Аяқталмаған өндірісті бағалау,есептеу және шығындардың аналитикалық есебі

Өндеудің барлық түрінен өтпеген және техникалық бөлім де, тапсырыс беруші де қабылдап алмаған аяқталмаған жұмыстар аяқталмаған өндіріске жатқызылады, ал олар бойынша жұмсалған шығындар аяқталмаған өндіріске жұмсалған шығындарды құрайды. Аяқталмаған өндірістегі шалафабрикаттың қозғалысы бойынша сандық жедел есебін диспетчерлік-жоспарлау бөлімі, ал оның ақшалай түріндегі есебін кәсіпорынның бухгалтериясы жүргізеді.
Бұл есеп аяқталмаған өндірісте тұрған материалдардың, тораптар мен бөлшектердің жұмыстарын қадағалау және сақталу жағдайын, дайын өнім мен аяқталмаған өндіріс арасындағы шығындардың аражігін дұрыс ашуды; шалафабрикаттардың белгіленген жиынтықта болуына бақылау жасауды; аяқталмаған өндірістің кем шығуы мен артық шығуын, ақау мен өнімнің бөлімшелерде бүлінуін анықтауға және тиісті шотқа жататынына байланысты оларды есептеп шығарып тастауға арналған.
Өндірісте детальдарды есепке алу бөлшектік-операциялық және бөлшек деп аталатын екі қағида бойынша бөлінеді.
Жеке өндірісте цехтардағы бөлшектердің жылжуы және олардың бір цехтан екінші цехқа берілуі есепке алу операциялары бойынша жүргізіледі. Бұл мақсат үшін маршруттық парақтар мен арнаулы карточкалар пайдаланады. Жаппай өнім шығаратын және ірі сериялық өнімдер шығаратын өндірістерде цехтар бойынша аяқталмаған өндірістің қозғалысын егжей-тегжейлі есепке алу жүйесі қолданылады. Бұл үшін карточкалар немесе ведомостар ашылады, онда өндірісте бұйымдардың шығарылғаны, бұйымдардың (бөлшектердің) ақауы, жоғалуы және бүлінуі туралы мәлеметтер болады. Дайындау цехтарында өндірісте жатқан бөлшектердің саны өнімді есепке алу деректері бойынша анықталады.
Бөлшектердің қозғалысын есепке алуды жеңілдету мақсатымен олардың цехтан екінші цехқа беруін бір айлық карталар арқылы жүзеге асырады,ал бөлшектерді құрастыруға босату үшін-жинақтаушы ведомостар бойынша рәсімдеуге болады; жаппай өнім шығаратын өндірістерде бір ай ішінде құжаттарсыз-ақ ай соңында жедел есептеу мәлеметтерінің негізінде жинауға (құрастыруға) босатылған бөлшектерді қадағалауға болады.
Аяқталмаған өндірістегі қалдықтар былай бағаланады:
- шығындарды толығымен дайын өнімге жатқызады, «Өндірісті әзірлеу мен игеруге жұмсалған шығыстар», «Ақаудан болған шығындар», «Өндірістен тыс ( коммерциялық) шығыстар» деген баптардан басқа калькуляцияның барлық баптары бойынша іс жүзінде өзіндік құны бойынша анықталады;
- дайындық дәрежесін (жаппай және ірі сериялы өндірістерде) ескере отырып, тікелей шығындардың барлық баптары бойынша шығыс нормаларын негізге ала отырып, қосымша және жалпы әкімшілік шығындар қабылданған базалық пайызы бойынша таратудың арқасында анықтайды.
Тоқыма өнеркәсібінде аяқталмаған өндіріс қалдықтарын шикізат пен материалдар шығындарының құны бойынша бағалайды.
        
        Аяқталмаған өндірісті бағалау,есептеу және шығындардың
аналитикалық есебі
Өндеудің барлық түрінен ... және ... ... де, ... де қабылдап алмаған аяқталмаған ... ... ... ал олар бойынша жұмсалған шығындар аяқталмаған өндіріске
жұмсалған шығындарды ... ... ... ... бойынша сандық жедел есебін диспетчерлік-жоспарлау бөлімі, ... ... ... ... кәсіпорынның бухгалтериясы жүргізеді.
Бұл есеп аяқталмаған өндірісте тұрған материалдардың, тораптар
мен бөлшектердің жұмыстарын қадағалау және ... ... ... өнім ... өндіріс арасындағы ... ... ... ... ... жиынтықта болуына бақылау ... ... кем ... мен ... ... ақау мен ... бүлінуін анықтауға және тиісті шотқа жататынына байланысты
оларды есептеп шығарып тастауға арналған.
Өндірісте ... ... алу ... ... деп ... екі ... ... бөлінеді.
Жеке өндірісте цехтардағы бөлшектердің жылжуы және олардың бір
цехтан екінші цехқа берілуі есепке алу операциялары ... ... ... үшін ... ... мен ... ... пайдаланады.
Жаппай өнім шығаратын және ірі ... ... ... ... ... ... ... қозғалысын егжей-тегжейлі есепке алу
жүйесі қолданылады. Бұл үшін карточкалар ... ... ... ... ... ... бұйымдардың (бөлшектердің) ақауы,
жоғалуы және ... ... ... ... ... цехтарында
өндірісте жатқан бөлшектердің саны өнімді ... алу ... ... ... ... алуды жеңілдету мақсатымен
олардың цехтан ... ... ... бір ... карталар арқылы жүзеге
асырады,ал бөлшектерді құрастыруға ... ... ... ... болады; жаппай өнім шығаратын өндірістерде бір ай ішінде
құжаттарсыз-ақ ай соңында жедел есептеу ... ... ... ... ... қадағалауға болады.
Аяқталмаған өндірістегі қалдықтар былай бағаланады:
- шығындарды толығымен дайын ... ... ... ... ... ... ... «Ақаудан болған шығындар»,
«Өндірістен тыс ( коммерциялық) шығыстар» деген баптардан басқа
калькуляцияның барлық баптары ... іс ... ... ... ... дайындық дәрежесін (жаппай және ірі сериялы өндірістерде) ескере
отырып, ... ... ... ... ... ... негізге ала отырып, қосымша және ... ... ... ... ... бойынша таратудың арқасында
анықтайды.
Тоқыма өнеркәсібінде аяқталмаған өндіріс қалдықтарын шикізат пен
материалдар ... құны ... ... ... ... ... ... аяқталмаған
тапсырыс бойынша шығындарын есептеу жолымен анықтайды. Халық шаруашылығының
түрлі салаларындағы кәсіпорындарда түгендеу ерекшеліктері мен ... ... ... ... ... ... ... аналитикалық есебі. Бұл есеп өнімнің бір
өлшемінің іс ... ... ... ... ... ... арналған.
Бұл әрбір калькуляциялық (есептік) объектке ашылған карточкалар немесе
арналған ведомосы арқылы ... ... Осы ... ... ... ал баяндауыш ведомостарда- айдың басы мен соңындағы
цехтар бойынша аяқталмаған өндіріс қалдықтары, ай ... ... ... ... ... аяқталмаған өндіріс жетіспеушіліктерін, қайтымды
қалдықтарды есептен шығару және басқа да есептен шығарулар ... ... ... ... жазу үшін қажетті құжаттар
мен талдамалық кестелер негіз болады. Ведомостар ... ... әр цех ... ... ал ... өндіріс қалдықтарының
сомасы- Бас кітапта көрсетілген 900-шот бойынша қалдықтарға тең болуы тиіс.
Өндіріске жұмсалған шығындарды ... алу ... ... ... ... өнімнің нақты өзіндік құны ... ... қоса ... ... ... ... қоймаларда кіріске
алады. Өндірілген өнімнің құнына 221- «Дайын өнім» шоты дебеттеледі және
900-шот кредиттеледі. Ал ... ... 801 шот ... де, 900
шот кредиттеледі.
Шығындарды есепке алумен өнімнің өзіндік құнының калькуляциялаудың әдістері
.
Өндірісті ұйымдастыру ерекшеліктері мен ... ... ... есепке алудың және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың
бірнеше әдістері қолданылады.
Шығындарды есепке алу мен ... ... ... калькуляциялаудың
негізгі әдістерін қарастырайық.
2.1 Қарапайым әдіс
Бұл өндірістегі шығындарды есепке алудың және өнімнің ... ... ... ... біртекті өнім шығаратын кәсіпорындарда
(су электр станциялары, көмір, мұнай мен газ) қолданылады. ... ... ... ... және ... өзі өндіреді. Бұл жерде
кәсіпорынның шығындары өндірілген өнімнің 1 түріне кіреді , ал ...... ... кіреді. Біртекті өнім өндіретін
кәсіпорындарда калькуляцияның барлық баптары ... , ... оңай ... ... ... ... ... және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың
қарапайым әдісі төрт нұсқаға бөлінеді :
1 нұсқа
Тікелей және жанама шығындар бүкіл өнім ... ... , ... ... бойынша есепке алынады. Өнімнің бір өлшемінің өзіндік
құны барлық өндірістік шығындарды дайын өнімнің санына ... ... ... , ... және дайын өнімнің құрамды бөлігі
өндірісте болмайды.
2 нұсқа
Бұл аяқталмаған өндірісі бар кәсіпорында ... ... ... ... ... ... ... анықталады. Бұл нұсқа бір
текше метр ағаштың өзіндік құнын калькуляциялау ... ағаш ... ... ... ... ... әдісті
қолданғанда бағалайды.
3 нұсқа
Өнімнің бірнеше түрлерін шығаратын немесе ... : жылу мен ... ... ... мен газ ... кәсіпорындарда қолданылады.
Мұндай жағдайда шығындар тұтас алғанда өндіріс бойынша, яғни қарапайым
әдіспен есепке алынады , ал ... ... құны ... ... нұсқа
Қарапайым әдістің бұл нұсқасында шығындарды есепке алу өнімнің өзіндік
құнын анықтамай прцестермен бөліністер бойынша ... ... Бұл ... ... өндірісі мен құрылыс материялы бар
өндіріс кәсіпорындарда қолданылады . Бұл арада ... ... ... ... өзіндік құнын калькуляциялаудың қарапайым және қайта жасау
әдістерінде жүргізіледі ... ... ... ... ... ... ... алуды қайта жасау әдісі бастапқы
шикізатты біртіндеп өңдеу арқылы дайын өнім шығаратын ... ... ... ... . Бұл ... ... ... түрде пайдаланатын
кәсіпорындарда металлургиялық , химиялық ... ... және ... ... ... . ... : мата тоқу кәсіпорыннында 3 қайта жасау
болады :
а) иіру ... ... ... саласы
Бұл әдіс кезінде өндірістегі шығындардың қайта жасау деп жалпылама
айтылатын ... , ... ... ... ... ... алынады.
Әрбір қайта жасаудан кейін шала фабрикаттар немесе ... өнім ... ... ... ... қолданған кезде нормативтік әдістің ... ... ... ... ... ... жүйелі
түрде анықтап отыру, сондай ақ нормалардың өзгеруін ... және ... ... тиіс . ... ... ... ... алудың қайта жасау әдісінің
екі нұсқасы бар:
1. Шалафабрикатты
2. Шалафабрикатсыз
1 Шалафабрикаттың ... ... ... жалпы өндірістер мен жалпы
шаруашылық шығыстарды қоса алғанда әрбір қайта жасау бойынша жасалады.
2 Шалафабрикатсыз нұсқа ... ... ... ... жұмсалған материалдық
және еңбек шығындарымен одан кейінгі ... ... ... өңдеу
шығындарынан құралатын дайын өнімнің өзіндік құны калькуляцияланады.
Қайта жасау әдісі кезінде өндірісте шығындарды есепке алу ... ... ... әрбір қайта жасауға ашылатын ведомостарда
жүргізіледі.
2.3 Тапсырыстық ... ... ... және өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың
тапсырыстық әдісі аз сериалы және жеке дара өндірісі бар кәсіпорында ... және ... ... ... . ... ... жекелеген тапсырыстар бойынша номенклатура белгіленген баптарды
бөлек – бөлек ала ... ... ... . ... жеке дара ... ... және аз сериалы өндірісте бірнеше бұйымдарға ашылады . Тапсырыстиық
өзіндік құны оны ... ... ... ... . Бұл ... іш ... ... құн сақталғаннан кейін анықталатын болады,
бұған дейін барлық шығындар аяқталмаған өндірісті құрайды
Тапсырыс әдісінің шығындары және ... ... ... ... әрбір
заказ бойынша «есеп карточкасында» көрсетіледі . Осы карточка негізінде
«есеп беру калькуляциясын» өнімнің бір ... ... . ... ... және қайта жасау әдістерінің негізгі кемшілігі мынада : өнімнің
өзіндік құны есеп беру кезеңінің ... ... ... ... кейін аяқталады, ал мұның өзі кәсіпорын басшылығын есеп ... ... ... іс ... ... жоспар бойынша белгіленген
нормаларға сәйкес келуін ... ... ... ... ... ... ... бұл әдістері кезінде өнімнің бүкіл шығарылымын өзіндік құны
шығындар нормалары, ... ... ... ... ... ... жоспар жөніндегі деректермен салыстырылады . Соның салдарынан
олар кәсіпорынның ұйымдық технологиялық ... ... ... ... отырып өндіріске жұмсалған шығындардың шын мәніндегі
деңгейін әрдайым дәл ... ... ... кемшіліктерді нормативті әдісті қлодану арқылы жояды , бұл ... бір ... ... құны ... ... ... . Ал ... өзіндік өзіндік құнының жоспарлы өзіндік
құннан айырмашылығы сол , осы ... ... ... ... процесі , исондай – ақ материалдардың еңбек және ... ... ... ... ... ... Нормативтік әдіс
Өндірістегі шығындарды есепке алдың және ... ... ... ... ... ... . Әйткенменен оны аз сериялы
және жеке дара өндірісінде машина ... , ... ... ... ... басқаларында қолданылуы мүмкін . Өндірістегі шығындарды ... ... ... ... ... ... нормативтік әдісі бойынша
жұмыстарды ұйымдастырудың технологиялық және нормативтік карталар ... . Ол ... ... , ... ... және ... ... басқа да шығындар айқындалады. Нормптивтік ... ... бір ... ... ... құны ... калькуляциялар жасалады . Оларды жасау кезінде қолданып жүрген
өндірістік технологиялық ... ... ... пен баға ... ... мен ... ... шалафабрикаттардың жұмсалу нормалары негіге
алына отырып , бастапқы масса , таза масса , қалдықтар , ... ... ... ... ... жүрген баға көрсеткіші ... ... ... мен ... жөніндегі шығындардың бекітілген
тоқсандық сметасы көрсетіледі.
Нормалардан ауытқуға материалды ауыстыру , ... ... ... ... ... ... қалдықтарды пайдалану және тағы басқа
секілді ... әсер ... ... ... ... ... ауытқуларды анықтау
материалдарды ... , ... пішу , ... әдістері арқылы
жүргізіледі
Құжаттау әдісі- материалды аустыру салдарынан туындайтын ... ... ақ дара ... ... тыс ... ... ... үшін пайдалынылады . Дара материалдардың шығыны бойынша номалардан
, сондай ақ материалдарды аустыру мен байланысты ауытқулар ... ... ... .
Партиялап пішіу әдісі - ... ... ... ... әр ... ... ... анықтау кезінде пайдалынады
. Қолданып жүрген ... ... ... шығынмен партиялап
бойынша өнім шығаруға материалдардың іс жүзіндегі шығынын салыстыру жолымен
анықталады . Егер ... ... ... ... ... ... ... (түгендеу) әдісі пайдаланылады .
Инвентарлық әдіс – нормалар ... ... ... іс
жүзіндегі шығынын салыстыру жолымен ауысым, бес күн он күн , бір ... ... ... үшін ... ... іс жүзіндегі шығынын анықтау үшін ауысымы бес күндіктің ,
он күндіктің басында немесе айдың 1 күні ... ... ... ... ... .
Нормаларды кез келген өзгерту , әдетте есеп беріліп отырған ... , ... ... ... ... ... және ол ... енгізілген
сәттен бастап қолданылып жүрген нормативтік калькуляциялауда аз көрінісін
табады .
Негізгі өндіріс мәні және өндірістік есепті ... - ... ... және шаруашылықтардан (негізгі,
көмекші, қосымша, қосалқы және экспериментік) тұратын күрделі ... ... ... ... бойынша жоспарлау және
шығындарды есепке алу мақсатында өндірілетін өнімнің атқаратын қызметіне
қарай барлық ... ... және ... ... ... екіге
бөлінеді.
Негізгі өндіріске кәсіпорын шығаратын өнімдер, сондай-ақ өнімді
сатуға және зауыт ішінде тұтынуға ... ... ... жасау
зауыттарында) арналған шала фабрикаттарды дайындайтын өндірістер жатады.
Көмекші ... ... ... ... ... қатыспайды,
бірақ өнім өндіруге қызмет көрсетуге, жұмыс ... ... ... ... және ... ... электр көліктік, сумен жабдықтау
және т.б.)
Қосымша цехтар (мақта қалдықтарынан ... ... ... цехтар ) нгізгі өндіріс қалдықтарын ... ... ... ... (ыдыстар мен буып-түю материалдарын дайындау мен
айналысатын цехтар) негзі материалдардан емес ... ... және ... ... ... өнім өндіреді.
Эксперименттік (тәжрибелік) цехтар тәжрибелік үлгілерді ... ... ... жұмыстарды атқарады.
Бұдан басқа кәсіпорында қызмет көрсететін өндірістер мен ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық моншалар, кір жуатын орындар) болады. Бұл
кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетуге өз септігін тигізеді. өндірістік есепті
дұрыс ұйымдастырудың кез-келген кәсіпорын үшін маңызы зор.
Өндірістің бухгалтерлік есебін ... ... ... ... байланысты болады. Өндіріс жеке- дара, ... және ... ... үш топқа бөлінеді.
Жеке-дара (жекелеген)өндіріс- өнім жекелеген даналарымен ... ... ... тапсырыстарымен дайындалатын өндіріс. Бұл ... ... кеме ... ... ... турбиналарды өндіруге
тән. Оның мынадай ерекшелікетре бар: ... ... ... бір ... ... ... өндіріс бағдарламасында бұймдар
мен олардың бөлімдерінің көп мөлшерде болуымен ерекшелінеді; ... ... ... ... ... ... жағдайда
алғанда бір шама үлкен болады; ... ... ... ... цикл ұзақ болып келеді. Жеке-дара өндірісте, әдетте, ... алу үшін және ... ... ... ... үшін ... қолданылады, бұл орайда шығындар әрбір бұйм (тапсырыс) бойынша есепке
алынады.
Сериялық өндіріс ... ... ... ... ... ортыруымен сипатталады және оған ... ... ... өнім ... ... жұмыс орындарының
салыстырмалы түрде алғанда кең мамандануы; мамандандырылған машиналардың
аспаптармен қондырғыларының ... ... ... ... ... өнеркәсіпінде және металл өңдеуде неғұрлым кең тараған. Бұл
кәсіпорындарда өнімнің шығыарылуын есепке алу ... ... ... қолданылады, бірақ ол бұйымдарды ... ... ... ... ... есепке алудың және өнімнің
өзіндік құнын калькуляциялаудың нормативтік немесе қайта жасау ... ... ұзақ ... бойы ... ... ... ... тұрпаты (типі). Шығарылатын өнімдердің ассортименті (түрлері) ... ... ... ... айтарлықтай көп болуы ... бір ... ... ... ... ... және ... ырғағының жоғары болуы өндірістің осы тұрпатына тән белгілері болып
табылады. Бұл арада әдеттегідей ... және оның ... ... ... ... ... және ... нормативтік әдісі
қолданады.
Өндірісті ұйымдастыру тұрпаты (типі) тек ... ... ... өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауға әсер етіп қоймайды, сонымен
бірге бастапқы есепті ... ... ... де әсер ... ірі сериялық және жаппай өндірістерде шығарылатын өнім мен жалақы
ауысым (смена) ішінде өндірілген өнім рапорттарына, ал жеке дара және ... ... ... жұмыстар нарядттарымен үйлесімде көпіне
маршруттық парақтарында жазылады.
Кез-келген өнімді өндіру, жұмыстарды атқару және қызметті ... бір ... ... ... есеп ... қамтамасыз ету керек:
жалпы өнім көлемін, әрбір өнім түрлерінің нақты ... ... ... қызметті көрсету, жұмысты орындау, өндірілген өнімнің
нақты шығысын толық, дер кезінде және ... ... ... жалпы
бизнесті ұйымдастыру және басқарушылық шешімді қабылдау мен ... ... ... және ... ... ... үшін ... жинаған кезде белгілі бір шешім
типтерін қабылдау үшін белгілі бір ... ... ... ... ... үшін сол ... ескерілмеу мүмкін. Шын мәнінде, өндірістік
шығындар көптеген белгілері бойынша жіктелуі мүмкін.
- шығындардың туындайтын ... ... ... (өндірістер, цехтар,
учаскілер) бойынша; өндіріс тізбесі (соның ішінде өңдеуі) ... ... ... ... алу мен ... ... субъектінің есеп
саясатында анықталғандай етіп бөлінеді;
- қызметтер, жұмыстар және өнім ... ... ... ... өнім ... ... құнына ену тәсілі бойынша; тікелей-
өнімнің ... ... ... ... яғни ... өнім
түрлерн өндірумен байлансыт болып; жанама -өнімнің өзіндік құнына
таратылып бөлінетін, яғни ... өнім ... ... ... ... өндіріс шығындары өнімнің көлеміне қатысты екіге бөлінеді; айнымалы-
шығарылған өнімнің көлемі өзгерумен шығынның да өсуі ... ... ... ... мен ... шығысы, технологиялық
энергиямен отын, өндіріс жұмысшыларын жалақсы және т.б.); тұрақты-
өнімнің ... ... ... кезде, деңгейі өзгермейтін шығындар
(өндіріс ғимараттарын жарықтандыру мен жылытуға ... ... ... ... шығыстары тұрі бойынша (баптары мен элементтері бойынша); экономикалық
элементтер бойынша ... ... ... ... еңбекақыдан аударылатын аудырымдар; негізгі құралдардың
амортизациясы (тозуы); басқада шығыстар кіреді.
Шығындар басқару қызметі (функциясы) бйынша:
- өндірістік (өндіріс процесінің ... ... ... коммерциялық (сатумен байлансты);
- әкімшілік (басқару процесімен байлансты);
Коммерциялық және әкімшілік шығыстар кезең шығыстарына жатады ал ... ... ... ... болып табылады
Активтердің азаюын енгізетін шығындар (материалдар, ақша қаражатты
және т.б.) немесе ... ... ... ... ... ... жаңа ... жүзеге асырады ал ол ресурс
ретінде анықталып, өткен оқйғалардың нәтижесі ретінде одан болашақта ... ... ... ... ... ... алу үшін
шоттардың кешенді жүйесі пайдаланылады, оған ... ... ... өндіріс» 93-«Үстеме шығындар», 95-«Өндірістегі ақау»
бөлімшелерінің ... ... ... ... ... құжаттары бойынша қандай
калькуляция объектісіне жататындығын белгілеу ... есеп ... ... ... және ... ... ... Ал бұл үстеме
шығыстарды ... ... және ... калькуляциялау объектілері
бойынша дұрыс таптастыруға мүмуіндік ... және ірі ... ... шығындарын есепке алу және
өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау үшін ... ... ... ... келетін екі бухгалтерия, яғни ... ... ... ... ... ... шоттардың бас жоспарының 10-80 бөлімшелеріне
енетін шоттарын жүргізіп, есептің Бас кітабын, ... ... ... есеп ... ... ... ... Бас жоспарының ... ... ... пайдаланады. Ол өндірісі шығындары туралы
ақпаратты қорытып, өзіндік ... ... ... ... мен ... ... және оларпдың орындалуын бақылайды,
өндірістегі шала фабрикаттардың қозғалысын есепке алады, есептің бүкіл
көлемінің нормативтік, ... және ... ... атқарады.
Басқару бухгалтериясы жабық (құпия) болып келеді. Бұл өз ... ... бір ... және ... ... ... ... жаңалықтарды өз бәсекелестері өздеріне бұрын
пайдаланып ... ... ... ... ... бухгалтериясы
ақпаратының сыртқы тұтынушылары ғана емес, ... ... ... ... үшін де ... болуы мүмкін».
Кәсіпорының қаржылық бухгалтериясында аяқталмаған өндіріс есептеу
үшін 211-«Негізгі өндіріс», 212-«Өз өндірісінің шалафабрикаттары», ... ... ... да» ... пайдаланылады. Бұл шоттардағы
топтастыру транзиттік болып табылады, онда бір екі ... ... ... ... яғни ... ... соңында өндірістік
бухгалтериядан қаржылық бухгалтерияға беріледі (демек, 900,910,920,950
шоттары ... 211,214 ... ... 211-214 ... «бір ... ... ... табылады және оның
қалдықтары осы шотар бойынша кәсіпорының қаржылық есеп беруіне енгізу үшін
арналған.
Өндіріске кеткен шығындарды ... ... ... ... ... және бірнеше «транзиттік» шоттардан ... онда ... ... ... ... және ... ... бойынша шығындар
топтастырылады.
«Транзиттік» шоттарда көрсетілген ақпараттар ... ... ... ... бір ақпараттардың бөлігін көрсетеді, оны шоылып
(белгіленген ... ... ... ... ... ... өндірістік өзіндік құны туралы мәліметтерді алуға болады, сондай-ақ
өнім бірлігіде есептелінеді. Әрбір бөлімше өз ... ... үш ... ... ... ... ... шығындарға кеткен тікелей жұмыс күші;
- үстеме шығыстар
Тікелей шығыстарға кеткен материалдар соңғы ... ... ... ... ... ... ... қосылады. Мысалға автомабиль
өндірісі үшін ... ... ... ... үшін ағаш ... ... ... шығындарының бухгалтерлік ... ... ... ... ... талдамалық (аналитикалық) есебі калькулияция
(есеп) объектілерінің және цехтар мен өндірістер ... ... ... ... ... ... (көпжазбалық)
карточкаларда немесе ведомостарда жүргізіледі.
Жұмыс ... ... ... ... ... әзірлеуге тікелей
қатысқан өндіріс ... ... ... ... ... қоса ... ) болып табылады.
Мысалы, толасыз өндірісте жұмыс істейтін оператордың ... ... ... ... ... ... т.б. осы ... тікелей
еңбекақылары жатады.
Қызмет көрсететін цех жұмысшыларының еңбекақсы тікелей еңбекақы
болып табылмайды, ал олар үстеме ... ... ... ... кеткен барлық шығындардан тікелей
шығындарды (тікелей ... ... мен ... жұмысшыларының
еңбекақсы) шегеріп тастағанан шығыады. Одан ... ... ... ... ... ... ... жарнасы, тұрғын үй
қызметі және жарықтандыру және басқада ... ... ... ... ... ... т.б. жатады.
Жалпы алғанда өндіріс есебін төрт негізгі ... ... ... ... түрлері бойынша «транзиттік» шоттарда ... ... ... ... шығыстар туралы ақпараттарға шолу жасалады
(негізгі көмекші т.б. өндірістер бойынша)
- ... ... ... ... ... ... шығстары
жиналып, олардың жалпы деңгейі туралы ақпараттар беріледі;
- үстеме шығыстарының белгіленген тәсіл (шаруашылық жүргізуші субъектің
есептік саясатында қаралған ... ... ... ... ... «Транзиттік» шоттардағы жинақталған шығыстарды дайын өнім шотына
есептен шығарып, дайын өнімнің нақты өзіндік құны ... ... ... ... де ... ... ... саласына
жатқызылады.
Материалдар. Шикізаттар мен материалдар-өнімді әзірлеу негізінде пайда
болатын ... осы ... ... кезінде қажетті компанентер бойынша
болып табылатын шикізаттпен негізгі материалдарға жұмсалған шығындар. Осы
жерде табиғи шикізаттардың құны (су ... ... ... су үшін ... және де ... ... ресурстарын іздестіруге,
барлауға, қоғауға, оларды пайдалану мен ... ... ... ... ... ... басқада төлемдері), арнайы
мамандандырылған ұйымдардың жүргізіетін жер құнарлағын арттырудың шараларын
көрсетеді.
Лимиттік алу ... және ... ... ... шикізат
пен негізгі материалдарды, сондай-ақ сатып алынған материаладарды ... ... үшін ... болып табылады. Осы құжаттардың деректері
цехтар (өндірістер), калькуляциялау немесе есеп ... ... ... тарату» деп аталатын ... ... және ... ... ... ... немесе осыған
ұқсас есеп регистрларына (ведомостар, машинаграммалар, карточкалар )
жатады.
Көмекші материалдар-тұрақты ... ... ... үшін ... ... ... ... пайдаланған көмекші
материалдардың шығыны ... ... ... көмекші
материалдар). Бұндай көмекші материалдардың құны белгіленген ... ... ... ... құнына енеді, ол үшін өнім бірлігіне
есептелген сметалық мөлшерлемесі ... ... ... ман ... ... ... ... қайта қаралуы мүмкін.
Көмекші материалдардың нақты шығысы әрбір өнімнің өзіндік ... ... және ... ... сметалық мөлшерлеме бойынша
пропорциональды түрде ... ... ... ... және ... өндірістердің
қалдығы.
Өнімнің өзіндік құнына ... ... ... ... ... ... ... құны
қосылмайды.
Қайтарылған қалдықтар болып: ... ... ... ... материалдар т.б. материалждық
ресурстарды саналады, ... олар ... ... ... ... ... тікелей өз арналымдары бойынша пайдаланбауы мүмкін.
Белгіленген технологияға сәйкес өнімнің басқа түрін өндіру ... ... ... ... материалдық ресурстар қалдыққа
жатпайды сондай-ақ қалдыққа ілеспе өнімдері де жатпайды, олардың тізімдері
шығындарды ... алу және ... ... ... ... ... ... қалдықтар (отходттар) келесі тәртіпте бағаланады:
- егер де қалдықтарды негізгі өндіріс мұқтаждығы үшін, ... ... ... ... ... ... ... үшін, сондай-ақ
кеңінен тұтынатын тауарларды дайындау үшін пайдаланса, онда ... ... ... ... ... ... ... қалдықтар қайта өңдеуге немесе сыртқа сатуға кетсе, ... ... ... жұмсалған шығындарын шигере отырып, қалдықтарға белгіленген
бағасы бойынша;
- егер де қалдықтар шартқа сәйкес шикізат ... ... ... ... үшін ... онда ... ... материалдар
бастапқы толық бағасы бойынша бағаланады.
Қайтымсыз (пайдаланылмайтын) қалдықтар ... ... ... ... қажет, ал оларды кіріске алуға тиісінше
бақылау жасауды ... қою ... ... ... ... ... (нокладноиы) бойынша кіріске алады, олардың құнына «Шикізат
пен материалдар» бапы ... ... ... ... ... ... ... 206 шоттың дебеті және 900 ... ... ... 900 ... кредитіндегі талдамалық есеп
ригистрлеріне (карточкаларға, ведомостарға) жазылады.
Сатып алынатын бұйымдар, шалафабрикаттар және тараптық кәсіпорындар
мен ұйымдардың ... ... ... ... ... ... (комплектация жасауға) пайдаланатын шалафабрикаттар мен ... ... ... ... өнім алу үшін ... өзінеде қосымша
өңдеуге түсетіндерге кеткен шығындар; басқа жақтың кәсіпорындарының
көрсеткен ... ... ... ақы төлеуге жұмсалатын шығындар
сол өнімді жекелеген түрлерінің өзіндік құнына тікелей жатқызылуы мүмкін,
сондай-ақ материалдар мен ... ... ... ... ... ... орындауға және белгіленген ... ... үшін ... ... орталық қоймаға дейін запастарды
жеткізіп беру бойынша сырт ... ... ... жұмсалатын
шығындар жатады.
Субъектінің өз транцпортымен және өз ... ... ... ... материалдар, сатып алынған бұйымдар
және шалафабрикаттар) шығындарды да өндіріс шығындарының ... ... ... ... ... ... аударылатын
аударымдарға және т.б.)
Дайындау-көліктік шығыстардың ( ДКШ) ... ... ... ... ... ... ... (наценкасы ); жүкті тасығаны
үшін қосымша кіре ақсы; субъектің қоймасына материалдарды жеткізіп беру ... ... ... орындарына ұйымдастырылған агенттікті және
қоймаларды, кеңселерді ұстау шығыстары материаладарды тікелей дайындау мен
байланысты іссапар шығыстары ... ... ... ... отындар. Өндіріс
процесінде тікелей ... ... ... ... мен отындардың
шығындары. Олардың шығысы есепте шикізаттармен материалдардың шығысы
сияқты көрініс ... ... отын ... ... өзі ... құны да және ... жақтан сатып алынған отындардың құны ... ... ... ... ... ... үшін металл
прокаттық, ұсталық –штаппылау, престеу және басқа цехтарды қыздыру үшін,
бұйымдарға технологиялық процеспен ... ... ... ... үшін ... кәсіпорының технологиялық, двигателдік және басқа да
өндірістік және ... ... ... ... алынған
энергияның барлық түрлері. Кәсіпорының өз шығыарған энергияның электрлік
және басқа да түрлерін ... ... ... ... ... ... жерге дейін трансформациялау мен беруге жұмсалатын шығындар
тиісті шығын элементтеріне енгізіледі; табиғи кему ... ... ... кем ... мен ... болған шығындар.
Кәсіпорын көлігімен материалдық ресурстарды ... ... ... ... ... қоса ... ... шығындарының тиісті
элементтерне (еңбекақы төлеуге, негізгі қорлар амортизацияысна жұмсалатын
шығындар, ... ... және т.б.) ... ... ... ... берушіден (жабдықтаушылардан) материалдық
ресурстармен бірге алынған ыдыстың құны оның бағасына енгізілген жағдайда
жеткізіп ... ... ... ресурстардың ыдыстары мен бумаларын
сатып алуға жұмсаған кәсіпорындардың шығындары да ... ... ... ... ... ... қалдықтардың құны алынып ... ... ... деп өнім ... ... пайда болған, бастапқы ресурстың
тұтыну ... ... ... ... ... толық немесе
ішінара жоғалтқан және соның салдарынан көтеріңкі шығындармен (з ... ... ... ... мақсатқа мүлдем пайдаланбайтын
шикізаттар, материалдар, шалафабрикаттар, жылутаратқыштар және т.б. ... ... ... ... ... ... ... өндіру үшін толқынды материал ретінде белгіленген ... ... ... ... ... ... ... қайтарымды қалдықтарға жатпайды. Сондай-ақ, жолай алынатын
(іліспе) өнім де ... ... ... тізбесі өнімнің өзіндік
құнын жоспарлау, есепке алу және калькуляциялау мәселелері ... ... ... ... ақы ... ақы» бабына өндіріс нәтижелері үшін жұмысшылар
мен қызметшілердің ... қоса ... ... ... ... ... төлеуге жұмсалған шығындар,
ынталандырушы және өтімділік (компенсациялық) ... ... ... ... ... ... ... жалақсына
жұмсалатын шығындарджың құрамына мыналар енгізіледі:
- кәсіпорында қабылданған еңбек ақы төлеу ... мен және ... жеке ... келісім шартына сәйкес лауазымды айлық ақсы және
тарифтік мөлшерлемесі, еңбекке кесімді ақы төлеу бағасы (расценкасы)
арқылы ... ... ... ... ... ... ... төлемдер; өндірістік нәтижелер үшін берілетін
сыйлықақылар (заттай сыйақылардың құнын қоса алғанда), кәсіптік
шеберлігі, еңбектегі ... ... және т.б. ... ... ... ... мен айлық ақыларға қосылатын үстем
ақылары;
- жұмыс режимімен және еңбек жағдайларымен байланысты өтемдік сипаттағы
төлемдер, оның ... ... ... ... ... тыс ... ... режимдегі жұмыс, демалыс және мереке күндеріндегі жұмыс ... ... ... ... ... аймақтарын кеңейткені
үшін, ауыр зиянды, ерекше зиянды еңбек ... және ... үшін ... белгіленген жағдайлары үшін тарифтік
ставкалары мен айлық ақыларға қосылатын үстем ... мен ... ... жүрген заңдарға сәйкес жекелеген салалардағы қызметкерлерге
тегін көрсетілетін коммуналдық қызметтердің, тамақтың, азық-түліктің
құны, қолданылып ... ... ... ... берілетін
тегін үйге ақы төлеу жөніндегі шығындар ... үй, ... т.б. ... ... үшін ... ... өтемнің
сомалары);
- қолданылып жүрген заңдарға сәйкес тегін берілетін, тұрақты және жеке
пайдалауында қалатын заттардың (арнайы киім- ... қоса ... ... ... ... бағаға сатылуына байланысты жеңілдіктер
сомасы);
- қолданылып ... ... ... ... және ... демалыстарға
ақы төлеу сондай-ақ мемлекеттік міндеттерді орындау мен, медициналық
тексерулерден өтуімен ... ... ... ... ... ... мен ұйымдардың қайта
құрылуына, қызметкерлер мен штаттағылардың қысқаруына байланысты
жұмыстан босаған қызметкерлерге төлемдер ... ... ... ... ... ... сіңірген жылдары үшін ... ... (осы ... мамандығы бойынша жұмыс стажы
бойынша үстем ақылар) төлеу;
- қолданып жүрген заңдарға сәйкес аудандық, ... ... ... ... және биік ... ... жұмыс үшін
белгіленген коэффицентер үшін ... ... ... ... бар ... ... ... стажы үшін жалақыға
заңдарда көзделген үсем ... ... ... ... ... ... түлектерге және жоғары немесе
арнаулы оқу орындарын бітіріп шыққан жас мамандарға жұмыс басталар
алдында демалысқа ақы төлеу;
- ... және ... ... және ... орта оқу ... сырттай
асперантура, кешкі оқу орындарында кешкі кәсіптік-техникалық ... ... ... ... ... ... білім алып жүрген,
сондай-ақ асперантураға түскен жұмысшылар мен қызметшілерге ... ... ... ... заңдарға сәйкес ақы төлеу;
- заңдарда көзделген жағдайларға ... ... ... ... үшін ақы ... ... ... орынындағы қызметтік айлықақсының мөлшерін белгілі бір
мерзім ішінде сақтай отырып заңдарға сәйкес басқа ... ... ... жұмысқа орналасқан, сондай-ақ уақытша басқа жұмысын
атқарған ... ... ... ... ... вахталық жұмыс кестесіне сәйкес кәсіпорының орналасқан жерінен жұмыс
орнына дейін және кері қарай жолда жүрген күндері үшін, ... ... ... ... және ... ... кінәсімен жолда кідіріп
қалған күндері үшін айлықақының тарифтік ставка мөлшерінде төленетін
сомасы вахталық ... ... ... кезде;
- жұмысшы донорға тексеруден өткен, қан тапсырған және әрбір қан
тапсырған ... ... ... ... ... үшін ақы төлеу;
- егер атқарылған жұмыс үшін есеп ... ... ... ... ... ... штатында тұрмайтын қызметкерлерге
олардың азаматтық –құқықтық сипатта ... ... ... ... ақы ... Бұл орайда, мердігерлік шарт бойынша жұмыс
атқарғаны үшін қызметкерлердің ... ақы ... ... ... осы ... және ... ... сметалары
негізге алына отырып белгіленеді.
Еңбек ақыдан аударылатын ... ... ... етіп тұрған заңынана сәйкес жалақыдан аударылатын
аударым бабында есептелген әлеуметтік ... ... ... көрініс табады. Әлеуметтік салықтың салық салу объекті болып жұмыс
берушілердің еңбеккерлерге ақшалай немесе заттай нысанында ... ... оған ... ... ... ... басқасы түгел кіреді.
Үстеме шығыстар. Үстеме шығыстар – бұл ... ... мен ... ... мен ... шығыстар олар кешендік сипатқа ие болады,
олардың құрамында экономикалық ... ... ... ... ... ай ... белгіленген номенклатуралық шығыс баптары
бойынша 930 «Үстеме ... ... ... ... ... цехтің өзінде
дайындалған өнімге үстеме шығыстар қосылады.
Негізгі өндіріс шығындарының құрамына кіретін үстеме ... ... 904 шоты ... және 930 шоты ... ... субъектілер өзінің есептік саясатында өндіріс
ерекшеліктерін ескере отырып шығын баптарының номенклатурасына ... ... ... ... цехтар бойынша "Цехтар ... ... ... ... ... ал ол ... келтірілген.
Егер де біртектес өнім шығарылатын болса, онда өнім ... ... ... ... ... ескере отырып, кешендік
(үстеме) шығыстарын таратып, содан соң өнім бірлігінің құны есептелінеді.
Брутто көлемі – бұл мақтаның жалпы ... яғни ... ... Нетто көлемі – бұл мақтаның таза іске жарайтын көлемі, яғни жан-
жағы тегістелгеннен кейінгі ... ... ... ... ... ашады, соның көмегімен жұмсалған
материалдардың нақты шығынын анықтайды, сондықтан ол ... ... ... ... ... ай сайын картаның негізінде жинақ
ведомосын жасайды, онда мақтаға кеткен нақты материалдар ... ... ... ... қатар материалдардың қозғалысы туралы айналым
ведомосын жасайды, онда ай ... ... ... мен ... ... есеп саясатының негізінде ақшалай түрінде көрсетілген
нақты шығыстарды анықтайды.
Материалдар шығысының ... және ... ... жинау
цехтарының материалдық шығындарын есептеу үшін негіз болып табылады.
Дайын өнім
Дайын өнiм - негiзгi және қосалқы цехтарының сатуға ... ... ... ... жасалғаны, оның бiртұтастығы, стандартпен немесе
техникалық ... ... ... ... (сынау) қызметiнен
өткендiгi, паспорты, сертификаты (яғни сапасы) және ... ... ... ... ... ... қабылдап
алғаны және басқа жайлары – ... ... ... ... өнiмдi есептеу үшiн 221 “Дайын өнiм” деп ... ... ... шот ... ... өнiм кәсiпорынның айналым
қаражатының құрамына кiредi және ол ... есеп ... ... ... ... ... табады.
Дайын өнiмнiң нақты өзiндiк құны есептiк кезең (ай) аяқталғаннан кейiн
ғана анықталады.Ағымдағы есептiк кезеңде өнiм ... ... ... сату) болады, сондықтан өнiм ағымдағы есеп үшiн
есептiк бағасы бойынша ... ... ... ол үшiн ... ... ... ... өткен айдағы нақты өзiндiк ... ... ... ... кезеңнiң соңында ауытқудың пайызы мен сомасын есептеу жолымен
шығарылып,оның есептiк бағасын нақты өзiндiк ... ... ... ... мен сомасы ай iшiнде түскен және ай ... ... ... ... кәiсiпорынның экономиясын немесе артық
жұмсалғанын көрсетедi, олар да ... ... ... ... (үнемделгенi) - қызыл жазумен, ал артық жұмсалғаны - әдеттегi
(дағдылы) – жазумен жазылады.
Ауытқудың пайызын келесi ... ... ... ... ... ... + ... құны бойынша
Дайын өнiмдi қабылдау-тапсыру накладной бойынша немесе өнiмдi ... ... ... ... ... құжаты (накладнойы) цехта екi дана етiп жазылады.
Дайын ... ... ... ... ... бiр ... цехта калады. Экономиканың әр түрлi салаларында қабылдау-
тапсыру құжатының (накладнойының) арнайы ... ... ... мүмкiн. Солардың бiрi жоғарыда келтiрiлдi.
Қабылдау-тапсыру құжаты ... ... және ... ... басқа да ... ... ... ... ... үшiн ... ... өнiмдi шығару көрсеткiштерiмен ... ... үшiн де ... нысан жекелеген тапсырыс берушiлердiң
бiрлесiп әкелiнген үлкен номенклатурада дайындалатын өнiм ... ... үшiн де ... ... ... барысын жедел байқап отыру үшiн
және шығарылған өнiмнiң құнын жедел есептеп отыру үшiн ... ... ... ... ... ... құжаттың нысаны қолданылады.
Осы жиынтық бойынша бiр айдағы өнiмдi кiрiстеуге болады.Бұл жағдайда
оған тиiстi накладнойлар қоса тiркеледi.
Қоймаларда дайын өнiм ... ... ... ... ... ... жүргiзiледi. Айдың аяғында карточкалардағы ... ... ... ... өнiм ... ... ... өнiмнiң кiрiсi мен шығысы жөнiндегi ... оның ... ... ... ... ... кiрiсi мен шығысы жөнiндегi ... ... ... келiп түсулерiне қарай дайын өнiмнiң жинақтау есебiнiң
жинақ ... ... ... ... ... ... ... дайын өнiм қалдықтарының кiтабымен салыстырып тексередi, ... ... ... ... синтетикалық есебiмен бiрдей
болып шығуын ... ... ... есеп беру ... жасағаннан кейiн, барлық
өнiмнiң нақты өзiндiк құны және нақты өзiндiк құны мен ... ... ... немесе нақты өзiндiк құны мен кәсiпорынның келiсiмдi
бағалары бойынша ... ... ... ... айырмашылықтары
аныкталады. Дайын өнiмдi шығарғаны туралы синтетикалық ... 221 ... ... ... ... 900 ... өндiрiс”, 920 “Қосалқы
өндiрiс” және 910 “Өз ... шала ... ... (егер шала
өнiмдердiң немесе шала фабрикаттарының бiр бөлiгi сату үшiн ... ... ... ... õ 10 ... 100(

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Негізгі өндіріс мәні және оны есептеу түрлері27 бет
2 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты11 бет
Аудит кезіндегі есеп беру3 бет
АҚШ пен НАТО: ланкестікпен күрес7 бет
Басқару есебі туралы жалпы ұғым62 бет
Орта ғасыр философиясының жалпы сипаттамасы және ерекшеліктері7 бет
Үстемелі шығыстардың есебі4 бет
Күрделі қаржының есебі11 бет
Кәсіпорынның технико-экономикалық және өндірістік шығындары96 бет
Шығындар есебін жүргізу мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау әдістері63 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь