Ақша қаражаттарының есебінің аудиті туралы


Жоспар
Кіріспе
І . Ақша қаражаттары аудитінің жоспары және бағдарламасы
- Ақша қаражаттары аудитінің маңыздылығы
- Ақша қаражаттары аудитінің жоспары
- Ақша қаражаттары аудитінің бағдарламасы
II. Ақша қаражаттарының есебінің аудитін ұйымдастыру және жүргізу
2. 1. Кассалық операциялардың есебінің аудиті
2. 2. Ұйымның есеп айырысу, валюталық және банктегі шоттары мен жол үстіндегі ақша қаражаттары есебінің аудиті
2. 3. Есебі берілуге тиісті сомалардың аудиті
III. Ақша қаражаттары есебінің аудитінің тәжірибесі
3. 1. «Petro Kazakhstan» АҚң банктік операциялар есебінің аудиті
3. 2. «Petro Kazakhstan» АҚң кассалық операциялар есебінің аудиті
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
Қазақстан Республикасының нарықтық қатынастар жағдайына көшуі кәсіпкерлік қызметтің әр түрлі субьектілерінің қатынастарын реттейтін жаңа экономикалық институттарды құру қажеттілігін тудырды. Оның ішінде маңызды орынды Аудиторлар палатасы алуы қажет, оның басты мақсаты - бухгалтерлік есепте көрсетілетін ақпараттардың сенімділігіне бақылауды қамтамасыз ету. Соңғы жылдары бухгалтерлік есепте маңызды өзгерістер туындады, яғни ол қазақстандық есеп әдістері мен формаларының әлемдік стандарттарға жақындауы және халықаралық стандарттар талаптарына жауап беретін өзіміздің ұлттық стандарттар жасауы. Осындай өзгерістер мен жаңалықтар шарттарына бейімделу аудиторлық ұйымдардың көмегімен және қатысуымен жеңіл болар еді. Ел экономикасының нарықтық қатынастарға бейімделуі бірқатар мәселелерді тудырып отыр, соның ішінде ең өзектілерінің қатарында ақша қаражаттарының есебі және олардың бухгалтерлік есепте көрсетілуі секілді мәселелер бар. Себебі, нарықтық қатынастарда барлық кәсіпорындар дерлік өздерінің шаруашылық қызметін жүзеге асыруда әр түрлі ақшалай есептеулерге негізделген өзге кәсіпорындармен өзара қатынаста болады. Сондықтан, осы есептеулердің дұрыс ұйымдастырылуы ұйымның құралдарының айналымдылығының тұрақтылығын қамтамысыз етеді және оның қаржылық жағдайын жақсартады. Ақша қаражаттары ең өтімді актив болғандықтан, олардың бар болуынан кәсіпорынның кредиторлық берешектерін өз уақтысында жабуы тәуелді болып келеді.
Менің курстық жұмысымның тақырыбы «Ақша қаражаттар есебінің аудиті». Таңдап алынған бұл тақырыпты толық ашып көрсету үшін, жұмыс барысында ақша қаражаттарын тексеру бағдарламасы, ақша қаражаттар және кассадағы, есеп айырысу, валюталық, банк шоттары және жол үстіндегі ақша қаражаттарына қатысты мәселелер қарастырылды. Ақша қаражаттарымен жасалған операцияларды аудиторлық тексерудің басты мақсаты -кәсіпорында қолданылатын ақша қаражаттарының қозғалысы бойынша операциялардың есеп әдістерінің бухгалтерлік есептіліктің сенімділігін қалыптастырудың қолданыстағы нормативтік құжаттардың барлық маңызды аспектілеріне сәйкестігін анықтау.
Курстық жұмысымның мақсаты -ақша қаражаттар оперцияларының, кассалық операцияларды және банктік шоттар бойынша операцияларды, валюталық операцияларды аудиторлық тексеру бағдарламасын құру және оны жүргізу процедураларын анықтау, оларды қалыптастырудың дұрыстығы мен заңдылығын, норматвтік актілерге сәйкестігін тексеру.
Курстық жұмыс кіріспеден, 3 бөлімнен және қорытындыдан тұрады, курстық жұмыстың мақсатын орындау үшін мынадай тапсырмаларды қарастырдым:
- Ақша қаражаттары аудитінің маңыздылығы
- Ақша қаражаттары аудитінің жоспары
- Ақша қаражаттары аудитінің бағдарламасы
4. Кассалық операциялардың есебінің аудиті
5. Ұйымның есеп айырысу, валюталық және банктегі шоттары мен жол үстіндегі ақша қаражаттары есебінің аудиті
6. Есебі берілуге тиісті сомалардың аудиті
7. «Petro Kazakhstan» АҚң банктік шоттарындағы ақша қаражатарының аудиті
8. «Petro Kazakhstan» АҚң кассалық операциялар есебінің аудиті
Жалпы алғанда 1-бөлім «Ақша қаражаттары аудитінің жоспары және бағдарламасы» деп аталады, мұнда мынадай ақша қаражатарына жалпы түсінік беріліп, олардың кәсіпорын қызметі үшін маңыздылығы анықталады, және оларды тексерудің бағдарламасы жасалып, заңдық қамтамсыз етілуі анықталады. 2-бөлім «Ақша қаражаттарының есебінің аудитін ұйымдастыру және жүргізу», мұнда ақша қаражаттарымен жасалатын әр түрлі операциялардың аудитіне түсінік беріледі. Ал 3-бөлімде осы жоғарыда айтылған мәселелердің тәжірибе жүзінде қолданылуын көрсеттім, яғни «Petro Kazakhstan» ұлттық компаниясының қаржылық шаруашылық қызметіне аудиторлық тексеру жүргізілді.
Курстық жұмыстың зерттеу пәні ақша қаражаттарымен жасалған операциялар болып табылады. Ал зерттеу обьектісі ретінде «Petro Kazakhstan» АҚ алынды.
Жұмыстың ақпараттықәдістемелік негізі ретінде мынадай авторлардың еңбектері алынды: Байдаулетов М. Б, Абленов К. С., Ажібаев А. С. және т. б, «Бухгалтерлік және қаржылық есептілік туралы» заң, «Аудиторлық қызмет туралы» заң
І . Ақша қаражаттары аудитінің жоспары және бағдарламасы
- Ақша қаражаттары аудитінің маңыздылығы
Ақша қаражаттары дегеніміз - шаруашылықтың кассасындағы және банктердегі шоттардағы нақты ақшалар. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкісінің нормативтік актілерге және басқа да заң актілерінің талаптарына сәйкес барлық шаруашылық жүргізуші шаруашылықтар өз ақша қаражаттарын оларға қызмет көрсететін банктердің тиісті мекемелеріндегі шоттарда сақтауға міндетті. Шаруашылық күнделікті қажетін өтеу үшін қалдырылған ақша қаражаттары, Ұлттық Банктің белгілеген көлемінде шаруашылықтың кассасында сақталуы тиіс.
Аудитор ақша қаражаттарының есебіне тексеру жүргізген кезде, құжаттары бойынша жүргізілетін жаппай тексеру әдісін қолдануға тиісті. Аудитор ақша қаражаттарының сақтау және заңды тұлғалармен есеп айырысу үшін Қазақстан Республикасының және шетелдердің банк мекемелерінде ұлттық және шетелдік валютада ашылған шоттарын анықтауға міндетті. Сондай-ақ, шаруашылықтың ішіндегі кассалардың санын да қоса анықтайды.
Шаруашылықтағы ақша қаражаттарының есебінің тиімділігін арттырып, талапқа сай жүргізілуіне бірден-бір әсер ететін фактор - ол уақтылы жүргізілген түгендеу. Аудитор түгендеудің материалдарымен танысып, оның нәтижесі бойынша жасалған актіде көрсетілген фактілерге назар аударып, олардың кейбіреулерін қағазға жазып алып, тексеру барысында қайталануын бақылауға алады. Түгендеу ақша қаражаттарына және басқа да, бетінде ақшалай бағаланып номиналды құндылығы жазылған құндылықтарға жүргізіліп, түгендеу актісінде көрсетілген нақты қолда бар ақша қаражаттарды, құндылықтарды, ақша құжаттарын сол түгендеу жүргізілген күні берген есеп мәліметтерімен салыстырылып нәтижесінің шығарылғандығын тексереді. Жол үстіндегі ақша құжаттарына түгендеу жүргізгенде, сол түгендеу жүргізген күні жол үстіндегі екенін растайтын құжаттарының көшірмелерінің тіркелгендігін анықтайды. Банктердегі, есеп айырысу, валюталық және арнайы шоттардағы ақша құжаттарына жүргізілген түгендеудің банктен алынған көшірмелердегі мәліметтерімен салыстырылып тексеру арқылы жүзеге асырылғандығын анықтайды. Шаруашылықтың басшысының түгендеудің нәтижесінде жасалған актіні мамандарды қатыстырып талқылап бекіткендігін анықтап, кеткен кемшіліктер бойынша қаралған шараларды растайтын хаттамамен танысып, кассалық операциялардың есебін тексерумен ұштастырып жалғастырады. Шаруашылықтың қаржы шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есеп шоттарының типтік жоспарында ақша қаражаттарының ақпараттарын жинақтап, қозғалысын таратып отыру үшін “Ақша қаражаттары” бөлімінің “Жол үстіндегі ақшалар”, “Банктегі арнайы шоттардағы нақты ақша қаражаттары”, “Валюталық шоттағы нақты ақшалар”, “Есеп айырысу шотындағы нақты ақшалар” және “Кассадағы нақты ақшалар” бөлімшелерінің синтетикалық шоттары қаралған.
Ақша қаражаттарының аудитін жүргізгенде аудитор мыналарды анықтайды:
- касса-банк операцияларын атқаратын қызметкерлердің сандық және сапалық құрамы;
- касса -банк құжаттарын жасап, өңдейтін адамдар үшін есеп пен ақша бақылауын әдістемелік және ереже белгілейтін қамтамасыз етудің бар-жоғы;
- бұл жұмыс учаскесінің қызметкерлері кімге есеп береді;
- касса-банк және басқа ақшалай операциялардың дұрыстығын кім, қашан және қалай тексереді?
- кәсіпорында кассадағы ақшаның бар-жоғын кенеттен тексеруді жүйелі жүргізуге арналған тұрақты жұмыс істейтін комиссияны тағайындау туралы басшының бұйрығы бар ма?
- бұл бұйрық орындала ма, кассаны кенеттен тексеру актілері бар ма және олардың мазмұны қандай?
- аналитикалық және синтетикалық есеп, шаруашылықішілік бақылау мен ақшалай операцияларды жедел қолдау жолға қалай қойылған?
Осылайша ұйымның ақша қаражаттары қозғалысын тексеру, оның аудитін жүргізудің маңыздылығы жоғары деп айтуға болады.
1. 2 Ақша қаражаттары аудитінің жоспары
Аудиторлық тексерудің бастапқы кезеңі жоспарлау болып танылады. Аудитті жоспарлау міндеттеме-хатқа қол қоюға дейін және экономикалық субъектімен келісім шарт жасағанға дейін басталады. Аудиторлық жоспарлаудың мақсаты - оның стратегиясы мен тактикасын анықтап, аудиторлық тексерудің жалпы жоспарын құру және аудиторлық бағдарлама жасау.
Аудитті жоспарлау процесі бірнеше кезеңнен өтеді:
- Алдын ала жоспарлау;
- Жалпы жоспарды дайындау және құру;
- Бағдарламаны дайындау және құру.
Аудиторлық ұйымдар жоспарлау кезінде кешенділік, үздіксіздік және тиімді сияқты бірқатар қағидаларды сақтауы қажет. (сурет 1)
Әдетте, жоспарлауға уақыттың көбірек үлесі бөлінеді (қайталанған аудитте - 5-10%; алғашқы аудитте - 20-25% және одан да жоғары), олар аудиторлық тексеруге жұмсалады. Бірақ, жоспарлау көлемі әр нақты жағдайда клиентпен жүргізетін жұмыс шартына байланысты. Сапалы жоспарлауға жұмсалған уақыт және күш тексеруге кететін уақыт пен күшті үнемдеп, нәтиже сенімділігін жоғарылатады.
1. 3 Ақша қаражаттарының аудитінің бағдарламасы
Қазақстан Республиксының Ұлттық Банкісінің бекіткен нормативтік актілерге және басқа да заң актілерінің талаптарына сәйкес барлық шаруашылық жүргізуші кәсіпорындар өз ақша қаражаттарын оларға қызмет көрсететін банктердің тиісті мекемелеріндегі шоттарда сақтауға міндетті. Кәсіпорын күнделікті қажетін өтеу үшін қалдырылған ақшақаражаттары, Ұлттық Банктің белгіленген көлемінде кәсіпорынның кассасында сақталуға тиісті.
Аудитор шаруашылықтың есеп айырысу шоттарының және кассаларының құрылымымен танысқаннан кейін, ақша қаражаттарының есебін тексерудің аудиторлық бағдарламасын жасайды.
Бағдарламада тексеруді талап ететін мәселелер ретімен жазылып, тексеру барысында басшылыққа алынып, кездескен фактілерге байланысты толықтырулар мен түзетулер енгізіліп отырады. Ақша қаражаттарының аудиторлық бағдарламасы мыналарды қамтуы мүмкін:
- баланстың көрсеткішінің, Бас кітаптың және есеп регистрлерінің, машинажазбалардың мәліметтерін салыстырып тексеру;
- ақша қаражаттары шоттарының синтетикалық және аналитикалық есеп мәліметтерінің сәйкестігін және дұрыс жүргізілгендігін тексеру;
- кассаға түгендеу жүргізуді және касса операцияларын тексеруді;
- банктегі арнайы шоттардың ашылу тәртібін және жүргізілген операцияларының заңдылығын тексеруді;
- есеп айырысу тәртібін бұзуға жол бергені үшін қолданылған шараларды тексеруді;
- шаруашылықтың келісімінсіз, олардың шоттарынан қаражаттың аударылу және есептен шығарылу фактілерін тексеруді;
- шаруашылықтағы ақша қаражаттарының есебіне ішкі бақылаудың қалай ұйымдастырылғанын тексеруді. (кесте 1)
Ақша қаражаттары аудитінің бағдарламасы
II. Ақша қаражаттарының есебінің аудитін ұйымдастыру және жүргізу
2. 1 Кассалық операциялардың есебінің аудиті
Шаруашылықтың ішіндегі нақты қолма-қол ақшаны қабылдау, тарату және сақтау операциялары шаруашылықтың кассасы арқылы жүзеге асырылады.
Кассада сақталатын ақша «Кассадағы ұлттық валюта түріндегі нақты ақшалар» және «Кассадағы ұлттық валюта түріндегі нақты ақшалар» бөлімшесінің «Кассадағы нақты ақшалар» шоттарында ескерілуі тиісті. Осы шоттардың дебетінде кассаға түсетін ақша, кредитінде - кассалық есептен шығатын ақша жазылады. Бұл шоттар бойынша жазбалар кірістік және шығыстық кассалық ордерлер негізінде жасалды. (кесте 2)
Кассалық операцияларды аудиторлық тексерудің бағдарламасы
Кәсіпорынның кассадағы ақша қозғалысын ішкі бақылаудың болмауы немесе жеткіліксіздігін білдіретін белгілері мыналар:
- кассадағы ақшаны толықтай парақтап қайта санау мен басқа құндылықтарды тексеретін кенеттен болатын ревизияның кәсіпорында жолға қойылмауы;
- кәсіпорында тексерудің мерзімділігін белгілейтін басшы бұйрығының жоқтығы;
- кассаға ревизияны немқұрайлы өткізудің барлығы - ревизия өткізетін комиссияға тұрақты тек бір адамдардың ғана тағайындалуы, банкнотты парақтап қайта санауды айғақтайтын, ревизия комиссиясы актісіне тіркелген жұмыс жазбаларының болмауы және т. б;
- кәсіпорын басшысы өкімінде көрсетілмеген бас бухгалтер мен кәсіпорын басшысын жанай өтіп, басқа адамдарға кірістік және шығыстық құжаттарға қол қою құқығын беру;
- кассир ауысқанда (жұмыстан шыққанда) кассаға ревизияны сырт көзге ғана (формальды) өткізу;
- штатта кассирдің болмауы, бұл функциялар кәсіпорын басшысының жазбаша өкімінсіз есеп қызметкеріне жүктелсе;
- кассирмен толық материалдық жауапкершілік туралы шарттың жоқтығы;
- мұндай процедура ол үшін әдеттегідей екендігін дәлелдейтін кассирдің кассаны ревизиялауға дайындығының болмауы.
Касса мен кассалық операциялардың аудиті негізінде үш бағыт бойынша өтеді: қолма-қол ақшаны түгендеу, оларды түгел және уақтылы кіріске алуды тексеру, ақшаны шығыстарға есептен шығарудың дұрыстығын тексеру.
Жалпы алғанда касса мен кассалық операциялады тексергенде келесі әдіснаманы қолдануға болады:
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz