Өзен абботинасы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
I ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1 Қазақстан суқоймаларындағы жүргізілген жерсіндіру жұмыстарының сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Өзен абботинасының сипаттаматикалық орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.3 Өзен абботинасының мрфологиялық сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.4 Өзен абботинасының биологиялық сипаттамаы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
II ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ МЕН МАТЕРИАЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.1 И.Ф. Правдиннің морфоанализ көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 17
2.2 И.Ф. Правдиннің морфоанализ көрсеткіштерінің жіктелуі ... ... ... ... ... ... 17
2.3 Балықтардың биологиялық анализі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
2.4 Гонаданың жыныстық жетілу стадиялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
2.5 Алматы облысындағы тоған шаруашылықтарын зерттеудің
сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
2.6 Балықтардың морфоанализ әдістерінің экологиялық негіздері ... ... ... ... .25
2.7 Қазақстан су қоймаларының ихтиологиялық зерттеулері ... ... ... ... ... ... ..26
III ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...20
3.1 Өзен абботинасының қазіргі таралуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
3.2 Өзен абботинасының морфобиологиялық
сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 43
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..44
Қазақстанға балықтарды жерсіндіру тарихы бойынша үш кезеңге бөліп қарастырылады.
Республикамыздың суқоймаларына балықтардың алғашқы жерсіндірілуі революциялық кезеңге дейінгі уақытта болған. Ол 1885 – 1890 жылдары Алматы қаласының тоғандарына бірнеше дана сазан балықтарын жіберуден басталған.
Екінші кезең 1848 – 1956 жылдары аралығында әр түрлі суқоймаларға балықтардың 18 түрі, сонымен қатар бірінші кезеңнен екі есе көп отырғызылған. Арал бассейініне балықтардың 13 түрі енгізілген. Осы уақыт аралығында Арал теңізіне шоқыр балықты жерсіндіру жұмыстары оралдың дельта бөлімінен алынды.
Үшінші кезең 1950 жылдардан басталды. Бұл кезеңде ақсаха, көксерке және өсімдікжемді балықтарды жерсіндіру жүзеге асырылды. Осы уақытта Қазақстанда әдейі ұйымдастырылған топтың қатысуымен КазПАС жерсіндіру станциясына әкеліп отырғызды. Қазақстанның тоған шаруашылықтарына және Орталық Азия суқоймаларына – Қытай елінің суларынан және Амур бассейіндерінен әкеліп ақ амур және ақ дөңмаңдай балықтарын жерсіндіргенде кездейсоқ әкелінген тағы басқа бірнеше түр балықтары болды. Солардың ішінде амур жалған теңге – балық кездескен.
Өзен абботинасы Abbottina rivularis (бұрынғы атауы Pseudogobio rivularis) кең тараған түр. Олар Жапония, Қытай және Амур өзенінің төменгі бассейінде мекендейді [1].
Қазақстанда бір ғана түрі кездеседі. Ол Abbottina rivularis. 1956 – 1958 жылдары өсімдікжемді балықтарды Қытайдан жерсіндіру кезінде Қазақстан мен Орта Азия тоған шаруашылығына кездейсоқ әкелінген [2-5].
Өзен абботинасы 1968 жылы табылған. Түр – жылу сүйгіш. Маусым – шілде айларында өрістейді [1,6,7].
Бұл ұсақ балықтар ихтиофаунаның әртүрлілігін толықтырып тұрады.
Өндірістік маңызы жоқ, бірақ Амур өзеніндегі өндірістік маңызы бар балықтардың қорегі ретінде маңызы бар. Қорек ретінде бағалы бентофагпен бірге конкуренциялық қатынаста болады.
Мақсаты: Өзен абботинасы – балықты оқып зерттеу, көптеген ғылыми кітаптар арқылы терең танысу, зерттеу методикасын үйрену, құралдармен жұмыс істеп үйрену.
Міндеті: Балқаш бассейндігі әр түрлі суларында мекендейтін Өзен абботинасының экологиялық өзгерістерін морфоанализ арқылы зерттеу.
1. Берг. Л.С. Рыбы пресных вод СССP и сопредельных стран М.; Л.: Издво АНСССР, 1949. Т. 2. – С. 469 – 929.
2. Селезнев. В.В. Молоценные и сорные виды рыб китайского комплекса в Капчагайском водохранилище // Рыбные ресурсы водоемов Казакхстана и их использование. Алма – Ата: Кайнар, 1974. Вып. 8. - С. 143 – 148.
3. Мельников.В.А. Использование рыб для борьбы с комарами в аридной зоне Казахстана: Дис. конд. биол. наук. Алма – Ата, 1977. - 173 с.
4. Салихов Т.В. Рыбы амурского комплекса в бассейне реки Сырдарьи // Биол. основы рыбн. х – ва водоемов Ср. Азии и Казахстана: (Мат – лы 18 науч. конф). Ташкент: ФАН, 1983. - С. 218 – 219.
5. Макеева. А.П. Особенности развитие некоторых сорных рыб, заведенных в Среднюю Азию // Биол. основы рыби. х – ва респ. Ср. Азии и Казахстана: Тез. докл. конф. Ташкент;Фергана – ИЗИП АН Узб ССР, 1972. - С. 211 – 212.
6. Никольский.Г.В. Рыбы бассейна Амура. М: АНСССР, 1956. - 552 с.
7. Спановская. В.Д. Возраст и рост пескарей подсемейства Gobioninae в бассейне Амура //Тр. Амурской ихтиолог экспедиции МГУ. М.: МОИП. 1958. Т. 4. С. 175 – 225
8. Ә.А. Бәйімбет., С.Р. Темірхан. Қазақстанның балықтәрізділері мен балықтарының қазақша – орысша анықтауышы. Алматы 1999 «Қазақ университеті» 53 бет.
9. Рыбы Казахстана. Акклиматизация, промесел. Алма – Ата: Гылым, 1992. Т. 5. – С. 167 – 177.
10. Богуцкая. Н.Г, Насека. А. М. Круглоротые и рыбы оз. Ханка (система р. Амур) Аннотированный список видов с комментариями по их- таксономии и зоогеографии региона // Науч. тетради Гос НИОРФ 1996 №3 – С. 1- 45.
11. Решетников. Ю.С., Котлер. А.Н., Расс. Т., Шатуновский. М.И. Пятиязычный словарь названий животных М.: 1989 – С. 733.
12. Бэнэреску. П., Налбант. Т. К систематике и наменклатуре пескарей подсемейства Gobioninae (Pisсes; Cyprinidae) в бассейне Амура // Вопр. ихтиологии – 1968. Т. 8. вып. 4. – С 628 – 636.
13. Лебедев. В.Д., Спановская. В.Д., Саввантова. К.А. и др. Рыбы СССР. М.: Мысль, 1969 – С. 448.
14. Мырзакеримов. Г.А. К морфологии и биологий амурского лжепескаря некоторых водоемов бассейна р. Или: (Дипл. Работа. Руководитель А.А. Баимбетов) Алма – Ата: КазГУ, 1984. – С. 38.
15. Васильев. В.П. Эволиоционная кариология рыб. М.: Наука, 1985 –С 300
16. Митрофанов. В.П., Дукравец. Г.М. К вопросу реконструкции ихтиофауны бассейна Таласа // Акклиматизация животных в СССР. Алма – Ата: АН КазССР. 1963. - С. 271 – 273.
17. Сальников. В.Б., Решетников. Ю.С. Формирование рыбного населения искусствинных водоемов Туркменистана // Вопр. ихтиологии – 1991. Т.31. вып. 4. – С. 565 – 575.
18. Глуховцев И.В., Дукравец. Г.М., Карпов. В.Е., Митрофанов.В.П. Рыбы // Позвоночные животные Алма – Аты. Алма – Ата: Наука, 1988. - С. 187 – 199.
19. Баимбетов А.А., Митрофанов. В.П. О морфологии сорных видов рыб Капчагайского водохранилища // Биол. науки. Алма –Ата: КазГУ, 1975. Вып. 9. - С. 121 – 127.
20. Баимбетов.А.А.,Морфобиологическая изменчивость короткоцикличных рыб, акклимтизированных в Капчагайском водохранилище (бассейн оз. Балхаш) // Симпозиум по реакции водных экосистем на вселение новых видов. Советско – Американское сотрудничество в области исследованя мирового океана. М.: ВНИРО, 1977. - С. 4 – 6.
21. Митрофанов. В.П. Закономерности изменчивости акклиматизируемых видов и формирование ихтиоценозов в результате акклиматизации // Советско – Американское сотрудничество в области исследование Мирового акеана: Симпозиум по реакции водных экосистем на вселение новых видов. М.: ВНИРО, 1977. - С. 78 – 80.
22. Лебедев. В.Д. Материалы по биологии размножения лжепескаря амурского [ Pseudogobio rivularis (Bas)] // Докл. АНСССР. 1948. Т. 9, вып. 3. - С. 47 – 53.
23. Крыжановский С.П., Смирнов. А.И., Соим. С.Г. Материалы по развитию рыб в р. Амур // Тр. Амурской ихтиолог. экспедиции МГУ 1945 – 1949гг. М.; 1951. Т.2. – С. 5 – 233.
24. Терещенко. А.М., Копылец. С.К. Скат икры имолоди рыб пор. Или в зоне Баканасского водозабора в 1980 году // Изучение зоопродуцентов в водоемах бас. р. Или. Алма – Ата: КазГУ, 1982. – С. 148 – 153.
25. Джардемалиев. К.К., Муканов. К., Мудатов. С.М. Особенности ската икры и молоди рыб по р. Или в зоне Тасмурунского водозабора // Изучение зоопродуцентов в водоемах бас. р. Или. Алма – Ата: КазГУ, 1982. – С. 142 – 148.
26. Мельников. В.А. Значение различных дельты р. Или в воспроизводстве рыбных запасов // Значение р. Или, ее верхней и средней дельты, притоков Восточного Балхаша в воспроизводстве рыбных запасов Балхаш – Илийского бассейна под влиянием хозейственной деятельности / Отчет ОНИР по теме ЗИ – 164. №ГР 0187043679. Алма – Ата: КазГУ, 1988.- С. 47 – 96.
27. Макеевой.А.П. Причины расселения дальневосточных промысловых рыб в водоемах Средней Азии // Итоги и преспективы акклиматизации рыб и беспозвоночных в водоемах СССР. Тез. докл. ВсеСоюзной конф. М., 1980. – С. 250 – 252.
28. Кочетов А., Кочетов. С. Рыбы наших вод // www aquarium kulichki net./
29. Спановская.В.Д. Стенофагия и эврифагия у рыб подсемейства Gobioninae // зоол. журн. 1961. Т.40, вып. 10. – С. 1516 – 1531.
30. Мамилова Р.Х. О характере питания некоторых молоценных и сорных видов рыб Капчагайского водохранилища // Биол. науки. Алма – Ата: КазГУ, 1975. Вып. 9. – С. 135 – 141.
31. Санбаева. С.К. Изучение характера питания амурского лжепескаря в верховьях Капчагайского водохранилища (Дипл. работа. Руководитель. Р.Х. Мамилова) Алма – Ата: КазГУ, 1987. – С. 40.
32. Мырзакеримов.Г.А. К морфологии и биологии амурского лжепескаря некоторых водоемов бассейна р. Или: (Дипл. работа. Руководитель А.А. Баимбетов) Алма – Ата: КазГУ, 1984. – С. 38.
33. Садуакасова.Р.С., Воробьева Н.Б., Паномарева Л.П. Питания и пищевые взаммоотношение молоди рыб оз. Балхаш // Гидробиол. журнал. 1985. Т. 21. №6. – С. 31 – 32.
34. Алиев.Д.С., Веригина., Световидова.А.А. Видовой состав рыб, завозимых в месте с белым амуром и толстолобиком из Китая // Мат – лы совещ. по рыбохоз. освоению растительноедных рыб. Ашхабад, 1963. – С. 178 – 180.
35. Choi Ki – Chul, Leon – Sang – Rin, Kim IK – Soo, Son Yeong – Mok. Coloured illustrations of Fresh water Fishes of Korea 1990. P. 277.
36. Спановская. В.Д. Возраст и рост пескарей подсемейства Gobioninae в бассейне Амура // Тр. Амурской ихтиолог. экспедиции МГУ. М.: МОИП. 1958. Т. 4. – С. 175 – 225.
37. Правдин. И.Ф. Руководство по изучению рыб. Вып.1. М.; 1931 – С. 8 – 23.
38. Митрофанов. В.П. Экологические основы морфологического анализа рыб. Алма – ата. 1977 – С. 3 – 32.
39. Никольский Г.В.Рыбы среднего и нижнего течения р. Чу//Ежегодник Зоолог.музей АН СССР. – 1931.-Т.32.-Вып.3,4.-С.227-268
40. Никольский Г.В., Евтюхов Н.А. Рыбы равнинного течения р. Или// Бюл. МОИП. Отдел. Биол. – 1940. Т.49. – Вып.3,4. –С . 187-200.
41. Дрягин П.А. Рыбы реки Чу и рыбохозяйственного использование этой реки // Рыбн.хоз-во КирССР / Тр. Кирг. Компл. Эксп.1932-1933гг. – М.-Л., 1936. Т.З.-вып.1-С.49-87
42. Хусаиновой Н.З. Ихтиологические и гидробиологические исследования в Казахстане за 40 лет // Каз.гос.университет им. С.М. Кирова к сорокалетию республики: Сб.статей. – Алма-Ата:Казучпедгиз, 1961. С.294-313.
43. Володкин А.В. О развитии рыбохозяйственной науки на Аральском море // Сб.работпо ихтиологии и гидробиологии. – Алма-Ата: АН КазССР,1961.-Вып.З.-С. 10-44
44. Дукравец Г.М., Митрофанов В.П. История изучения ихтиофауны Казахстана // Рыбы Казахстана. – Алма-Ата: Наука, 1986.-Т.1.-С.6-19

45. Герценштейн С.М. Научные результаты путешествий Н. М. Пржевальского по Центральной Азии //Рыбы.-СПб.,1888-1891. – Т.З.-Ч.2.-262с.
46. Кесслер К.Ф.Ихтиологическая фауна Туркестана // Изв. Общества любетелей естествознания. – СПб, 1872.-Т.10.-Вып.1.-С.47-79
47. Бурмакин Е.В.Домбровский Г.В.Состояние рыбных запасов озера Балхаш и перспективы увеличения улолов// Рыбные ресурсы оз. Балхаш/Изд.ГосНИОРХ.-1956.-Т.37.-С.5-63.
48. Бурмакин Е.В. Об изменениях в морфологии сазана, акклиматизированного в бассейне озера Балхаш//Зоол.журнал.-1956.Т.35.-Вып.12.-С.1887-1891.
49. Митрофанов В.П., Дукравец Г.М. К вопросу реконструкции ихтиофауны бассейна Таласа //Акклиматизация животных в СССР.-Алма-Ата, 1963.-С.271-273
50. Никольский Г.В., Евтюхов Н.А. Рыбы равнинного течения р. Или// Бюл. МОИП. Отдел. Биол. – 1940. Т.49. – Вып.3,4. –С . 187-200.
51.
52.Митрофанов В.П. Карповые рыбы Казахстана: Автореф. дисс.докт.биол.наук.М.,2004.-24 с.
53. Мартехов П.Ф.Вьюнковые бассейна реки Или и их биоценотическое и рыбохозяйственное значение: Автореф. дисс. Канд.биол.наук.-Алма-Ата: Ин-т зоологии АН,1950.
54. СеровН.П. Мероприятия по сохранению и воспроизводству рыбных запасов в бассейне Балхаша в связи с гидростроиьельством // Биология водоемов Казахстана /Сб. Работ Каз. Фил. ВГБО.-Алма-Аа, 1970.-С.108-112
55. Серов Н.П. Рыбы р. Аягуз // Биол. Основы рыбн.хоз-ва респ. Ср.Азии и Казахстана. Фрунзе :Илим,1978.-С.399-400.
56. Ерещенко В.И., Тютеньков С.К., Мусина Н.А., Селезнев В.В. О направленном формировании ихтиофауны Капчагайского водохранилища // Биол.основы рыбн.хоз-ва респ.Ср.Азии и Казахстана.-Алма-Ата: Наука,1970.-С. 62-65.
57. - Ерещенко В.И., Серов Н.П., Селезнев В.В., Мусина Н.А. Формирование ихтиофауны Капчагайского водохранилища в первые годы его наполнения // Биол.основы рыбн.хоз-ва респ. Ср. Азии и Казахстана. –Ташкент, Фергана, 1972.-С.191-193.
58 . Серов Н.П. Акклиматизация рыб в бассейне озера Балхаш//Изв.ГосНИОРХ. – 1975.-Т.103.С.-172-174
59. Глуховцев И.В., Дукрацец Г.М., Карпов В.Е., митрофанов В.П. Об изучении непромысловых рыб, акклиматизированных в Балхаш-Илийском бассейне // Изв.АН КазССР, Сер.биол.-1987.-Вып.3. (141). – С.8-15.

60. Карпов В.Е., Систематическая положение нового для фауны СССР вида рыб Oryzias latipes (Temminck et Schlegen) (Beloniformes , Oryziatidae) из бассейна оз. Балхаш // Известия АН КазССР. Сер.биол.-1998. P.-С.47-51
61. Орлов А.В., Нездолий В.К., Веремьев В.М. Распределение и скат молоди судака и бычка амурского в верхнем и нежне бьефах Капчагайского плотины // Биол.основы рыбн.хоз-ва респ.Ср.Азии и Казахстана. – Душанбе:Дониш,1976.-С.330-332
62. Терещенко А.М.Орлова И.В., Мурадов Х.А., Минеев А.Р.Покатная миграция молоди рыб в нижнем бьефе плотины Капчагайской ГЭС//Сб.научных трудов КазНИРХ. – Алматы, 1993.С.71-78.
63. Митрофанов В.П., Дукравец Г.М. Состояние и перспективы развития рыбного хозяйства в водоемах бассейна р.Или // Прогноз компл. И рацион. использования природных ресурсов, их охрана и перспективы развития производит. Сил бас.оз.Балхаш в период до 1990-2000гг. Алма-Ата: Наука, 1982.-Ч.2.-С.94-106.
        
        МАЗМҰНЫ
бет
КІРІСПЕ
............................................................................
...................................4
I ... ... ... ... ... ... Өзен ... ... Өзен ... ... Өзен ... ... ... ... ... И.Ф. ... ... И.Ф. ... ... ... Балықтардың ... ... ... ... ... ... облысындағы тоған шаруашылықтарын зерттеудің
сипаттамасы.................................................................
...................................22
2.6 Балықтардың ... ... ... ... су ... ... ... ... Өзен ... қазіргі ... Өзен ... ... ... ... ... ... бойынша үш кезеңге бөліп
қарастырылады.
Республикамыздың суқоймаларына балықтардың алғашқы ... ... ... ... ... Ол 1885 – 1890 ... ... тоғандарына бірнеше дана сазан балықтарын жіберуден басталған.
Екінші кезең 1848 – 1956 жылдары аралығында әр ... ... 18 ... сонымен қатар бірінші кезеңнен екі есе ... Арал ... ... 13 түрі енгізілген. Осы уақыт
аралығында Арал теңізіне шоқыр балықты ... ... ... ... ... кезең 1950 жылдардан басталды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... асырылды. Осы уақытта
Қазақстанда әдейі ұйымдастырылған топтың қатысуымен ... ... ... ... Қазақстанның тоған шаруашылықтарына және
Орталық Азия суқоймаларына – ... ... ... және ... ... ақ амур және ақ ... ... жерсіндіргенде
кездейсоқ әкелінген тағы басқа бірнеше түр ... ... ... амур ... ...... кездескен.
Өзен абботинасы Abbottina rivularis (бұрынғы атауы ... кең ... түр. Олар ... ... және Амур өзенінің төменгі
бассейінде мекендейді [1].
Қазақстанда бір ғана түрі ... Ол ... ... 1956 ... ... ... ... Қытайдан жерсіндіру кезінде Қазақстан
мен Орта Азия тоған шаруашылығына кездейсоқ ... ... ... 1968 жылы ... Түр – жылу ... ...... өрістейді [1,6,7].
Бұл ұсақ балықтар ихтиофаунаның әртүрлілігін толықтырып тұрады.
Өндірістік маңызы жоқ, бірақ Амур өзеніндегі ... ... ... ... ретінде маңызы бар. Қорек ретінде бағалы бентофагпен
бірге конкуренциялық ... ... Өзен ...... оқып ... ... ғылыми
кітаптар арқылы терең танысу, зерттеу методикасын үйрену, құралдармен ... ... ... ... әр түрлі суларында мекендейтін Өзен
абботинасының ... ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ
1.1 Қазақстан суқоймаларындағы жүргізілген жерсіндіру жұмыстарының
сипаттамасы
Балқаш – Іле бассейніне ең ... ... ... болып сазан
балығы саналады. Жерсіндірудің бұл үлгісі ... ... ... ... және ... ... ... ғылыми негізсіз өздігінен
енген сазан балығының Балқашқа жерсіндірілуі ең үздік үлгі ретінде танылады
[2].
Жалпы, ... ... ... ... ... көптеген
ихтиологтардың назарын өзіне аудартты. Көлдің балық түріне «кедей» екендігі
жөнінде өткен ғасырда А.М. Никольский де айтып ... [3]. Бұл ... де, ... ... жерсіндірудің бірнеше үлгілері орын алған, ... ... ... жайын балығы да өздігімен енген интродуцент болып
табылады.
Қазақстан суқоймаларына ресми түрде жерсіндіру ... ... ... ... саналады. Бұл кезеңге алдыңғы жасалынған жұмыстар
алғышарт ретінде болса, жерсіндіруге арнайы ғылыммен ... ... ... ... ... ... тасымалдау
техникасына, отырғызылатын материалдың жастық іріктелуі ... ... ... ... ... ... пысықталды. Осы кезеңде бассейнге
арал қаязы, пілмай, ақсаха, солтүстік каспий ... ... екі ... - арал ... мен ... популяциясының түзілуі
ұзаққа созылғанымен бассейнде үлкен жетістікпен натурализацияланды.
Ал ақсаха және майшабақтардың жерсіндірілуі оң нәтижелер ... ... ... бұл ... жерсіндірілген уақытысында, олар
жергілікті балықтарға жем болып, көбеюіне ешбір жағдай ... ... ... ... (1927-1935 жж.) республиканың
суқоймаларына 9 балық түрлерін акклиматизациялауға талпыныс жасалған. ... ... ... тыс жерсіндірілген түрлерге жатады ... ... ... ал ... 6 түр ... әр түрлі деңгейде
щаруашылық тиімділігін көрсетті, жерсіндірілген соңғы объектіге гамбузия
балығы жатады. ... ... үшін бүл түр - жаңа түр ... ... ... ... ... біраз уақытқа тоқтатылып
қалды. Бұндай үзіліс ... ... ... ... ... ... үшін де ... болған сияқты. Ал екіншіден, Ұлы Отан
соғысы жылдарына тұспа – тұс ... ... ... бірден
жалғаса қойған жоқ.
Екінші екпінмен, жерсіндіру жұмыстары 1948 жылдары қайта жалғастырылды.
Бұл кезеңде ... жж.) әр ... ... 18 ... ... ... ішінде Арал бассейніне 13 түр жерсіндірілген. Аралға
севрюганы, амудария құбылмалы бахтағы ... ал ... ... кефалі, сингиль, остронос балық түрлерімен бірге ... ... ... түрлерінен атерина, ине – балығы, бұзаубас балығының алты ... ... ... ... ... ... балық түрлерінің барлығы
үлкен жетістікпен натурализацияланып, суқоймаға сіңіп кетті.
Осы ... ... су ... ... 3 түрі ... Н.П.
Серовтың (1975) мәліметі бойынша оңғақ балығы бұл жерде ... ... ... Себебі, 1948 ж. күз айында самолетпен Зайсаннан
алынған оңғақ балықтарының 10 ұясы ... ... ... ауа – райының қолайсыздығына байланысты самолеттің кешігуінің
салдарынан балықтар Алматы тоған шаруашылығына мәжбүрлі ... ... ... бұл түрі 1949 ж. тез ... Іле өзеніне де енді. Алайда,
Іле өзенінен кейін оңғақ кең таралған жоқ [5].
Күміс мөңке балығы да ... ... ... ... ... объектіге жатады. 1946 жылы Алтай өлкесінен Қаратал ... ал ... 1950 ... Үштөбе ауылының суларында да кездесе
бастады. Бұдан ... ... ... ... ... көліне енген. Ал Алматы
тоған шаруашылығына мөңке балығы Қостанай облысының ... ... ... ... Қазіргі кезде бұл түр Балқаш бассейні суларында кең
таралған, натурализацияланған түр болып саналады.
Балқаш көліне шығыс табан балығын ... күз ... 1949 ... ... ... ... негізсіз ұйғарылған болатын. Арал
теңізінде, сырдария өзенінің сағасында ауланған массасы 615-1050 г ... ... ... тірі ... ... ... тасымалдап, Іле
өзенінен (402 данасын) және Шығыс балқаштың ... ... ... ... Бұл ... ... ... бастап – ақ, табанның уылдырық
шашқандығы байқалды, ал 1952 ... ... ... ... үнемі
Балқашқа құятын өзендердің сағаларында кездесіп отырды. (Кичагов, ... және ... ... тарапынан болған маңызды және айтарлықтай
қоректік бәсекеске қарамастан табанның жерсіндірілуі өте тез аяқталды [6].
1949 жылы ... ... ... ... – ақ, ... ... де
жерсіндірілген. Алғашқы табан балығының 386 данасы Сырдария ... 1949 ... 2 ... ҚазССР ҒА Зоология Институтының және
ҚазССР Минрыбпромның бастамасымен көлге ... ... ... тірі ... ... ... уылдырық шашуы тіркелмеді, осыған
байланысты 1955 жылы Гидрорыбпроект жоспарына сәйкес Зайсан көліне тағы да
табан балығының 13 мың дана ... ... ... ... ... ауланып жіберілді. Балықтардың көктемгі уылдырық шашу кезеңі сол
жылы байқалған. Алайда, табан ... ... ... ... өте баяу ... ... ... балығы тек 1960 жылдардың соңында
ғана натурализацияланды [7].
Осы кезеңдегі сәтсіз аяқталған жерсіндіру жұмысына Волга өзеніне шоқыр
балығын Шу ... (1950 ж.) және ... ... ... (1951 ... ... айтуға болады.
Сөйтіп, жерсіндіру жұмыстарының екінші кезеңінде Қазақстанға әр ... 18 ... түрі ... Оның тек ... яғни 9 түрі
жоспарлы түрде жерсіндірілсе, қалған 9 түрі жоспардан тыс ... ... ... болды. 13 балық түрі натурализацияланды, соның
ішінде 4 жоспарлы түр ... ... ... ... ... балығы
Балқашта және жоғарғы Ертіс бассейнінде, сазан Нұра өзенінде) және 9
жоспардан тыс ... ... ... ... 8 түр, ... күміс мөңке
балығы) осыған қосымша ... ... ... ... ... айтуға
болады. Ал 5 түр үшін жерсіндіру жұмыстары ... ... ... ... мен ... балықтары, сүйрік пен амудария құбалмалы бахтағы. Осы
түрлердің ішінде Қазақстан ... үшін ... тек ... жаңа түр ... жерсіндіру жұмыстарының үшінші кезеңі – 1950 жылдардың
екінші жарсытысна ... Бұл ... ... ... ... және
өсімдік қоректі балықтарды жерсіндірумен ... Осы ... ... тасымалдау және жерсіндіру бойынша арнайы жерсіндіру
стансасы - ... ...... ... ... ... ... жерсіндірілетін балық түрлері және
жерсіндіру суқоймаларының саны кенеттен өсті. Осы ... ... ... - балықтардың қорегі болып саналатын азықтық омыртқасыздарды
тасымалдап, жерсіндіру бағыты ... ... Бұл ... практикалық тұрғыдан
бастаушысы Қазақстанда С.К. Тютеньков болды.
Осы кезеңде Солтүстік және Орталық Қазақстанның барлық көңіл ... ... мен ... ... балықтары толығымен енгізілді.
Оның біразында ақсаха балықтарының тірі қалуы байқалып, ал кейбіреулерінде
жыныс өнімдерінің жетіліп, уылдырық шашу ... ... ... ... және ... ... ... ауланып,
Балқаш және Талас, Ертіс және ... ... ... ... ... солтүстігінің көптеген суқоймаларына еніп кетті.
Көксеркемен бірге Балқашқа ақмарқа, жайын, таутан балықтары ... ... ... қазіргі уақытта ... ... ... ... жерсіндіру нәтижесінде ең көп кездейсоқ балық
түрлері өсімдік қоректі балық түрлерін ... ... еніп ... ... ақ амур және ақ ... ... жерсіндіру барысында
Қытай суларынан Қазақстан және Орта Азия суқоймаларының ихтиофаунасына 14
кездейсок, жоспардан тыс ... ... еніп ... Бұл ... ... ... ихтиофауна кешені», «құнсыз балықтар кешені», «бөгде балық
түрлері», «қажет емес интродуценттер» деп те ... Осы ... ... ... ... ... ... бассейні үшін Ташкент
маңына жақын орналасқан ... ... ... ... ... үшін
Алматы тоған шаруашылығы және Шелек тоған шаруашылығы болып ... ... ... ... ... ... әлі де ... Қазіргі кезде
жыланбас балығы Талас және Шу өзендерінен басқа ... ... ... атап ... ... ... Балқаш көлінде, Қапшағай
уылдырық шашу – шабақ ... ... ... ... ... ... деген мәліметтер бар. Жоспардан тыс жерсіндірілген ... ... ... ... ... ... өте аз.
Себебі, жоспарланған объектілер бойынша барлық ... ... ал, ... ... ... бойынша әдетте ешқандай мәліметтер
тіркелмеген. Жалпы, республикамыздың әр ... ... ... ... түрі ... Олар 19 ... ... (соның ішінде 1/3
бөлігі, немесе 22 түрі тұқы тұқымдасына ... ... ... 7 түрі ... ... жататын балық түрлері, 6 түрі – ақсаха тұқымдасына
жататын балықтар, 5 түрден – албырт және алабұғалар ... ... ... 4 түрі – ... ... ... 2 түрден –
майшабақтар, кефальдар және элеотрлар тұқымдасына жатады. ... ... ... 32 ... яғни 50%-ы ... суқоймалары үшін
жаңа түр болып табылды. Жаңа түрлерден Қазақстан суларына ... ... ... ал ... әлі де белгісіз болған 6 түр, ақсахалардан 5
түрі ... 14 ... түрі (43,8%) ... ... Өзен ... систематикалық орны
Тип Chordata - Хордалылар
Тип тармағы Vertebrata - ... ... - ... үсті Pisces - ... Osteichthyes – Сүйекті балықтар
Отряд үсті Cyprinimorpha - Циприноидтар
Отряд Cypriniformes – Тұқытәрізділер
Тұқымдас Cyprinidae - Тұқылар
Туыс Abbottina - ... ... ... – Өзен ... ... өзен ... ... rivularis түріне жатқызылған.
Бірақ соңғы ... ... бұл түр ... ... ... өзгерістерге байланысты орысша атауы өзен абботина деп өзгерген.
Жапондық және континентальды түрлері жеке түр ... ... ... Өзен абботинасының кездейсоқ жерсіндірілгеніне республикада 25
жыл уақыт өтті.
1.3 Өзен ... ... ... өзенінде Д II – III 7, А II – 5, бүйір ... ... – 36 – 41, ... ... – бір ... 5 – 5, ...... Д III 7,5; А II – III 5,5; Бүйір сызығының формуласы 33х 5 –
7/4 – 5, 39 ... ... 36,6; ... саны – 30 – 34; кеуде – 14 – 16;
құйрығы – 15 - 18, 1 –ші ... ... саны 10 – 14 ... 12, аузы ... ... жағы ... ... Төменгі ерні үзілмеген, бірақ ол 3
бөліктен тұрады. Мұртшасы – ... ... ... ұзындығы көзінің
қарашығының диаметріне тең. Қабыршақ көлемі – ... ... ... [13].
Тұмсығы танау тесігінің алдында, тікке жоғары қараған. Көзі жоғары
орналасқан. Арқа жүзбе қанаты құрсақ ... ... ... ... биіктігі – 5,1 – 5,4. Арқасы – сұр – қоңыр. Арқа, ал ... ... ашық қара ... бар, бұл жас ... ... байқалған.
Арқа және құйрық қанаттары қатты [13].
Бұл түрдің максимальды мөлшері өзі ... су ... 8,5 – 10,5 ... ге тең, ал ... – Іле ... 12 см – ге ... Көп ... 8
см. дене массасы 4,7 – 11,34 г [14]. ... ... ... денесі
шығыңқы, тұмсығы ұзарған. Түсі біршама кәдімгі құмқазғышқа ұқсас. Арқасының
түсі – күңгірт, ... ...... құрсағы – ақ ... ... ...... ... және арқа ... ... ашық түсті.
Ауыз бұрышында қысқа мұртшасы бар. Д II – III 7 – 8; А II – III 5 ... ... ... -8 – 15; жұтқыншақ тістері бірқатарлы 5 – 5. Жақын
түрлердің кариотипі 2n = 50 ( ... ... ... - ... ... – Өзен ... Өзен абботинасының биологиялық сипаттамасы
Таралуы. Тұщсулық түр. Өзен абботинасы– жылу ... ... ... ... және тоқтанды суларда тіршілік етеді.
Ханка көлінің бассейінде, ... ... ... ... ету ... – шығыс Азияның тұщы суларында, Амур өзенінің Меконг
өзеніне дейін кездеседі.
Қытайдағы Янцызяннан Солтүстікке ... ... да ... ... ... Амурдың төменгі және ... ... ... -1958 жылдары өсімдік жемді балықтарды ... ... ... және Орта ... ... шаруашылығына кездейсоқ
әкелінген. Балқаш – Іле, Арал бассейіндері осы суқоймаға жатады, Сарысу,
Талас, Шу ... ... В.П. ... ... ... ... ... түзеді [2-5,16].
Өте көп тараған Амур бассейіні мен жапон ... ... ... ... меконкаға дейін. Қытайда, Кореяда және
жапонияда ... ... ... және ортаңғы Амур ағыстарында, Ханка
өзенінің бассейінде тіршілік етеді ... ... ... ... мен ... ... ... суқоймасына өсімдік жемді балықтарды жерсіндіргенде
бірге келген 1960 ... ... ... ... ... ... ... (Сырдария өзені). Отырғызу материалы ретінде, ертедегі
суқоймаға, бассейіндерге өзендер ... ... ... ... ... Бір ... ... жағынан жетіледі (Амур өзенінде) кейде кеш
2 жылда (Балқаш – Іле) жетіледі, денесінің мөлшері 4 – 5 см – ге ... ... ... ... аналығынан үлкен. Жыныстық кезеңінің
байқалуы және кеуде қанаттарында болатын тікенектерінде. Өрістеу ... ... соңы – ... басы және ... ... ... және ... , маусым – шілдеде, Амур өзендерінде 2 – ші және 6 – шы ... бір – ... ... бар. ... – Балқаш –
Іле бассейіндерінде ... ... 6 – 8 см, 0,8 – 1,2 мың ... , ... ... ... ... жоғары – 1,55 – 7,55 ... Амур ... ол ... ... 1,2 – 1,98 мың ... ... кезеңі - өзен, көл, суқойманың системасында жүреді. 10 ... см ... ... ... ағысымен, құмды және құмаралас грунтта өтеді.
Икрасы шұңқыр ұяшыққа салынады, оның ... 15 -25 см, ... ... , мәлімет бойынша аналық суқоймалар үшін кеңдігі(1 – 2,3
см) ұяда орналасқан ... ... ... ... ... ... ... саны өте төмен: 1711 дана. Амур ... Іле ... 172 – 537 дана ... ... су ... ... ... қарауымен 4 – 8
күнде дамиды. ... ... ... үшін уылдырықтарын басымен, кеуде
қанатымен қорғайды, оттегінің болуын жақсартады. ... ... 2 – 2,5 ... ... ... 4 – 4,2 мм эмбриондардың сарыуыз
қапшығы болады., ... ... ... құйрық бөлімі біраз қайырылған 4 – 5
күндей аралығында су түбінде ... ... ... ... ... 11 – ... кейін шығады, ұзындығы 5 – 6 мм. ... ... осы даму ... ... Әр ... Іле ... – 2,16 мм дана ... жас өзен абботинасы шабақтары ұсталады. А ... ... ... ... ... 0,05 - 4% - ын ... құрайды:
дрифт личинкалары және т.б. түрлер (амур чебачогы, амур ... ... ... бұл ... ... ортасы маусым соңына дейін болады.
Маусымның ... ... ... жетті [6,24,25].
ГЭС плотинасынан ... ... ... ... ... ... табылған. Белгілі бір аймақта барлық өзендерде түрлердің
өрістегіштігі тіркелмеген. Бұл түрдің жас шабағының кіру орны ... ... ... суару массиві саналады. Осы жерде лөзен абботинасы
активті ... және су ... ... саға ... ... бұл ... көбеюі туралы мәліметтер бізге беймәлім. Өзен
абботинасы бұл өзенде табылмаған ... ... ... алдыңғы жүзбе қанатында өсінділер
қалыптасады, сол арқылы жыныстық жетілгенін ... ... ... ... осы кезде сарғыш түс береді, ұзындығы – 5 см жеткенде ... ... ... ...... ... ... шұңқыр түрінде
салады, ол жерге аналығы – 1000 уылдырыққа дейін салады. өрістеуі топпен ... онда бір ... 2 – 3 ... ... топ өрістеуге шығады.
Инкубациялық кезең су ... 2 С0 тең ... 4 – 5 ... және ... аталығы қарауылдап жүреді. Аквариумдағы
балықтар 6 – 8 см – ге ... ... ... барлық түрімен қоректене
береді. Оптимальды жағдайдың құрамы; Судың қаттылығы 2 ден 12 С0, рН – ... 7,5; t = 16 – 22 C0. суда ... ... ... және фильтравание болуы
тиіс.
Уылдырығын конус тәрізді шұқыр ұяға салады, ... ... ... ... дұрыс жағдай жасалған болса, балықтар өзін қалыпты
сезінеді. Олардың мінез – құлығын және көбеюін және т.б. ... ... ... ... – шұқыр табақ тәрізді. Ішкі диометрі – 20 см, тереңдігі 5 см
дейін терең. Ұясы жағалауға ... ұсақ ... ұясы 8 – 40 ... салады және әр түрлі грунттарға: құмды, құмды – лайлы және
қарапайым лайлы ... ... ... ... ашық ... ... сияқты көрініп тұрады. Осындай
ұсақ сулардың температурасы – 30 С0 –ге ... ... ... ұяны ... ... Ол өзімен бірдей жастағы ... ... ... аталықтың басында және кеуде қанатында өсінділер пайда болып, сол
арқылы ұяны ... ... Ол ... түрде ұяны басқа балықтардан
қорғайды. Ұяға адам жақындаса ... ... ... ... немесе
өсімдіктерге қарай кетеді. Біраз уақыт қозғалмай бақылап отырсақ, біраздан
соң ұяға ... ... ... ... ... ... қарауылдайды.
Кеуде қанаттарын қозғалту арқылы аталықтары ұясындағы суда ток шығарады[1].
Уақыт өткен сайын, ... ... ... ... ... ... ... салып, қайта орнына қояды. Бұл жағдай ұядағы
газдық режимді жақсартады.
Өзен абботинасы уылдырығын ұсақ бентофагтардан жою үшін ... ... ... ... ... ... және ... бүкіл денесімен ұрады,
әсіресе кеуде ... ... ... бар ... ұрады. Егер
аталықты ұядан алса, онда ұяға горчак, шабақтар, ... ... ... ... тез ... ... ... су қабатында жүзіп
жүріп су түбіне шөгеді. Дернәсілдің кеуде қанаттары өте ірі саусақ тәрізді
ұзындықта жетілген. Бұлай болу ... ... ... дернәсілдері,
басқа құмқазғыштардың дернәсілдерімен салыстырғанда жұмсақ грунтта тіршілік
ететін және оған бекіну үшін біршама үлкен көлемде болуы тиіс ... мен ... ... оның ішінде Амур өзенінде лжепескардың
биологисы жайлы мәліметтер аз көлемде берілген. Өзен абботинасы ... ... Амур ... мен су ... өзен ... жасы – 5 ... ... Қапшағай суқоймасының балықтары ұзындығы 1,4 – 7,0 ... см) ... 0,023 – 4,7 г ... 1,3 г), Алматинкада 25,6 – 83,5 мм
(орташа 41,76 мм), салмағы 0,282 – 11,34 г ... 1,23 г), ... ... ... ... ... 60 – 66,7 мм (орташа
62,62 мм), ... 3,46 – 6,0 г. ... ... ұзындығы Амур
бассейінінде 4,5 – 8,5 см [2,3,6,18].
Өзен абботинасының өсуі аналық суқоймада келесі ... мм: ... жылы 42 – 50, ... жылы 56 -60, ... жылы 67 –
78 аталығы аналығына қарағанда тез ... 4 -6 мм: бұл ... ... 70 – 78 мм, ... 67 – 84 мм бұл ... ... ... тән [20,21].
Амур бассейіні үшін өзен абботинасының өсу қарқыны су қоймада ... ... ... Амур ... ... ... 42 – ден 50 мм-ге
дейін ... ... ... мен ... ... 27 – 46 және
37 – 46 мм сәйкестік бар, бірақ келесі жылғы өсімді ... (1+). ... ... ... да ... ... төменгі сатыда. Өсімтал
топтардың арасында есептелген және қарастырылған жылдық өсуі бір – ... ... ... 10 – 18 мм ... ... ... 13 ... мм. Ересек балықтарға өсіміне жүргізілген бақылаудың нәтижесі. Амурда үш
жылдық – 11 – 18 мм және су ... 2 – 3 ... 15 – 19 ... ... төрт ... су қоймалар үшін жоғары.
Аналық суқоймаларға қарағанда Қапшағай суқоймаларындағы ... - ... ... ... ... 2+ =7,5 см, 3+=8,5 ... см. аталғандардың барлығы әр түрлі су қоймаларындағы оның шектеусіз
өсімімен байланысты болуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... ... (12 см) ... Амур өзеніне қарағанда [20,21].
Қоректенуі және қоңдылығы. Амур бассейінінде - өзен абботинасы -
балығы стенофаг ... ... ... ... 59 % - ын ... ... ... ішінде негізгі өкілдері херономидтер. Басқа
компоненттердің ішінде 63,1 % ... ... ... ішінде өсімдіктердің ұрықтарының маңызы зор және олармен
қоректенетіндіктен жұтқыншақ тістерінің ... ... ... ... ішектердің ұзындығына әсерін тигізіп, дене ұзындығының 90 – 110 %
- ын ... алып ... ... қоректену уақыты дернәсілдік кезеңінен басталады. 10 мм –
ге дейінгі жас особътардың ... ...... және ... ... коловраткалар. (Trichocera, Monostyla hepadella) біртекті
кездесетіндер негізінен – десмидиялар және ... ... ... ... аз ... ... ... (ескекаяқты шаяндар), херономидтер, нематодтардың
дернәсілдерімен ... Ірі ... ... ... ... ... ... дернәсілдері маусым айында 70 84 %, ал шілдеде ... %, ал ... ... бұл көрсеткіштер жоғарылайды. Стенофагия деңгейінің
жоғарылылығы өзен абботинасының Амур өзеніндегі қоректің көптігінен және
бұл ... су ... ... ... ... ... – Іле бассейінінде тіршілік ететін өзен өзен абботинасының
қорегінің спектрі кеңейген және ... ... ... ... 16 ... ... ... және өсімдіктердің төменгі деңгейін құрайды – 26,3 ‰ [30].
Өсуінің қатынасына ... ... су ... ... өзгеріп
тұрады, компоненттің саны сияқты қорегінің құрамы да ... 1 ... 10 – 15 мм ... ... ... ... 5 – ке тең негізінен омыртқасыздар, балықтар, минералды тыңайтқыштар.
Доминантты түрлер – коловратка, ескекаяқты шаянтәрізділер балықтар
үшін 80%, ал ... ... үшін – 16 ... – 25 мм – ге ... ... ... көлемі – 12 мм-ге дейін
өсіп отырады., жануарлардан қорек ретінде кездесетіндері – аз ... және ... – 65 %, ... - ... қоректің массасын – херономидтердің ... (34 ... ... - 17% құрайды. Жалпы жануарлар қорегінің 45,7 ... ... – 54,3 % ... ... 2 – ге ... ... Бентос
Қолданылатын индексі 8 (10 – 15 мм) 22,1 (20 – 25 ... ... ... ... ... ... (40 – 90 мм) ... 10 – ға тең ... 8 – і ... тұрады. Саны бойынша
доминантты түрлер аз қылтанды құрттар және херономидтердің дернәсілдері
(88,7%), хирономидтер (40,2 %), ... (17,2 %). ... ... %, ... ... - 90 %.
Жыныстық жетілген өзен өзен абботинасының қолданылатын ... ... 15 20 – 25 мм ... ... ... ... ... қоңдылығы суқоймада Фультон бойынша ♀ - 1,9, ♂ - ... тең. ... ... ♀- 1,33 және ♂ - 1,45 – ке тең [20,21]. Өсу ... ... жынысқа бөлінбей тұрып, Бақанаста ... ... ... ... фультон бойынша 1,7 – 1,8 және Кларк бойынша
1,2 – 1,3 -ке тең ... ... ... ... ... ... ... өте жоғары емес 1,5 және 1,3 [32].
Балқаш ... өзен ... ...... планктонды
организмдердің көп болуымен ерекшеленеді, әсіресе дельта Іле зонасы ... ... ... -16 мм ... ... ... планктонды организмді жануарлар
– 72% қоректің ... ... ... ... ... ... – 27% (Diatomea, Naricula, Melosira). 18 – 20 мм ... ... 50% - н ... ... ... ... және көк – ... балдырлар) шамамен 26 – 34 %
құрайды.
23 – 26 мм – ге тең ... ... ... 30% ... ... ... ... және ескекаяқты шаянтәрізділер (63 – 68
%) дейін өседі, олардың ішіндегі минералды заттары анықталмаған [33].
Басқа суқоймаларда өзен ...... ... [34]. ... ... 1. - Қапшағай суқоймасында өзен абботинасы - балықтың қорегінің
құрамы
|Компонент ... ... % ... ... % ... sp. |2 |0,1 ... sp. |38 |1,0 ... sp. |18 |0,4 ... ... |6 |0,1 ... gr. pararos |2 |0,6 ... | | ... g. riridulus |2 |0,2 ... plumosus |2 |0,2 ... gr. ... |14 |1,0 ... nomus psammophilus |6 |0,1 ... gr. saxicola |2 |0,6 ... ... |6 |0,6 ... ... |2 |0,2 ... |14 |0,2 ... ... |22 |0,3 ... ... буынаяқтар |4 |3,2 ... ... |76 |89,8 ... |2 |0,1 ... ... санына байланысты және личинкалардың дамуына
байланысты 1 – 14 ... ... ... ... ... ... жерлеріне бейімделген аймақтарды қоректендіреді.
Грунттық организмдер: херономид ... ... ... ... ... ... су ... херономидтердің
дернәсілдері, нематодтар, қосқанаттылардың дернәсілдері, балдырлар және
т.б. бентостық организмдер кездеседі.
Максимальді мөлшері – Амур өзеніндегі өзен ... ...... ... – 11 см, ... - 12 см ... ... ірілеу және ол ұрпағын ... Өмір ... 4 ... ... ... сүру ... – тыныш жерде немесе ақырын ... бар ... ... ... ... бар және ... организмдермен қоректенеді
( коловратка, херономидтердің ұсақ личинкалары, ... ... ... Ұзындығы 4,2 см – ге жетіп бір жасқа ... ... ... ... ... ... ... ол ұясы шұңқыр табақ
тәрізді болып келеді және грунтта орналасады.
Ұясының диометрі 12 ден 43 см ... ... ... 5 см – ге
дейін ауытқиды. Ағысы жоқ жерлерге уылдырық салатын ұяны салады. Ұясы 8 ... 40 см ... су ... ... Тез ... ... ... 30 С0 жақын болуы тиіс. Әр ұяға бір аталық уылдырығын салады.
Аталығы ұяны активті қорғап жүреді, басқа балықтарды жақындатпайды бір ... – ге ... ... ... ... ... ... грунтта анық
белгілері байқалмайды. Оның диометрі уылдырығының қабығымен ... – 2,0 ... мм ... ... су ... 18 С0 – та 6 – 8 ... жағдайда, ал табиғи жағдайда ... ... ... шыққан дернәсілдер 5 мм – ге дейін өсіп, өте үлкен ... ... ... бар кеуде қанаттары жақсы жетілген [23].
Уақыт өткен сайын аталығы ұядан аузына бірнеше уылдырық салып алады
және ... ... ... ... ... Бұл ... ұядағы оттегі режимін
реттейді.
Саны және шаруашылық маңызы. Табиғи су қоймада саны ... ... ... ... бақылаулар бойынша олардың саны жоғары мөлшерде
тұрақты емес, жыртқыш балықтардың қорегінде кездеспеген.
Амур өзеніндегі және т.б. ... ... ... ... ... есептелмейді [2,3,6,18,31].
Қытай комплексіндегі басқа балықтардың (амур шабағы, амур ... ... ... ... ... кері ... ... маңызы жоқ, бірақ Амур өзеніндегі жыртқыш балықтардың
қорегі ретінде маңызы бар. Орын алуы ... ... ... ретінде бағалы
бентофакпен бірге конкуренциялық қатынасы болуы мүмкін [18,31].
2 ... -
II ... ... МЕН МАТЕРИАЛДАР
2.1 Зерттеу материалы
Дипломдық жұмыстың материалы ретінде 2011-20012 жылдары ... ... ... жинаған құнсыз балықтар алынды.
Балықтарды шабақ аулау торымен ... 4% ... ... Аулау тәуіліктің ертеңгі уақыты және кешкі уақыттарында болды.
Зертханалық жағдайда балықтардың толық ... ... ... жиналған материалдың сапалық талдауы 2 кестеде
көрсетілген.
Кесте 2. ... ... ... ... ... аты, ... күні. |Биоанализ ... ... ... ... |7 |5 |12 ... ... ... ... ... |- |14 |14 ... ... |2 |- |2 ... ... |- |17 |17 ... ... ... |3 |10 |13 ... |14 |70 |84 ... Зерттеу әдістемелері
Ауланған балықтарға дәстүрлі ихтиологиялық зерттеу әдістері
қолданылды ... 1966) [37]. ... ... ... ... белгілері өлшенді:
L – денесінің толық ұзындығы
l – денесінің құйрық қалақшасыз ұзындығы
aD – антедорсальды арақашықтығы
pD – посдорсальды арақашықтығы
Lca – А ... ... ... ... басталған жеріне дейінгі
арақашықтығы
aP – антепектральды арақашықтық
aV – антевентральды арақашықтық
aA – антеанальды арақашықтық
lc - басының ...... ...... ...... ... желбезек қақпағының соңына дейінгі арақашықтық.
lmx - жоғарғы жағының ұзындығы
lmd – төменгі жағының ұзындығы
io - екі көзінің арақашықтығы
hCs – ... ... ... ...... ... басының биіктігі
H – денесінің ең биік жері
h – ... ең ... ... – арқа ... ... – арқа ... ... – аналь қанатының ұзындығы
hA – аналь қанатының биіктігі
IP – кеуде қанатының ұзындығы
lV – құсақ қанатының ұзындығы
lcs - ... ... ... ...... қабақшасының ортасы
lci – астыңғы құйрық қабақшасының ұзындығы
ll - бүйір сызығының қабыршақтар саны
над – бүйір ... ... ... ... - ... ... астыңғы қабыршақтар саны
llca - құйрық қалақшаларының басталатын жеріндегі қабыршақтар саны
D – арқа қанатының сәулелер саны
A – аналь қанатының ... ...... ... ... саны
V – құрсақ қанатының сәулелер саны
Spbr – 1 – ші желбезек доғасының өсінділер саны
Vert – омыртқасының ... - ... ... ... – денесінің іш құрылыссыз салмағы
пол – жынысы
стад - ...... ... ... - балықтың абсолюттік жеке тұқымдылығы [37].
Балықтардың зерттелген морфологиялық белгілері экологиясына ... ... ... ... ... ... байланысты белгілері.
2. Қоректенуіне байланысты белгілері.
3. Көбеюіне байланысты белгілері.
4. Тыныс алуына байланысты белгілері.
1. Қозғалуына байланысты белгілері: L; l; aD; pD; lcd; aP; av; aA; ... A; P; V; lmx; lmd; ll; llca; H; h; lA; hA; lP; lV; LCs; Lcm: ... ... ... ... q; Sp; br; ... Көбеюіне байланысты белгілері: пол; стад; АИП.
4. Тыныс алуына байланысты белгілері: lc; hCs; hZa; Sp; ... ... ... және бір ... балықтарға биологиялық
талдау жасалып, оның нәтижелері бойынша олардың Фультон және ... ... ... коэффициенті есептелді.
Фультон бойынша қоңдылық коэффициенті (1) формула бойынша анықталады:
F = Q/l*l*l *100 ... ... ... ... ... – денесінің салмағы, г;
l – дене ұзындығы, тұмсығының жоғарғы жағынан құйрық қанатының негізіне
дейін, яғни құйрық қанатына дейінгі ұзындығы, см.
Кларк бойынша ... (2) ... ... анықталады:
Сl = q/l*l*l*100 ...... ... ... қоңдылығы.
q – ішкі мүшелерін алғандағы салмағы, г;
l – дене ұзындығы, тұмсығының жоғарғы ... ... ... ... яғни құйрық қанатына дейінгі ұзындығы, см.
2.3 Балықтардың ... ... ... ... ... ... ... балықтың толық салмағы, г (Q)
2. Балықтың ішкі құрылысынсыз салмағы (q)
3. Балықтың толық ұзындығы
4. құйрық қанатынсыз ұзындығы
Кейде ... ... ... жүргізіледі, бұл жағдайда
сонымен қатар дененің ең биік ... ... ең ... ... ... ... ... анализді сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... байланысты анықтау
да болып табылады.
Балықтың жасын анықтау барлық балықтар үшін маңызды. Ол үшін ... бар ... ... ... ... жоқ балықтардың
желбезек қақпағын және омыртқаларын алады. Балықтың жасын желбезек қақпағы
бойынша, омыртқасы, отолиті, арқа және кеуде ... ... ... ... ...... ... қабыршақ кітапшасына салынып,
этикеттеледі.
Қабыршақты барлық балық түрлерінің денесінің ортасынан арқа ... ... ... жөн. Егер арқа қанаты бірнеше болса, онда
қабыршақты біріншісінің астынан, ... ... ... ... ... сызығы жоғары, бірақ одан алыс емес жерден алу керек. Егер балықтың
бүйір сызығы жоқ болса, онда қабыршақты бүйірінің ортасынан арқа ... ... ... ... ... ... ... ішін жарғанда гонадаларының жынысын және жетілу сатысын,
асқазанының толуын және ... ... ... ... ... ... ішегінде майы жоқ, I – майы өте аз, II – аз, III – орташа ... IV ... V – ... ... маға ... ... ... түрі жыныс клеткаларының даму процесінде
айтарлықтай өзгереді. Олардың жетілу сатысын жеке ... үшін ... ... оларды пайдаланып жыныс өнімдерінің жетілу ... ... мен ... үшін ... ... алты ... дәрежесін
анықтауға болады. Аталықтары мен аналықтары үшін жыныс бездерінің алты
жетілу ... ... олар ... бен ... ... ... қамтиды. Аталықтары мен аналықтарының жетілу ... ... ... ... ... бағасы тәуелді болады. Әдетте
жыныс бездері I даму сатысындағы дараларды анықтау қиынға түседі, ... ... ... (juv) деп ... да, ... гистологиялық
зерттеулер үшін фиксациялайды.
Аналық гонаданың жыныстық жетілу стадиялары.
I стадия. Жыныс бездері бұл стадияда – жұқа ... кей ... ... ... ... ... Жыныс клеткалары жай көзбен қарағанда анық
көрінбейді. Көпшілік ... ... ... қарап, жыныстық жетілгенін
анықтау қиын. Жыныс клеткалары оогония мен жас ооциттермен белгіленеді. ... ... ... ... ... саналады.
II стадия. Жұмыртқа қапшығы біршама ұлғаяды, бірақ бұрынғыдай түссіз
немесе мөлдір болып тұрады. Лупамен қарағанда, жұмыртқа ... жеке ... ... ... ... Ол ... және ... Бұл стадиясында
жұмыртқа қабында үлкен көлемде майлы терісі бар, ол I ... да, ... ... жетілу стадиясында бір қалыппен ыдырай
бастайды.
III ... Әр ... ... ... ... ... ... сыртынан қарағанда біршама белгілер көрінеді. ... ... үшін бұл ... ...... ... ... дене көлемінің көп бөлігін алып жатыр. Уылдырығы қорек ... ... ... әсерінен түсі кіреді. Күңгірттенеді және түсін
ақшыл сарыдан, ашық сарғышқа дейін өзгертеді. ... ... ... түсі ... стадия. Жұмыртқа қапшығы денесінің үлкен бөлігін алып жатыр, түсі
әр түрлі ... әр ... ... ... ... бекірелерде
жұмыртқасының түсі сұр немесе қаралау. Уылдырығы ... ... ... ... ... ... мөлшеріне жеткен.
V стадия. IV стадиядан V стадияға өтер ... ... ... ... ... ... ... құрсағынан қыссаң аналь тесігінен
уылдырықтары оңай шығады. Кейбір балықтарда уылдырықтың шығуы синхромды, ал
басқа балықтарда ол ... ... ... ... пішінді, көбінесе қоңыр – қызыл түсті.
Ол түсі ... ... ... VI ... ... қарағанда фоликуланың жарылуы болып саналады.
♂ гонаданың ... ... ... ... ... ... ... толық жетілмеген. Гонадалар
өте жұқа мөлдір, лента ... ... ... бөлінбейді. Қан
тамырлары көпшілік балықтарда онша дамымаған, ... ... ... ... ... ... да ... алабұғада ұрықтары жұп болып
келеді.
II стадия. Ұрық ... даму ... ... ... Олар
мөлдірлігін жоғалтып, күңгірт түске айналады. Гонадалары ... ... және ... ... және ашық – ... түсті болады.
III стадия. Интенсивті сперма өседі, піседі, қалыптасады. Стадия
соңында ... ... ... Ұрық көлемі үлкейеді. Стадияның
басында оның түсі күлгін – сұр түсті, ал соңында сарғыш – ақ ... ... ... және ұрық ... ... Каналдары өте
жіңішке, сол себепті ұрығы тығыз және мықтылау. Ұрықты кескенде ... ... ал ... 1 – ші ... ... сперматазоид ақ түсті
болып лезвияны былғауы мүмкін.
IV стадия. Ұрығы өте ірі ұрық каналында тек ... ... Ірі жеке ... ... ұрық ... ... ... Яғни сперматогенездің келесі сатысына үлкен сперматазоидтардың
қалыптасуына қатысатын клеткалар өте ұсақ, ұрықтың түсі ақ ... ... ... лезвия ақ түспен былғанады және қою сперма шығады. Құрсағын
қатты қысқандақою сперма ... ... ... ... сыртқы құрылысына қарап білуге болады. Осы
стадияда ұрық сұйықтығы қалыптасады. ... ... оңай ... Ол ... ... ... шәуеті шығады. Шәуеті – сүт сияқты болып тез шығады.
Шәуеті – сүт ... ақ ... ... ... жұмсақ. Жыныс өнімдері шығу
барысында шәует мөлшері біртіндеп кішірейе ... ... Ұрық ... жіңішке жіпше тәрізді, қан тамырлары
кеңейген. Сол ... ... түсі ... ... ... ... ... Оны
құрсағын кессе немесе қысса біршама мөлшерде ... ... ... VI ... ... ұрығында сперматогонидің ары қарай көбеюі
басталады. Сперматогенездің жаңадан басталуы II ... ... ... ... ... және оның гонадаларының ... ... ... ... ... ... ... сонымен қабыршақ
кітапшасына және этикетка ... ... ... ... қабылданған
белгілермен жүргізіледі. Мысалы, егер өлшенетін балық аналық ... ... онда - ♂ II деп ... Сәйкесінше аналықтарының барлық жетілу
сатылары: ♀ I, ♀ II, ♀ III,♀ IV, ♀ V, ♀ VI, ... үшін ♂I, ♂II, ... ... деп ... Егер ... жетілу сатысын анықтау қиынға
түсіп қандай екені белгісіз болса, онда былай деп жазуға болады: ♀I - ... – III, ♂I – II, ♂II – III және ... ... ... балықтардың жұмыртқа бездерінің жетілу
сатылары (сазан, тыран) бір ... ... ... ... ... III стадияның басына дейін ... ... ал ... жазылу келесідей белгіленеді: ♀ III1. Бұл уылдырықтың ... әлі ... ... Тек ... ... ... ... VI1 жетілу сатысы келеді.
Аталықтарында порцционды және бір рет уылдырық шашатындарында шәуеті
порциямен бөлінеді, сондықтан V даму ... екі ... де ... ... ... Ол ... жоғарыда көрсетілген белгімен
белгіленеді.
5. Алматы облысындағы тоған шаруашылықтарының сипаттамасы
Балықтарды аулау - ұсақ тор ... ... және ... ... ... ... және ... сағаттарда ауланады.
Ауланған балықтардың жалпы саны 428 дана ... ... ... ... - ... 84 дана.
1. Алматы тоған шаруашылығы АА ... ... ... ... ... орналасқан. Тоған
шаруашылығында қарқында тәсілді пайдала отырып, ... ... және ... ... ... тауарлы балық ретінде ... ... ... ... ... және өсімдік жемді
балықтардың биылғы ... ... ... жинағанда ауланды.
2. Шелек тоған шаруашылығы – Лавар және ... ... ... ... тоған шаруашылығы шамамен Алматы қаласынан 82, 1 ... ... және ... ... ... 30 км жетпей ескесу ауылынан
Жібек Жолы трассасынан Қапшағай суқоймасына қарай 7 км ... ... ...... және ... ... ... Бұл шаруашылықтарда поликультура өсімдік жемді балықтармен
бірге тұқы балықтарын өсіреді. Материал осы шаруашылықтан жаз ... ... ... жиналды:
1. Бас тоған
2. Қыстату тоған
3. Жарсу өзенінің тоған суларынан.
Шелек тоған шаруашылығы VI балық ... ... ... ... ... екі ... жүзеге асырылды. Бірінші кезеңнің
құрылысы 1962-1971 жылдар аралығында ... ... ... 3,7 мың центнерге жеткен. 3 кестеде көрсетілген.
Кесте 3. - I ... ... ... № |Тоғандардың түрі |S ... |S ... |
|1 ... |9,6 | |
|2 ... |14,4 | |
|3 ... |21,7 | |
|4 ... |16,2 | |
|5 ... |17,2 | |
|6 ... |12,9 | |
|7 ... |14,1 | |
|8 ... |40,9 | |
| ... |147,0 |132,0 ... ... ... тоғаны |4,0 | |
|4 ... ... ... |3,2 | |
|5 ... ... ... |5,2 | |
|6 ... өсіру тоғаны |2,0 | |
|7 ... ... ... |3,5 | |
|8 ... өсіру тоғаны |2,7 | |
|9 ... ... ... |4,6 | |
| ... |25,2 | ... ... шашу |2,5 | ... ... - ... |0,6 | ... ... - ремонттық |1,0 | ... ... - ... |0,5 | ... ... |4,0 | |
|1 ... |0,5 | |
| ... ... |9,1 | |
| ... | | |
| |Бас ... |72,6 | |
| ... ... |253,9 | ... кезектің құрылысы 1975 жылға келді. Тауарлық балық өсіру
қуаттылығы жылына 14 мың ... ... ... жазғы шабақтарды өсіру –
6 миллион данаға жетті. Шаруашылыққа ... ... өтеу ... – 6-7
жылды құрады.
3. КазПАС жерсіндірілген - өндірістік тоған шаруашылығы – Кіші Алматы
өзенінің бассейінінде Алматы қаласында орналасқан. ... ... ... өз ... тұқы және өсімдік жемді балықтардың шабақтарын
өсіреді.
4. Қапшағай уылдырық алу және шабақ өсіру шаруашылығы
Қапшағай уылдырық алу және ... ... ... 1973 ... ... ... келеді Бұл шаруашылықтың ашылуы Қапшағай жасанды су қоймасының
салынуына байланысты. Себебі осы суқойманың салынуының балық шаруашылығына
және ... ... ... ... толтыру үшін салынды. Бұл шаруашылықтың
орналасқан жері Қапшағай суқоймасының сол жақ жағалауында, Шалқар ... ... ... ... 85км ... ... ... 72 га.
Қапшағай шаруашылығы тұқы балық түрлерін жасанды өсіріп – көбейтетін
және одан ... ... ... ... ... ... ... негізгі шаруашылық. Шаруашылықта тұқы балықтарының
уылдырығын инкубациялайтын инкубациялық цех және онда «Амур» және ... бар ... ... де тиімді жұмыс істеуіне қазіргі
уақытты барлық жағдайлар қарастырылған.
Шаруашылықтың қарамағында шабақ балықтарды ... ... ... ... ... ... бар. Көктем айының бастапқы кезеңінде
уылдырық алу үшін шаруашылық Қапшағай суқоймасынан аналық және ... ... ... ... уылдырық алуға дайындалады.
Бұл шаруашылықта аталық және аналық балықтарды өсіретін тоғандар және
ремонттық тоғандар бар. Осы ... ... ... - ... тұқы ... шабақтарымен қамтамасыз ету, бұл жұмыстар
үкіметтің тапсырмасы ... ... жыл ... 6млн дана ... ... ... отырады. Бұл шабақтардың 3,5млн данасы тұқылар, ал
2,5млн-ны өсімдік ... ... ... ... ... ... ... морфоанализ әдістерінің экологиялық негіздері
Басқа жануарлармен салыстырғанда, балықтар үшін морфологиялық анализ
өте маңызды бұл арнайы оъектіні ... үшін ... ... ... және сол ... әртүрлі
белгілердің мазмұны, В.П.Митрофановтың әдебиетінде толық кең көлемде
қамтылған [38].
Толық ... ... ... – тіршілігіне қажетті әртүрлі
бөліктерден органдардан тұрады. ... үшін 3 ... ... ... Олар: 1. Қорегі
2. Өмір сүру ортасы
3. Көбеюі.
Қалған функциялары қорек іздеу кезінде қозғалуы немесе ... ... ... құтылыуы және жауынан қорғану т.б. белгілері қарастырылады.
Барлық жағдайда қозғалу процесіне ... ... ... ... ... ... қозғалу жылдамдығын және уылдырығын қорғауда, тағы көптеген
қызметтер атқарады.
Келесі тағы ... ...... алу ... ... органдары әртүрлі кезінде ... ... ... бар. Осы ... И.Ф. ... ... бір – ... есептік санау жүйесінде және белгілер арқылы
ажыратылады [37].
Балықтарға ... ... ... 2 ... ... ... Оъектіні систематикалық зерттеулер арқылы анықтау.
2. Тіршілік ету ортасындағы полпуляцияның немесе зерттелетін белгілі ... ... ... ... жету ... зерттелетін түрдің немесе популяцияның мекен
ету ортасын, географиялық орнын, ... ... тағы да ... ... ... білу қажет.
Белгілерін қарастыру нәтижесінде: «Неге осы ... ... ... ... ... сұраққа жауап аламыз. Анықтау кезінде
балықтардың ... ... ... ... ... ... өзгерістерге экологиялық жағдайдың әсер етуі – қазіргі кезде
көптеген өзекті тақырыбына айналады ... ... өзен ... ... ету ортасы 1-ші ... ... - Кіші ... ... Қазақстан су қоймаларының ихтиологиялық зерттеулері
Қазақстан ихтиофаунасына баға жетпес өз үлесін қосқан Никольский 1929-
1940 жж. Шу, Іле, ... және Арал ... ... ... Осы жылдары Балқаш көліне үлкен зерттеулер жүргізе отырып атақты
ғалымдар ... ... ... П.А. ... және ... өз ... зерттеулер жүргізді. [41] ... ... ... ... [42], ... [43] Г.М.
Дукравец және В.П.Митрофанов ғалымдары ұсынылды. [44]
Олардың көрсеткіші бойынша әр жыл сайын ихтиология және ... ... ... ... ... А.И. ... В.И.Ерещенко, П.Ф.Мартехов,
И.К. Иванов, ... ... ... ... ... ... Л.А.Федотова, Л.И.Фролова,
К.П.Цыба, В.С.Башунов, Н.Н.Башунова, Н.Е.Быков, ... ... ... ... ... ... ... А.В.Володкин, Е.Л.Маркова,
Е.Л.Галактионова, В.П.Абакумов, В.П.Сироткин, З.К.Ермаханов, ... тағы ... Осы ... ... ... ... ... 1959-1960 жж ғалым-ихтиолог, доктор наук ... ... боп ... ... ... ... (1959-1961
және 1971-1974 жж институт көмекшілері болды), А.А.Баимбетов, Ю.А.Бирюков,
С.С.Кобегенова, В.В.Кормилин, В.К.Нездолин,А.Ш.Баекешев, ... ... ... 1930 ж ... ... ... Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жұмыстары. Республика
бойынша ең ірі көл – Балқаш көлі. Алғашқы ... ... ... ... кезінде белгілі болды. Оның ихтиофаунаның зерттеуі бойынша 1840 ... ... ... ... ... 1869-1871 жж А.П.Федченкомен
аяқталды. 1876-1877 жж Н.М.Пржевальский Іле өзенінің бассеинінде балықтар
топтамасын ... ... оны ... [45] ... ... 1884 жылы ... орыс ... орталығы болып
Батыс –Сібір бөлімін басқара отырып «О фауне позвоночных дна ... атты ... ... ... болуын ұсынды. К.Ф.Кесслер [46]
Балқаш көлінің балықтарын хабарлап отырды ал А.Л. ... мен ... ... ... Балқаш көлінде балықтары аулау жайлы 1886 жылы
Н.Варпаковский жазды. 1903 ж Түркістан ... ... ... көлі мен Іле ... Л.С. ... ... өткізілді. 1916 жылы
В.Д. Городецкий Балқаш бассейнінде сазан балығының пайда болуын хабарлады,
ал 1937 ж ... – оның ... ... айтты.
1947 жылдан бастап көлдерде зоология ... АН ... ... ... ... жүргізді. 1958 ж Балқаш
бөлімі Академия наук КазССР –ына ... 1959 жылы ... ... ... ... ... Бұл бөлімнің құрамына Н.П.Серовтың
басқаруымен өтті. Сонымен қатар ВНИОРХа құрамы Балқаш көліне бірнеше ... ... ... ... ... ... ... оз. Балхаш и перспективы увеличения ... [47] атты ... мен ... ... ... ... ... көліне
үлкен әрі ауқымды акклиматицазиялы жұмыстар атқарылып, жаңа түрлердің
(балқаш алабұғасы, маринка, ... ... ... ... ... тигізді.
1910-1913 жж сазан балығының көлдерге алғаш жіберілуін тәжірбие жүзінде
алынды. Ал 1915-1917 жж бұл түр Балқаш көлінде ең құнды ... бірі ... ... ... 1930 ж 70% ... ... [48]
Л.С.Берга [49] 1949 ж және ... (1940) тран ... ... 1969 жылдан бастап тырн балығы қазіргі таңға
дейін кәсіптік болып ... ... ... ... ... тран ... ... ал 1972-1974 жж., оның қоретік организіміне
байланысты өсу ... ... ... жж ақ амур ... ... ... ... өсіру мақсатымен әкелінді. Алматы прудхозы және Орта-Арал
карантин прудхозынан ... ... ... ... ... ... балықтардың жоғарғы өсуі мен таралуы ерекшеленді. Ақ амур ... жылы ... ... ... прудхозы мен карантин Орта – Арал
тоғанынан, Балқаш көліне амур балығын бассейндерге отырғызып, ... ... –қа жуық ақ амур ... өзенінің ихтиофаунасын алғаш рет Г.В. Никольский мен Н.А.Евтюхов
зерттеді. [51] Іле өзеніндегі ... ... ... жайлы
көптеген мамандар сұрақтарға жауап іздеп, өз жұмыстарын атқарды. 1947-1949
жж . – П.Ф. ... , ал ... жж. – ... пен ... мамандары болды.
Осыдан 20 жыл бұрын Балқаш өзенінің ихтиофаунасын зерттеу Н.П.Серовтың
орындалуымен өтті. [54,55] ... ... ... балықтарының
көлдерде аулармен таралуы экологиялық ... ... ... ... мен ... шаруашылығының өзгеруін анықталды (мысалы, соңғы он жылда
Аягөз көлінде ... ... ... 5 есе ... су қоймасы 1970 жылдары құрылып, Қазақстан ихтиологтарына және
КазНИИРХ пен ... ... мән ... ... барлық бағытта жүргізілді.
Бірінші жылдары балықтардың сапалы құрамы (сазан, тран, көксерке, ... су ... ... базаның ұстамынын ұсынды. [56] Тәжірбиелердің
барысында ... ... ... ... ... ... су ... акклиматизация барысында кәсіптік емес
балықтарды қытайлық ...... ... ... рөліне және экожүйесіне көңіл бөлгендеріне мәжбүрледі.
Элеотрис [59] және ... [60] ... ... жағдайы айқындалып,
олардың акклиматизация экожүйесінің рөлі тұжырымдалды. Ихтиологтар ықпалды
мәселемен таныса отырып ... су ... ... ... ... босалқы қорларына әсерін тигізетінін айтты.
Жұмыстың барысында жас ... ... ГЭС ... ... ... арналды [61,62].Шынайы шығынның масштабы ... ... ... ... ... босалқы қорларын молайту үшін, су
қоймалардан ... ... ... ... ... қоймалардағы көпжылдық аспектілердің көрсетуі бойынша кәсіптік
емес балықтардың анализдердің көрсеткіші бойынша ... ... ... ... ... және ... балықтарын белгілеуге болады.
4 сурет -
III ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ
3.1 Өзен абботинасының ... ... ... – су өсімдіктерінің тұқымдарымен қоректенетін су
қойманың суы ... ... ұсақ ... ағысы жоқ жерлерде көп
кездесті. Ашық аудандарда, ұсақ көлдерде және ... ... ... ... тоған шаруашылығында барлығы (428) 16 түрлі балық
ауланды. Соның ішінде құнсыз балық түрлері - 8. ... ... ... ... ... кездесті.
1. АҚ «БЕНТ» - те тоғанда жиналған материалдар бойынша өзен абботинасы
(Abbottina rivularis) 12 – сі және 14,2 ... ... ... ... ... жаз ... материалдар
бойынша (Abbottina rivularis) қыстату тоғанынан алынған материалда 14 – і
және 32,6 %, бас тоғаннан алынған ... 17 – сі және 37,7 %, ... ... ... ... 2 – сі және 9,5 %.2 ші ... ... шаруашылығынан әкелінген амур жалған тенге-балығы.
3. Кіші Алматы өзенінде саны – 22 – і және 49,5 %, ... ... және ... ... ... кездеспеді. Алынған қорытынды бойынша
Алматы және Шелек тоған шаруашылығындағы ихтиофаунадағы құнсыз балықтардың
ішінде өзен абботинасы шаруашылықта ... ... 14,1 және ... Бұл балықтың кездесуі осы шаруашылықтағы өсімдікжемді балықтармен
келуі мүмкін. ... ... өзен ... ... ... олар ... ... жай ағатын каналдарда, судың түсі қоңыр – қара
түсті, лайлы, ... ұсақ ... ... көп, ... ... ... көптеп кездеседі.Аналық және аталық қатынасы 4-ші ... ... -
2. Өзен ... – балығының морфобиологиялық сипаттамасы
Кесте 4. - Аналық және аталық қатынасы
|Су |♀ |♂ |juv ... ... Кіші ... |3 |13 |6 |22 ... ж. | | | | ... ... |5 |6 |2 |13 ... 2007ж. | | | | ... |2 |2 |--- |4 ... | | | | ... ... ... көрсеткіш 1:4 қатынасына тең, ... ... 1:2 ... тең, ... 1:1 ... тең. ... ... Амур өзенінде бұл көрсеткіш 1:1 қатынасына
тең, Балқаш-Іле бассейінінде 1:2 қатынасына тең.
Аналық және аталық ... ... ... ... ... әдебиет көрсеткішімен толық сәйкес. Кіші Алматы өзеніндегі
көрсеткіште біраз ауытқу ... ... ... 4-5 ші ... ... ...... жасалған морфологиялық көрсеткіштерді 1975
жығы Бәиімбет пен ... [19] Есік ... өзен ... ... ... ... көрсеткіштерімен және 1956 жылы
Никольскийдің [6] Амур өзеніндегі өзен ...... ... ... 2006 жылы Кіші Алматы өзеніндегі өзен
абботинасы – ... ... ... ... салыстыру
барысында мына белгілер бойынша өзгерістер табылды. Олар: толық ... ... ... ... ... ... ... белгілері
біраз кішірейгені байқалады.
Осы кестедегі ... ... ... уақытта біршама
ауытқуларының болуы, яғни морфологиялық көрсеткіштерінің біраз көлемде
өзгергені байқалады.
Олардың кездесу ... де ... ... ... ... қатар қорек мөлшері де шамамен 2 – 3 % -ке тең ... ... ... аулау барысында олармен бірге амур шабағы, ... ... ... ... басқа да балықтар ұсталған ... ... ... ... ... 5 ... ... 5. - Өзен абботинасы – балығының морфологиялық белгілері
| | | | ... ... n=46 [19] |ө. Амур n = ... Кіші ... n=22 |
| | | ... ... |
| |min-max |M ± m |min-max |M ± m |min-max |M ± m ... г ... |11.21 |---- |---- ... ... мм |77.0-112 |99.9 |---- |---- |17-103 ... |
|l |68-97 |83.7 |4.5-8.9 |---- |14-87 ... |
|H ... |23.48±0.21 |15-23 |18.8 |18.2-22.9 |24.8±5.35 |
|h ... ... |6-11 |8.7 ... |10.3±2.18 |
|aD |43.5-49.3 |46.56±0.25 |43-50 |46.6 ... ... ... |35.8-46.3 |41.33±0.29 |---- |---- |25.7-42.9 ... ... ... ... |22-23 |28.1 ... ... ... |21.5-27.1 |24.18±0.19 |20-29 |24.5 ... ... ... |17.3-29.6 |20.93±0.42 |18-26 |22.1 ... ... ... |14.0-19.2 |15.94±0.18 |10-18 |14.4 ... ... ... ... ... |17-25 |21.2 ... ... |
|lV |15.7-19.2 |17.19±0.15 |12-19 |15.5 ... ... ... ... ... |12-19 |15.6 ... ... |
|lA |5.4-8.9 |6.97±0.12 |4-10 |7.0 ... ... ... ... |25.63±0.20 |23-31 |26.8 |22.9-31.8 |28.1±1.92 |
|ao ... ... |7.0-15 |12.0 ... ... |
|o |3.5-5.9 ... |3.0-9.0 |5.8 |3.0-5.1 ... |
Өзен абботинасы жаңа жағдайларға бейімделіп сыртқы пішінін өзгерте
алады. 2012 жылғы өзен абботинасы – балықты ... ... ... тоған
шаруашылығында жазда маусым, шілде айларында ауланған материалдарды 2006
жылғы Кіші Алматы ... ... ... жүргізілген морфоанализ
көрсеткіштерімен салыстыру жүргізілді. Шелек тоған шаруашылығында өзен
абботинасы – ... ... ... ... ... және ... ... өзенінен, жайлым тоған, қыстату тоған, бас тоған, аналық
тоғанның суын ... ... ... ... ... ... ... лайлы, жағасында қамыс өсімдіктері көп, терең ... ... күн жылы ... 22 – 24 С0 ... олар ... 6 –шы кестеде көрсетілген.
6 сурет -
Кесте 6. - Өзен абботинасының морфологиялық белгілері
| |ө. Кіші ... n=22 ... ... n ... | |=37 |
| |min-max |M ± m |min-max |M ± m ... г ... ... ... ... ... мм |17-103 ... |13-153 ... |
|l |14-87 ... |11-93 ... |
|H ... |24.8±5.35 |190.4-23.16 ... |
|h ... ... |3.9-15-12 |11.7±3.02 |
|aD ... ... ... ... ... |25.7-42.9 ... |27-44.2 ... ... ... ... ... |27±3.02 ... ... ... ... ... ... |17.2-24.1 ... ... ... ... ... |16.0±2.27 ... ... ... ... |21.0±2.28 ... |23±.03 ... ... ... ... ... |
|hA ... ... ... ... ... ... ... |6-15.7 |87±3.23 ... ... ... |24.8-33.7 ... ... ... |12.2±1.64 ... ... |
|o |3.0-5.1 ... |4.2-6.4 ... ... ... ... ... ... атап көрсететін
болсақ, морфологиялық анализ негізінен 59 дана балыққа жүргізілді. ... 32 – ... 14 – ... 13 – juv ... жағынан жетілмеген).
2006 жылы Кіші Алматы өзенінен ұсталған өзен ...... ... көрсеткіштермен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... ұзындығы, толық салмағы, арқа
жүзбе қанатының биіктігі, арқа ... ... ... Амур ... ... сыртқы жағдайларға бейімделіп өз пішінін өзгерте алады.Қорекке
бәсекелестік, су құрамыныңда әсері болу керек. Бұрынғы ... ... ... өзен ... ... ... ... қазіргі кезде
кездесуі салыстырмалы аз болып барады. ... ... ... ... ... өзен абботинасы – балығы ... ... ... ... өзгерте алады. Жалпы құнсыз балықтардың
әр ...... ... ... ... ... , Кіші ... ( 60 % ), Шелекте (65%) құрайды.
Антедорсальды арақашықтығы, арқа жүзбе қанатының ұзындығы, арқа жүзбе
қанатының биіктігі, ... ... осы ... ... өзгешеліктер бар.
Амур жалған тенге-балығы сыртқы өзгерістерге ... өз ... ... 7 ... ... 7 - ... облысындағы суқоймалардағы өзен абботинасы ... |L, мм |Q, г ... жыл |
| |min-max |M ± т |min-max |M ± т | ... ... ... ... ... |Глухоцев және |
| | | | | |т.б. 1988ж ... ... ... ... | ... | | |4 | | ... жүйесі |37-68 |50,02±0,85 |0,900-5,57|2,33±0,089 ... |
| | | | | |1984ж ... ... |17-103 ... ... |Өз ... ... | | | | |2006ж ... ... |13-153 ... ... |Өз ... ... | | | | |2007ж ... ... ... өзен ...... ... салмағы, денесінің ұзындығын салыстыруда айтарлықтай
өзгешеліктер жоқ, біршама өзгерістер ғана бар.
7 сурет ... ... ... ... ... жолсерік
мекен етушілермен бірге тасымалдау сипатын анықтайтын сигалы, көксерке және
өсімдікжеңді балықтарға қызығушылықтың тууына байланысты 1950-ші жылдардың
екінші жартысында ... Бұл ... ... ... ... атты ... ... бойынша арнайы қызмет
ұйымдастырылған ... ... ... және ... ... әр ... мен саны бірден өсті.
Қазақстандағы ... ... С. К. ... ... ... үшін жемдік омыртқасыз жануарларды жерсіндіру жаңа бағыты пайда
болды.
“Жолсеріктердің” (жоспардан тыс ... ... ұзын ... ... мен ... ... соңына тартылды, оларды алғашында ... және Амур су ... ... мен ... Азияның тоғанды
шаруашылықтарына тасып, сосын республиканың барлық табиғи ... ... ... ... ... ... ... тасымалдар таза емес жүзеге асырылған, ол 14 аймақ
ихтиофаунасын “қытай кешені” атты ... ... тыс ... негізгі (бірақ жалғыз емес)
көшетшілері Сырдария үшін – Ташкентке қарайтын Аққорған балық ... су ... үшін – ... және Шелек тоған шаруашылықтары болып
табылады, осы ... ... ... етушілер өздігінен мекен ету жолымен
экспансиясын жүзеге асырып отырған. ... ... су ... ... ... әдетте, Алматыдағы балық өсіргіштен тасымалдың
жоспарға сәйкес объектілерінің кездейсоқ жолсеріктері ретінде тап ... ... 1980 ... Талас пен Шу өзендерінің су алаптарына
түсу жолдары әзірге белгісіз.
Республиканың ихтиофаунасына 8 ... және 12 ... ... ... мұнда мекен етпеген 32 жаға ... ... ... ... – амур (қытай) жалған теңге балығы
Таралуы. Янцзыцзяннан бастап солтүстікке ... ... ... ... ... ... КСРО ... бұрын
Амурдыңдың орта және төменгі ағыстарында, сонымен қатар оның ... ... ... ... ... 1949; ... ... 1958). 1956-1958 жж. ҚХР-дағы өсімдікжеңді ... ... ... және ... Азияның тоған шаруашылықтарына
кездейсоқ тасымалданған болатын (Селезнев, 1974; Мельников, 1977; ... ... 1983), ол ... ... ... және Арал су
алабына енген еді. Сарысу, Талас және Шу ... ... В. ... ... ... бұл ... ... теңгесі бар гибридті
формалар түзеді.
Сипаттамасы. (Берг бойынша, 1949; ... ... ... және Митрофанов бойынша, 1975). Амур өзенінде: D II – III 7, A ... ... ... қабыршақтар 36-41, орташа есеппен 38,0; жұтқыншақ
тістері 5 – 5-тен ... ... ... ... су алабында: D III
7,5, A II – III 5,5, ... ІІІ 5,5, ... ... ... ... ... ... қабыршақтар 36,6; омыртқалардың саны 30-34, оның
ішінде денелілер 14-16, ... 15-18, бір ... ... саны 10-14, ... ... ... төменгі. Жоғарғы жағы төменгінің үстінде орналасқан. Төменгі
ерні үзілмеген, бірақ үш ... ... ... ... ... ... көз қарашығының диаметріне тең. Тұмсығы тануаының алдында ... ... биік ... Арқа ... құрсақ жүзгіштерінің алдында.
Денесінің ұзындығы оның ұзындығында 5,1-5,4 есені құрайды. Арқасы сұршыл-
қоңыр. Арқа негізінде , кейде құйрық ... ашық қара ... ... Арқа және ... жүзгіштері шұбар (Лебедев және т.б. ... ... амур ... ... ... ... жерсіндіру
уақытынан бері 25 жылдан астам уақыт өтті. Осыншама ұзақ кезең жаңа ... ... ... өзгерістерді сенімді саралауға мүмкіндік
береді. Олар 1968 ... ... ... ... А. А. ... пен
В. П. Митрофанов (1975) нақтылағандай, Ілес өзеніндегі амур жалған ... ... ... ... Амур ... бастапқы формасынан
айырмашылықтары бар. Жерсіндірілген балықтарда дене биіктіктері, құйрық
сабақтары, құлақтары және жұп ... ... бас ... ... ... ... біраз кішірейген. Есептік белгілерінде
аналь жүзгішінде ... ... саны ... ал ... ... саны ... А. ... (1984) Қапшағай суқоймасындағы, Бақанас
суландыру жүйесі мен Іле су алабы сутағандарындағы жалған ... ... ... әр ... ... ... Ол ұрғашы және аталық
арасындағы жастық топтар бойынша, мекен ету ортасы ... ... ... ... ... деңгейді есептеу барысында кеткен дөрекі
математикалық қателіктер нәтижесінде бұл ... ... ... ... ... және постторсылдақты арақашықтықтарды, құйрық
сабақтарын өлшеу мәліметтері күмән тудырады және жастық ... ... ... ... ... ... ... г болғанда аналық
суқоймадағы особьтардың максималды өлшемдері 8,9-10,8 см, ... ... 12 ... ... ... ... 8 ... Жалған теңге жапырақ дене мөлшері 4-5 см болғанда бір
жаста (Амур ... ... ... екі жаста (Балқаш-Іле су алабы)
жыныстық жағынан жетіледі (Никольский, 1956; Мельников, 1977; ... т.б., 1988). ... ... ... ... ... Күйлку
бейнесі – бас және кеуде жүзгіштерінде тікенекшелер түрінде болады.
уылдырық шашуы ... және ... Іле су ... ... соңынан
бастап - м–мыр айнан бастап тамызға дейін ... ... ... ... 1977), Амур ... ... ... 1956).
Уылдырықтың 2-6 порциясын көзбен ажыратуға болады. Оның жемістілігі
туралы мәліметтер қарам-қайшы: Балқаш-Іле су ... ... 6-8 ... 0,8-1,2 мың ... ... ... 1977), ... – 1,55 -7,55 мың уылдырықтар (орташа есеппен 4,4 ... ... ... 1977). Амур ... үшін көрсеткіштер
1,2-ден 1,98 мың арасында ауытқиды.
Уылдырық шашу, әдетте су ағыны бар, 10-40 см тереңдіктегі ... ... ... ... бар өзендердің, көлдердің, суқоймалардың
(ағындарда, зауыттарда) қосымша жүйелерінде ... ... ... ... см ... ... ... жиналады. В. Д. Лебедев (1948), С. ... және т.б. (1951) ... ... ... суқоймаға
уылдырықтың ұяшықта қабатты (қалыңдығы 1-2,3 см) ... тән, ... ... ... жағдай тіркелмеген. Бір ұяшықтағы
уылдырықтар саны айтарлықтай аз: Амур өзенінде ... ... ... және Іле су ... 172-534. ... 8.
Кесте 8. - Амур жалған теңге балығының морфологиялық ... |Іле ... n=46 ... ... n= 182 ... ... |(Баимбетов, Митрофанов,|1956) |
| |1975) | |
| | |М±m | |M ... ... г ... |11,21 |- |- ... ... г ... |8,43 |- |- ... ... ... |99,9 |- |- ... ... мм|68-97 |83,7 |4,5-8,9 |- ... ... | | | | |
|% ... | | | | ... биіктігі: | | | | ... ... ... ... |15-23 |18,8 ... ... ... |10,03±0,12 |6-11 |8,7 ... | | | | ... ... |46,56±0,25 |43-50 |46,6 ... ... ... |- |- ... ... ... |22-33 |28,1 ... ... ... |20-29 |24,5 |
|D ... ... ... |18-26 |22,1 ... | | | | |
|D ... ... |10-18 |14,4 |
|P ... ... |17-25 |21,2 |
|V ... ... |12-19 |15,6 |
|A ... |11,1-19,5 ... |12-19 |15,6 ... | | | | ... |5,4-8,9 ... |4-10 |7,0 ... ... ... |23-31 |26,8 ... |10,6-15,6 |12,56±0,16 |7,0-15 |12,0 ... ... |3,5-5,9 ... |3,0-9,0 |5,8 ... маңы ... ... |9,0-15 |11,5 ... ... ... ... |- |- ... |2,9-5,5 ... |2,0-6,0 |3,3 ... | | | | ... уылдырық судың температурасына байланысты 4-8 күн дамиды
және оларды аталықтар қарауылдайды. Ұрпаққа деген қамқорлық ... ... және бас ... ... ... Бұл
инкубацияның оттекті режимін жақсартады. Уылдырық жабысқақ, ... ... ... ... (4-4,2 мм) сары уыз ... ... ... ұзын және құйрық бөлігіне аздап иілген. 4-5 күн ішінде олар ... ... ... су ... ... шығады. 11-15 тәуліктен кейін
олардың ұзындығы 5-6 мм-ге ... және ... ... ... ... ... Көлдерде, зауыттарда концентрленеді де сол жерде
әрі қарай дамиды.
Іле ... әр ... ... А-В ... басым 0,06-2,6 млн.
жас жалған ... ... ... Бұл ... ... ... 0,05-4% құрайды (амур шабақ балығы, амур өгізшесі). Бұл ... ... ... мамырдың ортасынан басталып маусым айының
соңына дейін, максимум ... ... ... ... созылады
(Терещенко, Копылец, 1982; Джардемалиев және т.б., 1982). ... ... ... ... ГЭС ... ... ... дейінгі
аймақтарда байқалады. Бұл жағдай дәл осы ... ... ... көлдің бүкіл жерінде бар екендігін куаландырады. Іледегі жас
балықтардың жеткізушісі ... ... ... ... ... ... болып табылады (Мельников, 1988). Бұл ... ... ... ... әлі де ... А. П. Макеева (1980) амур жалған теңге
балығы көл құламасында болу-болмауы белгісіз деген мәліметтер айтты.
Жас пен бой ... ... және Амур ... ... ... ... бұл ... шектеулі. Жалған теңге балығы – қысқа
циклді балық. Амур өзеніндегі және сутағандардағы бекітілген жас 5 жылдан
аспайды.
Қапшағай ... ұсақ ... ... ... ... дене ... 0,023-4,7 г (орташа есеппен 1,3 г),
ұзындығы (С жоқ) 1,4-7,0 см ... ... 3,0 см) ... ... ... ... ... – 25,6-83,5 мм (орташа есеппен 41,76 мм), дене
массасы 0,282-11,34 г ... ... 1,23 г) ... тіркелген. Көл
популяцияларының дене өлшемдері (Алматы көлі) 60-69,7 мм ... ... мм), ал ... ... 3,46-6,0 г. Амур су ... ... ... 4,5-8,5 см (Никольский, 1956; Селезнев, 1974; Мельников,
1977; Глуховцев және т.б., 1988), ... ... 9. - ... ... ... амур ... теңге балығының
өлшемдері
|Сутаған |Абс. ұзындығы, мм ... ... г ... жыл |
| |- |М±m |- |М±m | ... ... ... |3,46-6,0 |4,21±0,45 ... және |
| | | | | ... 1988 ... ... ... |0,282-11,34|1,23±0,42 |* |
|Алматы | | | | | ... | | | | | ... |37-68 ... |0,900-5,57 |2,33±0,089 |Мырзакеримов, |
|суландыру | | | | |1974 ... | | | | | ... ... ... ... ... бойының ұзындығы
келесідей көрсеткіштермен сипатталады (есептелген мәліметтер бойынша), мм:
өмірінің бірінші ... 42-50, ... ... – 56-60, ...... үшінші жылда бой ұзындығы ... 4-6 ... ... ұрғашыларының дене өлшемдері бұл жаста 70-78 мм, ... – 67-84 мм ... 1956) ... ... өз ... ... көпшілік балықтарға тән
болып табылады (кесте ... 10. - ... су ... ... теңге балықтың бой ұзындығы
| |Жасы ... | |
| |0+ |1+ |2+ |3+ |
| ... ... ... ... |- |- |37-46 |41,86 |45-51 ... | | | | | ... Sp. |2 |0,1 ... |2 |0,6 |
| | | |gr. saxicola | | ... sp. |38 |1,0 ... |6 |0,1 |
| | | ... | | ... |6 |0,1 ... |2 |0,6 ... | | | | | ... |0,6 ... |14 |0,2 ... | | | | | ... | | | | | ... viridulus |2 |0,2 ... |22 |0,3 |
| | | ... су | | |
| | | ... | | ... |2 |0,2 ... да су |4 |3,2 ... | | ... | | ... gr. |14 |1,0 | | | ... | | ... |76 |89,8 |
| | | ... | | ... |0,1 | | | ... | | | | | ... ... ... ... әр түрлі организмдер
кіреді. Кездесі жиілігі бойынша ... ... ... (80% ... және
хирономидалар (16% балықтарда) доминантты болып келеді. Саны бойынша
айтылған ... ... ... ... (61%), ... ... (3,8 %) ... келеді. 20-25 мм өлшемді жалған теңге
балықтарда минералды және өсімдік бөлшектері бір уақытта бар ... ... ... саны 12-ге дейін көбейеді (олардың 9-ы – жануар
текті). Жануар қоректерден ... ... ... және ... ... кездеседі, сирек остракодтар (50%-ға дейін) болады. Басқа
аталған компоненттер 2,5-8 % балықтардан табылған. ... ... ... ... ... ... (34%) және аз қылтанды
құрттар (17%) құрайды. Жалпы жанур қорегінің ... 45,7%, ал ... – 54,3 % ... ... - ... теңге балық (Gobio gobio)
Осылайша, бірінші өлшемді топтардың қоректенуінде зоопланктондар
мен бентостар басым. ... ... ... ... де ... ... (10-15
мм) 22,1 ‰0-ге (20-25 мм) ... ... 1987). ... ... (40-90 мм) ... 10 ... құрайды, оның 8-і – ... Саны ... ... ... мен ... ... ... (40,2%), ескек аяқтылар копеподиттері (17,2%)
доминантты. 100%-да балдырлар, ал 90%-да ... ... ... ... ... ... ... тұтыну индексі орташа
есеппен 15 ‰ 0-ті құрайды, ... ... 20-25 мм ... ... 7‰ 0-ге төмендейді (Санбаева, 1987). Суқоймадағы аналықтардың
семіздігі Фультон бойынша ... ал ... – 1,8-ге ... ... ... соған сәйкес 1,33 және 1,45 құрайды (Баимбетов,
Митрофанов, 1977). Жастық ... (1+ ... 3+), ... ... жоқ ... ... ... ... басқаша
болып келеді, яғни: орташа есеппен Фультон бойынша 1,7-1,8 және Кларк
бойынша 1,2-1,3. ... су ... ... үшін (жас 1+) ... жоғары емес: 1,5 және 1,3 (Мырзакеримов, 1984).
Балқаштағы жалған теңге балықтың ... ... ... ... ... ... ... ие (Майтан ағысы,
Шұбар-Құнан ағысы). 14-16 мм өлшемді балықтарда жануарлы планктон ... 72% ... ... ... ал ... - 27%
(Diatomea, Navicula, Melosira). Өсе келе (18-20 мм) ... 50 %-ға ... ... ... мм ұзындыққа жеткен жағдайда жалған теңге балықтар
қорегіндегі ... ... ... ... және ескек
аяқты шаяндар (63-68%) үлестерінің ... ... 30 %-ға ... ... минералды бөлшектер табылмаған (Садуақасова және т.б.,
1985). Жеке дара су ... ... ... ... ... ... (Алиев, Веригина, 1963).
ҚОРЫТЫНДЫ
Морфологиялық және биологиялық анализ 84 өзен ... өзен ... - ... ... ... көптеп
кездескен, қазіргі кезде Балқаш ... ... су ... ... ... аз ... барады.
Шелек тоған шарүашылығында кездесуі біршама көп ... ... ... өзенінде біраз бар. КазПАС кездесуі біршама аз жаз ... ... ... және ... ... ... ... Каз ПАС –па
күзде мүлде кездеспеді.
Кездесу жиілігінің азаюына амур ... ... ... ... ... амур ... голец, пятнистый губач тәрізді басқа да
балықтар ұсталынған болатын. Олардың кездесу ... амур ... ... ... өте көп. Осы балықтармен қоректік бәсекелестік
болуында.
Әдебиет көрсеткіштерімен салыстырғанда ... ... ... ...... жаңа ... ... сыртқы пішінін өзгерте
алады.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... Л.С. Рыбы ... вод СССP и сопредельных стран М.; Л.: ... 1949. Т. 2. – С. 469 – ... ... В.В. ... и ... виды рыб ... комплекса в
Капчагайском водохранилище // Рыбные ресурсы водоемов Казакхстана и их
использование. Алма – Ата: ... 1974. Вып. 8. - С. 143 – ... ... ... рыб для борьбы с комарами в аридной зоне
Казахстана: Дис. конд. биол. наук. Алма – Ата, 1977. - 173 ... ... Т.В. Рыбы ... ... в бассейне реки Сырдарьи //
Биол. ... ... х – ва ... Ср. Азии и Казахстана: (Мат – лы
18 науч. конф). Ташкент: ФАН, 1983. - С. 218 – ... ... А.П. ... ... ... сорных рыб, заведенных в
Среднюю Азию // Биол. основы рыби. х – ва респ. Ср. Азии и ... ... ... ... – ИЗИП АН Узб ССР, 1972. - С. 211 ... ... Рыбы ... Амура. М: АНСССР, 1956. - 552 с.
7. Спановская. В.Д. Возраст и рост ... ... ... ... ... //Тр. ... ... экспедиции МГУ. М.: МОИП. 1958.
Т. 4. С. 175 – 225
8. Ә.А. Бәйімбет., С.Р. Темірхан. ... ... ... ...... ... Алматы 1999 «Қазақ
университеті» 53 бет.
9. Рыбы Казахстана. Акклиматизация, промесел. Алма – Ата: ... 1992. ... – С. 167 – ... ... Н.Г, ... А. М. ... и рыбы оз. ... (система
р. Амур) Аннотированный список видов с комментариями по их- таксономии
и зоогеографии региона // Науч. тетради Гос НИОРФ 1996 №3 – С. 1- ... ... Ю.С., ... А.Н., ... Т., ... М.И.
Пятиязычный словарь названий животных М.: 1989 – С. 733.
12. Бэнэреску. П., Налбант. Т. К ... и ... ... ... (Pisсes; Cyprinidae) в бассейне Амура //
Вопр. ихтиологии – 1968. Т. 8. вып. 4. – С 628 – ... ... В.Д., ... В.Д., ... К.А. и др. Рыбы ... М.:
Мысль, 1969 – С. 448.
14. Мырзакеримов. Г.А. К морфологии и ... ... ... ... ... р. Или: (Дипл. Работа. Руководитель ... Алма – Ата: ... 1984. – С. ... ... В.П. ... ... рыб. М.: Наука, 1985 –С 300
16. Митрофанов. В.П., Дукравец. Г.М. К вопросу реконструкции ихтиофауны
бассейна ... // ... ... в ... Алма – Ата: ... 1963. - С. 271 – ... Сальников. В.Б., Решетников. Ю.С. ... ... ... ... ... // ... ихтиологии – 1991. Т.31.
вып. 4. – С. 565 – ... ... И.В., ... Г.М., ... В.Е., ... // ... ... Алма – Аты. Алма – Ата: Наука, 1988. -
С. 187 – 199.
19. Баимбетов А.А., ... В.П. О ... ... ... рыб
Капчагайского водохранилища // Биол. науки. Алма –Ата: ... ... 9. - С. 121 – ... ... ... ... ... в Капчагайском водохранилище (бассейн оз. Балхаш)
// Симпозиум по реакции водных экосистем на ... ... ...... ... в ... исследованя мирового
океана. М.: ВНИРО, 1977. - С. 4 – ... ... В.П. ... изменчивости акклиматизируемых видов
и формирование ихтиоценозов в результате ... // ... ... ... в области исследование Мирового акеана:
Симпозиум по реакции водных экосистем на вселение ... ... ... 1977. - С. 78 – ... ... В.Д. Материалы по биологии размножения лжепескаря амурского
[ ... ... (Bas)] // ... ... 1948. Т. 9, вып. 3. ... 47 – ... Крыжановский С.П., Смирнов. А.И., Соим. С.Г. Материалы по развитию рыб
в р. Амур // Тр. ... ... ... МГУ 1945 – ... М.;
1951. Т.2. – С. 5 – 233.
24. Терещенко. А.М., Копылец. С.К. Скат икры имолоди рыб пор. Или в ... ... в 1980 году // ... ... ... бас. р. Или. Алма – Ата: ... 1982. – С. 148 – ... Джардемалиев. К.К., Муканов. К., Мудатов. С.М. Особенности ската икры
и молоди рыб по р. Или в зоне ... ... // ... в ... бас. р. Или. Алма – Ата: ... 1982. – С.
142 – 148.
26. Мельников. В.А. Значение различных дельты р. Или в ... ... // ... р. Или, ее ... и ... ... ... Балхаша в воспроизводстве рыбных запасов Балхаш –
Илийского бассейна под влиянием хозейственной деятельности / ... по теме ЗИ – 164. №ГР ... Алма – Ата: ... 1988.- С.
47 – 96.
27. Макеевой.А.П. Причины расселения дальневосточных промысловых рыб ... ... Азии // ... и ... акклиматизации рыб и
беспозвоночных в водоемах СССР. Тез. докл. ВсеСоюзной конф. М., 1980.
– С. 250 – ... ... А., ... С. Рыбы ... вод // www aquarium kulichki net./
29. Спановская.В.Д. Стенофагия и эврифагия у рыб подсемейства Gobioninae
// зоол. журн. 1961. Т.40, вып. 10. – С. 1516 – ... ... Р.Х. О ... ... ... ... и ... видов
рыб Капчагайского водохранилища // Биол. науки. Алма – Ата: КазГУ,
1975. Вып. 9. – С. 135 – ... ... С.К. ... характера питания амурского лжепескаря в
верховьях Капчагайского водохранилища ... ... ... ... Алма – Ата: КазГУ, 1987. – С. 40.
32. Мырзакеримов.Г.А. К ... и ... ... ... водоемов бассейна р. Или: (Дипл. работа. Руководитель А.А.
Баимбетов) Алма – Ата: ... 1984. – С. ... ... Воробьева Н.Б., Паномарева Л.П. Питания и пищевые
взаммоотношение молоди рыб оз. Балхаш // ... ... 1985. ... №6. – С. 31 – ... ... ... Световидова.А.А. Видовой состав рыб, завозимых
в месте с белым амуром и ... из ... // Мат – лы ... ... ... ... рыб. Ашхабад, 1963. – С. 178 – 180.
35. Choi Ki – Chul, Leon – Sang – Rin, Kim IK – Soo, Son Yeong – ... ... of Fresh water Fishes of Korea 1990. P. ... ... В.Д. ... и рост ... подсемейства Gobioninae в
бассейне Амура // Тр. Амурской ... ... МГУ. М.: ... Т. 4. – С. 175 – ... ... И.Ф. ... по ... рыб. Вып.1. М.; 1931
– С. 8 – 23.
38. Митрофанов. В.П. ... ... ... анализа рыб.
Алма – ата. 1977 – С. 3 – ... ... ... ... и ... ... р. ... АН СССР. – 1931.-Т.32.-Вып.3,4.-С.227-268
40. Никольский Г.В., Евтюхов Н.А. Рыбы равнинного течения р. Или// Бюл.
МОИП. Отдел. Биол. – 1940. Т.49. – ... –С . ... ... П.А. Рыбы реки Чу и ... использование этой
реки // Рыбн.хоз-во КирССР / Тр. Кирг. Компл. Эксп.1932-1933гг. – ... ... ... Н.З. ... и ... ... в
Казахстане за 40 лет // Каз.гос.университет им. С.М. ... к ... ...... 1961. ... ... А.В. О ... рыбохозяйственной науки на Аральском море
// Сб.работпо ихтиологии и гидробиологии. – ... АН ... ... ... Г.М., ... В.П. История изучения ихтиофауны
Казахстана // Рыбы Казахстана. – Алма-Ата: Наука, 1986.-Т.1.-С.6-19
45. Герценштейн С.М. ... ... ... Н. М. ... Центральной Азии //Рыбы.-СПб.,1888-1891. – Т.З.-Ч.2.-262с.
46. Кесслер К.Ф.Ихтиологическая фауна Туркестана // Изв. ... ... – СПб, ... ... ... Г.В.Состояние рыбных запасов озера Балхаш
и перспективы ... ... ... ... оз. ... ... Е.В. Об ... в ... ... в ... ... Балхаш//Зоол.журнал.-1956.Т.35.-
Вып.12.-С.1887-1891.
49. Митрофанов В.П., Дукравец Г.М. К вопросу реконструкции ихтиофауны
бассейна ... ... ... в ... 1963.-С.271-273
50. Никольский Г.В., Евтюхов Н.А. Рыбы равнинного течения р. Или// Бюл.
МОИП. Отдел. Биол. – 1940. Т.49. – Вып.3,4. –С . ... В.П. ... рыбы ... ... ... Мартехов П.Ф.Вьюнковые бассейна реки Или и их биоценотическое и
рыбохозяйственное значение: Автореф. дисс. Канд.биол.наук.-Алма-Ата: ... ... ... Мероприятия по сохранению и воспроизводству рыбных
запасов в бассейне Балхаша в ... с ... // ... ... /Сб. Работ Каз. Фил. ВГБО.-Алма-Аа, 1970.-С.108-112
55. Серов Н.П. Рыбы р. Аягуз // Биол. Основы рыбн.хоз-ва респ. ... ... ... :Илим,1978.-С.399-400.
56. Ерещенко В.И., Тютеньков С.К., Мусина Н.А., ... В.В. ... ... ... Капчагайского водохранилища //
Биол.основы рыбн.хоз-ва респ.Ср.Азии и Казахстана.-Алма-Ата: ... - ... В.И., ... Н.П., ... В.В., ... Н.А.
Формирование ихтиофауны Капчагайского ... в ... годы ... // Биол.основы рыбн.хоз-ва респ. Ср. Азии и ... ... ... . Серов Н.П. Акклиматизация рыб в ... ...... ... И.В., ... Г.М., ... В.Е., митрофанов В.П. Об
изучении непромысловых рыб, ... в ... ... ... КазССР, Сер.биол.-1987.-Вып.3. (141). – С.8-15.
60. Карпов В.Е., Систематическая положение нового для фауны СССР ... Oryzias latipes ... et ... ... , Oryziatidae) из
бассейна оз. Балхаш // Известия АН КазССР. Сер.биол.-1998. P.-С.47-51
61. Орлов А.В., ... В.К., ... В.М. ... и ... ... и ... ... в верхнем и нежне бьефах Капчагайского
плотины // Биол.основы ... ... и ... ... ... ... И.В., ... Х.А., Минеев А.Р.Покатная
миграция молоди рыб в ... ... ... ... ГЭС//Сб.научных
трудов КазНИРХ. – Алматы, 1993.С.71-78.
63. Митрофанов В.П., Дукравец Г.М. Состояние и перспективы развития
рыбного хозяйства в ... ... ... // ... ... И ... ... ресурсов, их охрана и ... ... Сил ... в ... до ... ... ... жұмыста өзен абботинасы морфобиологиясы, қазіргі таралу аймағы
қарастырылып, зерттелген. Жұмыста ... ... ... өзен
абботинасының биологиялық және морфологиялық көрсеткіштері зерттелген.
Балықтардың ... ... ... ... ... ... систематика, биология и
исовременное распространение речной абботины в ... и ... ... ... ... и ... исследованным рыбам.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«өзенмұнайгаз» өндірістік филиалы15 бет
«Өзенмұнайгаз» ӨФ мысалында ақша қаражаттарын анализдеу53 бет
Іле Алатауы өзендерінің қалыпты жылдық ағындысын бағалау25 бет
Іле өзені аңғарының физикалық-географиялық сипаттамасы93 бет
Іле өзені – Қапшағай бекетіндегі су сапасының химиялық көрсеткіштерін анықтау21 бет
Іле өзенінің су режимі23 бет
Іле өзеніндегі тыран (abramis brama) балығының биологиялық сипаттамасы және жыныс бездерінің гистологиялық ерекшеліктері29 бет
Азияның өзендеріне жалпы сипаттама21 бет
Алматы қаласының Есентай өзені суының химиялық құрамын анықтау53 бет
Аридтену үрдісінің Сырдария өзенінің төменгі ағысындағы топырақтардың шөлденуіне әсері66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь