасырда Шығыс және
Солтүстік Африкаға Арабия түбегінен арабтар өткен.
XV ғасырда португалдықтар Индияға апаратын жол іздеу барысында Африканың
жағалауын зерттеген. Бұл, құл сйудасының және африка елдерін
европалықтардың басып алуынынңбастапқы кезеңі болатын. XVIIІ ғасырдың аяғы
мен ХІХ ғасырдың бас кезінде Англия мен Франция материктің ішкі жағындағы
бірнеше отарларды жаулап алды. Бұл жаулаулар кезінде ашылыстар мен
зерттеулер қатар жүргізілді. 1788 жылы ағылшындар «Африканың ішкі
бөліктерін ашуға жәрдем ететін ассоциация» құрды. ХІХ ғасырдағы
зерттеулердің айтарлықтай нәтижесі - Африканың eң ірі өзендері Нигер, Ніл,
Конго және Замбези бассейндерінің зерттелуіне байланысты негізгі
гсографиялық проблемаларды шешу болды. Орталық және Оңтүстік Африканы
зерттеп білуге ағылшын ғалымымы Д. Ливингстон үлкен үлес қосты. Ол отыз жыл
бойы (1843 -1873) Атлант мұхитынан Үнді мұхитына дейінгі және Кейптауннан
экваторға дейінгі ұлан-байтақ кеңістікті зерттеді
сырдың екінші жартысында Ніл мен Конго суайрығы облысын зерттеу жұмыстарын
орыс ғйлымы В. В. ІОнкер жүргізді.
ХІХ ғасырдың бірінші жартысында түгел континенттің тұтастай және оның
жекелей бөлшектері немесе елдері геогрйфиясы ірі жинақталған жұмыстар
жасалды.
Африканы зерттеудегі ірі бетбұрыс 1960 жылы басталды, өйткені ол кезде
бұрынғы отарлардың орнына жаңа, жас тәуслсіз мeмлекеттер пайда бола
бастады. Олардың үкіметтері социалистік елдердің, бірінші кезекте Советтер
Одағының көмегімен аса бай табиғи ресурстарды: қазба байлықтарды,
гидроэнергетикалық ресypстарды, жер асты су көздерінің қоры және т.6.
іздестіруге және пайдалануға байланысты жұмыстар жүргізуде. Сoнымен қатар
Африканың әр түрлі аудандарында 6ілімнің сан алуан саласы үшін үлкен
теориялық маңызы бap зерттеу жұмыстарын жүргізуде. Олар: Шығыс Африканың
рифтік зоналары облыстарын комплексті зсрттеу, антропогеннің палеографиясын
, оньщ ішінде адамның пайда болғанға дейінгі жағдаятын зсрттеу тағы с. с.
Біздің елімізде Африка жөнінде ғылыми және ғылыми-көпшілік әдебиеттер мен
картографиялық материалдар жарық көріп тұрады.
ТОПЫРАҒЫ МЕН ӨСІМДІГІ
Африка үш флоралық доминионды (әлемді) алып жатыр. Оның солтүстігі Caxapaны
қоса Голарктикаға қараса, материктің негізгі бөлігі, экватордан оңтүстікке
және солтүстікке қарай Палеотропикаға жатады, материктің онтүстік бөлігі,
Оранжевая өзенінен оңтүстікке қажет дербес Кан флоралық әлемін құрайды.
Африканың солтүстік бөлігі флорасының қалыптасуы Oңтүстік{ Европа мен Батыс
Азия флорасының қалыптасуымен бір мезгілде жүрді. Ол түпкілікті түрде
жоғарғы ендіктердегі мұз басудан соң климаттық мұз басудан кейінгі
ауытқулардың әсерімен құрылды. Палеотропикалық әлем флорасы материк
алабындағы анағұрлым ежелгі флора болып табылады және де оның құрамына
Австралиямен байланыс әсер етті. Австралиямен ортақ элементтерге ағаш
тәріздес папоротниктер мен кейбір протейн тұқымдастар жатады.
Оңтүстік Америкамен және Азиямен байланыс кейінірек үзілді, Африканың
флорасьнда осы материктердің өсімдіктерімен ортақ жабық тұқымды
өсімдіктердің туыстары мен тұқымдастарының едәуірі бар.
Жылдық жауын – шашын жиынтығы 1500-2000 мм экваториалды климaт белдеуінде
ормандар гумусқа бaй күлгінденген латерит топырақтарда өседі. Ылғалды
тропиктік ормандар материктің шамaмен 8% алабын aлып жатыр. Олар Kонго
бассейнінде экватордан солтүстікке қарай 4˚с.е. дейін және экватордан
оңтүстікке қарай 5˚о.е. дейін тараған. Сонымен қатар ормандар Гвинея
жағалауын шамамсн 8˚с.е. дейін алып жатыр.Өзен атырауларындa және толысу
кезінде су басып кететін жағалауларда, әсіресе Гвинея шы-
ғанағында мангр тоғайлары үстем.
Алғашқы жаңбыр ормандары Конго қазан шұңқырының тек орталық бөлігінде
сақталған, басқа жерлерде, әсіресе Гвинея шығанағынан солтүстікке қарай
оларды аласа, қайта шыққан тоғайлар алмастырған. Өзінің таралуының
солтүстік шекарасы маңында ормандар, бәлкім, орман өсімдігі үнемі өртеп
отырудың нәтижесінде өз орнын саваннаға берген болар.
Ариканың ылғалды тропиктік ормандары өзінің түр қүpaмының байлығы мен алып
жатқан жер көлемі жағынан Оңтүстік Американың трониктік ормандарына
қарағанда біршама кейін тұрады. Бұл ормандардың биік ярустарын алып
фикустар (80 м дейін), зәйтүн пальмасы (llaeis guil1eensis), шарап пальмасы
(Rhaplhia), сейба (Ceiba tоnnіngі), кола ағашы (Соlа nіtіdа) тағы басқалар
құрайды. Ал төменгі ярустарда банандар, әр түрлі папоротниктер, либерия
кофе ағашы (Соffеа lіЬегіса) өседі. Лианалардың ішінде ерекше орынд...
ХАЛҚЫ
Африкада халықтың ұдайы өсуі бүкіл дүние жүзінде ең жоғары қарқынға
жеткенін біздер білеміз. Бұл едәуір дәрежеде көп балалы болуды қолдайтын
ежелгі дәстүрлерге байланысты. Африкада "Ақшаң жоқ болса – кедейлігің. Ал
балаларың жоқ болса – сорың" дейді. Оның үстіне, континенттегі елдердің
көпшілігі белсенді демографиялық саясат жүргізбейді, соңдықтaн мұнда бала
туу көрсеткіші ең жоғары дәрежеде болып отыр. Кенияда, Бенинде, Угандада,
Нигерияда, Нигерде, Танзавияда бала туу 1 мың тұрғынға 50 нәрестеден асады,
яғни ол Еуропадағыдан төрт-бес есе жоғары.
Африка әлі де халықтың өлімі ең жоғары аймақ болып отырғанымен, оның халқы
өте тез өсуде және болжам бойынша 2000 ж. қарай ол 900 млн. адамға жетпек.
Бұл балалар үлесінің өте жоғары болатынын, жұмысқа орналасу; білім беру,
дeнcayлық сақтау проблемаларының одан әрі шиеленісетінін көрсетеді. Буған
қоса, Африкадағы халықтың "сапасы" да ең төменгі дәрежеде, өйткені
ересектердің жартысынан астамы сауатсыз, СПИД – пен ауыратындар да көбейіп
барады.
Аса ала-қулалығымен көзге түсетін Африка халқының этникалық құрамына
байланысты бірқатар проблемалар бар. Этнограф – ғалымдар континенттен 300-
500 этносты бөліп көрсетеді. Олардың кейбіреулері, әсіресе Солтүстік
Африкада қазірдің өзінде ірі ұлттарға айналған, бірақ көпшілігі әлі де
ұлыстар деңгейінде қалған; рулық-тайпалық құрылыстың қалдықтары сақталуда.
Африканың азаттық алған елдері бір кезде этникалық ерекшеліктерді
ескерместен жүргізілген отарлық шекараны мұра етіп алған. Оcының
нәтижесінде көптеген біртұтас халықтар шекараның түрлі жағыңда қалып
қойған. Мұның өзі осы уақытқа дейін этникааралық жанжалдар мен жер дауын
туғызып отыр, бұл кейде әскери қақтығыстарға (Африка Мүйісі) , "этникалық
босқындар" санының артуына ұласуда. Әлі күнге дейін Африка елдерінің
көпшілігінің мемлекеттік (ресми) тілі бурынғы метрополиялардың тілі -
ағылшын, француз, португал тілдері болуы да өткеннің мұрасы екені айқын.
Африкада халықтың орташа орналасу тығыздығы (1 км-ге 22 адам) шетелдік
Еуропа мен Азиядағыға қарағанда бірнеше есе кем. Азиядағы секілді, Африкада
да халық өте әркелкі орналасқан. Сахарада адам мүлде қоныстанбаған дүние
жүзіндегі ең үлкен территория бар. Ылғалды тропик ормандары зонасында да
халық сирек орналасқан. Алайда халықтың айтарлықтай шоғырланған жерлері де
бар, бұл әсіресе жағалауға қатысты. Кейбір елдерде халықтың орналасуы тіпті
өзгеше болып келеді. Египет осы айтылғанға жарқын мысал болады. Іс жүзінде
оның бүкіл халқы дерлік (55 млн. адам) Нілдің атырауы мен аңғарларында
тұрады, ал бұл территория оның жалпы жер көлемінің не бары 4 %-ін құрайды.
Бұл осында 1 км-ге 1300-1400 адамнан келетінін, ал шөлде - 1 адамға да
жетпейтінін көpcедi.
Мадагаскар Республикасы – Африка жағалауындағы ірі арал, құрлықтан шығысқа
қарай 400 км қашықтықта, Үнді мұхитында орналасқан. Африкадан Мозамбик
бұғазымен бөлі- неді. Жер аумағы 596 км². Солтүстіктен оңтүстіктен қарай
1600 км-ге созылған, ені 600 км-ден астам. 1993 жылы қабыл- даған
конституциясы бойынша елді президент басқарады. Заң шығарушы органы – екі
палаталы парламент (Ұлттық жиналыс пен Сенат). Астанасы – Антананариву қ.
Әкімшілік жағынан 6 провинцияға бөлінеді. Ұлттық мерекесі – 26 маусым –
Тәуелсіздік күні (1960). 1960 жылдан БҰҰ-на, 1963 жылдан Африка Бірлігі
Ұйымына (АБҰ) мүше. Ақша өлшемі-малагасий франкі.
Тарихы. Аралдың ежелгі және ортағасырлық тарихы аз зерттелген. Алғашқы
мемлекет құрлымдыры 14 ғ-да пайда болды. Бұл мемлекет Имерина деп аталды.
16 ғ-дан аралға еуропа отаршылар әсіресе француздар орнығуға тырысты. 19 ғ-
дың басында Имерина ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Азия және Африка елдерінің жаңа тарихы» пәнінен лекция жинағы73 бет
«Азия және Африка елдерінің орта ғасырлар тарихы» пәнінің оқу әдістемелік кешені44 бет
«Азия және Африка елдерінің қазіргі заман тарихы» пәнінен лекциялар жинағы54 бет
Азия және Африка елдерінің 2000-2015 жылдарындағы халықаралық аренадағы орнына сипаттама16 бет
Азия және Африка елдерінің 2000-2015 жылдарындағы халықаралық аренадағы орнына сипаттама беру13 бет
Африка7 бет
Африка аумақтары5 бет
Африка Бірлігі Ұйымы11 бет
Африка елді мекені3 бет
Африка елдері5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь