Н а т р и й

Таңбасы Na. Аr = 22,989; М(Na) = 22,989 г/моль.
Электрондық қүрылымы: 11 Na 1s2 2s2 p6 3s1
Ашылуы
1807 жылдың 19 қарашасында Хэмфри Дэви жаңа натрий және калий элементтерін ашқандығын жария етті. Араға бір жыл салып Гей-Люссак және Луи Тенар күйдіргіш натрмен темірді әрекеттестіріп натрийді алды.
Г.Деви сол кездер үшін мүмкін емес заттар туралы хабарлайды.Ол ұшпайтын сілтілердің (яғни сондірілген ісбеспен натрий және калийдің көмірқышқылды тұздарының әрекеттесу өнімдерінің) ыдырауын тәжірбиелік жолмен жүргізеді,ал бұл өз кезегінде осы ұшпайтын сілтілердің негізінде жататын, жаңа және кереметтей дененің бөлінуіне әкелген.Бұрын көпке дейін сілтілерді жай зат деп есептеген, ал енді олардың күрделі екендігі айқындалады. Бұл қосылыстар электр тогының әсерінен ыдырап, әртүрлі, бірақ химиялық қасиеті бойынша ұқсас элементтер бөлінеді.Деви олардың біреуін поташқа сәйкес «потассий» , ал екіншісін содыға ұқсас етіп «содий» деп атайды. Швед химигі Я.Берцелиус 1811 жылы «содий» атауын арабтың «натрон» – соды сөзінен алып, натрий атауына өзгертеді.
Алынуы
1.Натрий-балқыған натрий гидроксидін электролиздеу арқылы алынады:
NaOH ↔ Na+ + OH-
Катод (болат): Nа+ + е- → Nа
Анод (графит): 40Н – е-→ 2Н20
2. Натрий алудың техникалық - балқытылған натрий гидрототығын электролиздеуде. Мұнда темір электродтарын пайдаланады және процесті 325 0С кезінде жүргізеді. Кейде тотықсыздандырушы ретінде көмірді де қолданады. Қызара қыздырылған кездегі көмір натрий гидрототығын тотықсыздандырады:
4NaOH + 2C = 2Na + Na2SO4 + 2H2 + CO2
        
        Н а т р и й
Таңбасы Na. Аr = 22,989; М(Na) = 22,989 ... ... 11 Na 1s2 2s2 p6 ... ... 19 ... Хэмфри Дэви жаңа натрий және калий
элементтерін ... ... ... ... бір жыл ... Гей-Люссак және Луи
Тенар күйдіргіш натрмен темірді әрекеттестіріп натрийді алды.
Г.Деви сол кездер үшін мүмкін емес ... ... ... ... ... ... ... натрий және калийдің
көмірқышқылды тұздарының ... ... ... ... ... бұл өз ... осы ... сілтілердің негізінде
жататын, жаңа және кереметтей дененің бөлінуіне әкелген.Бұрын көпке дейін
сілтілерді жай зат деп ... ал енді ... ... ... Бұл ... электр тогының әсерінен ыдырап, әртүрлі, бірақ
химиялық қасиеті бойынша ... ... ... ... ... ... ... , ал екіншісін содыға ұқсас етіп «содий» деп
атайды. Швед ... ... 1811 жылы ... ... ... «натрон»
– соды сөзінен алып, натрий атауына ... ... ... ... ... ↔ Na+ + ... (болат): Nа+ + е- → Nа
Анод (графит): 40Н – е-→ 2Н20
2. ... ... ... - ... ... ... ... темір электродтарын пайдаланады және процесті 325
... ... ... ... ... көмірді де
қолданады. Қызара ... ... ... натрий гидрототығын
тотықсыздандырады:
4NaOH + 2C = 2Na + Na2SO4 + 2H2 + ... ... ... және ... ... ... ... кальций балқу температурасын төмендету (600°С дейін)
үшін қосылады.
2NaCl → 2Na + Cl2
Катод (болат): Nа++е- → Nа ... ... ... 2Сl- - е-→ С12↑.
Физикалық қасиеті.
Нат р и й –күміс түсті ақ металл. Ол ... ... ... және ... не замазка тәрізді саусақпен уқаланады. (оған
құрғақ немесе керосинге ... ... ғана қол ... ... ... ... қатарына жатады. Натрий металдық жылтыры бар, ауада
тез ... ... ... ... ... жатады. Ол судан сәл жеңіл,
бірақ керосиннен ауыр. Егер оның бір түйірін керосинмен ... ... ... тез ... және пішіні сынап тамшысына ұқсас тамшыға
айналады: натрий оңай ... және ... ... өте ... өткізеді.
Натрийді керосин бойында сақтайды. ... ... ... ... ... ... тек қана бір ... 23Na тұрады.
Химиялық қасиеті.
Табиғаттағы қосылыстары
NaСІ - ... ... ... SO4 - ... S04 ∙ 10Н 2 О - ... ... ... тұзы
NaNO3 - Чили ... [AlF6 ] - ... хлор ... ... ... ... түз түзеді:
2Na + F2 = 2NaF
2Na + Cl2 = ... + Br2 = ... + I2 ... ... оңай ... және ... ... + 02 = Nа202 натрий пероксиді.
Температураны көтеру және қысымды арттыру асқын пероксид түзілуіне әкеліп
соқтырады:
Nа + 02 = ... ... ... бойымен жоғарыдан төмен қарай ... ... ... ... арта ... ... ... өзгеріс бойыншатүзіледі:
Nа202+ 2Nа= 2Nа20
Аталған қосылыс натрий азиді мен натрий селитрасының вакуум жағдайында
әрекеттесуінен де ... + NaNo3 = 3Na2 O + ... және ... ... ... тор ... ... қасиетке ие қатты заттар, сумен әрекеттесіп ... ... ... + 2H2O = 2NaOH + ... + 2H2O = 2NaOH + H2O2 + ... құрамына диамагнитті ион [O]2- , ал асқын пероксид
құрамына ... ион [O]- ... Na2O2 ... NaO2 алюминий
ұнтағымен, ағаш үгіндісімен немесе өзге жанғыш заттармен аз ғана су ... ... ... ... ... ... жарылыс береді.
2Na2O2 + 2CO2 → 2Na2CO3 + O2
Na2O2 + CO→ Na2CO3
реакцияларына оттегі регенерациялау негізделген.
3Na2O2 + 2Al → 2 NaAlO2 + ... ... ... ... ... +2HCl → 2NaCl + + ... оксиді сумен әрекеттесіп сілті түзеді.Ал, қатты күйдегі
натрий гидроксидіне озонмен әсер етсе ... ... + 4O3 = 4NaO3 + 2H2O + ... құрамындағы [O3-] ионы парамагнитті . Озонидтер – тұрақсыз,
кәдімгі ... ... оңай ... ... = 2NaO2 + ...  су, ... ... түрде әрекеттеседі:
4NaO3 + 2H2O = 4NaOH + 5O2
2O3- - e- → 3O20 ... + e- → O20 + O2- ... → 5O2 + ... + 2H2SO4 → 2Na2SO4 + 2H2O + ... ... ... ... сульфидтермен қатар
полисульфидтер де ... ... тек ... ... ... күкірт саны
беске дейін теңеледі:
2Na + S ... + (n-1)S ... n ... дейн ... ... ... ауада тиосульфатқа айналады
Na2 S + 2O2 + H2 O → Na2 S 2 O3 + 2NaOH
S2- – 8e -→ [SO3 S] 2- | 1 ... +4e-→ 2O2- | 2 ... + 2O2 → S2 O3 + ... О32- ионы [S03S]2- ... және сульфидотриоксосульфат ион деп
ата- латыны есте болуы керек. Біз көп ... ... ... деп ... ... ... ... және теллурмен қосып балқыту
натрий селенидін және теллуридін береді:
2Na + Sе = ... + Те = ... және ... су ... ыдырайды:
Nа2Sе + 2Н20 = 2NаОН + Sе + Н2
3.Натрий литийге қарағанда, азотпен жай ... ... өзге ... ... ... алу үшін азот ... ... электр разрядымен әсер ету керек.
6Na + N2 = 2Na3N
Түзілген ... ... ... өш» ... ылғалды бойына тез
тартады, онымен белсенді ... ... ... түзеді:
Na3N + ЗН20 =ЗNаОН + NН3↑.
Натрий фосфидін алу үшін элементтерді тікелей әрекеттестіреді ... ... ... ерітіндісіне ақ фосфор қосады:
ЗNа + Р = Nа3Р
2Nа + 5Р = Nа2Р5.
Фосфид сумен өте ... ... яғни ... ... + ЗН20 = ... + ... арсениді фосфидтерге қарағанда ... және ... ... ... + ЗН20 = ... + ... ... қызған натрийге ацетилен қосу арқылы алады:
2Na + С2Н2 =Nа2С2 +Н2↑
Ескерту: Литий карбидін ... ... ... ... ... болады. Ал сілітілік өзге металдар карбидін (Nа,K,Rb,Cs)
оларды ацетилен қосу арқылы алады.
Натрий ... ... ... ... ... ... және гидроксид түзеді:
Nа2С2 + 2Н20 → 2NaОН + С2Н2↑
5. Натрий өзге сілітілік металдармен қатты ерітінді ... ... 12,3°С ... К-Nа ... береді.Бұл қасиеті жөнінен, ол
литийге жақын келеді.
Натрий – сұйық алюминиймен араласпайтын литийге ... ... ... ... ... ... ... амальгама береді.Аммиактағы ерітіндісі қорғасын, сурьма,
висмуттармен бинарлы қосылыстар береді:
4Na + 9Pb Na4Pb9 ... ... ... + ... ... ... ерітінді
3Na + 7BiNa3Bi7 қоңыр түсті ерітінді.
Осы аммиакта алынған бинарлы қосылыстар ерітінділерін ... ... ... ... + Нg ... ... амалгамасы.
6.Натрий сутекпен әрекеттесіп тұзтектес гидрид түзеді:
2Na + Н2 = ... ... ... де оңай ... ... қарағанда сумен белсенділеу әрекеттесіп, сутек және
гидроксид түзеді:
2Na + 2Н20→ 2NaОН + Н2↑
Осы орайда, сілтілік ... ... ... ол ... бе, әлде ... ... бе бірінші әрекеттестінін
анықтау мақсатында реакция үшін Гиббс энергиясының өзгерісіне ... 1) Na + ... + ... = ... - ... = (-419,2) ... =-181,4 кДж.
2) Na + НСl → NаСІ + 0,5Н2↑
∆ГС° = ... - ... = (-384,0) ... = -252,8 ... екі ... үшін Гиббс энергиясының өзгерісін
салыс-тырамыз:
∆ГС°(2) < ... яғни (-252,8) < ... ... суға ... қышқылмен әрекеттесуі
термодинамикалық тұрғыда ... және ... ... қышқылмен
әрекеттесіп тұз түзетіндігін білдіреді.
2Na + Н2S04 → Nа2S04 + ... + ... = ... + N2+ 6Н2
Na° - e - →Nа+ | 10 ... + 10 e- → N2 |11 ... Nа + 10HNO3 ... = 8NaNO3 + NH4N03 + ...  е-→ Nа+ | 8 ... + 8 e-→ N3- | 1 ... Натрий жоғары температурада төмендегідей ... ... ... + ТiСІ4 Ті + ... Na2S04 4Nа20 + ... – e- → Na+ | 8 ... + e- → S2- | 1 ... + 4Na Zг + 2КҒ + 4NаҒ
4Nа + ZгС14 Zг + ... +2NH3 + 2С 2NаСN + ... ... ... (оксиді) Naг02 -өте белсенді тотықтырғыш:
онымен жанасқан кездегі сірке қышкылы жанады. Nа202 ... ... ... ... ... түзіледі де көп мөлшерде жылу бөлінеді:
2Na + O2 = Na2O + ... Na2O2 ... ... ... натрийді ... Ол ... ... ... оны Кипп ... (аппаратында)
тығыздалған түрінде оттектің бір қалыпты берілетін көзі ретінде
пайдаланады.
Сумен Nа202 ... ... мен ... ... тотығының түзілуімен
жүреді:
Na2O2+ 2Н20 = 2NаОН + Н202
Әртүрлі материалдарды ағарту үшін, жууғыш ұнтақтарды дайындау және
т.б. үшін Nа202 пайдалану осы ... ... ... ... фосфор, алюминий, темір ұнтағымен,
органикалық заттармен) ылғал қатысында Nа202 соншалықты қызу ... ... ... ... және тіпті қопарылыспен қатар жүреді.
Көмір кышқылды газ натрий асқын тотығымен карбонатқа байланысады,
тағы да оттек болінеді:
2Nа202 + 2С02 = ... + ... + 2КО2 + 2С02 = Na2С03 + К2СО 3+ ... қайықтар мен ғарьштық ... ... ... ... ... ... газтұтқыштағы оттек көзі ретіндс натрий асқын
тотығын қолдану осы реакцияларға негізделінген.
Натрий гидроксиді NаОН (каустикалық сода) - суда ... ... ... ... ... ол ... инелі кристалды масса, ылғал тартқыш. Оның
кептіргіш ретінде қолданылуы осы қасиетіне негізделген.
Өнеркәсіптегі NаОН натрий хлоридінің NаС1 ... ... ... + 2Н20 = 2NаОН ... ... сияқты сөндірілген ... пен ... ... ... реакциясымен:
Nа2СО3: + Са(ОН)2 = 2NаОН + СаСО3
Түзілген суда ерімейтін ... ... СаС03 ... ... ал NаОН ерітіндісін ... ... ... онда ол ... ... ... сода ... болады, оны грекшеде
каустика дейді. Сондықтан ... ... ... натрий гидроксидін
каустикалық сода деп атайды.
Натрий гидроксиді суда ери ... мол жылу ... ... NаОН
СО2-мен қызу әрекеттесіп, соданы Nа2СО3 түзеді:
2NаОН + СО2 = Na2C03 + ... орай NаОН ... ... сақтайды
NаOН судағы ерітіндісі, гидрототығы ... ... ... ... ... хром және т.б ) әрекеттесіп тұздар түзеді:
Zп + 2NаОH = Nа2ZпО2+ Н2↑ натрий цинкаты
Сол сияқты ... натр ... ... фосформен
әрекеттесіп, сәйкесті қышқылдар тұзын түзеді,мысалы:
Қышқылдармен NаОН немесе КОН ... ... ... ... + НС1=NаС1 + Н20
Сілтілер күшті негіздер ретіндс тұздардан әлсіздеу ... + СоСl2 = 2NaС1 + ... ... ... ... ... ... ериді:
3NаОН + АІСl3 = 3NaС1 + АІ(ОН)3
NaОН + AI(OH)3 = Na[AI(OH)4]
мұндай кезде кешенді гидроксотұздар түзіледі, ал оның ... ... ... m- ... ... күйдіргіш натр шыны, фарфор ыдыстарды жеміреді, ауа
жеткілікті кезінде платина ыдысына да әрекет етеді. ... ол ... ... тініне де бұзушылық әрекет етеді.
Натрий күкіртпен сульфид Na2S береді, оны ... ... ... ... ... + С Nа2S + 2СO2
Ауадағы оттектің әсерінен Nа2S тиосульфатқа дейін баяу тотығады:
2Nа2S + 202 + Н20 = Nа2S203 + ... ... ... ... ... етсе,онда жалпы формуласы Nа2Sх
болатын әртүрлі полисульфидтер алуға болады.
Натрий азотпен нитрид Nа3N түзеді, оны азот ... ... ... баяу ... әсер ету ... ... металдардың нитридтері ылғал тартқыш және ... ... + ЗН20 = ... + ... мен ... ... Э3Р және Э2Р5 түзеді, оларды құрамдастардан
тура синтезбен ... ... ... аммиактағы металл ерітіндісіне ақ
фосфордың әрекет етуімен де алады:
ЗNа + Р = Nа3Р
Фосфидтер сумен толық ... + Н20 = NаОН + ... ... ... 350°С ... ... амид NаNН2 алынады:
2Na + 2NH3 = 2NaNН2 + Н2↑
Түзілген амидтер — кристаллдар, ... ... де ... ... + Н20 = NаОН + NH3
Амидтерді жасыл бояғышты — ... мен А ... ... ... амид ... азот шала ... ... қопарылғыш қосылыс — натрий азиді NaN3 түзіледі.
Натрий басқа металдардың әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... металға дейін
тотықсыздандырады.
Натрий мен ... ... ... ... ... қыздырған кезде
натрий карбиді (ацетилиді) Nа2С2 алынған:
2Nа + С2Н2 = Nа2С2 + ... ... ... ыдырайды:
Nа2С2 + Н20 = NаОН + С2Н2
Сілтілік ... ... ... түзе ... әрекеттесе
алады:
НОСН2 - СН2ОН + 2Na → NаОСН2 - СН20Na + Н2↑
сол сияқты ... ... ... ... ... ... түзеді. Жоғарғы майлы қышқылдардың натрийлік ... ... алу үшін ... пайдаланады.
Натрийдің таралуы мен оның маңызды қосылыстарының қолданылуы
Натрий қосылыстары табиғатта кеңінен таралған, олар
жер қойнауында
көп мөлшерде, ... ... мен ... ... ... мен жануарлардың тініңде кездеседі.
Тас тұзының (галиттің) шоғыры жер ... ... ... ... ... ... Польшада, Украинада, Оралда және
т.б.).Тас тұздары әртүрлі түрпішін мен текстурада кристаллдық ... ... олар ... ... ... күлгін түске боялады. Мұндай түстер
радиобелсенді сәуле әсерінен тұз кристалдарында натрий металының ... ... ... Тас ... қат-қабаттарға қатыптасуына көптеген
жағдайларда ертедегі су қоймаларының (көлдердің) кеуіп кетуі себеп.
Велички (Полъша) ... ... ескі ... ... ... мен ... ... бар, олар тас тұзының қат-қабатынан ойыла
қазылған, ондаған ... ... және ... ... ... ... әлсіз жарық түсетін тұздардан жасалынған бұлар әрине ... ... ... ... ... қабырғасына суретшілер
барельеф жасаған - Леонардо да Винчидің ... ... кеш» ... ... хлориді (ас тұзы) NaСІ теңіз суында, сол сияқты ... ... мол ... ... Тұздық тепе-теңцікті зерттей зерделеу,
физика-химиялық ... ... да кең ... ... ... оны
галургия деп атайды және де ол ... ... ... ... хлоридінің
маңызды да негізгі тұтынушыларының бірі тамақ өнеркәсібі.
Натрий сульфаты табиғатта гидрат түрінде мирабилит минералында ... ... және ... ... Na2S04 ... минералында) кездеседі.
Натрий гексафториді Nа3А1Ғ6 - криолит - айтарлықтай сирек минерал:
оның шоғыры тек ... ғана бар. ... ... ... жасанды криолит алюминий өндірісі үшін үлкен мәні бар.
Натрий нитраты ... ... ... әрекеті жоқ аудандарда
(Чилидегі Атакама шөліңде) кездеседі.
Натрий карбонаты, немесе сода, табиғатта ... ... ... ... ... трон ... ... Nа2С03∙NаНС03∙2Н20
кездеседі.
Бұл минералдың шоғыры Арменияда, Сібірде, Солтүстік ... ... ... көлдерде моногидрат Nа2С03∙Н20 (термонатрит) жөне он сулы
гидрат Nа2СО3∙10Н2О ... ... алу үшін ... ... ... ол ... 1791 жылы ... Бұл әдіс бойынша натрий
сульфатын көмірмен және ізбес таспен күйдірген:
Na2S04 + 2С + ... = Nа2С03 + СаS + 2С02 ... ... ... ... сода сілтісізденеді және ерітінді суалған
соң кристалл Na2С03 ∙Н20 немесе Nа2С03 түрінде алынады. Натрийдің ... ... сода деп ... сода» термині гидрат Na2СО3-10Н2О дегенді білдіреді.
Тамақ (ас) содасы бикарбонат NаНС03 түрінде болып келеді.
XIX ... ... ... ... ... ... ... әдісі ақырындап ығыстыра бастайды, ол ... ... ... және техникалық өзгерістер енгізілген негіз.Сольве әдісі
бойынша ... ... ... аммиакпен, сосын көмірқышқылды
газымен жоғары қысыммен қанықтырады. Процестің химизмі:
NН3 + Н20 = NН4ОН
NHОН + С02 = ... + ... = NaНС03 + ... тұнба түріңде бөлінеді, оны кептіре қақтап бөледі,
нәтижеде ...... ... ... → Nа2С03 + Н20 + ... газын өндіріске қайтарады да тұз ерітіндісіне беріледі, ал
аммоний хлориді ... ... және ... бумен өнделінеді және өнді- рістің
бірінші процесі үшін қажетті аммиак беріледі (аммиакпен қанықтыру).
Қолданылуы
-натрий ... ... ... ... ... натрий-бутадиен каучугін алуда:
-жоғары молекулалы спирттерді натриймен тотықсыздандыру арқылы алуда;-
теміржол тасымалында қорғасынмен 0,58% Na бар ... ... ... өткізгіш материал ретінде авиация ... ... ... қайық двигателдерінде, қысым арқылы құймаларды құюда
кең қолданады.
Металдық натрий ... ... ... ... ал ...... энергетикалық қондырғыда қолданылады.
Натрийдің қорғасынмен құймасын, сол сияқты оның ... ... мен ... бар оны, ... ... ... (подшипникті) дайындау үшін
жұмсайды. Натрий ғарыштық бірінші ... ... рөл ... гидроксиді сабын қайнату өндірісінде, мұнай өнімдерін тазарту
үшін, сілтілік аккумулятордың электролитін дайындау үшін, тоқыма ... ... да ... ... ... ... ... фармацевтикалық препараттардың,
бояғыштардың, қопарылғыш заттардың, тыңайтқыштың ... ... ... және ... ... саны ... Натрий
тиосульфатын кино-фотоөнеркөсібінде және медицинада қолданады.
Натрий арнайы ... ... ... ... Мұндай натрийлік
шамдар неон газымен толтырылады және онда металдық натрийдің шамалы мөлшері
болады. ... ... ... ... ... басталады. Разряд ... ... ... буландырады да, шамалы уақыт өткен соң, неонның
қызыл түсті жарығы натрийдің сары жарығымен ... ... ... ... ... ... шамдарды, олардың жоғары тиімділігіне ... ... ... ... үшін ... ... ... елдерінде тамақ өнімдерінің заттаңбасында, сәйкесті
қоспаларға жауап беретін Е-саны нұсқалады. Айталық, қоспа Е = 200-290 - ... (Е 221 - Nа2S03, Е 250 -NаNO2) Е 251 - NaN03); Е = 300-321 ... ... (Е301 - ... ... Е=322 және одан жоғары —
эмульгаторлар, тұрақтандырғыштар (Е 339 — натрий ... (V), Е ... ... ... биологиялық функциясы. Барлық ... аз ... ... ... ... бірақ та теңіз өсімдіктерінде олардың
мөлшері жоғарылау. Жануарлар ... ... ... ... иондарымен
бірге жүйке серпінін беруші қызметін атқарады.
Натрий иондары организмнің сулық тәртібін сақтауды қамтамасыз етеді.
Натрий иондарының артық ... суды ... ... тұруға септігін
тигізеді. Натрий және басқа металдардың ... ... ... ... және ... ... ... ықпал етеді.
Физиологиялық ерітінді аталатын, 0,85-0,9%-ды ерітіндісін, көп қан
кеткен кезде ... ... ... құю үшін ...

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге





+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь