Мемлекеттік бюджет туралы мәлімет

КІРІСПЕ 3

1. МЕМЛЕКЕТТІК БЮДЖЕТТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАЗМҰНЫ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ

1.1.Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен маңызы.
6
1.2. Бюджет жүйесінің принциптері 11
1.3 Әртүрлі деңгейдегі бюджетті жоспарлау негіздері және бекіту
12

2. ӘРТҮРЛІ ДЕҢГЕЙДЕГІ БЮДЖЕТТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТАЛДАУЫ
2.1 Республикалық бюджеттің атқарылуын талдау 23
2.2 Облыстық және аудандық бюджеттердің атқарылуын талдау
36
2.3 Бюджеттің атқарылуындағы қазынашылықтың ролі
42
3. РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЖЕРГІЛІКТІ БЮДЖЕТТІ ПРОЦЕСТЕРІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1. Бюджетті құрудың проблемалары. 49
3.2. Қазірігі кездегі бюджетті жоспарлауды жетілдіру жолдары.
51

ҚОРЫТЫНДЫ 53

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 55
Мемлекеттік реттеу қажеттілігінің объективті негіздерін қарастыруға кіріспестен бүрын, ең алдымен осы түсініктің өзіне ғылыми анықтама беру қажет. Себебі білімнің кез келген саласы "оның тәжірибемен дәлелденген бастапқы аксиомалары жасалып, құрастырылғаннан кейін ғана ғылым саласына айналады" . Біздің ойымызша, экономиканы мемлекеттік реттеу әлеуметтік-шаруашылық процестеріне олардың тиімді теңгермешілігі мен макроэкономикалық тұрақтылығын қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттің әкімшілік-экономикалық және ұйымдық-құқықтық негізде араласуын білдіреді.
Адамзат тарихы мемлекеттердің пайда болуы мен даму барысы, сондай-ақ, олардың арақатынасы бейбіт іс-әрекеттермен қатар, күштеу жолымен де анықталатындығын айқын көрсетіп отыр. Соңғы жағдай, яғни күштеу іс-әрекеттері объективті түрде белгілі бір материалдық-техникалық және интеллектуалдық қорларды елдің қорғаныс кабілетін қажетті деңгейде қамтамасыз ету үшін бөлуіне мемлекетті мәжбүр етті. Оған қоғамның барлық мүшесі де мүдделі. Сондықтан олар мемлекет тарапынан шетелдік қол сұғушылықтан қорғау жөніндегі шараларға бірыңғай ие бола отырып, жоғарыда аталған қорларды жасауға (пайдалануға) арналған мажбүрлі салықты төлеуге түсіністікпен қарайды. Өйткені бұл қорларды түтыну, жекелеген сүраныс жиынтығын анықтау арқылы емес, ұжымдық түрде жүзеге асырылады, ал бұл нарықтық механизмді шектейді және қоғамдық тауар (қызмет) көрсеткіштерін қалыптастырады. Мұндай тауарлар қатарына мемлекетті басқару ісін, азаматтардың занды құқын қорғау мен қоғамдық тәртіпті сақтауды, күрделі ғылыми зерттеулер жүргізу мен нәтижелерін қолдануды ұйымдастыруды тұтастай энергетикалық жүйені құру мен пайдалануды, экономикалық жүйені құру мен пайдалануды, жалпы-мемлекеттік табиғатты қорғау шараларының әсерін, төтенше жағдайларды алдын ала ескертуді және т.б. жатқызуға болады.
Мемлекеттік бюджет үкімет қолындағы ақша ресурстарының орталықтанған қоры. Бұл қаражат мемлекеттік аппаратты, қарулы күштерді қаржыландыруға және әлеуметтік-экономикалық қызметтерді атқаруға жұмсалады. Қазіргі жағдайда бюджет экономиканы мемлекеттік реттеудің, шаруашылық коньюнктураға ықпал етудің, дағдарысқа қарсы шараларды жүзеге асырудың аса күшті құралы. Қазіргі мемлекеттік бюджет оның сан түрлі қызметін көрсететін күрделі де көп қырлы құжат. Ең алдымен бюджетте мемлекеттің кірісі мен шығысының құрылымы бейнеленеді.
1. Аблязов М. Отсутствие бюджетной политики у правительства привело государственные финансы в состояние инфаркта // Панорама. № 37, 1997.
2. Арбабаева Г. На заседании правительства было отмечено снижение на-логовых поступлений в бюджет // Panorama. № 11, 19 марта 1999.
3. Борисов Е.Ф. Экономическая теория.-М.: Юристъ, 1997.
4. Беляев Ю. А. Бюджетный Федерализм: зарубежный опыт // Финансы. 1999. N 10.
5. Большаков C. В. Финансовая политика и финансовое регулирование экономики переходного периода // Финансы. 2000г. № 11.
6. Булатова А. С. Экономика: учебник. М.: Бек. 1994. Гл. 16. С. 260 — 277.
7. Игнатьев Д. Налоговой политике нужны четкие приоритеты // Финансовые известия. № 13. 2000.
8. Князев В. Г., Попов Б. В. Налоги в Австрии // Финансы. 1999. № 8.
9. Королев Ю. А. Инфляционные процессы и макроэкономические показатели // Финансы. 1999. № 11
10. Пансков В. Г. Главное — финансовая стабилизация // Финансы. 1999. № 12.
11. Родионова В. М. Бюджетная реформа: содержание и проблемы // Финансы. 1994. № 8.
12. Родионова В. М. Финансы. М.: Финансы и статистика. 1998. Гл. 3.
13. Фишер С. Дорнбуш Р. Шмальгези Р. Экономика. М. 1999. Гл. 28, 29.
14. Финансово-бюджетная политика в 1998 г. // Финансы. 1998. № 12.
15. Черник Д. Г. Местные налоги // Финансы. 1998. № 1
16. Худяков А. Жеты-Жаргы 1998 г. Подоходный налог.
17. "Причины как на ладони (о состоянии налогообложения и налоговой системы в Казахстане). Журнал "Каржы-Каражат", №3, 1999г., 0,3 п.л.
18. "Фискальный перераспределительный механизм в налогообложении". Сб. научных трудов КазГАУ "Развитие открытой рыночной экономики Казахстана". Часть!!! - Алматы, "Экономика", 1999г., 0,25 п.л.
19. "Фискальный перераспределительный механизм межбюджетных отношений в Республике Казахстан". Сб. научных трудов КазГАУ "Экономические реформы: особенности переходного периода". Часть! - Алматы, "Экономика", 2000г., 0,3 п.л.
20. "О проблемах и критериях классификации налогов". Журнал "Каржы-Каражат", №7, 2000г., 0,3 п.л.
21. Ж. Елубаева государственное финансовое обеспечение производства общественных товаров и услуг.А. 1999 г.
22. Ильясов А.А. Государственный бюджет. - Алматы, 1997.
23. Кейнс Дж.М. Общая теория занятости, процента и денег. - М.: Прогресс, 1999.
24. Курс экономической теории. Под ред. Чепурина М.Н., Киселевой Е.А. -Киров: АСА, 1998.
25. Налоги/под ред. Д.Г. Черника. - М., 2002.
26. Налоговые системы зарубежных стран. — М., 2001.
27. Нусупова А., Нусупова А. Закономерный провал. // Деловая неделя. - 26 марта 1999 г.
28. Богачева О.Б. Проблемы укрепления бюджета //Финансы. 2004. №8.
29. Жарекешева А.Х. Бюджет и социальная сфера// Экономика Казахстана. – 1997. - №1.
30. Зейнельгабдин А.Б. Закон «О бюджетной системе Республики Казахстан – основа реформирования финансовой системы//Экономика Казахстана. – 1997. - №2.
31. Ильясов К.К., Зейнельгабдин А.Б., Саткалиева В.А. Государственный бюджет. – Алматы: РИК, 2000
32. Назарбаев Н.А. Послание Президента страны народу Казахстана «Казахстан – 2030. Процветание, безопасность и улучшение благосостояния всех казахстанцевң//Казахстанская правда.– 13 октября 1997 г.
33. Носков А.И. Государственный бюджет. М.: Прогресс, 1998.
34. Орешин В.П. Государственное регулирование национальной экономики. Учебное пособие. М.: Юристъ, 1999.
35. Орешин В.П. Государственное регулирование национальной экономики (в вопросах и ответах) М.: ИНФРА-М, 2000.
36. Петров В.А. Финансовые механизмы экономического роста бюджета. // Финансы. 1999. №8.
37. Сидорович А.В. Курс экономической теории: Учебное пособие. – М.: ДИС, 1997.
38. Чепурин М.Н., Киселева Е.А. Курс экономической теории: Учебное пособие. – А.: Университет «Кайнарң, 2001.
39. Шишкин А.Ф. Экономическая теория. Учебник в 2 кн. –М.: Гуманит.изд. центр ВЛДОС, 1996.
40. Финансы /Под ред. А.М. Ковалевой. М.: Финансы и статистика, 1998.
41. Финансы /Под ред. В.М. Родионовой. М.: Финансы и статистика, 1997.
42. Финансы/Под ред. В.Д.Мельникова, К.К. Ильясова. А.: Каржы-Каражат, 1997.
43. Финансы. Денежное обращение. Кредит: Учебник для вузов / Л.А. Дробозина, Л.П. Окунева, Л.Д. Андросова и др.; Под ред. проф. Л.А. Дробозиной. - М.: Финансы, ЮНИТИ, 1997.
44. Финансы: Учебное пособие / А.М. Ковалева, Н.П. Баранникова, В.Д. Богачева и др.; Под ред. проф. А.М. Ковалевой. - М.: Финансы и статистика, 1997.
45. Финансы/Под ред. М.В.Романовского, О.В.Врублевской, Б.М.Сабанти. – М.: «Перспективаң, «Юрайтң, 2000.
        
        МАЗМҰНЫ:
|КІРІСПЕ |3 |
| | ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ | ... | ... ... экономикалық мәні мен маңызы. | |
| |6 ... ... ... ... |11 ... Әртүрлі деңгейдегі бюджетті жоспарлау негіздері және бекіту | |
| |12 |
| | ... ... ... ... ... ... | ... ... ... атқарылуын талдау |23 ... ... және ... ... атқарылуын талдау | |
| |36 ... ... ... ... ролі |42 ... ... ЖӘНЕ ЖЕРГІЛІКТІ БЮДЖЕТТІ ПРОЦЕСТЕРІН ЖЕТІЛДІРУ | ... | ... ... құрудың проблемалары. |49 ... ... ... ... ... ... жолдары. | |
| |51 |
| | ... |53 |
| | ... ... ... |55 |
| | |
| | ... ... ... ... ... ... ... ең алдымен осы түсініктің өзіне ... ... ... Себебі білімнің кез келген саласы "оның тәжірибемен дәлелденген
бастапқы аксиомалары жасалып, құрастырылғаннан ... ғана ... ... . ... ... ... мемлекеттік реттеу әлеуметтік-
шаруашылық процестеріне олардың тиімді теңгермешілігі мен макроэкономикалық
тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... ... негізде араласуын білдіреді.
Адамзат тарихы мемлекеттердің пайда болуы мен даму барысы, сондай-ақ,
олардың арақатынасы бейбіт ... ... ... ... ... айқын көрсетіп отыр. Соңғы жағдай, яғни ... ... ... ... ... бір ... және
интеллектуалдық қорларды елдің қорғаныс кабілетін қажетті деңгейде
қамтамасыз ету үшін ... ... ... етті. Оған қоғамның барлық
мүшесі де мүдделі. Сондықтан олар ... ... ... ... қорғау жөніндегі шараларға бірыңғай ие бола отырып, жоғарыда
аталған қорларды ... ... ... ... ... ... қарайды. Өйткені бұл қорларды түтыну, жекелеген сүраныс
жиынтығын анықтау арқылы ... ... ... жүзеге асырылады, ал бұл
нарықтық механизмді ... және ... ... ... ... Мұндай тауарлар қатарына мемлекетті басқару ісін,
азаматтардың занды құқын ... мен ... ... ... күрделі
ғылыми зерттеулер жүргізу мен нәтижелерін қолдануды ұйымдастыруды тұтастай
энергетикалық жүйені құру мен пайдалануды, экономикалық ... құру ... ... ... ... ... әсерін, төтенше
жағдайларды алдын ала ескертуді және т.б. жатқызуға болады.
Мемлекеттік бюджет үкімет қолындағы ақша ресурстарының орталықтанған
қоры. Бұл қаражат ... ... ... күштерді қаржыландыруға
және әлеуметтік-экономикалық қызметтерді атқаруға жұмсалады. ... ... ... ... реттеудің, шаруашылық коньюнктураға
ықпал етудің, дағдарысқа қарсы шараларды жүзеге асырудың аса күшті құралы.
Қазіргі мемлекеттік бюджет оның сан ... ... ... ... ... ... ... Ең алдымен бюджетте мемлекеттің кірісі мен шығысының
құрылымы бейнеленеді.
Мемлекеттік бюджет – ол өте ... ... ... ... ... мемлекеттің өз міндеттерін жүзеге асыруға арналған және ... ... ... салықтар мен өзгеде кіріс көздерінің және
түсімдерінің есебінен құрылатын орталықтандырылған ... ... ... ... мемлекеттік бюджет деп - қаржылау ... ... және ... ... ... ... ... ақша қоры.
Жалпы алғанда мемлекеттік бюджет бұл ақша ... ... ... және оның ... ... ... ... ету үшін
қолданылатын ақша бөлігі. Қоғамызда мемлекет бюджет республикалық ... ... ... бөлінеді.
Жергілікті бюджет – облыстық, қалалық әкімшіліктен тұрады. ... ... ... ... ... ... салықтар есебінен
қалыптастырылады және Қазақстан ... ... ... ... ... атқаруға бөлінген және жалпы бағдарды,
шараларды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ақша
қоырының бөлінуі жатады. Бұл ... ішкі ... ... байланысты
өзгеретіндігі. Яғни мемлекеттіміз бойынша жалпы ішкі өнім өскен ... ... де ... ... ... ... мемлекеттік бюджеттің керектігін
мынадан көруге болады. Өнім өндіру үшін орталықтандырылған ... тиіс және сол ... ... ... тоқтаусыз жұмыс атқарулары
керек. Мемлекетке орталықтандырылған түрде қаржының керектігі және сол
арқылы халыққа ... ... ... ... ... жүргізу,
қоғанысты күшейту білім саласын көтеру, ... ... ... пен ... дамыту, ақпарат көздерін және оның ... ... ... Яғни ... ... әл-ауқатының артқы
мемлекеттік бюджетке тікелей байланысты, яғни оның ... рөлі ... ... ... ... ... ... деректер менен
сандар бойынша оның экономикадағы маңыздылығын дәлелдеу болып табылады. ... ... ... алға ... ... мемлекеттік бюджет туралы түсінік
- мемлекеттік бюджеттің экономикалық маңызын белгілеу
- бюдет принциптеріне ... ... ... ... ... ... ... қазынашылық ролін сипаттау
- Маңғыстау облысының бюджеттік кірістер мен шығыстар материалдары
бойынша талдау жүргізу
- Бюджеттің ... ... ... мен дамыту жолдарын ұсыну
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш тараудан, қорытынды мен ... ... ... ... ... экономикалық мән ашылып оның
мемлекеттік маңызы ашылады. Бюджет жүйесінің мәні мен оның ... ... ... ... жоспарланып қалай бекітілетіні
талданады.
Екінші тарауда әртүрлі деңгейдегі ... ... ... ... республикалық бюджеттің атқарылуына жеке тоқталамыз. Сонымен бірге
облыстық және аудандық бюджетке ... оны ... ... ... ... ... ... шығыстары мен табыстарына жеке
тоқталып оны жан-жақты талдаймыз. Бюджеттің атқарылуындағы қазынашылықтың
ролі өте зор, ... оның ... атап ... осы ... жөн ... тарауда республикалық және жергілікті бюджет процестерін
жетілдіру жолдары қарастырылып, ... ... ... ... ... Сонымен бірге бюджетті жоспарлаудың ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ
1.1.Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні мен маңызы.
Мемлекеттік қаржы жүйесінің бел ортасында мемлекеттік бюджет тұрады.
Бюджеттік жүйе өте ... ... Ол сол ... ... ... құрылысын, мемлекеттік құрылымын білдіреді.
Ел бюджетінің құрылымы сол елдің мемлекеттік құрылымымен байланысты,
Унитарлық мемлекеттердің ... ... екі ... — мемлекеттік және
жергілікті бюджеттерден тұрады. ... ... ... ... (ФРГ) өз ... болады, соған сәйкес әкімшілік ұйымдары
қызмет етеді.
Мемлекет қызметтерінің ұлғаюы мемлекеттік шығындардың ... ... ... ... асырып жібереді. Мысалы АҚШ-та XX ғасырда мемлекеттік
шығындар 350 есе ... Тек ... ... ... федералдық бюджет
шығындары 2 еседен астам өсті (433,5 млрд. долл. 872 млрд. долл. ... ... ... ... ... ... қызмет істеуін қамтамасыз етуге байланысты шығындар жатады.
Әлеуметтік инфрақұрылымдарға білім беру мен ... ... ... да ... ... шығындардың да үлесі қомақты. Әскери шығындарды айтқанда тек
тікелей шығындарды ғана ... ... ... ... да ... ... әскери қарыздар бойынша пайыздық төлемдер, зейнетақы, ... ... және т. б. ... ... ... Мемлекет
бюджетінің басты құрамды бөлігі жергілікті бюджеттер. Олар арқылы ең
алдымен ... ... ... жол, ... ... құралдарын
дамыту және тұрғын үй құрылысы қаржыландырылады. Жергілікті ... ... ... сот пен ... ... Жергілікті
бюджеттің үлкен бөлігі әлеуметтік-мәдени қажеттілікті өтеу, денсаулық
объектілерін, экологиялық тепе-теңдікті ... ... ... ... кірістері біріншіден орталық және жергілікті
органдар жинайтын салықтардан, мемлекеттік заемдардан, бюджеттен тыс немесе
мақсатты ... ... ... ... ... ... ... ресурстарын нақты мақсаттарға, ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... қамсыздаңдыру, жол құрылысы, қоршаған ортаны қорғау, жұмыс күшін
даярлау, қайта даярлау және т. б. жатады./17/
Мемлекеттік табыстың жалпы материалдық негізін ... ... ... бөлу және ... бөлу негізінде бірқатар шаралар жүзеге асырылады.
Мұндай қайта бөлу механизмінің негізгі және тұрақты ...... ... бюджеттен тыс қорлардан алынған төлемдер.
Мемлекеттік бюджет түсімдерінің ең ... көзі — ... ... ... ... ... үлесі 90 процент. Салықтың
негізгі түрлеріне табыс салығы, одан ... ... ... мүшелерінің
табыстарьша, корпорация пайдаларына ... ... ... кәсіпорындар, капитал иелері өздері жариялаған мәлімдемелері
бойьшша ... ... ... ... ... ... салығын
есірудің базасы жасалады, салық телеушілердің саны артады, мемлекеттің
шоғырландырылған жалпы ... ... салу ... ... пайдаға салық салу деген де бар. Ол
пайданың ... ... ... ... байланысты салынады. Мұндай шара
әдетте төтенше жагдайларда, соғыс, ... ... ... Табыс салығының қатарына мулік ... және ... ... ... ... ... да ... Бірінші жағдайда
салық мүліктің құнына қарай (жер, құрылыс) ... ... және ... ... ... ... ... корпорациялардың бағалы қағаздарды сату,
сатып алуынан түскен табыстардан алынады. Тікелей ... ... ... ... да маңызды рөл атқарады. Олар тауарлар ... ... ... ... Бұл ... ... ... (сатып
алушылар) телейді. Қаржы ресурстарын бюджетке шоғырландырудың ... ... ... ... ... ... да рөлі ... жоқ.
Жанама салықтар бүгінде үш түрде ... ... ... ... және кеден салығы. Бұлардын ішіндегі ең бастысы —
акциздер. Олар тауар ... ... ... ... ... ... еддің ерекшеліктеріне қарай акциздер халық түтынатын тауарларға,
транспорт, байланыс, түрмыстық ... ... ... ... ... ... бір түрі — ... кұнға салық салу кеңінен дамуда. Бұл
жағдайда салық тауарды өткізгеннен ... ... ... салынбай, тек осы
кезеңдегі өндірістік қызметтік нәтижесінде қосылған ... ... ... ... қажеттіктерін өтеуге өз ... ... ... ... ... ... органдарға
субвенция (көмек) беруі үшін белгілі сомалар ... ... ... ... субвенция дегеніміз орталық үкіметке түсетін салықтың бір
бөлігі, ол жергілікті бюджетке ... ... ... ... маңызы мен рөлі мемлекеттік органдарды
қаржы ресурстарымен қамтамасыз етумен шектелмейді. Салықтар ... ... ... құралы. Олардың макроэкономикалық шешуі рөлі артып
келеді, мұны ЖҰӨ-нің көлеміндегі салық үлесінің ұлғаюынан ... ... ... ... арттырудың, ұдайы өңдіріс процесіне
әрекет етудің басты бір тұтқасы ... жаңа ... ие ... ... көп бағытта жүргізілуде. Пайдаға салық салу арқылы манипуляция ... ... ... ... айтар-лықтай әсер етеді. Оның мысалы
ретінде жеделденген амортизация деп аталатын салық механизмін ... ... ... қаржы органдары компанияларға амортизация қорына
негізгі капиталдың іс жүзіндегі тозуы құнынан айтарлықтай артық ... ... ... ... пайданың салық алынатын мөлшері едәуір
кеміп, төленген салықтың көлемі де азаяды. Сан алуан қаржы байланыстарында,
жекелеген ... ... ... ... ... ... кәсіпорындармен, ұйымдармен, мекемелермен және ... ... ... қатынастары қоғамдық өнімді құндық бөледің айрықша
саласын құрайды. Бұл қатынастарға бөлу ... ... ... тән және олар ... қажеттерді өтеуге арналған,
орталықтандырылған қаражат қорын құрып, ... ... ... ... ... ... ... асырылып отырады. Қаржы
қатынастарының бұл жиынтығы ‘’Мемлекетік бюджет‘’ деп аталған ұғымның
экономикалық ... ... ... ... қатынастарының жиынтығы ретінде
объективтік сипатқа ие. Оны ... ... ... ... өмір ... ... өзі айқындайды. Оны жоспарлы ... ... ... ... ... орталықтандыру
бүкіл халық шаруашылығы ... ... ... ... үшін, жалпы экономиканың жұмыс істеуін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... бөлінісі мемлекеттің табиғаты
мен қызметінен туындайды. Мемлекет қаржыландыруға; бүкіл қоғам ауқымында
әлеуметтік мәдени ... ... ... міндеттерін шешуге,
мемлекеттік басқарудың жалпы шығындарын жабуға орталықтандырылған қаржыны
қажет ... ... ... ... ... қажеттіліктерін
мемлекеттің табиғатынан объективті қажеттілік туындайтын болып табылады.
Экономика қазіргі жағдайда ... ... ... ... өндіріс қарқынымен қамтамасыз ететін салалық және
аумақтық құрылымдар құрылып, ірі ... ... ... ... ... ... ... көмегімен қаражат
экономиканың басты учаскелерінде ... ... және ... ... ... ... жағдай жасайды.
Сөйтіп, құндық бөліністің айрықша бөлігі ретінде ... ... ... ... ... ... қажеттерді
қанағаттандыруға қызмет етеді. Қаржы қатынастарының жиынтығы ... ... ... ... тән сипаттар бар; бюджет
қатынастары бөлістік сипатта ... ақша ... ... ... жүреді. Сонымен қатар бюджеттік қатынастардың
бөлігі бір ... ... ... ол ... ... сипат
шегінен шықпайды. Мемлекеттік бюджет құн ... ... ... мыналармен сипатталады;
- Жиынтық қоғамдық өнімінің мемлекеттің ... ... ... өтеуінен байланысты бөліс қатынастарының ... ... ... ... ... ... оны тұтыну процесін бедерлейтін материалдық өндіріс
қаржысы мен құнжы тұтынуға қажет ететін өндірістен тыс сала ... ... ... ... салалары аумақтар, экономика
секторлары, қоғамдық қызмет салары арасында ... ... ... ... Қоғамдық өнімнің тауар формадағы қозғалысымен тікелей байланысы
жоқ құнды бөлісін, одан ... ... ... ал ... пен ... тыс ... қаржы қатынастары тауар-ақша
қатынастарымен астамы жатады /18/.
Кез-келген басқа экономикалық категория ... ... ... ... ... ... лайықты материалдық ... ... ... ... ... ... қаражаттарының
орталықтандырылған қорында бюджет ... ... ... ... ... ... экономикалық ... ... ... ... тасқынынан көрінеді. Бюджет қоры
қоғамдыққ өнім ҰТ-ң құндық бөлінісінің тиісті ... ... ... ... халыққа әлеуметтік-мәдени қажет көрсету, қорғаныс,
басқару жөнінде қажеттерді ... үшін ... ... ... объективті аалғышарты бар экономикалық формасы. ... ... мен ... бөлу және ... ... ... құн қозғалысының процесін білдіреді.
Экономикалық категория ретінде мемлекеттік бюджет қоғамдық ... ... ... ... ... құру ... ... бөлу, қайта бөлу процесінде және оны ұдайы өндірісті ... ... ... ... барысында мемлекет пен
қоғамдық өндіріске басқа да қатысушылардың қалыптасқан ақша қатынастарын
бейнелейді. ... ... ... механизмі арқылы ықпал етеді. Мұнда
бюджеттің бүкіл экономика ықпал құралы ретіндегі рөлі ... ... ... ақшалай қаражатының орталықтандырылған қорын құру
және пайдалану формалары мен ... ... ... ... қаражат қорының көлемін белгілеу, оны құру ... мен ... ... бюджетті құру және орындау процесінде
қаржы ресурстарын ... ... салу ... ... асырылады. Өндіріс
құрал-жабдықтаушыларына мемлекеттік меншіктің ... ... ... ... жүргізуді қажет етеді. Мұның өзі ... ... ... ... ... ... ала ... байланысының мақсаты сипаты, мемлекеттің ... ... қоры ... ... ... формасы бюджет
байланыстарын тиісті қаржы ... ... ... ... ... ... Онда ... экономикалық мазмұнын
құрайтын бөліс процестері қарастырылады; кірістер және шығыстардың баптары
мемлекеттік ақшалай ... ... ... ... мен ... бағыттарын көрсетеді. ... ... ... жоспары қызметінің нәтижесі, онда қоғамдық барлық мүшелерінің
мүдделерін бейнелейтін мемлекет еркі көрінеді/31/.
Қоғамдық ұдайы ... ... ... ... ең ... ҰТ-ң ... жалпы қоғамдық өнімнің 18%-ң бөлуге және қайта
бөлуге түсуінен көрінеді. Ол ... атап ... ... ... шаруашылығы салалары, қоғамдық қызмет ... ... ... ... мен ... арасында бөледі.
Бүкіл халық ... ... ... ... ... ... ... жасайды.
Мемлекеттік бюджет материалдық өндіріс ... оның ... ... зор рөль атқарады. Бюджет қаржысы жеке және қоғамдық
қорлар қозғалысының ... ету үшін ... ... ... мен ... қаржысын бюджеттен қаржыландыру,
операциялық және ... ... жабу ... жеке ... айналым қорларына қосылып, оның іркіліксіз ... ... ... тыс саладағы бюджет қаржысы олардың қызметінің одан ... ... ... Бұл ... ... мен ... басым
көпшілігі өздерінің табыс көздері жоқ болғандықтан мемлекеттік бююжеттен
қаржыландырылады. Білім беру; ... ... ... ... ... ... мәдениет, әдебиет және өнер саласындағы
мемлекеттің шығындары жалпы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... қаржы базасы. Өндірістік емес
салалар құрылымын ұтымды құруда бюджеттің маңызы ... зор. ... ... ... ... ... қамтамасыз ете отырып,
мемлекет бюджет арқылы ... ... ... ... қалыптастыруға, оны
пайдалану да аумақтың ... әсер етуі ... ... ... ... бюджет біртұтастық толықтық, нақтылық, жариялылық
принциптеріне негізделеді ... ... ... ... ... ... дәрежесін білдіреді. Бұл прицип бұрыңғы КСРО ... ... ... ... ... уақытта жергілікті
органдардың дербестік алып, оларға қаржы ресурстарын ... ... ... ... байланысты әлсіреп отыр.
Біртұтастық мемлекетте біріңғай бюджет жүйесінің, ... ... ... мемлекеттік табыстардың жалпы жүйесінің өмір сүруіне,
мемлекеттік шығындардың ... ... ... ... ... ... Бұл принцип бюджетті ... мен ... ... оның ... ... ... ... қамтамасыз етеді. бюджеттің біртұтастығы
принципінің міндеті ... ... ... ... ... ... ... үкіметтің барлық қаржы операцияның ... ... мен ... ... ... шоғырландырып,
мемлекеттің барлық түсімдері мен шығындары әрбір бапта ... ... ... бұл ... іс жүзінде қолданбайды. Өйткені
бюджетті арнайы шығыстармен ... ... деп ... ... ... ... бюджеттен мемлекеттік әлеуметтік сақтандырудың
дербес бюджеті бөліп шығарылды. Қаржының едәуір ... ... ... ... ... ... (зейнетақы, жұмыспен қамту, жәрдемдесу, жол,
әлеуметтік сақтандыру және т.б.). бұдан басқа “Қазақстан ... ... ... ... ... бюджетте қарастырылмаған аса маңызды
шараларды қаржыландыру үшін немесе белгілі бір мақсаттарға ... ... ... ... ескеріліп, қосымша бюджет құрылады. Оны
мемлекеттік өкімет пен ... ... ... ... ... ... ... жазбаларының жалғандығын болдырмау үшін
қажет, ол бюджетте ... ... ... ... ... ... сәйкес келуін қарастырылады. Мұнда нақтылық даму
болжамдары, бағдарламаларды көрсетуіне ... ... ... ... ... көздері мен шығыстар бағыттары есептеулерінің
негіздемелеріне қарай анықталады.
Жариялық принципі бюджеттің ... мен ... ... ... бюджеттің құрамы және ... ... және оны ... ... ... қысқарту кірістерді
көбейту, заемдар және басқалар) таныстыру үшін баспа ... ... ... ... ... ... реттеудің аса маңызды
құралы болып ... ... ... ... мен ... ... ең басты және айқындаушы өлшемі
болады. ... ... ... ... ... ... қаржы жүйесінің
орталық буыны. Оның ... ... ... құралдарының көмегімен
экономиканың тиімді дамуы және ... ... ... шешу ... ... ... деңгейдегі бюджетті жоспарлау негіздері және бекіту
Бюджеттік процесс (бюджеттік процедура) дегеніміз ... ... ... ... және ... ... ... есеп берудің
бекітілуін, орындалуын бақылау, құрастыру және бекітілуі бойынша басқару.
Қазақстанда бюджеттік процесс ,,Бюджеттік жүйе туралы,, заңымен, ... жыл ... ... ... туралы,, және республикалық
басқа заңдарымен, одан басқа ... ... ... ... ... ... орындау бюджеттің орындалуы туралы есеп беруді құрау
атқарушы билік органдырының ... ... ... маслихаттар
мен парламенттің атқаратын қызметі болып табылады, ал бюджеттің орындалуын
екі ... ... ... Республикасының Президенті республикалық бюджет жобасын
құрау үшін, елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының ... ... ... ... ... келесі маңызды бюджеттік
көреткіштерді қалыптастыратын және ... ... ... ... ... бюджетке түскен түсімдердің көлемі, Алматы ... ... ... ... ... ... ... функционалдық топ және бюджеттік бағдарламалардың ... ... ... несиелендіру және ... ... ... ... ... ... Жергілікті атқарушы органдармен жұмыс лимитті шеттен ... ... ... ... ... ... ... қаржы министрлігіне өздерінің бюджеттік
бағдарламаларын енгізеді /3/.
Алдағы қаржы жылына арналған республикалық бюджетті ... ... ... ... ... ... басқарушыларды
Қазақстан Республикасы үкіметімен бекітілген мерзімде ... ... ... ... ... жылына арналған республикалық ... ... ... ... комиссиямен анықталатын есеп айырысуларымен
дәлелдеулер мен бізге бюджеттік мәлімдеме министрлікке ... ... ... топ және ... бойынша республикалық бюджет ... ... ... ... мекемелер бағдарламалардың басқарушылары Қазақстан
Республикасы қаржы министрлігіне БЗ-1 ... ... ... қаржы жылына
арналған бюджеттік мәлімдемені ұсынады. Бюджеттік мәлімдемеге алдағы қаржы
жылына республикалық ... ... ... ... ... ... мәлімдемелердің жалпы соммасы Қазақстан
Республика қаржы министрлігімен ... және ... ... ... ... бағдарламалардың басқарушылары шығындары
лимитінен аспауы тиіс.
Алматы және ... ... ... ... ... ... лимиті мен тізімін аса маңызды жергілікті
бюджет бағдарламаларының минималды шығындар ... мен ... ... ... ... ... бекіткен бюджеттік көрсеткіштермен сәйкес қаржы
жылына арналған республикалық бюджет туралы заңының жобасын өңдейді және
ұсынады.
Республикалық бюджет туралы заң ... ... ... ... ... табыстар көлемі, ерте берілген несиелер,
шығындар, бюджеттің дефициті және ... ... ... ... ... ... және ... еңбек ақының төменгі мөлшері;
-Қазақстан Республикасының үкіметінің резервтік мөлшері;
-мемлекеттік қарыз, жергілікті атқарушы органдардың кепілді (гарантия)
ұсыну, жергілікті атқарушы органдарды ... ... және ... бюджет бағдарламаларының басқарушылары,
функционалдық топтар бойынша шығындар шегінің тізімі;
секвестрлеуге жатпайтын республикалық бюджет бағдарламаларының тізімі;
- жергілікті бюджеттен қаржыландыратын аса ... ... ... ... ... анықтаумен Алматы
және Астана қалалары мен облыстары.
Алдағы қаржы жылына ... ... ... ... ... ... ... Парламентіне үкіметпен жылдың 15
қыркүйегінен ... ... одан ... сенатта бюджет жобасы қарастырылғаннан кейін
палаталардың бірлескен мәжілісінде республикалық ... ... ... ... мен ... ... өздерінің отырысында бюджетті ... ... ... ... ... және сот-құқық реформасы бойынша;
-әлеуметтік-мәдени даму бойынша комитет;
-табиғатты ... және ... ... ... комитет;
-аймақтық даму бойынша және экономикалық реформа бойынша;
-қаржы және бюджет бойынша комитет;
-халықаралық істер, қауіпсіздік және қорғаныс бойынша комитет;
Республикалық ... ... ... ... ... палаталарының бірлескен отырысында ағымды жылдың 15 желтоқсанынан
кешіктірмей бекітіледі. Егер парламент бұл ... ... ... туралы заң қабылдамаса, Президент ,, Алдағы қаржы жылының 1тоқсанына
арналған республикалық ... ... ... ... ... құқылы.
Жергілікті бюджетті Алматы және Астана қалаларымен облыстардың
жергілікті атқарушы органдары құрастырады. Олар ... ... ... ... келісілген түсімдер көлемі мен ... ... ... ... жергілікті бюджеттер жобасын құрастырып,
бюджеттер болжамын Қазақстан Республикасы қаржы министрлігіне ұсынады /33/.
Алматы және Астана қалалары мен ... ... ... ... заң ... ... ... кейін 2 апта ішінде ... ... ... ... ... және маслихаттардың
қарастыруына кіргізеді, олар 2 апта ішінде оларды ... ... ... ... ... ... ... бекітілгеннен кейін 2 апта
кейін бюджеттің бекітілуіне туралы 2 аптадан кешіктірмей ... ... ... ... ... ... туралы маслихаттың шешімінде мыналар қарастырылуы
қажет:
-ресми трасфертен алынған табыстар көлемі, ерте ... ... ... және ... ... ... ... қарызды өтеу;
-бекітілген тұрақты көлем ( шама) негізінде ... ... ... ... ... табыстарды бөлу нормативтері;
-резервтік көлем және жергілікті ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қордың көлемі;
-бағдарламалар және жергілікті бюджет бағдарламаларының басқарушылары,
функционалдық топ бойынша шығындары;
-секвестрлеруге жатпайтын жергілікті ... ... ... бюджеттерді маслихаттарда бекітілгенге дейін 1 ... ... ... ... ... арналған жылдың бюджет
жобасының 1/4 бөлігі ... ... ... ... ... ... жергілікті атқарушы
органдарының төменде тұрған бюджеті орындау және қалыптастыру процесіне
араласуына ... ... ... ала ... ... ... жүйесі туралы,, заңын қоспағанда).
Республикалық бюджеттің орындалуын Қазақстан Республикасы үкіметі
қамтамасыз етеді. Мемлекеттік ... ... мен ... ... ... Қазақстан Республикасы қаржы министрлігінің
қазыналық рұқсат етуінің негізінде шығындарды шығарады.
Ол, бөлінген қаражаттың қазыналық рұқсат ... ... ... ... ... ... қайта шақырып
алуға құқылы.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... заңмен бекітілген бағдарламалар бойынша сомалар
(мөлшерінде) ... ... ... ... ... ... ... және республикалық бюджет дефицитін жабу
көздерін өзгертуге құқылы.
Жергілікті атқарушы органдар бюджет қаражаттарының мақсаты және тиімді
пайдалануын ... ... ... ... ... ... етеді. Жергілікті бюджет шоты арқылы қамтамасыз
етілетін мемлекеттік мекемелер ... ... ... шотын жүргізу,
оларға аудармалы операциялар жергілікті ... ... ... ... ... ... Қазақстан ... ... ... ... жүзеге асырылады /35/.
Олар, қаржылық рұқсат қағазымен қарастырылмаған мақсаттарға ... ... ... ... ... ... ... құқылы.
Егер бюджетті орындау барысында жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... ... ... бюджет
табыстарды азайтса немесе шығындарды көбейтсе онда бұл ... ... ... ... орнын толтырады.Төменде тұрған ... ... ... ... ... бөлу ... ... көлемі азаяды.
Ағымды жылдың бюджеттін орындау барысында өтіп кеткен тоқсан табыстары
бойынша сомаларды артығымен орындау және қаржы жылының ... ... ... ... пайда болған бюджет қаражаттарының бос
қалдықтары жоғарыда тұрған бюджетке алуға жатпайды.
Бюджет ... ... ... ... қағидалардан тұрады: бюджет
тапшылығының бекітілген деңгейінен асып түсуі кезінде, немесе оларды
орындау ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы үкіметімен және де бекітілген сомадан 10 пайыз артық емес
жергілікті атқарушы органдармен ... ... ... ... шығынының
қысқаруы туралы шешім қабылданады, ал 10 ... ... ... ... маслихаттың сәйкесінше шешімдеріне және республикалық бюджет туралы
заңға өзгерістер енгізу ... ... ... бағдарламалардың тізімі парламентпен және
заңдағы жергілікті өкілетті органдармен және сәйкесінше ... ... ... ... анықталады.
Республикалық және жергілікті бюджеттің операциялары кассалық негізде
Біркелкі қазыналық шот ... ... ... ... кезінде шот
дебеттеледі, табыстар несиелендіреді.
Мемлекеттік заемдармен гранттар арқылы ... ... ... бойынша операциялар, операцияны орындаған ұлттық ... ... ... ... ... да бұл ... түсуі және
жұмсалуы бойынша айлық есеп берудің негізінде көрінеді. ... ... ... ... ... ... сомалар бойынша өтіп кеткен қаржы жылында қаржыландырумен
қамтамасыз етілмеген шығындар ... үшін және де ... ... ... бойынша жаңа қаржы жылына шоттық кезеңге ... ... ... ... ... ... ... ұзақтағы
ағымды бюджет жылының 1-сәуіріне дейін.
Қаржы жылы –бюджеттік –есептік кезең, календарлық жылдың 1 қаңтарынан
басталып, 31 желтоқсанда аяқталады.
Республикалық бюджеттің ... ... ... есеп ... ... ... ... және республикалық бюджеттің орындалуын
бақылайтын ... ... ... 1 шілдесіне дейін кешіктірмей береді.
Жергілікті атқарушы органдар ай сайын сәйкесінше маслихатқа және
жоғары тұрған атқарушы ... ... ... ... есеп ... және ... ... облыстық атқарушы органдары Қазақстан
Республикасы қаржы министрлігіне ай сайынғы есеп ... ... ай ... республикалық және жергілікті бюджеттің, өсіп
отыратын нәтижемен, есеп беру кезеңінде бюджеттің орындалуы туралы ... ... және ... ... орындау қаржы жылының 1
қаңтарында басталып, 31 желтоқсанында аяқталады. ... ... ... ... ... бюджетке енгізу бойынша және өтіп кеткен
қаржы ... ... ... ... ... қамтамасыз
етілмеген соңғы операцияларды қоспағанда, мемлекеттік мекемелердің олармен
ағымдағы қаржы жылына қарастырылған бюджеттік ... ... 31 ... ... Шоттық кезеңнің ұзақтығы оны 1 сәуірге
дейін аяқтау мерзімімен Қазақстан ... ... ... және ... ... ... ... бюджет
бағдарламаларының басқарушыларына және Қазақстан Республикасы ... ... және ... ... ... құрастыру процесі 3
этаптан тұрады:
-республикалық және жергілікті бюджет жобасын құрастыру үшін ... және ... ... басқарушыларының бағдарламаларының бюджеттік мәлімдемелерін
және жергілікті бюджеттің болжамдық көрсеткіштерін ... және ... ... ... ... мекемелер қаржыландырудың 2 нақтылау жоспарын құрастырады:
-міндеттемелер бойынша;
- төлемдер бойынша.
Міндеттемелер бойынша егжей- тегжейлі жоспарды ... ... ... ... ... ... ... орындау мерзімі, мемлекеттік тауарлар мен
қызметтерді сатып алу үшін конкурстарды ( тендер) ... ... ... жасау мерзімімен;
-Қазақстан Республикасы Біртұтас бюджеттік жіктелудің ... ... ... тауардың қызмет көрсетудің бірлігі үшін
болжамдалатын баға.
Төлемдер бойынша егжей-тегжейлі жоспарды ... ... ... пайдаланылады:
-Қазақстан Республикасы Біртұтас бюджеттік жіктелудің экономикалық
шығындардың жіктелуі;
-сәйкесінше бюджеттік ... ... үшін ... ... ... ... ... және төлемдер бойынша бюджеттік бағдарламаларды
қаржыландырудың жоспарлар жыйнағы, ... ... ... табылады.
Қазақстан Республикасының республикалық бюджет қаражаттарды Қазақстан
Республикасы ұлттық банкінің біртұтас Қазынашылық шотында, ал ... ... ... Министрлігінің сәйкесінше қазынашылық
аймақтық органдарының ағымды шотында ... ... ... ... және ... ... енгізу (жүргізу) бекітілген заңдылық тәртіпте қызнашылық аймақтық
органдармен жүзеге асырылады.
Республикалық және жергілікті бюджеттің ... ... ... бекітілген жылдық сомаларын әр айға бөлу мен
сәйкес құралатын ... және ... ... табыстары мен
шығындарының тізімі барлық деңгейлері негізінде жүзеге асырылады.
Республикалық және жергілікті ... ... мен ... ... ... функционалдық, ведомствалық, экономикалық
мінездемелері бойынша бекітілген, республикалық және ... ... мен ... әр ай ... ... ... ... жоспарды көрсететін құжат.
Республикалық және жергілікті бюджеттің табыстарымен шығындарының әр
ай бойынша толық балансталған болуы ... және ... ... ... тең ... керек.
Республикалық және жергілікті бюджеттің табыстар мен ... ... ... арқылы құрастырылады:
-бюджетке төлемдерді төлеу мерзімі;
-өтіп кеткен жылдағы ... ... ... түсімдерінің
динамикасының есебі;
-мемлекеттік бағалы қағаздардың табыстылығының динамикасын талдау;
-заем туралы несиелік келісімдер мен ... ... ... /10/.
Республикалық және жергілікті бюджеттің табыстары мен шығындарының
тізімі жергілікті қаржы органдарының және ... ... ... бюджет бағдарламаларының басқарушыларымен ұсынылатын және
бекітілетін шығындардың жыйынтық сметалары негізінде құрастырылады.
Бюджет тапшылығы ... ... ... ... ... ... барысында табыс көздерінің түсімдері азайған кезде бекітілген
сомалардан 10 ... ... ... ... және ... ... ... Қазақстан Республикасы үкіметімен және жергілікті
атқарушы органдармен, ал 10 пайыздан ... ... ... туралы
заңға және сәйкесінше маслихаттың шешіміне өзгерістер ... ... ... және ... ... ... ... оларды
орындау үшін бекітілген бюджетке қаражаттар қарастырылмаған ... ... ... ... және ... көлемінің өзгеруі мен
сәйкес келетін нақты ... ... ... сомасының ұлғаюя немесе
бюджет тапшылығын қаржыландыру қажеттілігі туындаса онда ... ... ... Республикасы парламентіне сәйкесінше қаржы
жылына арналған ,,Республикалық бюджет туралы,, Заңының ... ... ... ... органдары сәйкесінше маслихатқа бюджет туралы шешімнің
өзгеруі туралы ұсыныс енгізеді.
Ағымды қаржы жылына ... ... ... ... кезінде
Республикалық бюджет бағдарламаларының басқарушылары шығындардың сметасын,
ал Қазақстан Республикасы қаржы министрлігі ... ... мен ... тізімін анықтайды. Ағымды қаржы жылына арналған
жергілікті бюджетті айқындау кезінде ... ... ... ... сметасын, ал жергілікті қаржы органдары жергілікті
бюджеттің табыстар мен шығындарының тізімін анықтайды. ... ... ... ... мен ... ... оларды орындау
процесінде өзгерістер енгізу мына көрсеткіштер негізінде жүзеге асырылады:
- заңдар мен Президенттің жарлығы ... ... ... ... ... ... ... жылының бюджетінің
орындалуы;
- атқарушы органдар мен ... ... ... ... ... ... ... өзгеруіне арналған бюджет бағдарламаларының
басқарушыларының мәлімдемесі.
Республикалық және ... ... ... мен ... ... енгізу кезінде мынаны еске алу қажет:
-әр ай ... және ... жыл ... табыстар мен шығыстардың тепе-
теңдігін сақтау;
-қаржыландыру лимиті мен кассалық ... және ... ... ... ... ... бойынша несиелік қарыздың барын және ... ... ... ... ... барлық тіркелген міндеттемелерді ескеру /19/.
Ерекшеліктер бойынша қаржыландырудың лимиті мен жоспарлық белгілеудің
қысқаруы бекітілген тәртіпте тіркелмеген және қабылданбаған ... ... ... Ерекшеліктер бойынша қаржы лимиті мен ... ... ... ... ... ... ... арқасында бюджет
бағдарламалары бойынша жылдық сомалар ... ... асуы ... ... ... жылы аралығында ,,Республикалық бюджет туралы,,
заңға немесе ... ... ... ... атқарушы органның шешіміне
өзгерістер енгізген кезде бюджеттік белгілеудің қаржыландыру ... ... ... ... ... шығындарды басқа бір бюджеттік бағдарлама,
кіші бағдарлама, ерекшелік екінші бір ... ... ... ... ... қажет, ал мемлекеттік мекеменің
мәлімдемесі бойынша бекітілген заңдылық ... ... ... ... ... ... ... қазынашылық аймақтық органдары бюджеттік
белгілеудің қаржыландыру лимиті мен олар ... ... ... бір ... бағдарламаны, кіші бағдарламаны ерекшелікті басқа
бюджеттік бағдарламаға, кіші бағдарламаға, ерекшелікке ... ... және ... ... ... жылдық соммасының
өзгеруі ағымды жылға арналған жергілікті ... ... ... ... ... ... және ағымды жылға арналған ,,Республикалық
бюджет туралы,, заңда қарастырылған бағдарламалар бойынша ... ... ... /35/.
Бюджеттік бағдарлама бойынша жылдық сома шегінде ерекшеліктер арасында
немесе нақты ... ... ... ... ... шегінде әр ай
бойынша табыстардың тізімін ... ... ... қаржы
министрлігіне немесе бюджет деңгейіне қарай сәйкесінше жергілікті қаржы
органдарына берілетін ... ... мен ... ... ... ... басқарушыларының мәлімдемелері
негізінде жүзеге ... ... ... ... басшысымен қол
қойылатын және қысқартылатын, ерекшеліктер бойынша несие қарызының жоқтығын
дәлелдейтін дәлелдемеден кіргізілетін өзгерістерінің ... ... ... ... ... ... ... бойынша
шығындардың жылдық сомамалары ... әр ай ... ... ... ... ... ... анықтайды және бекітілген байланысты сақтау
мақсатында әр ай бойынша табыстар мен шығындар ... ... ... ... ... жергілікті бюджет
бағдарламасының басқарушылары немесе республикалық бюджет ... ... ... қысқаратын ерекшеліктер бойынша
несие қарызының ... және ... ... ... ... ... тексереді, ағымды жылдың өткен айындағы жоспарлық тағайындау
өзгерген жағдайда, сәйкесінше жылдық шығындар ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың лимиті мен өзгерістер бойынша
жоспарлық сомаларды теңестіреді (салғастырады).
Бұл Министрлік 5 жұмыс ... ... ... ... ... ... ... арасында сәйкесінше бюджет ... ... ... ... ... арналған мәлімдемені
қарастырады және сәйкесінше бюджеттің шығындар ... ... және ... ... ... ... кейін
сәйкесінше өзгерістер республикалық және жергілікті ... ... ... ... сметасына кіргізілуі
керек.
Республикалық және жергілікті бюджеттің табыстар мен ... ... ... ... және ... алу ... қаржы министрлігімен анықталады.
Мемлекет мекемелерінің басшылары оларға берілген ... ... ақша ... ... және төмені.
Бюджет ақшаларының лимитінің басты бұйрық беруші және төмені бөлінген
қаржы және оларға ... ... ... ... ... ... алады.
2. ӘРТҮРЛІ ДЕҢГЕЙДЕГІ БЮДЖЕТТІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТАЛДАУЫ
2.1 Республикалық бюджеттің атқарылуын ... ... ... экономикалық және әлеуметтік дамуының
жоспарлы болжамлары және бағдарлары мен ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Кәсіпорындар, мекемелер мен ұйымдарды қаржыландыру ... ... ... ... ... ... еңбек ақы қоры, жалақы
есебі, кеңсе және ... ... ... сатып алу,
күрделі жұмсалым, күрделі ғимараттарды жөндеу және ... ... ... ... ... ... бюджеттің кіріс және
шығыс баптары болады. “Қазақстан Республикасындағы салық жүйесі туралы”
заң қабылданғанға дейін ... ... ... негізгі бабы айналым
салығы, ал содан соң пайдадан төленетін төлем болып келеді /12/.
Салық салу ... ... ... ... ... бөлігі мына бағыттар бойынша: қосылған құнға ... ... ... ... ... ... төленетін жарнадан;
халықтан алынатын салықтар мен басқа да төлемдер сыртқы сауда мен ... ... ... ... және басқаларынан
қалыптастыруға тиіс.
Бюджеттік шығыс бөлігі ... ... ... ... ... – мәдени шараларды ... ... ... ... ... ... үйлер, денсаулық сақтау, ағарту,
мәдениет объектілерін және т.б. салу; ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі кәсіпорындар құрылысына қаржы жұмсау;
халықтың тұрмыс деңгейін арттыру жөніндегі орталфықтандырылған шаралар ... ... ... шығындар; құқық қорғау органдарын ұстау; ... ... ... ... ... ... ... басқа шығындар. Қазірігі мемлекеттік бюджет оның сай түрлі қызметін
көрсететін күрделі де көп қырлы құжат.
Ең ... ... ... ... мен ... құрылымы
бейнеленеді. Шығыста бюджеттік шығысы қаржылардың ... ... ... ... ... жағынан бюджеттің шығысы мынадай
бөлімдерден тұрады: мемлекетті басқару шығындары, ... ... ... ... шығындар, мемлекеттік шығындар,
мемлекеттік шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... күрделі міндеттердің тиімді орындалуы оған
тиісті бақылаудың түрлерімен әдістерін ұйымдастырып жүзеге асыру болып
табылады.
Субъектіге байланысты ... ... ... ... ... бақылау-мемлекеттік органдармен іске асырылады.
Ол мемлекет пен қоғамның мүддесін ... ... ... салық
төлеушілердің міндеттерін және оның өз орнына жұмсалуын тексереді.
Арнаулы ұйымдардың бақылауын-министрліктің бақылау-тексеру басқармасы
жүргізеді. Мұнда ... ... ... ... ... ... және бюджеттен бөлінген басқадай қаржы ... ... ... бұл ... мәнісі біршама төмендеді. Ведомосталар
өздерінің тексеру басқармаларын ... ... ... қаржыны
бақылаусыз жұмсап, мемлекеттік бақылауды төмендетіп алды.
Қоғамдық бақылау- мемлекеттік емес ... ... ... ... қойған арнаулы бір тапсырманы бақылап тексереді.
Тәуелсіз бақылау- арнаулы аудиторлық фирмалар арқылы жүргізіледі.
Құқықтық бақылау-тәртіп сақшылары, ... ... ... ... бюджеттік бақылау мынандай болып бөлінеді;
1.Алдын-ала бақылау –бұл бюджетті қарағанда, бекіткенде, ... ... ... ... ... ... қабылдануын
және салықтың дұрыстығын бақылайды. Яғни алдын-ала дұрыстығын ескертеді.
Бюджеттің кіріс жағының ... ... ... ... оны ... ... ... орындалуын бақылайды.
2. Ағымдық бақылау- бюджеттік бақылаудың негізгі түрі /20/.
Ол негізінен бюджеттің орындалуын күнделікті және жыл ... ... ... ... ... бақылауы негізінен алғашқы
құжаттарды, бугалтерлік есепті, талдауларды тексере ... ... ... ... ... ... ... Келесі бақылау жыл
аяғында жүргізіледі.
Сонымен бірге, бюджеттік заңдарға баға ... ... ... дамуын реттер бақылайды.
Бюджеттік бақылаудың негізгі әдісі- құжаттар арқылы, экономикалық
талдау, тексеру арқылы ... ... ... ... ... ... ... тексеріледі. Негізгі ақпарат беретін құжаттар, бугалтерлік есеп
тіркеу, шығын сметалары, декларация т.б. құжаттар ... ... ... ... ... ... кәсіпорын мен ұйымдардың
тапсыруымен бақылау органының тұрған жерінде жүргізіледі.
Камеральдық ... ... ... ... қамтамасыз ету, бюджеттік ұйымдардың шығын
сметаларының ... ... ... ... ... ... ... есептелуінің
дұрыстығын тексеру.
Жалпы тексеру тексерушінің кәсіпорын мен ұйымдардың қаржы-шаруа
бағытымен танысу болып табылады.
Олар ... ... ... ... ... ... және ... салуды сұрау, бақылау арқылы жүргізеді.
Бюджеттік бақылаудың жүзеге асуының негізгі әдісі-бюджеттің кіріс және
шығыс жағына талдау жасау, оныңорындалуын тексеру.
Қазіргі нарық ... ... ... ... ... ... қаржы басқармасының ролі артуда.
Бюджеттік талдауды жан-жақты ғылыми ... ... ... ... ... ұзақ ... жасауға негіз болып табылады.
Тексеру бюджеттік бақылаудың кең тараған түрі.
Ол кәсіпорын мен ұйымдардың қаржы-шаруа ... ... ... ... ... ... қаржы тәртібінің
сақтауын, есептің дұрыстығын, кемшіліктерін ашып тексереді.
Бюджеттік ... ... түрі ... ... тексерудің негізгі
міндеттері;
-Қаржы тәртібін сақтау;
-Бюджеттік және қаржы ... өз ... ... ... ... ... ... бақылау;
-Талан-таражға, шаруасыздыққа жол бермеу.
Тексерудің ұйымдары;
- мемлекеттік және аумақтық басқарулар және оның бөлімдері
- өндірістік-коммерциялық, акционерлік ұйымдар, ... ... ... ... мемлекеттен субсид, ссуд түрінде
алатын көмек арқылы қаржыланатын кәсіпорындар, ұйымдар.
- Салық төлейтін, мемлекеттен қаржы ... ... жеке ... ... ... ... ... бөлінеді. Соның ішінде
мыналарды бөліп қарауға ... ... ... ... толық қамтылуы
-Тексерудің терең жүргізілуі
- Қамтылудың шамасы.
Тексеретін ұйымның толық қамтылуына байланысты тексеру толық немесе
жартылай, комплекстік, тақырыптық болып ... ... ... ... ... жағын
тексереді.
Жартылай тексеруде- бір жағын ғана немесе бір ... ... ... ... ... кең ... түрі. Ол кәсіпорынның барлық
бөлімдерін қамтиды.
Қаржы-шаруа бағытын, экономикалық көрсеткіштерін, қаржының жұмсалуын,
бугалтерлік есептің дұрыстығын, қаржы тәртібінің ... ... ... ... ... бір бөлімшені тексеріп, сол сияқты ұйымды
тексере отырып олардың кемшіліктерін ашады.
Бюджеттік бақылауда нормативтік тексеру- ... ... ... ... Оның ... нәтижесі нақты шығындарды нормативпен
(жоспармен) салыстыру. Бұл ... ... ... ... ... кезде, қаржы мөлшерін есептегенде, шығындарды есептен шығарғанда
қолданылады.
Мөлшері жасау әдісіне байланысты- ... ... ... ... мүмкін.
Есепті мөлшердің дұрыстығын тексеру үшін техника- экономикалық есептер
қолданылады. Ол арқылы жоспарлы немесе нақты шығындар ... ... бір ... ... баға беру арқылы орынсыз кеткен шығындарды анықтап, ... есеп ... ... ... бар ... анықтайды.
Тексерудің ең бастысы-қорытынды тексеру актісін жасау.
Оның негізгі талабы- дұрыстығы мен айқындылығы.
Тексеру ... ... ... ол арқылы кәсіпорынның қаржы,
әкімшілік-құқық жағдайларына шешім ... Онда ... ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Тексеру актісіне қосымша әр түрлі анықтамалар, инвентаризация актісі,
эксперттік-лабороториялық талдаулар, ... ... ... ... және ақпараттық анықтамалар тіркеледі.
Тексеру актісі үш бөлімнен тұрады; Кіріспе, ... және ... ... ... ... ... оған кімнің кінәлі
екені оның мамандығы, қызметі, аты-жөні көрсетіледі.
Ашылған факт ... және оның ... ... болу ... ... қорытындысы-тексеру актісі бойынша шешім қабылдау
және оның орындалуын бақылау жасау.
Тексеру актісінің қорытындысы мен танысқан кәсіпорын ... ... ... күннен екі апта ішінде жіберген кемшіліктерге қорытынды ... ... ... ... ... заңдарын бұзған тұлғаларға
тиісті шара қолданылады.
Бюджет қаржыларын толық игеруге қол ... ... ... ... ... ... мен бұқаралық ақпарат құралдарында
бірнеше рет айтып өтті . Бюджеттің атқарылуының әдістемелік ... ... ... ... ... жүргізуді қиындататын немесе
мүмкіндік бермейтін себептерді және "әлсіз ... " аша ... ... қаражатын игерудің ай сайынғы мониторингін жүргізу,
республикалық бюджеттік бағдарламалар әкімшілерімен әдістемелік ... ... ... ... бағдарламалардың уақтылы және
толық атқарылуы жолында олардың қаржыландыру жоспарының атқарылу процесін
басқару тұрғысында ... іс - ... ... ... тындау.
Бюджеттің атқарылуы жөніндегі ақпараттар үнемі Үкімет назарына жеткізіліп ,
онда есепті ... ... ... бюджеттік қаражаттың айтарлықтай
игерілмегендігі және оған жол ... ... ... ... ... ... 2005 ... 1 -қаңтарындағы жағдай бойынша
мемлекеттік ... ... 1 323 820,9 млн. ... ... , 97,0 %- ... , оның ... ... тиісінше 1 287 938,4 млн. теңгені немесе
97,1%, кредиттер - 35 882,5 млн. ... ... 93,9% ... . ... ... кезеңімен салыстырғанда мемлекеттік бюджет шығыстары 23,9% өсті.
Мемлекеттік бюджеттің ... ... ... шығыстар
әлеуметтік қамсыздандыру мен әлеуметтік көмекке -20,6%, білім беруге -
14,8% , ... ... - 9,9%, ... ... пен ... - 9,0% және ... пен ... 8,1% құрады. Алайда, 2004 жылға
арналған республикалық бюджеттің атқарылу қорытындылары ... ... іс - ... ... ... 30 ... теңгеден астам қаражат
игерілмей қалып отыр. Олардың белгілі бір бөлігі ... ... атап ... форс ... ... ... айырма,
тұтынудың табиғи көлемінің өзгеруі, конкурстық ... ... ... жол ... және ... ... толық
пайдалануда уақытылы қажетті іс - шаралар қабылдамаған ... ... ... Осы ... ... басшысының қатысуымен 2004 жылғы
еліміздің әлеуметтік -экономикалық даму ... ... ... талқыланып, онда Елбасы жауапсыз шенеуніктерге еш ... ... шара ... жөнінде өз ойын білдіреді.
Қаржы министірлігі бюджет қаражаттарын уақытылы және толық игеруді
қамтамасыз ету ... ... 2005 жылы да ... ... қол жеткізу үшін қажетті формалар мен әдістерді
табуға күш салу керек.
Мысал ретінде, қазіргі уақытта Қаржы ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру мәселелерін қарастырып
жатқанын айта кетуге болады.
Электронды мемлекеттік сатып алу жүйесін енгізу мемлекеттік сатып ... ... ... және ... ... ... ... бюджеттік қаражаттардың уақытылы игерілуіне оң әсерін тигізеді.
Бірақ кей жерлерде бөлінген ... ... ... ... ... қаржылық процедуралармен белгіленген бүкіл ... ... ... ... ... бермейді. Барлық деңгейдегі жергілікті
бюджеттердің бюджеттік қалдықтары 2005 жылғы 1 қаңтарындағы ... ... ... ... ... (1, 2 ... ... органдардың бюджеттік қаражаттарды игеру
мәселелері бойынша жекелеген жағдайлардағы салақсыздығы және ... ... үшін ... ... сала мен түрғын үй нысандарын
пайдалануға беру мерзімін кешіктіруге әкеліп соқтыруда.
1- кесте
Мемлекеттік ... ... 2004 ... ... ... ... ... бюджет|Республикалық бюджет|Жергілікті бюджет |
|Облыс | | | ... | | | |
| ... ... |% |Жоспар |Нақты |% |Жоспар |Нақты |% ... ... |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 ... |19338 |20302 ... |9202 ... |9202 |83,3 ... |79051 |80100 ... |60367 |102,9|20409 |19732 |96,7 ... |46661 |48213 ... |28707 ... |19507 |103,5 ... |193449 ... |151 ... |43602 |93,2 ... |55352 |105,2|28081 |30238 |107,7|24560 |25 114 |102,3 |
|қстан | | | | | | | | | ... |15922 |16982 ... |7300 ... |9682 |101.1 ... |43 ... |25005 ... |18 176 |105,2 |
|қстан | | | | | | | | | ... |72201 |73048 ... |42291 ... |30757 |101,3 ... |39865 |41614 ... |26179 |105,6|15071 |15435 |102,4 |
|Кызьшорда |76180 |89523 ... |78058 ... |11465 |101,8 ... |68593 |70413 ... |43519 ... |26894 |105,1 |
|Павлодар |43253 |47434 |109,7|20716 |24468 ... |22966 |101,9 ... |24968 |26611 ... |17370 ... |9242 |103,4 |
|Қазақстан | | | | | | | | | ... |44320 |47999 ... |26553 ... 103 |21446 |101,6 ... | | | | | | | | | ... қ |224733 |244 ... |172615 ... |71451 |107,5 |
| | |067 | | | | | | | ... қ |107 ... |85865 ... |35 159 |105,1 ... көзі: Ақтау қаласының қаржылық басқару департаментінің
құжаттары бойынша
1-кестеде Қазақстан бойынша облыстардың 2004 ... ... ... ... және ... ... ... талданған. 2004 жылы
Маңғыстау облысы бойынша жоспар ... 68593 млн ... ... болса,
нақты 70417 млн тенге жұмсалып 102,7 пайызды құрады. Ал ... ... 2004 жылы ... ... 43519 млн ... ... одан 508 мын теңге артық ... ... ... ... 25583 млн тенге болса, нақты 26894 млн тенге жұмсалған. Енді осы
көрсеткіштерді пайыздық ... ... ... ... ... ... (1-сурет)
2004 жыл бойынша облыстар бойынша пайыздық көрсеткіштер
1- сурет
1-суретте көрініп отырғандай 2004 жылы ... ... ... ... ... ... ... орынға ие болып 19 пайызды құраса,
екінші Атырау облысы 16 ... және ... 10 ... ал ... мен
Маңгыстау облысы 7 пайызды құрайды
2- кесте
2003-2004 жыл Республика бойынша бюджеттін өсу темпі мен ауытқу көрсеткіші
|Облыс ... |2003 ж |2004 ж ... |Өсу ... ... |17917 |20302 |2385 |113,3 ... |75758 |95182 |19424 |125,6 ... ... |2 |3 |4 |5 ... |47576 |49574 |1998 |104,2 ... |212 ... |40333 |119,0 ... |53327 | 55356 |2029 |103,8 ... |15861 | 16 989 |1128 |107,1 ... - ... |49237 |46089 |-3148 |93,6 ... |65140 |73048 |7908 |112,1 ... |28348 |41614 |13265 |146.8 ... |51943 |89525 |37582 |172,4 ... |90871 |86628 |-4243 |95.3 ... |37585 |47435 |9849 |126,2 ... ... |19296 |26611 |7315 |137,9 ... ... |43744 |48027 |4283 |109,8 ... қ |203409 |244067 |40658 |120,0 ... қ |79410 |149 938 |70528 |188,8 ... ... ... қаласының қаржылық басқару департаментінің
құжаттары бойынша
2-кестеде көрініп отырғандай 2003 жыл мен 2004 ... ... ... ... ... ... ... деңгейде
болып Маңгыстау облысы бойынша 2003 жылы 90871 млн тенге ... ... бұл ... 86628 млн ... ... Ал ауытқу - 4 243 млн
теңгені құрап пайыздық ... ... 95,3 ... ... ... ауытқу бойынша кестеде көрініп отырғандай ең үлкен көрсеткішке ... ... ... ... 2004 жылғы 6 ақпандағы №145
қаулысымен Қазақстан Республикасының темір жол ... ... ... - 2006 ... ... ... ... бағдарламадда нарықтық қатынастарды кеңейтуге, бәсекелес ортаны
дамытуға, темір жол көлігіне жеке ... ... мен ... ... ... ... - ақ, ... одан әрі қайта
құрылымдау жөніндегі негізгі іс-шаралар белгіленеді.
Қазіргі уақытта бағдарлама пәрменді түрде іске асырылуда - 40 іс ... 17 - сі ... және 23 - і іске асу ... Мұның " ҚазМұнайҒаз
" ¥К АК - қа да ... бар, 2003 ... 24 ... ... ... ... ... қабылданған болатын.
Өткен жылы Қаржы бақылау комитеті Қазақстан Республикасы Көлік және
коммуникациялар ... ... ... және ... ... ... ... жүргізілді.
2004 жылдың қорытындысы бойынша жинақтаушы зейнетақы қорларына тиесілі
міндетті зейнетақы жарналары бойынша борыштардың біртіндеп төмендеп ... ... өту ... Егер 2003 ... 1 ... ... бойынша
берешек 26,2 млрд. теңгені қүраса, 2004 жылдың 1 қаңтарында -14,8 млрд.
теңге, ал 2005 жылдың 1 ... ... ... ол 9,9 ... ... ... Ол берешектер о баста ақшаны ... ... ... ... ... ... жеке ... салық төлеушінің
есеп айырысу шотының, зейнетақы келісім - ... сол ... ... ... ... ... болмауының салдарынан
орын алды.
2005 жылы Қазақтан Респуликасының ... және ... ... ... іске ... ... - ақ ... қор активтерін
тиімді басқару тетіктерін одан әрі ... ... 2006 - ... арналған Қазақтан Респуликасының Ұлттық қорының қаражатын
қалыптастыру және ... ... ... ... ... ... ... схемасы, инвестициялық стратегия және
орта мерзімді негізде Қорды басқару ... ... ... ... жаңа ... бюджет пен Ұлттық қор арасында
қаржы ... ... ... ... көздейді, содай-ақ, неғұрлым
сындарлы бюджет саясатын жүргізу үшін қосмша ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының бюджет
заңнамасына тиісті өзгертулер енгізілуге тиіс /11/.
Бірден айта ... жай, ... мен ... ... ... ... ... министірлігі қол қойып, бюджеттік
бағдарламалардың әкімшілеріне төлем төлеу үшін ... ... ... ... жол ... сондықтан біздің
қазынашылықтың ақпараттық жүйесі ... ... ... ... ... ... 2005 жылғы 25 қаңтардағы №57
қаулысымен ... ... және ... ... ... ... ... үй құрылысы сыйақысының ... ... ... ... беру ... ... ... Үкіметінің 2004 жылғы 1 қыркүйектегі № 923
қаулысымен облыстардың, Астана және Алматы ... ... ... Қазақстан Республикасында тұрғын үй құрлысын ... ... ... ... ... ... іске ... шеңберінде
салынған тұрғын үйді Қазақстан ... ... сату ... ... шеңберінде салынған тұрғын үйді пайдалануға
беру Алматы қаласыда 2005 жылың бірінші тоқсанда жүзге ... ал ... ... ... ... ... ... ережеге сәйкес, екінші
жартыжылдыққа жоспарланып отыр.
Биылғы жылы 42 млрд. теңге болатын ірі ... ақша ... база ... ... үйді сату ... ... ... жаңа
айтып өткенімдей, салынған үй, егер пәтерлер ... ... ... үй
бағдарламасырың орындалуын білдірмейді. Кез ... істе ... ... ... бастап құжаты Қазақстан Республикасының 2005 жылға
арналған Республикалық бюджет ... заңы ... ... ... бекітілгені белгілі. Осы заңды жүзеге асыруға арналған үкімет
қалысының жобасын әзірлеу жөнінде мәселе бірінші кезекте қаралды.
Осы кезең ... ҚР-ң ... ... ... ... ... ... есепке алғанда 348,6 млрд. тг. болды. Бұл 2002 ... ... ... 24,4% және 35,5% көп. 2003 ... ... ҚР-ң ... ... 8,8 млрд. тг. профицитпен орындалды
(3 кесте).
3-кесте
Республикалық және жергілікті ... ... ... ... |Жергілікті бюджет |
| | | |
| | | ... | | ... | | |
| |2003 ж. ... |2004 ж. ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... |нақтыланғ|анға |есебімен |нақтылан |
| ... |ан ... |ған |
| ... |ке ... |бюджетке |
| ... | ... | ... |
| |тн) | ... |тг.) | |луы |
| | | |бен | | ... ... |457911 |100,0 |99,3 |357382 |100,0 |101,4 ... |362053 |79,1 |98,8 |308443 |86,3 |104,3 ... ... | | | | | | |
| ... |288780 |79,8 |105,1 |294591 |95,5 |104,7 ... | | | | | | ... ... |2 |3 |4 |5 |6 |7 |
| ... емес |53848 |14,9 |95,0 |10604 |3,4 |97,7 ... | | | | | | |
| ... |19425 |5,3 |55,7 |3248 |1,1 |89,4 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... |84158 |18,4 |101,6 |43906 |12,3 |93,1 ... | | | | | | ... Берілген |11700 |2,5 |100,4 |5033 |1,4 |54,2 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... және |425738 |100,0 |89,5 |348557 |100,0 |92,6 ... | | | | | | ... |404039 |94,9 |89,9 |337964 |97,0 |92,8 ... ... | | | | | | |
| ... |24961 |6,2 |76,3 |12858 |3,8 |89,0 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... |20374 |5,0 |84,3 |4961 |1,5 |88,4 ... |40072 |9,9 |86,4 |12002 |3,6 |90,8 ... | | | | | | ... | | | | | | |
| ... беру |16347 |4,0 |93,3 |76340 |22,6 |93,8 |
| ... ... |3,0 |93,8 |41974 |12,4 |92,9 |
| ... |141443 |35,0 |96,0 |26606 |7,9 |93,4 ... ету | | | | | | ... әлеуметтік | | | | | | ... беру | | | | | | ... үй | | | |23790 |7,0 |82,3 ... | | | | | | ... | | | | | | |
| ... спрот,|4184 |1,0 |81,0 | | | ... және | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... су, балық |16472 |4,2 |85,3 |2465 |0,8 |83,9 ... және | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | |
| ... және |3368 |0,8 |92,8 |800 |0,2 |78,2 ... | | | | | | ... және |19425 |4,8 |66,4 |15926 |4,7 |94,1 ... | | | | | | ... |25343 |6,3 |87,9 |25082 |7,4 |85,6 ... ... |32780 |8,1 |95,1 |628 |0,2 |62,0 |
| ... |41942 |10,4 |99,2 |84086 |24,9 |100,0 ... | | | | | | ... |21699 |5,1 |83,8 |10593 |3,0 |86,8 |
| ... ... | | |8825 | | ... ... |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... ... | | |11048 | | ... | | | | | | ... ... ... О.Б. ... укрепления бюджета //Финансы.
2004. №8.
3-кестеде көріп отырғандай 2003 ж. 1 ... ... ... және ... ... орындалуын төменде келтірілген
кестеде сипаттайды.
Есепті кезеңде республикалық бюджеттің 79,1% табыстар (соның ... 74,8%), ... ... 18,4%. ... бөлігінде негізгі үлес
43,3% әлеуметтік ... ... одан 80,9% ... ... және 21,1% жалпы мемлекеттік қызметтер үлесіне тиеді.
Қазақстан Республикасындағы бағаулы қағаздар рыноғын дамытудың 2005-
2007 ... ... ... ... тартымды тақырыптардын бірі
болды. Себебі бұл мәселенің дұрыс шешім тауып, жүзеге ел экономикасының
дамуына ... ... ... Өкінішке қарай, қазіргі таңда Қазақстандағы
акциялар рыногының даму деңгейі ... ... ... ... бірі ... ... көптігіне қарамастан,
акциялардың еркін айналымының тым жұтаңдығы болып отыр. ... оны ... ... болады. Басты себеп - тиімді кәсіпорындардың акцияларын
негізінен стратегиялық инвесторлардың бақылау ... ... ... кэсіпорындардың өз бақылауларына босатқылары келмейді, соған сәйкес
қаржылық ақпаратты ... ... ... ... ... бағалы қағаздар рыноғын одан әрі дамыту үшін оның ашықтығы
мен ... ... ... инвесторлар қүқығын қорғау мен ... ... ету ... ... қатарға шығарылған. Заңды
және нормативтік - құқықтық база осы ... ... ... ... 2010 ... ... әлеуметтік - экономикалық даму Стратегиясында
ішкі жалпы өнімді екі есе ... ... ... нақты ахуал мынадай ,
алға қойылған ... 2008 ... ... ... ... ... негізгі көрсеткіштері де бұл болжамды қуаттайды деп ойлаймыз.
Осы жылдың ... ... ... 6,9 ... ... ... табыстары 7,5 пайызға ұлғаяды, ал жұмыссыздық деңгейі осы ... 9,1 ... ... ... дейін қысқарады. Орташа
жалақы екі жүз доллардан асатын болады.
Тұтастай жыл ішінде, ... ... ... ІЖӨ 37,5 ... ... ... демек әр адамға екі жарым мың доллардан келеді. Ал
2007 жылға қарай бұл көрсеткіш үш мың сегіз жүз долларға ... өсуі ... ... ... біз ... ... міндетті -бәсекеге
қабілеттілік жөнінен әлемнің көш бастаушы елу елінің қатарына ену міндетін
шешуге тиіспіз. Және бұл ... қол ... көп ... ... ... ... стратегиялық дамытудың негізгі бағыттары берілген.
Сондықтан қазір қаржы жүйесінің байсалды экономикалық өсу талаптарына сай
болатындай етіп ... ... ... тексерген қаржы органдары оның қорытындысын
тиісті әкімшілік басшыларына есеп беріп ... ... және ... ... атқарылуы
Мемлекеттік бюджет кірістерінің ... ... ... немес
төлемдер болып табылады. Мысалы: мемлекеттік бюджетте қаржы түсімдерінің
басты көзі ... ... ... ... ... ... салығының түсімдері болып келеді. Бұл төлемдер экономикалық мәні
жағынан салықтық ... ... ... ... ... олай ... сияқты формальды түрде салықтар қатарына ... ... өнім мен оны ... ... құрамына енетін, жанама түрде
халық төлейтін әлеуметтік сақтандыруға (10% ... ... ... ... Халық шаруашылығы дамуының ... ... ... ... ... есебінен қалыптасып отыр.
• қосылған құнға салынатын салық
... ... ... ... ... ... мен ... ішінде шетелдік және біріккен кәсіпорындардың ... ... жер ... тіркелген төлемдер
• құнды қағаздармен жасалатын операцияларға салынатын салық
• ҚР 1992 ж. мемлекеттік ішкі ұтыс ... ... ... ... ... қысқа мерзімді қазыналық ... ... ... ... ... мүлікті өткізуден түскен түсімдер
• басқа да ... ... ... ... мен ... ... ... сыртқы экономикалық қызметтен түсетін табыстар
• ҚР- сы ... ... ... меншік формасындағы
кәсіпорындар, бірлестіктер мен ... ... ... бюджетке кезен тарифтеріне сәйкес ұлттық валютамен
экспорттық және ... баж ... ... ... ... және олардан аударылатын қаражат республикалық
бюджеттің кіріс құрамына ескеріледі.
• Жер қойнауын ... және ... ... ... ұдайы толықтыру
қоры;
• экономиканы өзгерту қоры;
• жол қоры;
• жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің мемлекеттік ... ... ... және ... ... қоры;
• әлеуметтік сақтандыру қоры және зейнетақы қоры;
• табиғатты қорғау қоры;
1994 жыға ... ... ... ... түсетін табыстар
көздері бойынша салықтар алымдар мен басқа түсімдер оның кірісінің 40%-тен
астамы ... ... ... 50 және ... ... кірісі 6,3% құрады. Жергілікті бюджеттің ... ... ... ... және жалпы ақша есебінен құралады /20/.
ҚР ... ... ... және ... жоқ ... ... ... мемлекеттік баж салығы, су үшін төлем және табиғи
ресурстарға салынатын салық, орман ... ... ... ... ... мен алымдар ставкаларын жергілікті ... ... ... мен ... ҚР-ң 1992ж. ... ішкі
заемын орналастырудан түсетін түсімдер, алымдар мен салық ... ... ... жергілікті бюджеттердің есебінен есептеледі.
Республикалық ... ... ... табыс түрлері бұған
қосылмайды.
Жалпы мемлекеттік салықтар, алымдар мен ... ... ... ... ... кеңесі белгілейді. Мемлекеттік бюджеттің шығыс бөлігі ... ... Олар ... ... ... ... қаржыландыруға бөлінетін қаржы ... ... ... ... ... ... ... бөлінетін қаржы 6%-
тен астамын құрайды.
Қалған қаржы мемлекеттік өкімет, ... ... ... ... ... ... органдарын ... ... ... бір ... ... ... резерв
қорын құрауға, мемлекеттік борышты ... және ... ... ... ... ... ... мен құрылымы әлеуметтік
экономикалық бағыты бөлекше: әлеуметтік-мәдени шараларды қаржыландыруға
6,4% мемлекеттік өкімет ... сот ... және ... 0,8% ... ... құру және мемлекеттік борышты ... ... ... ... ... ... ... субвенция
формасында төлемі бюджеттерге жәберіледі.
Шаруашылығын және ...... ... бюджет жіктемесі –
бұл мемлекеттің қаржы органдарының бүкіл қаржыландыру шығындарының ... ... ... төлемі бюджеттерге ... ... ... ... ... кірістері мен шығыстарының жүйеленген
экономикалық топтамасы.
ҚР қаржы министрлігінің деректері бойынша 2002 ... ... ... 32,2 ... ... ... ... түсімдер
457,9 млрд. тг. Соның ішінде салықтан 288,8 млрд, тг.(63%), ... 53,8 ... тг. (11,7%), ... ... ... 84,2 млрд. тг.
(18,4%), түсімдер ... 2000 ... ... ... ... ... түсті, олардың 15,3% салық түсімдері бойынша. Салық емес түсімдер
көлемі 94,8% ... ... ... кәсіпкерлікпен қызмет пен меншіктен түскен
табыс 33,5 млрд. тг., 4,1 есе ... ... ... ресми трансферттер
деңгейі 49,3% жоғары.
Кредиттеуді есепке алғанда шығыс 425,7 млрд. теңгені құрады. ... ... ... ... ... ... 28,5% артты. Соның
ішінде экономикалық өндірістік саласына шығыстар 85,4%, одан ... ... ... ... 83%, ... ... 48,1% артты.
Осы кезең ішінде ҚР-ң жергілікті бюджетіне түсімдер 357,4млрд. тг.
шығыстар ... ... ... 348,6 млрд. тг. болды. Бұл 2002 жылғы
тиісті кезеңдегідей ... 24,4% және 35,5% көп. 2003 ... ... ҚР-ң ... ... 8,8 млрд. тг. профицитпен
орындалды. Есепті ... ... ... 79,1% ... (соның
ішінде салықтар 74,8%), ресми трансферттер 18,4%.
Шығыс бөлігінде негізгі үлес 43,3% ... ... ... 80,9% ... қамтамасыз етудің және 21,1% жалпы мемлекеттік
қызметтер үлесіне тиеді.
Маңғыстау облысы ... ... ... ... ... көрсеткіші
(мың теңге)
2 сурет
3-сурет
2-3 суретте көрініп отырғандай 2003 жылы кірістер мен шығыстар бір
соммада болса, 2004 ... ... 26817229 ... ... ... ... көлемінде болған Ол дегеніміз
–1431852 теңгеге бюджеттен бөлінген сомадан артық шығындалған ... ... жылы ... ... 29795167 теңге болса, шығыстар 29 745169 ... ... ... гөрі ... ... ... шығындарының басты тармағына ... ... ... ... қамтамасыз етуге байланысты шығындар жатады.
Әлеуметтік инфрақұрылымдарға білім беру мен денсаулық ... ... да ... ... ... ... да ... қонақты. Әскери
шығындарды айтқанда тек тікелей шығындарды ғана көрсетіп қоймай, ... да ... ... ... ... ... бойынша пайыздық
төлемдер, зейнетақы, ... ... ... және т.б. ... жатады. Мемлекет бюджетінің басты ... ... ... Олар ... ең ... ... меншік объектілері жол,
мектеп, ... ... ... және тұрғын үй ... ... ... ... ... сот ... ... Жергілікіті бюджеттің көп бөлігі әлеуметтік –
мәдени қажеттілікті
өтеу, денсаулық объектілерін, экологиялық тепе - теңдікті ... ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттің орындалуы 4
кестеде берілген.
4-кесте
Ақтау қаласы бойынша жергілікті бюджеттің ... ... ... |Нақтыланған |
| ... ... ... |2366935 |3461082 ... |2336935 |3763595 ... ішінде: | | ... ... ... ... | | |
| |88403 |104143 ... тәртіп және қауіпсіздік |9500 |13840 ... |1561292 |1855212 ... |29873 |30143 ... және ... |52500 |111003 ... |55638 |557488 ... ... ... қаласының қаржылық басқару департаментінің
құжаттары бойынша
4-кестеде көрініп отырғандай Ақтау ... ... 2005 ... ... ... жеткіліксіз деп танылып нақтылану нәтижесінде
біршама қаржы қосымша бөлінген. Мәселен ... ... ... ... ... жеткіліксіз деп танылып, үстеме 1855212 теңгеге көбейтілген,
ал ... ... ... аз ... ... ... және ... бекітілген бюджетке нақтылау нәтижесінде екі есе қаржы қосымша
бөлінгені ... ... 2003 ... 1 ... жергілікті бюджеттің
түсімдер құрылымында табыстар 86,3%, ресми трансферттер 12,3%. ... ... ... ... 24,9% ... трансферттердің, 45,9%
әлеуметтік соманың үлесіне тиеді, одан 49,2% білігінің 17,2% ... ету, ... ... ... 27,1% денсаулық сақтаудың
емшісінде ... ... ... 2003 2004 ... ... сала ... мен шығыстар көрсеткіші
(мың теңге)
| |2003 ж |2004 ж ... ... ... ... ... ... ... салық |9245666 |9942518 ... ... ... |1360855 |1504806 ... мен ... ... ... |734358 ... | | ... емес ... |125981 |159441 ... ... ... табыс |103300 |216801 ... ... |454831 |1071411 ... ... |161246 |369488 ... ... сипаттағы мемлекеттік қызметтер |17625695 |19229963 ... |207908 |223980 ... ... мен қауіпсіздік |679099 |958912 ... |386488 |874724 ... |2474968 |3486479 ... қамсыздандыру және көмек |843045 |466626 ... ... және ... |624338 |655273 ... және ... |200000 |230000 ... |601640 |671982 ... ... 2003-2004 жж облыстық бюджет жайында,, облыстық маслихат
шешім номері 2/16
5-кестеде көрініп отырғандай 2004 жылы көп ... ... ... ... 2003 ... ... ... ұлғайған. Атап өтсек 2003
жылы каптал операцияларынан түскен табыс 103300 теңгені ... 2004 ... ... екі ... ... ресми трансферттер 2004 жылы 2003 жылға
қарағанда 616580 ... ... ... ... 2004 жылы екі еседен артық
қайтарылған. Ал шығыстарға келетін ... 2004 жылы ... ... ... бұл 2003 ... ... 16072 ... артық бөлінген,
ал әлеуметтік тәртіп пен қауіпсіздікке 2003 жылы 679099 болса 2004 жылы
958912 теңге ... ... ... ... 2004 жылы екі ... ... ... саласында 1011511 теңге артық ... ... ... материалдық негізін Ұлттық табыс құрайды, мұны бөлу және қайта ... ... ... ... ... ... қайта бөлу
механизмінің негізгі және тұрақты буындары салықтар, мемлекеттік ... тыс ... ... ... ... ... 2004 жылдың бюджеттің атқарылуы
(мың тенге)
| Ауданы (город) |Нақты |Жыл бойы ... орын ... |
| ... ... |сома | |г. |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... ауданы |1 023,7 |1 023,7 |0,0 |100,0% |47,3 ... ... |1 237,7 |1 164,3 |73,4 |94,1% |148,4 ... ... |920,1 |908,5 |11,6 |98,7% |14,9 ... ... |493,5 |476,7 |16,8 |96,6% |74,7 ... қ |3 763,6 |3 380,3 |383,3 |89,8% |535,0 ... |2 347,9 |2 305,8 |42,1 |98,2% |146,2 ... |18462,4 |18 184,9 |277,5 |98,5% |1 085,1 ... |28 249,1 |27 444,1 |805 |97,2% |2 051,6 ... ... ... ... статистикалық мәліметтер жинағы. 1,
2005 ж
6 кестеде көрініп отырғандай Маңғыстау облысы бойынша ... ... ... 11,6 ... ... қалған. Облыс бойынша 18462,4 млн
–ның 18184,9 млн жұмсалып 2005 жылдың 1 қаңтарында ... ... 1 ... ... қалғанын көріп отырмыз.
2.3 Бюджеттің атқарылуындағы қазынашылықтың ролі
Ұйымдық құрылым бойынша қазынашылық ... ... ... ... ретінде Францияда. Қаржы ... ... ... өз ... басқарма, ал Австралияда
министрлік деңгейі бар департамент ретінде қызмет етеді.
Барлық қарастырылған ... ... ... мемлекеттік
қаражаттарды қалай жұмсау керектігі туралы шешім қабылдайды, ал қазынашылық
есеп беру және соңғы төлемді жүзеге аыру ... ... ... Үлгі ... ... ... ... болып қаржы министрлігінің құрамында болғанымен Президентке
бағынады, өзінің біліктілік кең ... ... бар ... басқасынан оның орындалуына. Бастапқы бюджеттік –бақылау
басқармасы жауап ... ... орта ... ... ... шешеді.;
Францияда Қазынашылық функциясы, ... ... ... Қаржы
Министрлігі, бас басқарма дирекциясымен мемлекеттік есеп ... ... ... ... ... ... ... есепшотын
бірлігімен құрастырылған. Қазақстанда Қазынашылық жүйесінің қалыптасуымен
қолданылған /11/.
Облыстық және қалалық Қазынашылық басқарма мынандай құрылымдардан
тұрады:
- Республикалық ... ... ... ... ... бюджеттің есебі мен қорытындысын қадағалайтын және
жүргізетін бөлім;
- ... ... ... ... ... ... ... болуын және ... ... ... ... ... ... атқару бөлімі.
- Банктік іс-әрекеттер бөлімі
- Қазынашылықты жаңарту бөлімі (Алматы қаласының қазынашылық бойынша
басқарма).
- Жергілікті ... ... ... ... ... бөлімі.
- Төлемдерді реттеу бөлімі
- Қазынашылық аймақтың аудит ... ... ... бөлімінің негізгі міндеттері:
-Қаржыландырудың күнделікті орындалуын ұйымдастыру және республикалық
бюджетте тұратын мемлекеттік мекемелердің жоспарларына өзгерістер енгізіп
қайта қарап бекіту;
-Қазынашылық ... ... ... ... ... заң ... ... орындалуын ұйымдастыру;
-Білімді көтеруге және техникалық оқуға арнап іс-шаралар өткізуге
қатысу;
-Қазынашылық ақпараттық есептеу жүйені тиімді ... ... ... алып ... ... 2,№ 2а ... ... алдын-ала қаржы бақылауын жүргізу.
Республикалық бюджет бойынша қазынашылық есеп жүргізетін бөлімнің
негізгі міндеттері;
-Республикалық ... ... ... ... ... шығындарын бақылау.
-№ 11-8-4/2951.14.12.1998 жылғы нұсқау бойынша ... ... ақша ... ... ... ... ... бюджеттен қаржыландыратын мемлекеттік мекемелердің
тоқсандық және жылдық бухгалтерлік есептерін қабылдау ... ... жою және ... ... ... ... жинақталған ведомость жасау.
-Республикалық және жергілікті бюджеттің шығындарына кірістеріне
салыстырмалы акт жасау.
Қорытынды баланс жасау ... ... ... ... ... және ... ... тексеріп
отыру;
-жергілікті бюджетке қаржының түсуін күнделікті бақылап ... ... ... ... ... ... ... аудандық, қалалық субкор счеттарына бақылау жасау.
-анықталмаған түсімдегі ,,205101,, кірістердің сомаларына ... ... тыс ... ... мен оның ... ... ... қаржыланатын ( ф 032-А Ф-132.А) мемлекеттік
мекемелердің шығындарына бақылау жасау.
Алдын-ала болжау бөлімінің негізгі міндеті.
Халықтық банкіге ... мен ... ... чек ... ... ақша қажет екеніне анықтама беру.
Қазақстан Республикасы қаржы министрлігіндегі қазынашылық ... ... ... ... ... ... және ... қаржы
жоспарының жасалуының басқармасы.
-Бюджет бойынша бугалтерлік есеп басқармасы;
-Төлемдеп операциясының басқармасы;
- Бюджеттің ... ... ... ... ... Түсімдердің бөлінуін және есебінің басқармасы;
- Мемлекеттік міндеттемелер есебі және қолма-қол ақша басқармасы;
- Бақылау және ... ... ... ... жүйенің технологиясын қамсыздандыру және бағыттау
басқармасы.
Қорытынды қаржы ... және ... ... ... ... ... ... жоспары арқылы мемлекеттік
мекемелердің міндеттемесін тіркеп, бақылап қазынашылық рұқсат берілгенде
ғана қаржыландырады.
Бюджет бойынша бугалтерлік есеп ... ол ай ... ... ... ... ЕКС ... қазынашылық аймақтық басқармалардың
тапсырыстарын толтырып тенге немесе валюта ... ішкі және ... ... жүргізіп отырады.
,,Республикалық бюджеттік бағдарламасы бойынша республикалық бюджет
есеп беру орындалуы,, «экономикалық талдау және республикалық бюджет ... ... ... ... ... ... ... және
қосымша қаржыландыруы. Бюджеттік жіктелуі есеп беру ... 2 ... ... ... ... ... аймақтық Ұлттық
валютаның Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің төлемдер жүйесінің анализ
көшірмесін қабылдау және ... ... ... ... ... ұйымдастыру басқармасы, бугалтерлік есеп және аудит
жетілдіру корпаративтік ... акт ... есеп және ішкі ... жетілдіруі
бір тектес стандарт есепшот жоспары. Мемлекеттік мекемелерге жергілікті
бюджет есебінен анықтама жасалынады. Есеп ... және ... ... банктік жүйе интерфейса 0000809000 есепшотына импорт түскенді
қабылдау жасайды, республикалық және жергілікті бюджетке ... ... ... артық қаражаттарды Ұлттық қорға жіберіп жинақтайды /12/.
Қолма-қол ақша және ... ... ... ... ... ... болжап, республикалық бюджет мониторинг
шығындарын ай сайын есеп түскенінің есептеу ... банк ... ... салыстырып тексеру және құнды қағаздан түскен ақшаларға
бақылау жасайды.
Ұйымдастыру және бақылау жұмыстарын жүргізу басқармасы. ... және оның ... ... бақылау жасап қызметкерлер
таңдауына Қаржылық және ... ... ... қазынашылық
органдар көмектесіп отырады.
Қазынашылық технологиялық жүйе басқармасы қатысады, анализ ақпараттық
бағдарламаның дамуына, ... ... жүйе ... ... ... ... ... бұйрығымен Қазынашылық комитетінің
басқармаларының міндеттері, күн тәртібі бекітіледі. Жылдық бугалтерлік ... ... ... жасағанда 15.05.1998 жылы № 217 толықтырылған.
25.05.2001 жылы Қаржы министрінің ... ... ... жылдық, тоқсандық бугалтерлік есептік көлемі мен формасы
туралы нұсқауды басшылыққа алады.
Республикамыздың ... ... ... ... ... ... және дүниежүзілік банк қолдады. Нәтижесінде ,,Республикада
Қазынашылық жүйе жақсартуы ,, ... ... ... жобаның жалпы құны 21,7 млн АҚШ долл оның ішінде
15,8 млн ... ... және даму ... ... ... қаржыландыру 5,9 млн доллар құрайды.
Жобаны іске асыру үшін мынандай ... ... ... бюджеттік ақшаның компьютерін бақылау
процедурасы, бюджеттік лимиттер аралығында қаржыландыруды қамтамасыз етеді.
-Қазынашылық компьютерленген ... ... ... пен шығыс бойынша
операциялардан жасалған мерзімі мен орны туралы қажетті ... ... ... ... ... ... ... басқару бюджеттен тыс түсімдер және ... ... және ... ... ақы ... ... бюджеттік
ақшаның жағдайы аяқталмаған қаржы міндеттері, ... және ... ... ... ... есеп ... банкімен қолма-қол ақшаның мемлекеттік банктік есебін
салыстырып ... және ... ... ... өтімділігін
анықтау.
Мүлік басқармасы, Қарыздар басқармасы, ... ақша ... ақы ... ... басқармасы,несиелік қарыз, бугалтерлік есеп
міндеттемесі, қазынашылық бас ... ... ... ... топ ... және ... есептік ақпарат жүйе
басқармасы мынандай ... ... ... жүйесі -Үкіметтік қаржы звено орталық басқармасы.
Үкіметтік макроэкономикалық қаржы операциясының орталық ... ... ... Бұл ... ... ... ақшалар туралы
қолма-қол ақшаны алдын ала болжау, бюджеттің ... оның ... ... ... ... ... ... жазылады,; Қазынашылық бақылау өткізуге
рұқсат беру, және ... да ... ... бугалтерлік есеп
міндеттемелері, несиелік қарыз, ... ... ... ақы ... ақша ... ... ... мүлік басқармасы туралы
(консолидирования) көрсеткіштерге шешім қабылдау.
Бугалтерлік есеп міндеттеме жүйесі –шығындарды басқарып тек бөлінген
көлемінен ... ... ... ... аймақтық Қазынашылық
бугалтерлік есеп беру компьютерлік жүйеде болу керек. ... ... оған ... ... бір ғана ... ... беріліп
отырады /11/.
Мұндай бугалтерлік есептің артықшылығы шығындардың орындалуын
бюджеттік ақшаны ұзақ ... ... дер ... ... қадағалау.
Несиелік қарыздар жүйесі есеп шот төлемін, күнделікті төлемдерді
қамтамасыз ету. Барлық ... ... айы ... ... ... ... есеп шоттың белгілі бір ... Олар бір ... ... ... ... қарыздың басты міндеті Мемлекеттік шығындар және ішкі банк
межбанкке (банкаралық) ... ... ... ... ... жүйесінің көрсеткіштері. Банк жүйесінің қолма-қол ақшаның
сапалы жетіспеушілігі аналитикалық ақпараттық бекітуін өткізеді.
Кірісті басқару ... ... ... ... ... ... ... есепке алу.
Қазынашылық жүйенің тағы бір түрі еңбек ақыны басқару болып табылады.
Өйткені ... ... ... ... 70 пайыз шығындарын құрайды.
Сондықтан осындай көп шығындар ескере отырып еңбек ақыны орталықталған
басқару жүйесіне ... ... ол ... ... ... ... ... жүргізіп отыруға қолайлы жағдай жасайды. Онда жұмысқа қатысуы ондағы
ауытқулар (ауру, ... т.б.) ... ... есеп ... ... рет ақша төлеу туралы анықтамалар болады.
Еңбек ақыны төлегенде одан ... ... ... ... ... жеке ... ... аударылады.
Қазіргі кезде еңбек ақыны алу үшін қазынашылық аймақтың бөлімдеріне
чек жазылады. Ол областық ... ... ... ... ... ақы ... ... өзіне алады. Қаржы министрлігінде
қазынашылық комитеті оларға маман даярлаумен айналыспақ.
Мүлікті басқарма жүйесі (активтер). Үкіметтік активті ... ... ... ... ақша капитал судасы және кәсіпорынның
капитал-қордың енгізген). Бұл ... ... ... ... тіркеледі. Әрқашанда есепке алынып тозғандары ... ... ... ... жаңа ... ... алынып
отырылады.
3. РЕСПУБЛИКАЛЫҚ ЖӘНЕ ЖЕРГІЛІКТІ БЮДЖЕТТІ ПРОЦЕСТЕРІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1. Бюджетті құрудың проблемалары
Экономиканың біліктілігіміздің төмен екенін көрсетіп отыр. біріншіден
бюджетті ... ... ... білген дұрыс. Басқару жүйесіндегі
азаматтар бұл мәселені жете түсінбейді. Сол азаматтар ... ... ... ... ... тиіс.
Оның табысын санап, бюджетке қанша төлейтіндерін есептейді.
Шаруашылық жүргізіп отырған адам ... ... ... алмайды, қалай
болсада салықтан жылыстап кетуге тырысады. Сондықтан ... от ... ... ... ... ... ... қысқа жіп көрмеуін келмейді,
аяғына тартса басына жетпейді. ... оны ... ... деп
атайды. Шаруашылыққа арналған қаражат бір ... ... ... көздерінің жөні бір бөлек. Экономиканың тізгінін ... осы ... ... ... бергенде ғана шаруашылықты
көтеруге жол ... Әр ... ... ... ... бар ... арта ... бюджетті толтыру көздерінің басқа түрлерін
қарастырған ... ... ... ... экономика төрт
аяғынан ақсап тұр. Өндірушілердің тауар – ақша тізбегінен өз ... және осы ... ... бір бөлігін бюджетке басқа ... ... ... ойып алып жұмсамақ. Салық саларынан ... ... ... ... ... кері әсерін тигізеді.
Былайша айтқанда тауар өндірушілер ... ... ... ... ... ... айналымына көз алартпай, өндірушілер
арасындағы ... ... оның ... ... тиіс ... ... ... есептеу керек деген мәселеге келсек алдымен
кеңес кезіндегі бюджет ... ... ... ... құру ... бұлардың
арасындағы айырмашылық жер менен көктей. Біріншіден кеңес ... ... ... Қазақстанның басқару органдары орталықтан түскен
бұйрықтарды ... ... бәрі ... шаруашылығы қолданылатын
жоспары болатын, ал экономиканы басқару, бақылау тетіктері ... ... ... онда бюджет жоғарыдан қаралып,оған жерлікіті басқару
органдарының ... ... ... ... еді. ... біз егемен еліміз
өз экономикамызды өзіміз реттеп, өзінің есептеуіміз қажет. Оның ... ... ... ... шығындарын енгізеді, халық
шаруашылығының көптеген салаларының табыстары есепке алынбайды.
Екіншіден. Жекеменшік құрылымдар өз кірісшығыстарын ... ... ... бірініші бөлімде ... кері ... ... алмай келеді. Былай айтқанда не ... ... ... ... ... тізгінін қолына алған, көзін шаруашылықтың
айналымдағы ... ... ... ... ... ... ... құрылымдардың құқықтарына қатысты болмай
шығады.
Үшіншіден. Шаруашылық жүргізіп ... есеп ... ... ... ... ... ... жинақталған
қаржылық ресурстарымен мемлекеттік шығындарды қаржылық жабуға болады. Салық
кодексі арқылы өндіруші ... ... ... ... ... ... ... Бізде бюджетті есептеудің екі нұсқасы бар. бірінші нұсқа
мемлекеттің ... ... ... ... ... тыс қалады. екінші нұсқа ... ... ... ... ... ... ... табысын көтеру үшін салықты ұлғайтады. ... - ... даму ... ... ... ... аясын тарылту
деген сөз. Бұл өз кезегінде халықтың экономикалық белсенділігіне кері
әсерін тигізеді. ... ... ... ... ... Мемлекет
өзінің финанстық міндеттерін орындай алмайды.
Алтыншыдан. Екінші нұсқада бюджетке ... ... ... ... Оның ... мемлекеттік және жекеменшік секторда бапр.
Бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... экономикалық тиімділігінен құрылады. Сонда мемлекет мүддесі
басқа ... ... Өз ... ... үшін ... өз ... қатар жеке меншік секторының да шығынының азайтуға қатар жеке
меншік секторының өз шығынының ... ... ... ... ... ... жүргізушілердің бірлескен ісқимылына тәуелді
болмақ. Бұл ретте мемлекеттің ... ... ... ... таппасы
белгілі, сондықтан есеп азайтудың жолдарын іздеу қажет.
Жетіншіден.Мемлекет ... ... ... ... ... ... ... экономиканың ең шығынсыз
түрлерін ... ... ... ... ... мәні мен ... осында. Бұл жағдайда экономикалық тиімділікке
қол жеткізіліп, мемлекеттік бюджеттің ... да ... ... ... ... ... жоспарлауды жетілдіру жолдары
Қазақстан Республикасы егемен ... ... ... ... ... мен ... ... қабылдауы оның әлеуметтік
экономикалық дамуындағы жаңа ... ... ... ... ... бюджетке тиесілі.
Мемлекеттік бюджет экономиканы реттеудің ең маңызды құралы десек,
артық ... ... Ол ... ... ... әлеуметтік сақтандыру,
білім беру. ғылым, мәдениет, өнер, ... ... ... пен ... ... ... бюджетте қаржы жоспарының барлық қажетті негіздері
берілген. Бюджеттік жоспарлаудың теориялық ... ... ... келешек бюджеттік жоспарларын құруға кедергілер келтіруде.
Оның негізгі әсерлерінің бірі ... ... ... тиімді
әдістерінің ғылыми жобасының жоқтығы. Жоспарлаудың нақтылығы ... ... ... ... Бюджеттік жоспарлаудағы қолданылатын
әдістер құбылмалы болып келеді. Өйткені нарықтық экономикада ... ... ... ... оның негізгі механизмдері, ақшаға,
бағаға, заңына, сұраныс пен ұсыныс заңына ... ... ... ... ... ... ... қолданған жөн:
- экономикалық талдау
- нормативтік
- баланстық
- экономика математикалық
Бұл әдістер бір мезгілде қолданылып, бірін-бірі ... ... ... ... жетілдіру үшін мына шараларды ескерген
жөн: /12/
1. кәсіпкерлікпен ... ... ... жеке ... жол
ашып, потенттік форманы жетілдіру, ... ... ... ... ... бұл ... ... тексеру жүргізілуіне
ғана емес, бюджет кірісін ... да ... ... ... түзетулер мен өзгертулер енгізуді салық жылының
ортасында жүзеге асыруға ... Бұл ... ... ... ... бюджеттік мекемелердің жұмыскерлеріне бөлінетін еңбек ақыдан
салық алынбауы керек, өйткені мемлекет өзі ... ... ... табыс салығын ұстап, салық жүгін ауырлата түседі.
4. жетеледік инвестицияларды ... және ... ... ... Алашақтың да берешегі бар ... ... өз ... ... ... ... әкеледі.
5. бюджеттік жоспарлауды әрі қарай жетілдіру баланстық ... ...... ... қолдануға ... ... ... құруға байланысты. ... ... ... қолдану бюджеттік көрсеткіштерге әсер
ететін факторларға ... ... ... ... отырып,
жоспарлаудың көптеген есептік жобаларын дайындауға мүмкіндік ... ... ... ... ... жасаумен
және пайдаланумен байланысты бюджеттің қызметі ... ... ... ... ... мен ... ... атқарылады. Олар
құндық бөліністің жеке кезеңдері көрсетеді. Екі категория да объективті
және бюджет ... ... ... ... ... бар. кірістер
мемлекетке қажетті қаражатпен қамтамасыз етсе, шығыстар орталықтандырылған
ресурстарды ... ... ... қажеттерге бөледі. Кірістер мен
шығыстарды құрамымен ... ... ... ... ... жағдайда жүзеге асырылатын бюджет және салық саясатын іске ачыратын
бағыттарына байланысты салық өзінде ... ... ... ... ... ... ... формалары мен әдістерін
пайдаланады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Дипломдық жұмысты қорытындылай келе біз ... ... - ... ... яғни ... кіріспен шығыстың ақша есебінен есеп
беруі және оның жұмыс істеу функциялары екенін ... ... ... ... бір ... ғана ... және оның үкімет даярлап, ал
парламент бекітеді.
Бюджетті құрудың біртұтастық, толықтық, нақтылық жариялылық сияқты
принциптері бар екен және ... жеке жеке ... ... бюджеттің кірістері біріншіден орталық және жергілікті
органдар жинайтын салықтардан, мемлекеттік заемдардан, бюджеттен тыс ... ... ... ... ... ... ... ірі
қаржы ресурстарын нақты мақсаттарға, ең алдымен әлеуметтік-экономикалық
сипаттағы ... ... ... туады. Бұлардың қатарына
әлеуметтік қамсыздаңдыру, жол құрылысы, қоршаған ортаны қорғау, жұмыс күшін
даярлау, ... ... және т. б. ... ... жалпы материалдық негізін ұлттық табыс құрайды,
мүны бөлу және қайта бөлу ... ... ... ... ... қайта бөлу механизмінің негізгі және тұрақты буындары — салықтар,
мемлекеттік ... ... тыс ... ... төлемдер.
Мемлекеттік бюджеттің республиканың және жергілікті ... мен ... ... ... ... оның яғни ... қайдан түсетіндігі қайда жұмсалғандығын ... ... ... экономикалық жағдайларын толығымен көрсете
аламыз. Бұл топтық көрсеткіштерді қаржы министрлігі ... және ... жеке ... ... ... ... ... бюджеттің
орындалуымен оның пайдалана Үкімет алдында хабарлайды.Демек жетістіктермен
кемшіліктерін көрсете отырып болашаққа ... ... ... ... толықтық, нақтылық, ... ... ... ... ... ұйымдық, экономикалық
орталықтандыру дәрежесін білдіреді. Бұл прицип ... КСРО ... ... ... ... Қазіргі уақытта жергілікті
органдардың дербестік алып, оларға қаржы ресурстарын пайдалану ... ... ... ... ... ... принципі бюджет жазбаларының жалғандығын болдырмау үшін
қажет, ол ... ... ... ... ... ... солардың сәйкес келуін қарастырылады. Мұнда нақтылық даму
болжамдары, бағдарламаларды ... ... ... резервтерімен
нығайтылған барлық кірістер көздері мен шығыстар бағыттары есептеулерінің
негіздемелеріне қарай анықталады.
Жариялық принципі ... ... мен ... ... жұртшылықты бюджеттің құрамы және құрылымымен, тапшылық
көлемімен және оны ... ... ... қысқарту кірістерді
көбейту, заемдар және басқалар) таныстыру үшін ... ... ... білдіреді.
Мемлекеттік бюджет экономиканы мемлекеттік реттеудің аса ... ... ... ... халық шаруашылығы
тепе-теңдігі мен пропорцияны дамуының ең басты және айқындаушы ... ... ... ... ... ... жоспары, қаржы жүйесінің
орталық буыны. Оның ... ... ... ... ... ... ... және жалпы мемлекеттік міндеттерді шешу үшін
жағдай жасау.
Егемендік алған ... ... ... ... жыл ... ... ... шығысын анықтайды. Қазіргі кезде жыл
сайын ЖҰӨ-нің біртіндеп өсуіне ... адам ғана ... ... ... де ... ... ... саланың ішінде негізгі бір
қарайтындығы ауыл шаруашылығы дамыту ... ... ... орай
Президентіміз 2005-2007жылдағы арнайы бағдарлама бойынша және ... ... ... осы ... бастап ауыл шаруашылығының саласын
көтеру ... ... ... орай жыл ... мемлекеттік бюджеттің
ауылшаруашылығына 10млрд. теңге бөлінуі ... ... ... ... БҰҰ-ң мүше бола отырып, көтеген шетелдермен ... ... ... ... ... ... ... жақын шетелдерде оқитын студенттердің ... ... ... орай ... ... ... ақша ... жылдан жылға
көбеюде.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Аблязов М. Отсутствие бюджетной ... у ... ... ... в ... ... // ... № 37, 1997.
2. Арбабаева Г. На заседании правительства было отмечено снижение налоговых
поступлений в ... // ... № 11, 19 ... ... ... Е.Ф. ... ... Юристъ, 1997.
4. Беляев Ю. А. Бюджетный Федерализм: зарубежный опыт // Финансы. 1999. N
10.
5. Большаков C. В. ... ... и ... ... ... периода // Финансы. 2000г. № 11.
6. ... А. С. ... ... М.: Бек. 1994. Гл. 16. С. 260 — ... ... Д. ... ... ... четкие приоритеты // Финансовые
известия. № 13. 2000.
8. ... В. Г., ... Б. В. ... в ... // Финансы. 1999. № 8.
9. Королев Ю. А. Инфляционные процессы и макроэкономические показатели //
Финансы. 1999. № ... ... В. Г. ...... ... // Финансы.
1999. № ... ... В. М. ... ... ... и ... // ... № 8.
12. Родионова В. М. Финансы. М.: Финансы и статистика. 1998. Гл. 3.
13. Фишер С. Дорнбуш Р. Шмальгези Р. ... М. 1999. Гл. 28, ... ... ... в 1998 г. // ... 1998. № ... ... Д. Г. Местные налоги // Финансы. 1998. № 1
16. Худяков А. Жеты-Жаргы 1998 г. Подоходный ... ... как на ... (о состоянии налогообложения и налоговой системы
в Казахстане). Журнал "Каржы-Каражат", №3, 1999г., 0,3 п.л.
18. "Фискальный ... ... в ... ... ... ... ... открытой рыночной экономики
Казахстана". Часть!!! - Алматы, "Экономика", 1999г., 0,25 п.л.
19. "Фискальный перераспределительный ... ... ... в
Республике Казахстан". Сб. научных трудов КазГАУ "Экономические реформы:
особенности переходного периода". Часть! - ... ... ... п.л.
20. "О проблемах и критериях классификации налогов". Журнал ... №7, 2000г., 0,3 ... Ж. ... ... финансовое обеспечение производства
общественных товаров и услуг.А. 1999 ... ... А.А. ... ... - ... ... ... Дж.М. Общая теория занятости, процента и денег. - М.: Прогресс,
1999.
24. Курс экономической теории. Под ред. Чепурина М.Н., Киселевой Е.А.
-Киров: АСА, ... ... ред. Д.Г. ... - М., 2002.
26. Налоговые системы зарубежных стран. — М., 2001.
27. ... А., ... А. ... ... // ... ... - 26
марта 1999 г.
28. Богачева О.Б. Проблемы укрепления бюджета //Финансы. 2004. №8.
29. Жарекешева А.Х. Бюджет и ... ... ... ... ... - №1.
30. Зейнельгабдин А.Б. Закон «О бюджетной системе ... ... ... ... ... системы//Экономика Казахстана. – 1997. -
№2.
31. Ильясов К.К., Зейнельгабдин А.Б., Саткалиева В.А. ...... РИК, ... ... Н.А. ... Президента страны народу Казахстана «Казахстан
– 2030. Процветание, безопасность и улучшение благосостояния ... ... 13 ... 1997 ... ... А.И. Государственный бюджет. М.: Прогресс, 1998.
34. Орешин В.П. Государственное ... ... ... пособие. М.: Юристъ, 1999.
35. Орешин В.П. Государственное регулирование национальной экономики (в
вопросах и ответах) М.: ... ... ... В.А. ... ... ... роста бюджета. //
Финансы. 1999. №8.
37. Сидорович А.В. Курс ... ... ... ... – М.: ... ... М.Н., ... Е.А. Курс экономической теории: Учебное пособие.
– А.: Университет «Кайнарң, 2001.
39. Шишкин А.Ф. Экономическая теория. Учебник в 2 кн. –М.: ... ... ... Финансы /Под ред. А.М. Ковалевой. М.: Финансы и статистика, 1998.
41. Финансы /Под ред. В.М. Родионовой. М.: ... и ... ... ... ред. В.Д.Мельникова, К.К. Ильясова. А.: Каржы-Каражат,
1997.
43. ... ... ... Кредит: Учебник для ... ... Л.П. ... Л.Д. ... и др.; Под ред. ... ... - М.: Финансы, ЮНИТИ, 1997.
44. Финансы: Учебное пособие / А.М. ... Н.П. ... и др.; Под ред. ... А.М. Ковалевой. - М.: Финансы ... ... ... ред. ... ... ...... «Юрайтң, 2000.
-----------------------

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік бюджет жайлы мәлімет6 бет
Delphi және мәліметтер қоры100 бет
Delphi және мәліметтер қоры сервері31 бет
Delphi ортасы туралы түсінігі51 бет
Delphi ортасында10 бет
Delphi ортасында мәліметтер қорымен жұмыс39 бет
Delphi программалау ортасы және мәліметтер қоры34 бет
Delphi-де мәліметтер қорымен байланысты ұйымдастыру55 бет
Delphi7 объектілі бағытталған программалау ортасы34 бет
Microsoft Access программасы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь