Шотландтық Адам Смит


1. Шотландық Адам Смит.
2. Адам Смиттің «Табиғат және халықтар байлығының себептері туралы зерттеу» еңбегі.
3. Құн теориясы.
Адам – шотланд экономисі және философы, классикалық буржуазиялық саяси экономияның көрнекті өкілі. Таможня чиновнигінің семьясында туған. Глазго мен Оксфорд университетінде білім алған. Глазгода университет профессоры (1751-63). 1764 – 66 жылы Францияда болды, мұнда физиократтар Ф. Кенэ және А. Р. Ж. Тюргомен, философтар мен ғалымдар Ж. Л. Д Аламбер, К. А. Гельвецеиймен т.б. танысты, олар оның экономик. Және филос. көзқарастарының қалыптасуына үлкен ықпал етті. 1778 ж. Эдинбургте таможня комиссары. 1787 жылдан Глазгодағы ун-ттің ректоры. 1759 ж. оның «Адамгершілік сезімдерінің теориясы» кітабы, 1776 жылы «Халық байлығының табиғаты мен себептері туралы» деген негізгі шығармасы жарық көрді.
Смит 18- ғасырдағы өнеркәсіп буржуазиясының прогресшіл роль атқарған кездегі идеологы болды. Оны К. Маркс «мануфактуралық кезеңнің жинақтаушы экономисі» ретінде, В. И. Ленин «алдыңғы қатардағы буржуазияның ұлы идеологы» ретінде бағалады. Смит меркантилизм теориясы мен практикасын феодалды тәртіптер мен капитализмнің дамуына бөгет болып отырған сарқыншақтарды меншік үстемдігін, әр тектегі монополияларды шектеуді, сауда бостандығын, мемлекеттің экономикаға араласпауын экономикалық өмір саласындағы «табиғи тәртіптер» деп есептеді. Смиттің тарихқа жат теориялық түсінігі өнеркәсіп буржуазиясының практикалық мүддесін білдіреді.
Смит құнның еңбек теориясының аса маңызды категорияларын жасады. Ол еңбекті құн субстанциясы деп таныды, ақшаның тауарлық табиғатын қорғады, айырбас пен тұтыну құнын айыра білді, еңбектің тауарда көрініс табатын екі жақты сипатын түсінуге жақын келді. Алайда ол құнды тауар өндіруге жұмсалған еңбекпен ғана емес, сонымен бірге сатып алынатын еңбекпен де анықтап қателесті.
Қолданылған әдебиеттер


1. А. И. Сурин «История экономики и экономических учений»

2. Осипова, Гета Михайловна «Экономикалық теория негіздері»

3. Мәуленов, Сақыпжамал Сырбаевна «Экономикалық теория»

4. Қазақ ССР энциклопедиясы (204 бет).

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Жоспар

1. Шотландық Адам Смит.

2. Адам Смиттің Табиғат және халықтар байлығының себептері туралы
зерттеу еңбегі.

3. Құн теориясы.

Кіріспе

Адам – шотланд экономисі және философы, классикалық буржуазиялық саяси
экономияның көрнекті өкілі. Таможня чиновнигінің семьясында туған. Глазго
мен Оксфорд университетінде білім алған. Глазгода университет профессоры
(1751-63). 1764 – 66 жылы Францияда болды, мұнда физиократтар Ф. Кенэ және
А. Р. Ж. Тюргомен, философтар мен ғалымдар Ж. Л. Д Аламбер, К. А.
Гельвецеиймен т.б. танысты, олар оның экономик. Және филос. көзқарастарының
қалыптасуына үлкен ықпал етті. 1778 ж. Эдинбургте таможня комиссары. 1787
жылдан Глазгодағы ун-ттің ректоры. 1759 ж. оның Адамгершілік сезімдерінің
теориясы кітабы, 1776 жылы Халық байлығының табиғаты мен себептері
туралы деген негізгі шығармасы жарық көрді.
Смит 18- ғасырдағы өнеркәсіп буржуазиясының прогресшіл роль атқарған
кездегі идеологы болды. Оны К. Маркс мануфактуралық кезеңнің жинақтаушы
экономисі ретінде, В. И. Ленин алдыңғы қатардағы буржуазияның ұлы
идеологы ретінде бағалады. Смит меркантилизм теориясы мен практикасын
феодалды тәртіптер мен капитализмнің дамуына бөгет болып отырған
сарқыншақтарды меншік үстемдігін, әр тектегі монополияларды шектеуді, сауда
бостандығын, мемлекеттің экономикаға араласпауын экономикалық өмір
саласындағы табиғи тәртіптер деп есептеді. Смиттің тарихқа жат теориялық
түсінігі өнеркәсіп буржуазиясының практикалық мүддесін білдіреді.
Смит құнның еңбек теориясының аса маңызды категорияларын жасады. Ол
еңбекті құн субстанциясы деп таныды, ақшаның тауарлық табиғатын қорғады,
айырбас пен тұтыну құнын айыра білді, еңбектің тауарда көрініс табатын екі
жақты сипатын түсінуге жақын келді. Алайда ол құнды тауар өндіруге
жұмсалған еңбекпен ғана емес, сонымен бірге сатып алынатын еңбекпен де
анықтап қателесті.

Смит буржуазиялық қоғамның таптық құрылымын негізгі үш тапқа: жалдамалы
жұмысшыларға, капиталистерге және жер иеленушілерге бөліп, жалдамалы
жұмысшыларды қалған екі тапқа қарама-қарсы қойды.Жұмысшының еңбек өнімінен
пайданың, проценттің жәнерентаның туатынын мойындады. Сонымен бірге ол
пайданы кәсіпкергекапитал жұмсағаны үшін төленетін ақы деп есептеді. Смит
капитализм тұсындағы жалақы, дифференциал рента, өнімді еңбек
категорияларына қосымша құн жасайтын еңбек ретінде анализ жасады. Соған
қарамастан ол жұмысшының жалақысын еңбек үшін төленетін ақы ретінде
сипаттап қателесті, рентаны табиғат әрекетінің нәтижесі деп
көрсетуге тырысты, ал өнімді еңбекті материалдық өнімде заттандырылған
еңбек ретінде ғана түсіндірді.
Жай өндіріс пен капит.товарлары өндірісті шатастырғандықтан, Смит
Капитализм тұсында қосымша құнның жасалу механизмін аша алмады. Ол құнның
жасалуы мен бөлінуі процесін ұқсас деп есептеп, құнның өндіріс бағасына
айналуын көре білмеді. Осының бәрі Смиттің товардың құны табысқа: пайдаға,
жалақыға және жер рентасына бөлінеді деген жалған қорытынды жасауына әкеліп
соқтырды. Дегенмен Смит негізгі жіне айналым капиталын дұрыс түсіндіруге
жақын келді, капиталдың өндіріс сферасындағы қорлану факторларын ашуға
әрекет жасады, алайда капит. қорланудың ішкі табиғаты мен тарихи
тенденциясын аша алмады.
Смиттің экономикалық ілімі саяси экономияның дамуына зор ықпал етті.
Смиттің ғылми ілімі классикалық буржуазиялық саяси экономиканың –
марксизмнің қайнаркөздерінің бірінің ірге тасын қалады.Смит көзқарастары
жүйесіндегі тұрпайы элементтер негізінде түрліше апологеттік буржуазиялық
теориялар қалыптасты. Оның Көрінбейтін қол индивидтің – экономикалық
адамның ниетпен еріктен тәуелсіз болып, оны және бүкіл халықты ең жақсы
нәтижелерге, табысқа және қоғамның ең жоғары мақсаттарына бағыттайды.
Осылайша, Смиттің Көрінбейтін қол экономикалық адам және қоғам
арасындағы қарым-қатынасты болжалдайды, яғни мемлекеттік басқарудың
көрінетін қолымен объективті экономиканың заңдарға қарсы болмау, экспорт
және импортты шектеуді қою; табиғи нарықтық тәртіпке жасанды бөгет рөлінде
болмау. Шаруашылықтың табиғи механизмі, Смиттің ойлауынша, табиғи
тәуелсіздіктің қарапайым және шамалы жүйесі, Көрінбейтін қолдың
арқасында әрдайым автоматты түрде реттеліп отырады.
А. Смит адам қоғамын одақ ретінде қарастырды, ал адамның табиғи негізгі
қасиетін айырбастауға сауда жасау бейімділікте көрді. Смит тәуелсіз
бәсекелестіктің жақтаушысы болды, мемлекет экономикаға араласуына қарсы
болды.

Адам Смит және Табиғат және халықтар байлығының себептері туралы зерттеу
1776 жылы тәуелсіздік туралы Декларацияға қол қойылған кезде Англиядағы
басылымдарда біздің заманымыздың ең маңызды кітаптарының бірі ретінде -
Табиғат және халықтар байлығының себептері туралы зерттеу аталды.
Смит өз заманының принципиальды көзқарастарынан аулақтады. Ол байлықтың
жалғыз дара бастаукөзі жер ғана деген физиократтармен келіспеді. Ол сондай-
ақ, ұлт байлығын ақшаның санымен есептеген және қолайлысауда балансына
жету мақсатында экономикаға мемлекеттіңараласуын табандата қолдаған
меркантилистерден де іргесін аулаққа салды.
Смиттің көзқарасынша – ұлт байлығы ауыл шаруашылығымен ғана емес, өндіріс
процесімен жасалынды. Өндірген игіліктің саны адам еңбегінің өндірістегі
басқа да факторлармен қосылудағы сапасымен анықталады. Және мұндай қосылыс
тиімді болған сайын өнім көлемі мен ұлттық байлық ұлғая түседі.
Смит ілімінің өзекті идеясы – экономиканы мемлекеттік реттеуден шығарып
тастаса, ол жақсы жұмыс істейді дегенге саяды. Мұндайжағдайларда
экономикалық эгоизм кәсіпорындарды тұтынушыларға қажетті өнімдер шығартуға
және оларды мүмкіндігінше төменгі бағамен жасауға мәжбүр етеді. Олар бұны
қоғамның бәрекесін ойлағандықтан емес, өзінің бәсекелесінен асып түсіп, мол
таза бтабыс алу үшін істейді. Бірақ бұл эгоизм барша қоғамға пайдалы болып
шығады, тауарлар мол өндіріліп, мейлінше төменгі бағамен сапалы қызмет
көрсетуді қамтамасыз етеді.
Экономистер реттеуден босаса, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Адам Смит ілімі
Адам Смит және Давид Рикардоның теориялық жұмыстары
ХVIII ғасырдағы политэкономияның негізін қалаушыларының бірі - Адам Смит
А.Смит еңбектеріндегі классикалық саяси экономияның онан арғы дамуы
"Адам" ұғымы, адам мәселесі
Адам капиталына салынған инвестициялар
Адам буындарының биомеханикасы
Адам санасы
Адам құқығы
Адам қабілеті
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь