Қазақстан Республикасының тәуелсіздігі жайында

Тәуелсіз Қазақстан дамуының эволюциясында ақпараттық қамтамасыз етілу қазақ мемлекеттілігі мәселелерін жете зерттеуге, қоғамымыздың өткен ғасырлардағы әлеуметтік-экономикалық, саяси және мәдени өмірінің ерекшеліктерін айқындауға негізделеді. Осы мәселелер қаншалықты сауатты, ғылыми әрі жіті зерттелсе, біздің мемлекетіміздің идеологиялық бағыты соншалықты берік қамтамасыз етіледі.
Қазан төңкерісіне дейінгі Қазақстанның қоғамдық және тарих ғылымдары бойынша маңызды әрі негізгі фактор деректер мен зерттеулерге негізделген ақпараттық қамтамасыз етілуі болып табылады. Ол зерттеу деңгейін көтеруге, нақты мәліметтер мен мен идеяларды қайталауды болдырмауға, мемлекеттік, саяси және экономикалық мәселелерді шешуде жол табуға көмектеседі.
Дегенмен, тәуелсіз Қазақстан тарихшылары мен қоғамтанушылары қоғам алдында тұрған мәселелерді шешуде елеулі ақпараттық жұтаңдықпен бетпе-бет келуде, нәтижеде әсіресе Қазақстан тарихының төңкеріске дейінгі кезеңі туралы нақты мәліметтер өрескел бұрмалануда.
Осы себепті Орталық ғылыми кітапхана осы кезең тарихын жазу ісінде Орталық ғылыми кітапхананың бай, сирек кітаптар және қолжазбалар қорында сақтаулы 1917 жылға дейінгі Қазақстан тарихы туралы алғашқы, тіпті жалғыз дана деректерді пайдаланып, ақтаңдықтарды толтыру міндетін өз мойнына алды. Маңызды жайт, материалдық және қаржы ресурстарының аздығы, ғылыми зерттеулерді оңтайландыру және нақтылау жағдайында осындай материалдарды іріктеу, бір жүйеге келтіру және әлдеқайда толық көрсеткіш құрастыру қажеттілігі туындады.
Қазақстанның төңкеріске дейінгі тарихы кезеңі туралы мазмұндалған библиографиялық көрсеткіштің маңызы мынада: республика мен көрші елдер жұртшылығы, қазақстандық маман-тарихшылар, философтар, экономистер, заңгерлер, әдебиеттанушылар, сондай-ақ оқырмандардың қалың тобы республикамыздың өткен тарихы, қазақ халқының тарихы мәселелеріне аса қызығушылық танытып отыр.
Қазақстан Республикасының тәуелсіздігі жарияланғаннан бері осы қызығушылық айтарлықтай өсе түсті. Қазақстан таризы, әсіресе төңкеріске дейінгі кезең тарихы туралы осындай көрсеткіштер аса қажет әрі маңызды, себебі үлкен идеологиялық жауапкершілік арқалайды. Қазақстандық азаматтық және отаншылдық рухының қалыптасуына, қазақ халқының және республиканы мекен еткен халықтардың тарихын терең әрі толық зерттеуге көмектеседі.
Қазақстан туралы әдебиеттерді қағазға түсірудің негізін В. Завялов , В. Витевский және өзге бірқатар авторлар жазбаларында атақты шығыстанушы-зерттеуші А. Левшин “Описание киргиз-кайсацких или киргиз - кайсачьих орд и степей” атты еңбегімен қалады. В. Межов өзінің «Библиография Средней Азии», «Сибирская библиография» атты еңбектерінде үлкен қадам жасады. Дегенмен бұлар алғашқы талпыныстар еді. Шын мәнінде, Қазақстан және қазақ тарихы туралы толық әрі ең анық әдебиеттер тізімін А. Харузин және А. Алекторов құрастырды. XIX аяғы мен XX ғасырдың басында бірқатар шағын көрсеткіштер жарық көрді. Осы жерде А. Алекторовтың «Указатель книг, газетных и журнальных статей о казахах» (1900 ж.) кітабының құндылығы көзге түседі. Осы басылым ірі көлемде мәтіндік материалдарды (800 бет) қамтиды, көптеген жазбалар сараптамалық тұрғыдан жазылған. Дегенмен, деректер аясы түбегейлі реттелмеген, газет, журнал мақалалары, кітаптар бір жерге жиналған. Құрастырушы библиографияда негізгі ережені сақтамаған – деректер аясы көрсетілмеген. Бұл әуесқойлық деңгейде орындалған жұмыс еді. Бұдан өзге, мазмұндама империялық идеология ұстанымы тұрғысынан орындалған. Кітап библиографиялық сирек кітап болып табылады, Қазақстанда тек екі данасы бар.
        
        Қазақстан Республикасының тәуелсіздігі
Тәуелсіз Қазақстан дамуының эволюциясында ақпараттық қамтамасыз етілу
қазақ мемлекеттілігі мәселелерін жете зерттеуге, ... ... ... ... және мәдени өмірінің
ерекшеліктерін айқындауға негізделеді. Осы ... ... ... әрі жіті ... ... ... идеологиялық бағыты
соншалықты берік қамтамасыз етіледі.
Қазан төңкерісіне дейінгі Қазақстанның қоғамдық және ... ... ... әрі ... фактор деректер мен зерттеулерге негізделген
ақпараттық қамтамасыз етілуі болып табылады. Ол ... ... ... мәліметтер мен мен идеяларды қайталауды болдырмауға, ... және ... ... ... жол ... ... тәуелсіз Қазақстан тарихшылары мен қоғамтанушылары қоғам
алдында тұрған мәселелерді ... ... ... ... бетпе-бет
келуде, нәтижеде әсіресе Қазақстан тарихының төңкеріске дейінгі ... ... ... өрескел бұрмалануда.
Осы себепті Орталық ғылыми кітапхана осы кезең ... жазу ... ... ... бай, ... ... және қолжазбалар қорында
сақтаулы 1917 жылға дейінгі Қазақстан тарихы туралы ... ... ... деректерді пайдаланып, ақтаңдықтарды толтыру міндетін өз мойнына алды.
Маңызды жайт, материалдық және қаржы ... ... ... ... және ... ... ... материалдарды
іріктеу, бір жүйеге келтіру және ... ... ... ... ... төңкеріске дейінгі тарихы кезеңі туралы мазмұндалған
библиографиялық ... ... ... ... мен ... елдер
жұртшылығы, қазақстандық маман-тарихшылар, философтар, ... ... ... ... ... ... өткен тарихы, қазақ халқының тарихы мәселелеріне аса
қызығушылық ... ... ... ... ... бері ... ... өсе түсті. Қазақстан таризы, әсіресе төңкеріске
дейінгі кезең тарихы туралы ... ... аса ... әрі ... ... ... жауапкершілік арқалайды. Қазақстандық азаматтық
және отаншылдық рухының қалыптасуына, қазақ халқының және ... ... ... ... ... әрі ... ... көмектеседі.
Қазақстан туралы әдебиеттерді қағазға түсірудің негізін В. Завялов , В.
Витевский және өзге ... ... ... ... шығыстанушы-
зерттеуші А. Левшин “Описание киргиз-кайсацких или киргиз - кайсачьих орд и
степей” атты ... ... В. ... өзінің «Библиография Средней Азии»,
«Сибирская библиография» атты еңбектерінде үлкен қадам жасады. Дегенмен
бұлар алғашқы ... еді. Шын ... ... және қазақ тарихы
туралы толық әрі ең анық ... ... А. ... және А. ... XIX аяғы мен  XX ... ... ... шағын көрсеткіштер
жарық көрді. Осы жерде А. Алекторовтың  «Указатель книг, ... ... ... о ... (1900 ж.) ... құндылығы көзге түседі.
Осы басылым ірі ... ... ... (800 бет) ... көптеген
жазбалар сараптамалық тұрғыдан жазылған. Дегенмен, деректер аясы түбегейлі
реттелмеген, газет, журнал мақалалары, кітаптар бір ... ... ... ... ережені сақтамаған – ... ... Бұл ... ... орындалған жұмыс еді. Бұдан өзге,
мазмұндама империялық идеология ... ... ... ... ... ... болып табылады, Қазақстанда тек екі данасы бар.
Кеңестік ... ... ... ... ... жіктеу
жұмысы жалғасын тапты. Тіл ... ... ... және ... ... жекелеген басылымдарды тіркеу жүргізілді.
1964 жылы жарық ... ... по ... ... ... ... ... қосымша көрсеткіштер жүйесі қағидасы бойынша
жоғары деңгейде орындалған еді. Әрине, осы басылымның тек ... ... ... мен ... басылымдарды қамтығанын айта
кеткеніміз жөн. Көрсеткіш өзіндік басымдықтар мен ... ... ... ... мен ... ... 1988 ... «История Казахстана» (1-2 бөлімдер) төңкеріске ... ... ... 1960-1980жж. материалдар негізінде құрастырылған. Орталық
ғылыми кітапханада сақтаулы Қазақстанның төңкеріске дейінгі тарихы туралы
қолжазбалардың мазмұндалған ... жоқ. ... ... ... ... да орындаған жоқ. Жалпы алғанда, библиографиялық
көрсеткіштер құрастыру ... ... ... ... ... тақырыпты және Орталық ғылыми кітапхана қорларында бар
материалдарды сараптау барысында хронологиялық шеңберді ежелгі дәуірден
1917 жылға ... ... ... ... ... ... ... Казахстана» тараулары бойынша кезеңдік негізде бөлінген. Көрсеткіш
баспа және қолжазба шығармалардың мазмұндалған жазбаларының 32 ... ... ... және хронологиялық шеңбері бойынша бұрын
орындалған ... (1964, 1988 жж.) ... ... анықталған деректер шеңбері аясында әр түрлі  сипаттағы
тақырыптарды, ... ... ... ... толық ашуға
көмектесетін тарихи қайраткерлерді, ұсақ әкімшілік бөліністерді ... ... ... ... ... және ... ... қағазға түсіруде төңкеріске ... ... ... ... ... хронологиялық шеңберге және
белгілі бір тақырыпқа ие болған жоқ. ... ... ... ... ... ... жағдайлары, жергілікті жерлердегі  орыс
әкімшілігінің іс-әрекеттері баяндалды, әскери-статистикалық жағдай ... Сол ... ... материалдарды бір жүйеге келтіру үшін
қазіргі тарихи пайымдау аясында Қазақстан тарихының ... ... ... қабылданған мәселелерін айқындауды талап етті.
Көрсеткіш құрылымын жасауда тараулар мен ... ... ... ... Осы ... ... ... олардың ерекшеліктері мен
ақпарат ұсынуына жалпы баға берілді. Бөлімдерді тепе-теңдігі зор маңызға ие
болды. Жоба ... ... ... ... ... ... ... және қолжазба деректерден, сондай-ақ араб және латын графикасы
негізінде қолжазба материалдардан әзірленді. Материалдарды табу негізінен
ОҒК-нің сирек ... ... және ... ... ... каталогы
бойынша жүргізілді. Бар тарихи құжаттарды көрсеткіште толық ... ... ... ... ... қаралды, төңкеріске дейінгі
кезеңдегі Қазақстан туралы 1940 жылға дейін жарық көрген кеңестік ... ... ... ... ... ... бойынша шамамен  700
қолжазба мен ... ... ... ... ... ... ... тарихы кезеңдеріне сәйкес, кітаптар, мақалалар, ... ... ... материалдар іріктеліп, бір жүйеге ... ... ... ... іске ... үшін ... ... атқарылды:
-    көрсетілген тақырып бойынша орыс және қазақ тілдерінде төңкеріске
дейін жарық көрген кітаптарды табу;
-    араб, латын және ... ... ... ... ... ... ... оңтайлы нұсқасын таңдау;
-    қабылданған кезең бойынша Қазақстан тарихы тараулары бойынша ... ... ... ... ... Қазақстан тарихы кезеңдері бойынша
көрсеткіш құрылымын жасау.
Орыс және қазақ тілдерінде ... ... ... кезеңін
қамтитын табылған кітаптық басылымдар мен қолжазба материалдары саны 28325
дана болды.
Кітаптар, бөлімдер, ... ... ... ... Ұлттық библиография белгілерін күшейту мақсатында және анағұрлым
қызықты әрі маңызды ақпаратты табу үшін алғаш рет тек ... ... ... ... ... жоқ,  сонымен қатар ақпараттың
құндылығына байланысты кітаптың бөліміне, параграфтары мен тарауларына
библиографиялық сараптама ... ... ... ... ... және ... ... – 5633 атауға мазмұндама  жазылды.
    Араб, латын және орыс ... ... яғни ... ... ... ... Араб, латын, орыс және
қазақ графикасындағы құжаттарға сипаттамалар берілді – 694 ... ... ... ... ие әрі ... ... ... тұрғысынан  қарауды қамтиды, мұндай мазмұндама жазу алғаш ... ... ... ... ... ...  Мазмұндама үшін 5294 кітап пен қолжазба іріктеліп, жүйеге келтіріліп,
кітап ... ... Орыс ... ... мен ...... Араб және ... графикасындағы сипаттама – 320 атау. Қазақстан тарихы
тарауы бойынша материалдар жүйеленді – 5699 ... ... ... мен ... ... микрофильмдер түрінде сақтаулы. 370
микрофильм қаралып, сканерден өткізілді.
•    Орыс тілінде әдеби деректер бойынша – 5005 жазбаға;
•    араб, ... ... және ... ... – 694 ... ... мазмұндама жасалды.
Орыс тілінде 5005 карточкаға, араб және ... ... және ... ... 694 карточкаға компьютерлік терім жасалды. ... ие 5699 ... ... ... ... ... ... материалдар түзетілі, библиографиялық жазбалар мәтіндері
редакцияланды.
Құрастырылған сипаттамалардың саны мазмұндама ... ... ... ешқандайда байланысқа ие емес. Кітаптардың бір бөлігі
аз ақпараттық ... ие ... ... ... 2-3 ... ... ... Жекелеген кітаптар 10-20 сипаттама жасауды қажет ... бәрі ... және ... ... ... ... байланысты болды.
Мазмұндама жасаудың әдістемесі жасалды: материалдың ... ... ... ... мен ... ... ... сараптамалық, қысқа
және түсіндірмелік. Сондай-ақ блиографиялық сипаттамалар құрастырудың жаңа
әдістемесі қолданылды. Бұл Қазақстан тарихы ... ... ... ... ... ... қазақ қоғамы өмірінің  түрлі
тұстарын және ... ... ... ... ... ... кітаптардың мазмұнын толық ашу мақсатында көрсеткішті
құрастырушылар библиографиялық сипаттамаларды кітапқа емес, оның құрылымдық
бөлімдеріне құрастырды.
Төңкеріске ... ... ... ... ... мен газеттер
мақалаларынан жекелеген тігінділер басу кеңінен қолданылды. Егер газет
мақаласы ... ... ... осы ... жиі ... ... болса осындай тігінділерді өз есебінен материалды теруге ... ... ... тігінділер беттерді өзіндік номерлеуге ие, әдетте
осы беттер олардың ... ... ... ... ... тәртібіне
сәйкес келеді. Орталық ғылыми кітапхана және ... ... ... ... осындай тігінділер санына ие. Көрсеткішті
құрастырушылар осындай басылымды кітап өнімі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ақпаратының құндылығына байланысты
жасалды. Бұл әдіс алғаш рет қолданылды. Сипаттамаларды құрастырудың мұндай
әрекеті ... ... ... ... ... ... ақпаратты
ерекшелеу мақсатында қолданылды.
Библиографиялық сипаттамаларда авторлық атау сақталынған. 1924 ... ... орыс ... ... «киргизи» деп аталғаны белгілі.
Құрастырушылар дайындаған ... мен ... ... ... сөзі ... ... терминологияға келсек, ол
мазмұндамаларда деректерде қалай жазылса солай ... Оны ... ... ... ... ... ... жаңа қателіктерді
тұғызуы мүмкін.
Қазақстан туралы әдебиеттер, оның ішінде төңкеріске дейінгі кезеңнің
кітап ... саны ... көп. Олар ... ... тіркелген.
Дегенмен оларға қол жеткізу ... Оның ... ... бар. ... ... ... ... облыстарда, аудандарда немесе
ведосмволық кітапханаларда жарық ... ... ... кітаптар жоқ.
Барлық кітаптар негізінен тек Алматыда, Орталық ғылыми кітапхана мен ... ... ... ... өзге бір ... ... тек ... ғана
берілген. Осы сипаттамалар олардың мазмұнын ашып бере алмайды. Тағы ... ... ... ... ... ... ... осындай
кітаптарға қол жеткізу белгілі бір шектеулерге ие, мұның өзі ... қор ... ... ... мақсатында жүзеге асырылатындықтан табиғи әрі
орынды іс болып табылады.
Осындай себептерді ескере ... ... ... мазмұндамалар құрастыру әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... аша түсуге
тырысады. Сонымен қатар қазақ халқының  этногенезіне, қазақ жұртшылығы мен
қазақ ... ... XV-XVIII ... ... ... және ... тарихына мән берілген. Сондай-ақ жаңа
заман тарихының маңызды мәселелеріне ... тыс ... ... ... түрлі жайттар ескерілді: тарихи оқиғалардың сипаты,
олардың ... ... ... ... ... оқиғаларды хронологиялық жүйелеу, қазақ халқы руларының
қарым-қатынастары, көрші аймақтармен қарым-қатынас, көшу және ... ... ... ... ... ... ... тарихнамасы, оқиғалардың тарихи географиясы. Сондай-ақ қазақ
мемлекеттілігінң белгілеріне, ... ... ... жете ...

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Драмадағы тарихи тұлғалар бейнесі6 бет
Драмалық шығармадағы тарихи тұлға, қазіргі қазақ комедиясы5 бет
Совет хан ғаббасов15 бет
Философия пәнінен сұрақтар мен жауаптар13 бет
Қазақстанның тәуелсіздігі Түркияның қоғамдық пікірінде8 бет
"Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс."3 бет
"Ұлан" шаруа қожалығы17 бет
«М.Сералин шығармашылығы»4 бет
Идеал газдың макроскопиялық күй теңдеуі3 бет
Отаршылдық саясаттың Түркі өркениетіне тигізген кері әсері3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь