Отбасындағы қарым-қатынастың баланың жеке тұлғасына әсері

Кіріспе
1.Отбасындағы қарым.қатынастың баланың жеке тұлғасына әсері
1.2 Ажырасу: себептері мен салдары
Жас балалар арасындағы маскүнемдік пен алкоголизмнің әлеуметтік себептері
2.1.Әлеуметтік педагогтың қараусыз
қалған балалармен жұмысы
2.3 Әлеуметтік педагогтың жаман жолға салынған
балалар және жасөспірімдермен жұмыс жүргізу тәсілдері.
Проблемалы отбасын әлеуметтік қорғау шаралары
Ата.ананың бала дамуындағы тәрбиелік ролі
Әлеуметтік қызметкер.отбасымен тәрбие жұмысын жүргізетін маман
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Отбасы-некеге немесе қандық туыстыққа негізделген эмоционалдық байланыспен, өзара жауапкершілік қатынаспен біріккен тұлғалар жиынтығы.Ол қоғамның дамуында және жеке адамның өмірінде әлеуметтік құрылымның маңызды элементі болып табылады.Қазіргі жаңа қоғамдағы қарама-қайшылықтар және оның проблемалары, қиыншылықтары отбасында көрініс алады.
Отбасы-бұл күрделі әлеуметтік жүйе, ол бір жағынан әлеуметтік институтқа, ал екінші жағынан кіші топқа ұқсайды.Әлеуметтік институт ретінде отбасы қоғамды өзіндік қорғау және жаңа ұрпақ шығару қызметін атқарады.Отбасы кіші топ ретінде адамдар қоғамдастығы, онда индивидтер өзара тұлғалық қатынасқа түседі, әлеуметтік-психологиялық қажеттіліктерді қанағаттандырады, ата-аналар, жас жұбайлар, балалар, туыстар арасындағы өзара қарым-қатынасты көрсетеді.
Отбасы-қоғамның пайда болуында ең негізгі элемент болып есептеледі. Ата-ананың үгіт-насихаты, түсіндіруі олардың үлгі-өнегесі, үйдегі ахуал, отбасының психологиялық тынысы арқылы баланың әдеті, мінез-құлқы, жақсы-жаманды бағалау критерийі қалыптасады.
Отбасыны біртекті экономикалық кеңістігі, бір-біріне сенім артуы, өзара бір-біріне деген қамқорлық, қорғаушылық қасиеттері жеке құрылым ретінде бөліп көрсетуге болады.
Нақты өмірде адамдар арасындағы өзара қарым-қатынас әр түрлі болады, әр түрлі отбасы типтері өмір сүреді.Қоғам әрқашан өзгеріп отырады, соған байланысты отбасы қарым-қатынастары, түрлері де өзгереді.
Әлеуметтік саясат, сондай-ақ отбасылық әлеуметтік жұмыстың мақсаты мен міндеттерін назарға алсақ, отбасы пайда болып, толық жойылғанға дейін отбасы өмірінде болып жататын өзгерістерге негізделген жіктеудің мәні зор. Басқаша айтсақ, сөз отбасының тіршілік айналымында (демографиялық және демографиялық емес) негізделген отбасы типологиясы жөнінде болып отыр. Отбасының тіршілік айналымы ата-аналық кезеңдерден тұрады. Алғашқы кезең-ата-ана болар алдындағы, яғни некеге тұрғаннан кейін алғашқы бала туғанға дейінгі кезең. Отбасының тіршілік айналымының келесісі-репродуктивті ата-аналық кезең, яғни бірінші бала мен соңғы баланың туу аралығында кезең. Репродуктивті ата-аналық кезең әлеуметтенген ата-аналық кезеңмен, яғни тұңғыш баланың тууы мен соңғы баланың отбасынан бөлектеніп шығуы аралығындағы кезеңмен араласады. Отбасының тіршілік айналымы арғы ата-аналық кезеңмен, яғни алғашқы немеренің тууынан арғы ата-ананың бірінің қайтыс болуы аралығындағы кезеңмен аяқталады. Сонымен, жоғарыда сипатталған кезеңдер отбасының толық айналымын көрсетеді.
1. М.Т.Баймұқанова “Отбасымен әлеуметтік –
педагогикалық жұмыс” – Астана – 2005 ж.

2.А.Н. Агафонов, Қ.Н. Меңлібаев “ Жастармен жүргізілетін әлеуметтік жұмыстар” – Астана 2005 ж.

3.С. Сәбиева “Жаңа адам тәрбиесі” – Алматы 1984 ж.

4.Ы. Ибадуллаев “Отбасы және жастар” – Қазақ тарихы – 2007 ж.

5. Ж.Жаназарова “Социальная работа с семьей” – Алматы –
2003 ж.

6.
1.Социальная работа:теория и технологии. А.Н.Агафонов, К.Н.Менлибаев, К.М.Туганбекова, Г.Г.Черная.,Астана-2005

2.Социальная работа: учебное пособие. Курбатов В.И., Москва-2007

3.Социальная работа с семьей: учебное пособие. Е.И.Холостова., Москва-2007

4.Социальная педагогика. Мардахаев Л.В., Москва-20003

5. Қазақ отбасы. Х.Арғынбаев., Қайнар баспасы-1996

6.Педагогика. Ж.Әбиев, С.Бабаев, А.Құдиярова., «Дарын» Әлеуметтік гумманитарлық институты-2004

7.Ғылым тарихы мен философиясы: оқу құралы.Тұрғынбаев Ә.,Кенжебаев С., Есімханов Т., Алматы-2006

8.Ежелгі дәуір әдебиеті. А.Қыраубайқызы. Оқу құралы. Алматы-2003
        
        Кіріспе
Отбасы-некеге немесе қандық туыстыққа негізделген эмоционалдық
байланыспен, өзара жауапкершілік ... ... ... ... ... және жеке ... ... әлеуметтік құрылымның маңызды
элементі болып табылады.Қазіргі жаңа қоғамдағы қарама-қайшылықтар және оның
проблемалары, қиыншылықтары отбасында көрініс алады.
Отбасы-бұл күрделі әлеуметтік жүйе, ол бір ... ... ал ... ... кіші топқа ұқсайды.Әлеуметтік институт
ретінде отбасы қоғамды өзіндік қорғау және жаңа ... ... ... кіші топ ретінде адамдар қоғамдастығы, онда индивидтер
өзара тұлғалық қатынасқа түседі, әлеуметтік-психологиялық қажеттіліктерді
қанағаттандырады, ата-аналар, жас жұбайлар, балалар, туыстар ... ... ... ... ... ең ... ... болып есептеледі.
Ата-ананың үгіт-насихаты, түсіндіруі олардың үлгі-өнегесі, үйдегі ахуал,
отбасының психологиялық тынысы арқылы баланың әдеті, мінез-құлқы, жақсы-
жаманды бағалау критерийі қалыптасады.
Отбасыны ... ... ... ... ... ... ... деген қамқорлық, қорғаушылық қасиеттері жеке құрылым
ретінде бөліп көрсетуге болады.
Нақты өмірде адамдар арасындағы өзара қарым-қатынас әр түрлі болады,
әр түрлі ... ... өмір ... ... ... отырады, соған
байланысты отбасы қарым-қатынастары, түрлері де өзгереді.
Әлеуметтік саясат, сондай-ақ отбасылық әлеуметтік жұмыстың
мақсаты мен міндеттерін назарға ... ... ... болып, толық жойылғанға
дейін отбасы өмірінде болып ... ... ... жіктеудің
мәні зор. Басқаша айтсақ, сөз отбасының тіршілік айналымында ... ... ... негізделген отбасы типологиясы жөнінде болып отыр.
Отбасының тіршілік айналымы ата-аналық кезеңдерден тұрады. ... ... ... ... яғни ... тұрғаннан кейін алғашқы бала туғанға
дейінгі кезең. Отбасының ... ... ... ... кезең, яғни бірінші бала мен соңғы баланың туу ... ... ... ... ... ... кезеңмен, яғни
тұңғыш баланың тууы мен ... ... ... ... ... кезеңмен араласады. Отбасының тіршілік ... арғы ... ... яғни ... немеренің тууынан арғы ата-ананың бірінің
қайтыс болуы аралығындағы кезеңмен аяқталады. Сонымен, жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... кезеңдеріне негізделген отбасылық құрылымдарды жіктеу отбасы
саясатының міндеттеріне нақты әрі ... ... ... әлеуметтік
жұмыстың белгілі бір тактикасын таңдауға, ... ... ... ... ... ... ... береді. Аталған отбасылық
құрылымдар ең ... ... ... ... ... ... орындалуы осылармен тығыз байланысты. Екінші жағынан
алғанда, дәл осы ... ... ... ... дағдарыстар, оның
қоғамдағы, отбасының әрбір мүшесінің өміріндегі орны мен ролін ... ... ... Осы ... ... ... отбасының
функционалдық әрекетсіздігінің артуының ... мен ... ... ... ... ... ... динамикасында жайсыз құбылыстардың
тереңдеуіне жол беретін фактор мен жағдай болып табылады.
1.Отбасындағы қарым-қатынастың баланың жеке тұлғасына әсері
Отандық зерттеуші Р.М.Капралова ... ... ... ... қарастырып өтейік.
Бірінші тип-отбасында үйлесімді, ... ... ... ... Отбасындағы қарым-қатынас қоғамымыздың принципіне
сәйкес, тәрбиелеу саласының мақсаттары мен міндеттеріне ... ... ... ... ... пен достық, жылылық пен өзара қамқорлық, адал
еңбек, өзара сыйластық және т.б). Баланы тәрбиелеуде қоғамдық-саяси себеп,
мақсатты ... ... ... ... және ... әсер ... мәнін
түсіну бар. Отбасының барлық мүшелері бір-біріне жоғары эмпатия (бір-біріне
жаны ашу қабілеті) білдіреді.
Екінші тип- отбасында жоғары ... ... ... ... Олар жеке ... ... ... тәжірибесін,
оның қоғамдық мәні бар бағытын қалыптастыруға қажетті жағдайдың болуымен
сипатталады. Қарым-қатынастар реттеледі, алайда ... ... ... ... ... үшін жайсыз болады. Баланы тәрбиелеуде ата-
ананың бірінің шыдамдылығының, сыпайылылығының жетіспеушілігі екінші ата-
ананың жұмсақтылығымен ... ... ... балалармен қарым-қатынаста,
оларға қойылатын талаптарда қайшылықты көрсетеді. ... ... ... ... ал ... ... шешуде біршама қобалжу,
жүйесіздік байқалады, бірақ түбінде олар да жойылады.
Үшінші ... ... ал ... ... қарым-
қатынастар оң сипатта. Бұл оң және теріс отбасылық ... ... ... тобы /шағын уақыттық келіспеушіліктерді
атайды/. Бұл отбасында ... ... ... ... қадірлеу,
сенім білдіру, бірінші және екінші типті отбасыларына таяу атмосфера орын
алады.
Төртінші тип- отбасындағы қарым-қатынас реттелген, ... ... ... ... бұл ... ... мен ... бағыты, тұтынушылық себептердің болуы, адамдарға деген қарым-
қатынас нормаларының екі ... тән ... ... ... ... ал ... суық ... көрсету, есеппен ғана қарау).
Мұндай ... ... ... ... ... өлшемі
қалыптасады.
Бесінші тип-сырттай қарағанда қарым-қатынастар жағымды, реттелген,
алайда отбасы мүшелерінің әлеуметтік ... ... ... қарама-қайшы
болғандықтан, ішкі жағынан қарағанда жағымсыз. Сырттай жағымды болып ... ... үшін ... ... ... ... келісімі мен
пікірінің әсерінен, кейде қатал тәртіп, ұрып-соғу, ... ... ... ... бала тәрбиесінен өздері алшақтайды, бір-бірімен
дауласумен, балағаттаумен бір-бірінің ... ... ... ... ... байланысты басты қамқорлықты ана-әйел атқарады. Отбасын
сенімсіздік көңіл-күйі жайлайды.
Алтыншы тип-отбасында келіспеушілік ... ... ... немесе қарама-қайшылықты . ... жиі ... ... ... ... ал өте ... жағдайда екеуінің де ішімдікке салынуына байланысты
болады. Отбасында бір-бірін сыйламау, сенімсіздік, ... ... ... ... ауыр жағдай бала тәрбиесіне теріс әсер ... ... ... ... ... ... олар ... тұрақсыз, қызба болады, бір-біріне шектен тыс сын ... ... ... ... тырысады, тұйық болады, адамдарға, өз ... ... ... ... ... өз ... ойын,
жоспарларын білдіргенде, тұйықтау келеді.
Қазіргі қоғам отбасының берік болғанын қалайды, отбасында өсіп ... ... ... үшін ... ... ... ... беретін
ұжымдық бастаманың болуын қалайды. Алайда екі нақты жас жұбайдың отбасы
қандай болатыны тек ... жеке ... ... ... байланысты болмақ. Жас жұбайлардың шағын ұжым ретінде ... ... ... көп ... ... ... ... тиісті
критерийлерін, психологиялық параметрлерін білуіне байланысты.
Қазіргі заман отбасының негізін ... ... ... неке ... Мұндай отбасында бала туғанға дейін ұжымды қалыптастырудың
көптеген алғышарттары болады: ... ... ... ... бір ... ... өзара көмек және өзара рухани қарым-қатынас және ... ... ... ... ... және қоғамдық қызмет атқаруына
мүдделі болуы, ... ... ... мұндайда отбасы рухани
құндылықтарды ұрпақтан-ұрпаққа беріп қана ... ... ... ... құрметтеуі, жақсы көруі, отбасылық бірлік тәрізді
құндылықтарды өздері ... Бала ... ... ... ... бала
тәрбиелеу жөніндегі ең маңызды да жаңа азаматтық бірлескен ... ... бала ... ... жүйесі
ретінде баланың қоршаған ортада табысты әлеуметтенуін ... ... ... ... ... ... ... көптеген классафикациялары бар.
Олардың бірі Санкт-Петербургтегі Т.М.Трапезникованың кешендік зерттеулер
институтында ... ... Ол ... ... ... ... ... қатаң қадағалау, жазалау (жазғырту, талап ету, сөгіс
айту және т.б). ... ... бала ең ... ... ... бұл ... ... мен баланың
қарым-қатынасы бастық-бағынушы стилінде;
• немқұрайдылық. Кейбір көп ... ... ... ... ... ... отбасынан тыс
құндылықтарға көңіл аударатын, қайталама некеде тұрған
отбасына тән;
• өзара ... ... ... ... ... құндылығы ғана емес, отбасын сақтау құралы,
әйел мен еркектің түйісетін ортақ нүктесін табу құралы.
• Қарама-қайшы талаптар. Ата-ананың бірі ... ... ... жазалауды ұнатады; екіншісі-
жұмсақ, либералды, «баланы басына шығарады». Жұбайлар
келіспеушілігі туындайды.
... ... Бала ... ... оның ... ескеріледі.
Бұл стратегиялар баланың туа біткен белгілі бір қасиеттерін ... ... ... ... болып табылады, олардың отбасылық тәрбие
стратегиялырымен әрекеттесуі салдарынан басқа қасиеттер қалыптасады. Түпкі
қасиеттер қатарына ... ... ... ... жалпы
зияткерлік қабілеттерінің ұшқындары жатады. Отбасылық тәрбие стратегиялары
осы қасиеттерге әсер етеді де, нәтижесінде жаңа қасиет пайда болады. Қатаң
қадағалау стратегиясының ... ... әр ... ... ... ... әр түрлі әсер етеді, нәтижесі де әр түрлі болады. Мықты жүйке
жүйесіне қатысты ... ... ... ... ... салу, жазалау, қатаң
қадағалау балада тек қана ... ... ... ... ... ... ... эмоционалдық жүйке жүйесі тән балаға
қатысты қатаң қадағалау және жазалау стратегиясы әлсіздік, ... ... ... ... ... ... ... түсуден
қашқақтауды қалыптастырады, әлеуметтік қорқақ адамның пайда болуына, яғни
өз мүмкіндіктеріне ... ... ... әкеп ... стратегиясы жүйке жүйесі мықты, тұрақты балада салқындық,
немқұрайдылық, тұйықтық қасиеттерін қалыптастырады. Мұндай бала ... да, ... ... да ... ... жасайды.
Жүйке жүйесі әлсіз, тұрақсыз балада өзінің керексіздігін сезіну, жалғыздық
сезімі, ... ... ... ... ... ... ... мықты, тұрақты жүйке жүйесінің әрекеттесу салдарынан туындайтын ... Бала ... ... ... ... ... ... қадағалауда болған осындай экстраверт мектепке келді делік. Ол
мазасыз, ұшып-қонғыш, әрқашан ... Егер ... ... бала ... ... «шаңы аспанға шығады». Мұндай екі стратегияны қолдану
мүмкін-осы ақылды экстраверттің белсенділігін көрсету ... таба ... оны ... ... ... оның белсенділігін басуға тырысу. Әрине,
бірінші стратегия қиынырақ, екіншісі оңай. ... ... ... оның ... ... өрши ... ... жек көру, оқуға
қанағаттанбау, сезімі туындайды, ол өзін-өзі таныту жолдарын мектептен ... ... ... ... ... ... ... төлелерге кетуі мүмкін. Осындай экстраверттерден көшедегі топтар
лидерлері шығады. Егер балаға жеке тұрғыдан қарап, оның ... ... ... ... ... басшы, әлеуметтік педагогтың көмекшісі
шығады.
1.2 Ажырасу: себептері мен салдары
Ажырасу дегеніміз-некені ресми түрде бұзу. Қазіргі кезде ... ... пен ... мәселелеріне баса көңіл бөлу ажырасу деңгейінің
жоғарылауына байланысты болып отыр. ... ... ... ... елімізде ажырасу деңгейіне әсер еткен себептер мынадай: әйелдердің
кәсіптік қызметке жаппай кірісуі, діннің өз күшін жоғалтуы, халықтың
білімділігінің және ... ... ... ... ... нәтижесінде
некеге деген талаптың көтерілуі, ажырасуға қатысты заң нормаларының
әлсіздігі, ... ... ... Ірі ... ... ... ... байланысты тұрғындардың едәуір бөлігінің ауылдан қалаға қоныс
аудару процесі, сондай-ақ отбасын нуклеаризациялау туыстық жүйе мен
қоныстанушы қауымның ерлі-зайыптылардың іс-әрекеттерін әлеуметтік бақылауын
әлсіретті. Бұл ... ... ... ... ... ... балалары бар отбасылардың достарымен араласу мүмкіндігі өте
шектелген.
Алайда аталған өзгерістер әр аймақта әр түрлі жүріп отыр. Мысалы,
біздің еліміздің ... ... ... өте ... болып қала беретіндігінде. Ажырасу алдындағы
жағдайдың дамуының басы ерлі-зайыптылардың (немесе олардың ... ... және ... ... көңілі толмауынан басталады. Бұл жағдай бірнеше
сәттен тұрады:
✓ Ерлі-зайыптылардың (немесе олардың бірінің) ажырасутуралы шешеім
қабылдауы;
✓ Ерлі-зайыптылық қатынастарды тоқтату;
✓ Қоғамға ерлі-зайыптылық ... ... ... ... ... өтініш беру).
Ажырасу себептері: сотта талқылау барысында 1-ші орында мінез-құлқының
сәйкессіздігі, 2-орында-жұбайының адалсыздығы тұр. Тағы бір ... ... Жиі ... ... ... ... ... болмау,
жыныстық өмірге қанағаттанбаушылық, бір-біріне нашар қарау, қаржы мәселесі
бойынша келіспеушілік, қызғану, балалы болмау, аурулар. Өте ... ... ... ... ... діни ... тағы бір маңызды аспектісі оның салдары болып табылады.
Жалпы алғанда, ажырасу салдары жөніндегі мәселе толық зерттелмеген. Алайда
қолдағы бар мәліметтер, тәуелсіз үш ... ... ... ... ... ... ... үшін және қоғам үшін.
Ажырасудың ерлі-зайыптылар үшін салдарын қарстырсақ, ажырасу алдындағы
кезеңнің жарақаттаушы әсерін, ерлі-зайыптылардың ... ... ... әсер ... түрліше болуын, ажырасудың ішімділікке
салыну, психикалық ауытқу, өзін-өзі өлтіру тәрізді бірқатар қоғамдық теріс
құбылыстармен тығыз байланысын байқауға болады.
Ата-аналарының ... ... ... ... ... ... ... сабақтасқан, ажырасу алдында немесе одан кейін
ерлі-зайыптылар арасында болатын келіспеушіліктер, сондай-ақ оның түрі мен
ұзақтығы ... ... ... табылатындығын көрсетті. Одан басқа баланың
ата-анасымен қарым-қатынас жасау сипаты, баланың ата-анасының ажырасуына
дайындығы, ... ... ... ... ... ... бірге
қалатын ата-ананың жынысы тәрізді ерекшеліктер мен басқа да факторлар
маңызды болып табылады.
Қоғам үшін ажырасу ... ... екі ... ... және тәрбиелеу функцияларының өзгеруімен байланысты.
Ажырасқан ерлі-зайыптылардың көпшілігі қайта некеге отырмайды.
Ажырасудың отбасылық тәрбиеге тигізетін ... ... ... ... ... мен ... ... бұзылған. Ерлі-зайыптылардың
психологиялық келіспеушіліктері салдарынан бұзылған отбасылардың тәрбие
беру нәтижесі төмен. Мұндай жағдайда ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Ажырасудың кең тарауы (әсіресе жас отбасылары арасында) жалпы санада
ажырасуға деген жаңа қатал емес көзқарасты қалыптастыра отырып, қоғамдық
теріс ... ... ... бұл отбасының тұрақсыздануының қосымша шарты
болып табылады.
Бүгінде ажырасу көп. Неге ? Егде ... ... ... ... шикі өкпелерден бөлекше. Жас отаудың іргесінің бұзылуына ата
мен ененің де ... бар деп ... ... жеке отбасы бар басқа
жақтағы туыстар екі жастың ісіне ... ... ... ең ... ... ... ... жетілген эгоизм шарықтау шегіне жеткен
кезде жас отау бүлінеді. Сәбилер ... ... ... де ... тірі жетімдердің мәселесі.
Жетімдерді көбейту мемлекетке де артық салмақ, отбасындағы ата мен
ененің жанды жарасы. Ажырасқан ері мен әйелі екі ... ... ... ... ... ... екіншісі қамсыз өмірге ену. Аурушаң сәбиі мен
жас ... ... ... та ... ... ... санасыздар бар.
Тіпті заңды алиментін төлеуге ұяты жетпей қашып жүрген ... ... ... ... ... запы болған еркек кіндіктілер де
жеткілікті.
Шаңырақты шайқалтпауға қажетті екінші қамал төркінмен байланысты.
«Төркіні жақынның-төсегі жиналмас» екені рас. ... ... ... ... ... ... де ақылдысын ғой. Күйеусіз де бір баланы
асырау қиын емес» деп, ... ... ... ... ... ата ... ... кесірі талай отауға тиіп жатыр. Қыздардың ақылы жігіттерден
кем емес екені рас.
Отбасының беріктігі-намыстан. Тексіздің ұлы мен қызы да ... ... ... ... ... ... ... Соның себебінен
ішкіштікке салынып жатқандар қаншама?
Ертедегі қазақтар ондай әйелді бірден талақ еткен. Атқа теріс мінгізіп
төркініне ... ... ... ... батылдық жоқ. Өзін-өзі іштей
жеп, арақтан өшін алады. Өз үйінде жастайынан бұзылған ашық етектілерге
бүгінгі ортада жол ашық. Қайдағы бір момын жігітке ... ... ... да, ... ерте кетуіне себеп болады. Ондай жесірдің тапқан ұлы
өскенде ынжық болады. Қызы өзіне тартып, ізін жалғастырады. Бұзық
әйелдердің саны өсіп көбеюде. Оның ... ... ... ... үшін ... қажеті-даналық. Тұтас елдің бүтіндігі
де даналықпен ұсталады. Даналық ... ... ... ... ... ... ... өмір мәнді емес. Жаңа
заманның жастары қалай қарайды? «Кеше сүйіп қосылған едік. Бүгін ұнатпай
қалдым» сөзі балалықтан емес, ... ... ... ... ... іс.
Жас балалар арасындағы маскүнемдік пен алкоголизмнің әлеуметтік себептері
Ғасырлар бойы қалыптасқан алкоголь мен ... ... ... ... ... ... ... фактор болып табылады.
Осы фактордың алкогольдік кешендегі ролін бағалай отырып, маскүнемдік салт-
дәстүрінің өмір сүруін қоғамдық психология мен ... ... ... түп ... тұрғындардың қалың қабатының материалдық
сферасында жатыр, әлеуметтік-экономикалық себептерге байланысты маскүнемдік
пен алкоголизм кешенінің себебі адамға жағымсыз әсер ететін нақты –тарихи
жағдаймен түсіндіріледі.
Мұндай ... ... ... ... шектен тыс бос уақытының
көбейіп кетуі мен ол уақытты пайдалы ... ... ... ... бойынша «сырғу», жұмыссыздық, мемлекеттегі әлеуметтік-
экономикалық тұрақсыздық, соғыс және т.б.
Маскүнемдіктің ... ... ... ... ... айту ... яғни ... болатын объективті қиыншылықтар,
жетіспеушілік. Олар моральдық нормалардан психологиялық ауытқушылықты
көрсетеді, соның ішінде алкогольді пайдалануға әкеледі. Адамдардың
алкогольге деген тартушылығы өмір ... ... ... ... өзін ... ... ... жоғалтуынан пайда болады.
Ғалымдардың зерттеулеріне қарағанда адамның ішімдікке салынуы не
салынбауы біріншіден оның өмір сүру барысындағы әлеуметтік даму деңгейіне
байланысты. Ішімдікке ... ... ... ... ... ... болады, ішімдікті ұзақ уақыт бойына пайдаланғаннан кейін
оларды көптеген әлеуметтік жеке қасиеттерінің күрт түсіп кеткендерін
байқауға болады. Осы ерте жаста қалыптасқан ... жеке ... ... ... ... ... негіз болып есептеледі.
Көптеген зерттеулердің нәтижесі бойынша «егер де толық тәрбиенің жоқ
болуынан бойжеткендерде қоғамдық мәдениетінің төмен болуынан, уақытты қалай
өткізсем, тоқтатсам ... ... ... ... онда әлбетте олардың
жол серігі алкоголь болады, яғни ... ... ... ... өткізуге көмектеседі. Әлеуметтік зерттеулер
барысында маскүнемдік пен адамдардың айналысатын жұмысы, еңбек іс-әрекеті
шарттары арасындағы қатынас белгілі ... ... ... ... төмен
мамандандырылған еңбек жұмыскерлері ішімдікке көп салынатыны белгілі болды.
Қазіргі заманғы психологияның көзқарасы бойынша, баланың қалыптасуы
және психикалық дамуы негізінен 3 ... ... ... ... ... ... (адамдар өздерінің жұмыстарымен,
көзқарасымен, қарым-қатынастың іс-әрекетімен, яғни бала өмір ... ... ... ... және ... ақылға байланысты (бұл
не, ол қалай жасалған және т.б ... ... ... ... іс-қимылы.
Баланың ең бірінші әлеуметтік ортасы болып отбасы есептеледі. Ол
көбінесе баланы тәрбиелеуде маңызды роль ... ... ... ... ... мен тәртіп нормаларын, қоршаған ортаға деген
қарым-қатынас стереотиптерін қалыптастырады.
Отбасының қарым-қатынасының біркелкі жақсы болмауы ең ... ... ... ... ... пайдаланған жас балалардың
осындай отбасыдан шығатыны бекерден емес. Осындай жас балалардың отбасында,
яғни үнемі алкогольдік ішімдікті пайдаланған, толымсыз отбасылар үлесі
қайталанатын ... 27-50 ... ... ... ... ... жас ... ішімдік қолдануы
көбінесе әрқашан конфликтілер болатын психологиялық көрініске байланысты,
отбасы мүшелерінің арасындағы конфликтіге әкелетін қарым-қатынастарының
есебінен болады. Отбасындағы жағымсыз психологиялық климат балаға кері
әсерін ... яғни ... ... алшақтауды тудырады. Үнемі болатын
осындай психологиялық атмосфера балаларды көше ... ... ... ... ... қаңғырып жүруіне себеп болады. Мұндай
отбасында көбінесе балалларына көңіл бөлуге де ... ... ... ... ... ... климат ата-
анасының ішімдікке салынуынан болады. Отбасындағы алкогольді пайдалану
характері балаға өте үлкен әсерін тигізеді. ... ... ... ... ... ... үнемі көретін және қайталау объектісі болады.
Осылай ұлдар көбінесе әкесіне ұқсағысы келеді, ал қыздардың аналарына,
сөйтіп, әкелерінің ішімдік ішіп, аналарының ішімдік ішпеуі көп ... ... әсер ... Яғни олар аналарына ұқсағысы келмейді.
Ата-аналарының алкогольді пайдалануы баланың «дұрыс емес» тәрбиелеу
шарты болып табылады. Бұлар: отбасындағы ... ... ... ... ... қамсыздандырудың төмендеуі және отбасы
құрывлымының ьұзылуы және т.б.
Үнемі ішімдікті пайдаланатын отбасы көбінесе өздерінің ең ... ... ... ... ... ... ол әке-шешесі тірі бола тұрып, балаға қамқор ... ... ... қасиеті. Кейбір жағдайларда ата-аналар жағынан балаларды қадағалау
болады, бірақ бұл ... ... ... байланысты болады:
уақатанда жақсылап тамақтандыру, киіндіру, баланың денсаулығын ... ... ... ... дамуына, оның қызықтыратын заттарға, көңіліне
жағымды нәрселерге көңіл бөлмейді.
Ата-аналар жағынан балаға көңіл бөлмеу басқа да ... ... ... ... ... ... ... балға көңіл бөлмеу
және баланы қадағаламау көп кездеседі. Отбасының балаға көңіл бөлмеуіне
білім деңгейі де әсерін ... ... ... ... ... ... ... балаларына деген көңіл бөлуі де жоғары болады. Бұл
жағдайды былай ... ... ... білімінің деңгейі
отбасындағы ортақ мәдениетті, таным деңгейінің мөлшерін, қызығушылықтың әр
түрлі жақтарын анықтайды. Отбасы өмірінің материалдық ... ... жас ... ... ... түрткі болады.
Отбасындағы материалдық және тұрмыстық шарттардың төмендеуінен, ондағы
психологиялық климат та нашарлайды, отбасы мүшелерінің ... ... ... ... жағымсыз шарттар жас жеткіншекетер арасындағы
«қауіп төніп тұрған топтың» ... ... ... ... яғни бұл жас
ждеткіншектер өздеріне ұнайтын стиль бойынша өмір сүріп, тәртібі мүлдем
шекетен ... ... ... толы ... «Қауіп төніп тұрған» жас
жеткіншектердің өмір сүру барысы алкогольді пайдалануда-маңызды элемент
болып табылады.
2.1.Әлеуметтік педагогтың қараусыз
қалған балалармен ... ... ... мінез-құлық қалыптарының кеңінен тараған
түрлеріне қараусыздық пен қаңғыбастық жатады. Бірінші түсінік ... жасы ... және ... ... ... ... жастағы жастар тобына қолданылады.
Қараусыздық, қараусыз өткен балалық – кең ... ... ... ... ... – педагогикалық бақылау мен қамқорлықтан шет
қалған, қоғамдық өмірлері денсаулықтарына зиянды жағдайларда өмір ... ... ... деп ата-анасынан (немесе қамқоршыларынан)
және үйлерінен айырылғандарды ғана есептемеу керек. Егер ата – ... ... ... ... ... ... ұстап, өзі үлгі
көрсетіп ... ... ... ... ата – ... ... ... қалған болып есептеледі.
Әлеуметтік құбылыс ретіндегі қаңғыбастық ... ... ... ... да ересек адамдарды қамтиды. Ол тұлғалардың белгілі – ... ... ... ... жергілікті жерден, қаладан тыс
жерлерде ұзақ уақыт бойы қаңғырып ... ... ... ...... әл – ... көрсеткіші болып
табылады.
Қараусыздық пен қаңғыбастық -баланың, жасөспірімнің,
жас адамның жеке драмасы емес, ол әлеуметтік ... ... ... ... көрінеді:
• Алғашқы қоғамдық ырғақтан (оқу, еңбек ) үлкен ... ... ... ... және ... беру әлеуеті азаяды: себебі
қараусыз қалғандар ... ... ... көпшілігінің білімі
орта және арнаулы – орта;
• Қылмыс үшін және қосымша ... ... ... ... ... ойынша, 85% қараусыз қалғандар мен 35%
“бомждар” суық ... ие, олар ... ... ... ... ... қатысушылары;
• әлеуметтік “түпте жатқан” өкілдердің антисанитариялық жағдайларда өмір
сүруінен олар көбінеәртүрлі аурулардың құрбандары, әрі ... ... ... ... ...... айналысуға мәжбүр болып отыр.
Қараусыз қалған және “бомждарға” айналған жас адамдарға әлеуметтік
көмек көрсетуді ұйымдастырмас бұрын, ... ... ... ... үшін ... ... ... макро және микросоциалдық деңгейде
себептерін білу өте маңызды.
Қараусыз қалу және қаңғыбастық жолына түскен ... ... ... ... ... әрине, әлеуметтік қызметкер мен
әлеуметтік педагогтардың, ... және ... ... ... ... ... қорғау органдары және т.б.) кәсіби назар аударуды қажет
етеді.
Жастардың осы категорияларымен әлеуметтік жұмыс жүргізуді ... ... ... ... біріншіден, жеке тұлғаның әлеуметтік
байланыстарының бұзылу процесін болдырмайтын ... ... ... ... ескеру керек, мұнда кейде
десоциализацияның алдын – алу үшін ... ... ... ... ... бұл байланыстардан гөрі тиімді екенін де білген
жөн; екіншіден, егер жеке тұлға ... ... ... ... ... онда ... ... әлеуметтік – психологиялық бұзылуды
болдырмау ... жаңа ... табу үшін де ... ... міндетті;
үшіншіден, жеке тұлғаның өз бетімен сырттан ... ... ... ... ... көмегінсіз “ әлеуметтік шұңқырдың” 36% тұрғыны
ғана шығуға болады деп есептесе, 43% ... ... ... ... ... және ... ... жүргізілетін әлеуметтік
жұмыстарды үш кезеңге бөлуге болады:
1. баланы қаңғыбастық жолға итермелейтін ... әл – ... ... кезден бастап отбасымен жұмыс;
2. қараусыз қалғандар мен қаңғыбастармен жұмыс;
3.бұрынғы қараусыз қалғандармен олардың қайтадан бейімделуімен жұмыс.
Әлеуметтік қызметтердің бірінші кезеңде ... ... ... ... екі кезеңде жүргізетін әлеуметтік жұмыстар ауқымын азайтып, бұл
құбылыстың көлемін азайтатыны ... ... ... ... ... ... ... отбасымен
жүргізетін әлеуметтік жұмысты былай бөлуге болады:
• отбасының тұрақтылығын ... ... ... ата – ... ... ... төніп тұрған жағдайда.
Әлеуметтік қызметтің, әлеуметтік педагогтың жедел ... ...... ... қатыгездік көрсетудің байқалуымен байланысты оны тез
ол жерден әкету ... ... ... ... араласу отбасында
туындаған төтенше және аяқ астынан болған өткір ... ... ... ... ... ... жағдайды тұрақтандырудағы шаралары
тиімсіз болғанда да жасалуы мүмкін.
Ата ... мен ... ... дау – ... ... ... ... қалған жағдайларында әлеуметтік педагог ата – аналарға
кеңес беруінің ... ... ... ата – ана ең ... қорқыту, күш қолдану сияқты әрекеттерін тоқтатуы
керек, олар қарым – қатынасты нашарлатып, жанжалды ушықтыра ... үйде бала кез – ... ... келгенде қорықпайтындай жағдай туғызу
керек, әйтпесе, үйден тыс жерде еріксіз жүру қараусыздықтың болуына
әкеп соғады;
• ата – ... ... ... ... ... шынымен де қорқынышты
бірдеңе бола қалса міндетті ... ... ... ... алатынын
түсіндіріп, олардың шын мәнінде ... ... ... ... күш ... ... ата –ана баласына эмоционалды байланыс қалыпты болған жағдайда ғана
көмектесе алады, ол болмаса олар осы ... ... әсер ... жалғыз
көзі – ақпарат алмасудан да айырылады;
• құрметтеу сезімін қалпына келтіру үшін және баланың өздерін сыйлауына
лайықты болу ... ата – ана ... дене және ... ... ... ... баланың жан дүниесін жақсарту тек өзінің жаны
таза адамның ғана қолынан келеді;
• өз баласына көмектесу үшін ата – ... ... ... ... ... міндетті түрде қол жеткізетініне сенімді болуы керек. Ол
көмектесер жолдарын іздеуі ... егер осы ... ... ... ол
жоқ немесе оны ешқашан таба алмайды деген сөз ... ... ... яғни ... ... өзгеруі мүмкін
кемшіліктері мен мінезіндегі ауытқуларға ата – аналарының теріс ұстамы
әлеуметтік педагогтың назарында түзету мақсатында болуы керек. Ата ... өз ... ... ... ... және ... жағдай екенін түсінуі керек.
2.3 Әлеуметтік педагогтың жаман жолға салынған
балалар және жасөспірімдермен жұмыс ... ...... ... ... мінез – құлықтың ең қауіпті
нысандарының бірі.
Нашақорландыру – есірткілерді тарату процесі, жеке ... ... ... ... қолдануға тарту. Нашақорландыру салдары
нашақорлыққа әкеліп ... ... ... сақтау ұйымының
анықтауынша – бұл организмге ... яғни ... ... ... ... ... рет енгізуарқылы ауық – ауық ... ... ... ... ол ... ... ... ал көп қолданған жағдайда оны ... ... ... әкеп ... ... тәуелділіктің белгілері:
• Ерік күшін жеңе ... әрі ... ... ... ... ... ... эмоцияларды есірткісіз бастан өткізудің мүмкін еместігі;
• Абстиненттік синдром («ломка»), яғни ... ... ... ... ... ... тән ... өмірде нашақорландыру мен нашақорлық бір – бірімен
өзара байланысты және жинақтала келіп жеке адамға және ... ... зиян ... ... ... өте ... ... өмірден – еңбектен, саясаттан, отбасынан және т.б алшақтайды, ол
жеке бастың дене, әлеуметтік декларациясы кесірінен ... ... ... болу ... ... ... қылмыстардыжасауға
итермелейді. Есірткілерді шектен тыс қабылдау өлімнің өсуіне , соматикалық
және психикалық аурулардың ... әкеп ... ... жас ... кері
әсер етеді: балалар күрделі дене және психикалық ауытқуларымен туады, ол өз
кезегінде отбасының айырылысып, елдің генофондына қауіп ... ... ... ... ... келтірілетін
қауіп ретінде қарастырылып отыруы тегін емес, ал есірткіні ... егер оны ... 5 % ... ... ол ұлттың генофонына
келетін зардап болып есептеледі
Жастардың девиаттық мінез – ... осы ... ... түрде
айналысатын әлеуметтік қызметкерлер мен ... ... ... мен нашақорлық туралы жалпы біліп қана қою ... ... ... ... себептерді де білу өте маңызды.
Есірткіге әуестіктің себебіне әр алуан жағдайларға: тұрмыстың
жоқтығы; осы ... өзін ... ... ... ... ... жеке ... келеңсіздіктер); жастарға бос уақытты
өткізуде ең қажетті мүмкіндіктерді беретін әлеуметтік – ... ... ... ... ... ... қалуға байланысты
өмірге қанағаттанбау жатады.
Өскелең ұрпақты нашақорландыру процесі ... мен ... ... ... ... қызметтер мен әлеуметтік педагогтардың адекватты
жұмыстар ... ... ... Нашақорлыққа қарсы шараларды келесідей
бөлуге болады:
1. Алдын –алу, ескерту;
2. Емдік – ... ...... ... ... – алу бүгіндері тереңінен бойлап кеткен
бірқатар теріс ұғымдармен кездесіп отыр.
Олардың біріншісі: егер баланы есірткінің зияны туралы қатты ... ол оны ... ... ... ... қорқыту тиімсіздеу,
тіпті бос сөз. Өйткені балаларда әлі де болса болашақты ... ... дені сау ... аз ... ... ... не ... және одан қорықпайды. Ауру мен өлім туралы қорқытуға жасөспірімнің
қорғаныш механизмі бар: «менімен бұл ешқашан болмайды», «бұл менімен бүгін,
не ... ... деп ... жоқ, әрі ... не ... көрерміз», «әдетте
үлкендер өсіріп айтады» және т.б.
Екіншісі теріс ұғым: балармен және ... ... ... ... үндемеген дұрыс, өйткені ол турал білу олардың тартып
көруге, эксперимент жасауға ... ... ... ... ... ... қалу ешқашан да проблеманы шешпейді, ол тек
жауапкершілікті баланың өзіне ... да, ... ... ... оған ... ... етуге бостандық береді.
Үшінші теріс ұғым есіркі жеңуге келмейтін, қатерлі күш, ол кез ... ... ... ... Бұл пікір аурудан шығудың жолы жоқ, ешкім
көмектесе алмайды деген душар болу сезімін бетіте түседі.
Нашақорлықтың алдын – алу және ... ... ... педагог пен әлеуметтік педагогтың әрекеттері ... ... ... асуы ... саладағы Қазақстан Республикасының заңдылықтарына 1998 жылы
шілдеде қабылданған ... ... ... ... ... және ... заңсыз айналымға түсуі мен ... ... ... ... ... Заңы мен ... да ... құқықтық
актілер, сондай – ақ Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық келісім –
шарттар жатады.
Бұның барлығы ... ... ... ... ... ... ... жастарға жеке даралау тәсілін қолдануы қажеттігін көрсетеді,
және олардың бүгінгі күні жас ... үшін ... ... ...
нашақорлық құбылысы туралы ғана емес, ... ... ... ... ... ... да білуі керек. Маскүнемдік – шамадан тыс
алкогольдік ... ... ол жас ... ... ... ... оның ... бейімделуіне де әкеп соғады. Алкоголизм –
спирттік ішімдіктерді үнемі ... ... ... ... ... – бірнеше кезеңдерден тұратын ауру: ол тұрмыстық
маскүнемдіктен басталады, ... ... ... қайтымсыз
процесс болады: спирт ... ... үшін ... ... ... деген құштарлық патологиялық сипатқа ие болады. Спирт өмірлік
мақсаттар жүйесінде негіз болады.
Жастар ... ... пен ... ... ісімен
айналысатын әлеуметтік педагогтар белгілі бір нақты істер ... ... ... ... ...... ол бала мен ... әлеуметтік әсер ету
процесінде, әлеуметтік байланыстар мен қатынастарды жақсартуда,
баланың дамуы үшін ... ... орта ... ... ... ... асыру барысында көмек көрсетуден тұрады;
2. әлеуметтік – оқыту, баланы ... пен ... ... ... ... ... – ақ алкоголизация процесінде еліктіруге
қарсы келе алатын қажетті әлеуметтік іскерліктер мен ... ... ... ... ол ... бейім баланың құқығын қорғау және
сақтауды қарастырады.
Салауатты өмір ... ... ... ... ... айналуы, ал
дені сау болу сәнді әрі беделді болып саналатын қоғам құру керек. ... ... ... ... өз үлестерін қосулары қажет.
Проблемалы отбасын әлеуметтік қорғау шаралары
Проблемалы отбасына әлеуметтік қорғау ... ... ... ... Бұл ... бағытын қызметтің үш негізгі бағытына
топтауға ... 1) ... ... (жеңілдіктер, жәрдемақы, түрлі
төлемдер), 2) әкімшілік-заңгерлік шаралар (заңнама және оны ... ... ... 3) ... ... ... ... қалыптасуы).
Біздің қоғамымыздың көпжылдық практикасында отбасына мемлекеттік
көмектің ... түрі ... ... мен ... беру ... ... Еліміздің қазіргі нақты экономикалық жағдайына баға бере
келгенде, бұл салаға ірі ... ... ... күту ... еместігі
айқын. Отбасы шын мәніндегі көмекке ... ең ... ... ... ... үй ... ... нығайтуды қажет етеді, мұнда
материалдық жайсыздық отбасының тұрақсыздығымен ... ... ... ... үйі бар және ... үйге зәру отбасылар арасында
табыс деңгейі бойынша бөлгендегідей ... ... саны ... ... ... ... ... осы маңызды факторларын ерлі-
зайыптылар ажырасудың басты себебі ретінде көрсетсе де, ... олар ... роль ... тәрізді. Мемлекет тарапынан жас
отбасына тікелей ақшалай көмек беру ... ... ... ... ... ... ... қазіргі күні отбасының құқыұтық
базасы біршама алға ... бұл ерлі ... ... өз күштерімен шешуге мүмкіндік береді. ... ... ... ... отбасы мүшелерінің жеке еңбек қызметінің түрлерімен
айналысуына байланысты, сондай-ақ бұл отбасының ... ... ... ... күні жүзеге асырылатын әкімшілік-заңгерлік шаралар жөніндегі
мәселені қарастыра отырып, ... ... мәні ... ... ғана емес, отбасының бастамаларын жүзеге асыру үшін оның ... ... ... ... болып отыр. Бұл мүмкіндіктердің біраз
бөлігін қоғам әлі толық ... жоқ және ... ... отыр, олар
келешекте дамуы мүмкін. Олардың қатарына республика егемендігінің дамуына
байланысты республикалық үкіметтік органдардың құқықтарын ... ... ... ... ... ... беру шараларына қосымша аймақтық
ерекшеліктерді ескере отырып отбасылық саясаттың өзіндік жүйесін жасау.
Біздің еліміздегі ... ... ... осы ... ... ... келген жаңа функцияны алдыңғы ... ... ... өмір сүру ... ... Әдетте отбасы мүшелері қатерлі
жағдайлар туындағанда іштей бірігеді және ол ... ... ... Бұл функция отбасы қауымының біртіндеп дамуының нәтижесі емес, ... мен ... ... тәртіпке келуіне қарай төмендей береді. Алайда
қазіргі күні жағдайда отбасының өміршеңдігі осы аталған ... ... ... ... ... тұрақтылығын көтеру мақсатында
моральдық-психологиялық әсер ... ... ... ... ... болады. Біздің ойымызша, қазір бұл саланың қоғамдық практикада аз
қолданылып жүрген үлкен ... бар. ... ... бір ... ... көп ... ... топты құрайды. Өз ... ... ... ... бұл ... әрине, әлеуметтік көмек пен
қолдауды қажет етеді. Мұндай көмек түрліше болмақ: ажырасудың аз-ақ алдында
тұрған бірінші топ үшін мамандандырылған неке бұзу ... сот ... ... ... ... ажырасқандар саны бойынша ... ... саны ... ... санының осыншама биік деңгейін көрсетіп отырған біздің
қоғамымыз осындай қызметті ... үшін ... ... ... ... ... ... жартылай қазіргі күні кең тараған қайырымдылық
қорларынан түсетін қаражаттан жүргізуге болады. ... ... ... қарайтын отбасы тобы үшін кең тараған және жоғары білікті
отбасылық кеңес беру ... құру ... шара ... еді, оның ... ... ... ... қамтыса: сексологтың, урологтың,
гинекологтың, ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілсе. Мұндай
кеңес беру ... ... ... ... ... ... ету
және осындай күрделі жұмысты атқаратын мамандарды даярлау ... бала ... ... ... ұрпаққа қоғамдық тарихи тәрбиені беру бойынша қызмет,
тұлғаның қалыптасуын, оның ... ... және ... еңбекке дайын
болуын қамтамасыз ететін жоспарлы, әрі ... ... ... ... ... ... өмір мәнінің
қажеттілігін жүзеге асырудың жалғыз формасы болса, онда ... ... өте ... ... ... ... ... психологы К.Обуховскин өзі
зерттеген өмір мәнінің қажеттілігін жүзеге асырудың кезеңдерін, ... ... ... ... Бұл қажеттілікті
қанағаттандырмай адам қоғамдық ортада дұрыс қызмет ете ... ... бар ... максималды дәрежеде қолдана алмайды. ... ... ... өз ... ... ... ... іс-әрекетін соған негіздеумен байланысты. Бұл адам баласының әрқашан
өз әрекеттерінің барысын, өмірінің жалпы мағынасын анықтап отырады ... ме? ... ... ... ... кез келген адам қажет болған жағдайда
өз өмірінің мәнін табуға тырысады.
Өмір мәнінің қажеттілігін қанағаттандыру ... ... ... ... болу ... мүмкін. Кейбір ата-аналарда баланы тәрбиелеу жетістік
мотивінен туындауы мүмкін. Мұндай тәрбиелеудің мәні ... ... ... ... жағдайлардың болмауынан немесе өздерінің ... жете ... ... ... тұрады. Мысалы, әкесі өзінің
бала кезіндегі арманы әскери адам болғысы келді, бірақ оған жетуге жағдайы
болмады. ... ... ... өз балаларының әскери адам болғанын қалайды.
Шешесі, әкесі немесе әжесі мен атасы өздерінің өмірінің мәні баланың
физикалық жағдайына ... мен оны ... деп қана ... ... ... ... мақсаты басқа бір нәрсе деп, бала ... ... ... Олар ... бақыттымын деп тек олар біреуге қажетті
болғанда ғана сезінеді. Егер ... ер ... ... кетсе, ата-аналар
өз өміріміздің мәнін жоғалттық деп санауы да мүмкін. Ол үшін олар ... ... ... ... тырысып, «балам мұны дұрыс ... ... ... барлық ұсақ-түйек жұмыстарын өзі істеп беретін ата-аналарды
мысалға келтіруге болады. Осының нәтижесінде ... ... ... бірақ оның кез-келген өз бетінше бір әрекет етуі ендігі жерде ата-
анасы жағынан ... ... ... Ал ... ... бала ... ... керісірше зиянды болып келеді.
Ата-аналардың мұндай шаралары олардың эгоизмінен туындайды: «Біз өз
балаларымызды ... ... ... ... ... олар ... ғой» деп ойлайды. Бұл жағдайларда бала тәуелсіздіктен айырылады,
бала ... жеке ... ... ... ... ... салдарынан оның мүмкіншілігі одан биік ... ... ... мүмкіншіліктері, қабілеттері ескерілмей қалады.
Балалары өз ата-аналарының махаббаты және ... ... ... ... үшін ... тиесілі емес жат әрекеттерді істеуге тура
келеді. Бұл жағдайда осы әрекеттер баланың тұлғасына және табиғи қабілетіне
сәйкес ... ... ... ... де, ол ақырында ... ... ... ... бала өзіне жат талаптарға қарсы
шығуы мүмкін, бұл әрекет арқылы бала ата-анасының ... ... ... ... ... ... ... бала мен ата-аналардың
арасында белгілі бір алшақтық пайда болады. Отбасында анықталған бір ... ... ... ... қажеттілігін жүзеге асырудың бір
нұсқасы деп атауға болады.
Тәрбиелеудің мақсатын баланың ... ... ... ... ... ... мүмкін. Бұл жанұядағы ата-аналар өз балаларына көп
уақыт бөліп, көп қиналатын ата-аналар. ... да бір ... ... ... ... сала ... осы ... өз отбасында
жылдам және мақсатты түрде іске асыруға кіріседі.Тіпті осындай тәрбиелеу
мақсаттардың, яғни ... ... бір ... ... ... ... болады.
Кейбір ата-аналар Никитиндер жанұясының тәрбиелеу идеологиясын
ұстанады, яғни баланы сәби ... ... ... ... ... ... жүзіп үйрену» тактикасын қолданады. Басқа жанұяларда бәріне
рұқсат беру және ... ... ... ... ... ... ... жүйелерінің әр қайсысының өзіндік бір құндылығы,
пайдылылығы және ... ... ... ... ... ата-аналар осы
тәрбиелеудің бір ғана әдісіне толықтай бағынып кетіп, бала ... ... ... бала үшін ... ұмытып кетеді. Бір қызығы, тәрбиелеудің
«жүйені ... ... ... сақтайтын ата-аналар ұқсас болады. Олардың
ортақ ерекшелігі бар, ол өз баласының психикалық ... ... ... ... ... ... балаларын қалай тәрбиелейтіні
жайлы баяндап береді.
Тәуелсіздік мәселелері егер тәрбие ... ... ... ... ... мотивтеріне бағынатын болса, онда бұдан тәрбиелеу
процесі мүлдем күрделенуі мүмкін. Бұрынғы тәжірибе ықпалымен адам санасында
өте жоғары деп ... ... ... ... ... ... бір ... қажетті, өмірде маңызы бар деп ... ... ... Мұндай жағдайларда ата-аналар өз балаларында да ... ... етіп ... ... Мысалы, ата-аналар
өзінің ұлының немесе қызының мейірімді, ақ көңіл ... өсуі ... ... қасиеттері баласының индивидуалдық, өзіне ерекше тән қасиеттеріне
қарама-қарсы келгенде баланың тәуелсіздік мәселесі одан ... ... ... ... ... жұбайлар болашақ өмірлерін болжай
отырып, жанұямен серуенге шығу, кемемен ... ... ... ... өздерінің балаларын ұл болса екен деп ... Егер ... ... қыз ... ... қыз ... ... ер баланың
қылықтарын істеуге, спорттық жаттығулар жасауға бейімдеп, оған ұл ... атын ... қыз ... ... тән ... ойнауына қарсы болып,
баланың психологиясына кері әсер етіп, оны ауруға душар етуі немесе болашақ
өміріне кері әсер етуі ... Бұл ... қыз ... тек ұл ... ... ... ол болашақ әйел адам ретінде дұрыс қалыптаспайды.
Екіншіден, ата-анасы өз баласына оған жат қасиеттерді «күшпен» ... өз ... ... ... ... еместігін ұмытып кетеді. Ал бұл
баланың дамуна өте қауіпті болуы мүмкін.
Жоғары құндылықты ... ... ... ... да ... ... Он ... ұл баланың анасы балсының 5 жастан ... ... ... ... ... ... сұрап
барған. Баласы жауап берер ... ... ... ... ... Ол кез ... ... жауап берер алдында біраз ойланып,
кейін барып жауап қайтарады. Бұл баланың ... ... ... ... бала өте жақсы оқиды. Бірақ ол бәрібір кез келген сұраққа белгілі
бір үзілістен кейін жауап ... ... ... ... оған ... ... ... болып шықты. Оның себебі, ата-анасы баласын
мейірімге, кешіре білуге, балаларға зиян ... ... ... ... ... ... ... қандай адам етіп тәрбиелеуді өздері
алдын-ала белгілейді. Әр отбасында тәрбиеде қолданатын ... де ... әр ... аз да ... ... өмір тәжірибесі, әдет, дағдылары,
құмарлығы мен қызығулары қалыптасады. Сол себептен ... ... мән ... ... әр ... ... мен ... ахуалдарда
өзін ұстаудың нормаларын, мінез-құлқын реттеудің өлшемдерін меңгереді. Ата-
ананың үгіт-насихаты, түсіндіруі, олардың ... ... ... ... ... арқылы балалардың әдеті, мінез-құлқы, жақсы-
жаманды бағалау уәзіндегі (критерий) қалыптасуымен бірге қандай қылықтары
үшін ... ... не үшін ... ... пен ... ... ... отбасы мүшелерінің сөзі, мінез-құлқы ғана емес, ондағы қоршаған
заттар да әсер етеді. Үйде кітап көп ... ... ... мен
шешесінің ұстағаны қағаз, қалам, оқығаны кітап болса, баланың да көз ашып
көргенінің қаншалықты ... ... ... ... де айтылады. Жалпы, тәрбиелеу әдістері педагогика сана-
сезіміне ... ету, ... ... ... ... ... ету арқылы баланың өзіне сенімін нығайту
• Ықпал ету арқылы баланың ... ... ... ету ... ... ... ояту
Гуманизм, табиғатпен үйлесімділік, халықтық, еңбекте тәрбиелеу,
сезімталдық, тәрбиенің ... мен ... ... ... бала
тұлғасына ілтипат пен құрмет-бұлар ұрпақ тәрбиелеудің халықтың жетекші
бастамалары жүйесін құрайды. Бұл ... ... ... ... ... яғни оның ... ортада өсіп жетілуін, туған ... ... ... ... ... ... мен әдет-ғұрыптар арқылы
тәрбиелеуін қамтамасыз етеді. Бұл халықтық тәрбиенің және оның ... ... ... ... оның ... ... және
ұйымдастыру әдістемесін анықтайды.
Қазақ халқының отбасындағы ... ... тән ... ережесі
ұрпақтың ауыз бірлігін бірі жолына қарай құрмет көрсетуі ішкі жан сезімінің
сүйкімділігін, мінез-құлық ережесінің қалыптасуының ... ... ... баланың бала болып өмір сүріп кете салуы да оңай емес.
Үлкен күтім, жылы алақан, қамқор әке, әже, ана ... ... ... ... келе ... ... ... қарт мүшелерін қадірлеп, сый-құрмет
көрсетеді.
Әрбір отбасы ұлы мен қызына жеті ... ... ... ... ... ... ... Жеті атасын білген ұл, жеті рулы елдің қамын жер. Бала
тәрбиесіндегі жеті ... білу ... ... ... керек деген сөз. Ал
«шежіре» деп кімдерден ... ... ... өрбігенін баяндайтын атадан
балаға мирас болып келе жатқан деректерді айтады.
Қазақтың отбасында баланың өмірінде сабақ боларлық ... ... ... мақал-мәтелдерді орынды жерде пайдалана білу, ... айта ... асыл ... ырымдар, тиым сөздер айтуды әдетке
айналдыруға ерекше мән берген.
Баланың адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу дегеніміз-жан жақты ... ... ... өз ... адам баласына тән барлық жақсы, жағымды
қасиеттерінің ... өз ... ... ... да ... ... ... адамның мұндай ізгі-тілегі, арманы орындала ... ... ... ... әр түрлі қабілет, әр түрлі мүмкіндік беруі
болса; Екіншіден, әркімді қоршайтын орта оған өз ықпалын жасамай ... ... адам ... өз ... ... ... оған да ортаның
әсері тимей қоймайды.
Баланың ақылын тәрбиелеу оның танымдық қабілеттерін ... ... ... ... кеңдігі мен сезімталдығын, байқағыштықты, естің
түрлерін жаттықтыруды, ... ... ... талап етеді. Мәселен,
жұмбақтар халық педагогикасында осы ... ... ... аса құнды
дидактикалық материалы болып табылады. Олар баланың ойлауын дамытуға ықпал
жасайды, оларды қоршаған ортаның түрлі ... ... мен ... ... ... және де сол зат ... жайлы материалдардың
молдығы (мәселен, жалпы адам туралы, адамның жекелеген дене мүшелері: бас,
ми, көздер, тістер, шаш, тіл, ... ... ... ... және ... туралы айтылатын жұмбақ мол) затқа (құбылысқа) соғұрлым кеңірек
сипаттама беруге мүмкіндік береді.
Ата-ананың ... ... ... ... Баланы дұрыс тәрбиелеуге ынтасы
• Адамгершілік бағытты ұстануы
... ... ... ... Әке мен ... өзара сыйластық қарым-қатынасы
• Балалардың арасында ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынаста болуы
Отбасылық тәрбие дегеніміз-ата-ананың ... ... және ... ... ... ... қалыптастыру үрдісі. Ұстын дегеніміз-
қандай да бір теорияның, ілімнің, дүниетанымның, теориялық бағдарламаның
түпкі ... ... ... ... бар:
• Мақсат белгілеу
• Тәрбиенің әлеуметтік бағдары
• Тәрбиенің өмірмен ... ... ... ... және ... ... ... мен қоғамдық тәрбиенің бірлігі
• Тәрбиелеу үрдісінің өзгергіштігі және басымдылығы
• Бала ... ... ... ... ... ... ... араласуы
Тәрбиелеу әдістерінің түрлі классификациясы бар. Отбасылық ... ... ... ... Сендеру
• Тіршілікті ұйымдастыру
• Түзету
• Марапаттау және жазалау
Әлеуметтік қызметкер-отбасымен тәрбие жұмысын жүргізетін ... ... ... ... ... әлеуметтік көмек
берудің түрлері мен нысандары байқалады. Отбасына социумда жан-жақты көмек
беруге маманданған әлеуметтік ... типі кең ... ... ... ... ... типі әр жастағы отрядтар мен ... ... көп ... және ... ... жұмыс
тәжірибесі негізінде пайда болды.
Отбасы, үй, қауым, отбасылық-көршілік қауым саясат, ... ... ... сала ... ... ... ведомстволық мекемелер,
қоғамдық ұйымдар отбасына, социумдға қарай бұрылып, ашық жүйе ретінде жұмыс
істейді.
Жеке ... ... ... ... жүйесінде делдал бола
отырып, әлеуметтік қызметкерлердің институты ... ... ... ... балалар мен ересектер арсында ізгіліктік, дұрыс
қатынастардың ... әсер ... ... ... ... тәрбие –сауықтыру
міндеттерін басым қойып, халықтың барлық ... ... ... ... ... емес) жұмыс жүргізуге бағытталған. Ол клиент
қашан өзі келеді деп отырмайды. ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғамен өзі «байланысқа» шығады. Ол
«әлеуметтік диагноз» ... ... дене ... жас ... ... оларды микросоциумыны, қызығу әлеміне, ... ... ... енеді, оң және теріс нәрселерді, кейін әлеуметтік
қызметкер өзі ... ... ... құқықтық, экологиялық
проблемелерды анықтайды, клиенті тұратын ... ... ... Қарапайым қызметкерге қарағанда әлеуметтік қызметкердің ролі
ең алдымен білім беру ... ... оның ... ... беру ... ... Әлеуметтік көмеуктің бағыты белсенді болуы керек ... ... ... ... клиенттерді тартуы қажет.
Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... туралы емес) туралы мәлімет пен оның ерекшеліктері, адамдардың
тіршілігінің осы саласында ... ... ... ... ... ... ... олардың ата-аналарымен,
ересектермен, тұрғындармен отбасы-тұрмыстық микроортада және ... ... ... ... және ... ... ... мәдени-сауық, дене шынықтыру-сауықтыру, еңбек,
ойын және балалар мен ересектердің социумда техникалық, көркем шығармашылық
және шығармашылықтың басқа да түрлерін ... ... ... қызметі барлық жастағы балалар мен
ересектермен жүргізіледі; ... ... ... ... ... ... ... институттарының өзара әрекетін, қоғамның,
отбасының, жеке тұлғаның тәрбиелік функциясын белсендіруді көздейді.
Әлеуметтік ... ... ... мен ... ... мүмкін болатын және мақсатты «араласуды»
Қамтамасыз етеді, отбасы мен басқа да тәрбиелеу ... ... ... мен ересектер арасындағы байланыстырушы жік, делдал «үшінші
тұлға» ролін атқарады, жеке тұлғамен және қоғаммен ... ... ... ... және ... бағдар алу кезеңінде көмектеседі,
балалардың қоғамдағы құқықтарын қорғайды.
Әлеуметтік қызметкер ... ... ... Ол үйретпейді,
басқармайды, билік ... ... және ... ... Ол қызықты,
тартымды, қызмет жасауға жағдай жасайды; ... ... ... мәдениетті меңгеруге тартады, топта ... ізгі ... ... көмектеседі. Ол үшін балалармен бірге болудың,
оларды сезіну және білудің ... зор. Ол ... ... ... ... ... микроортаның әсерінің бағытын, отбасыфның, көршілер
ортасының, құрбыларының ерекшеліктерін, ересектердің ... және ... ... Әлеуметтік қызметкер бірлескен қызмет
қатысушысы, сонымен қатар ... ... ... ... ... өзара тең деңгейде, диалог негізінде құрады.
Қорытынды
Сонымен, әлеуметтік жұмыстың мәнінің өзі қайғыға ұшыраған, әлеуметтік,
психологиялық, адамгершілік сияқты ... ... бар ... ... ... талап етуден тұрады.
Мұндай адамдармен жұмыс істей отырып, әлеуметтік педагог жеке ... ... ... ... ... ... ... қайғыра білу
сияқты белгілі – бір қасиеттерге ие болуы керек.
Бірақ, біз әлеуметтік педагогтың тағы бір ...... ... ... себебі, өз қарамағындағыны тауқіметінен “ шығарып алып”,
қалыпты өмірге “алып келе” алмаса, бұл мамандықтың мәні жоқ.
Жастармен жұмыс ... ... ... үшін бұл ... ... ... ол болашаққа ұмтылған, жас ... ... ... ... Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев
өзінің бір еңбегінде былай деген еді: “Біздің жас ... ... ... біздің балаларымыз бен немерелеріміз де онымен бірге өсіп
келеді. Олар жақсы білімді, тамаша ... бар, өз ... ... ... ... ... Олар аталар мұрасын сақтай отырып, ... ... ... ... ... болады. Олар қазақ ... ... ... де, ... тілін де бірдей ... ... Олар ... өмір сүрген, гүлденген, жедел дамыған, бүкіл әлемге белгілі ... ... ... ... ... ... жастардың қалыптасуы үшін республиканың
әлеуметтік педагогтарының еңбектері ... рөл ... ... үйлесімділік, халықтық, еңбекте ... ... ... мен ... ... ... ... ілтипат пен құрмет-бұлар ұрпақ тәрбиелеудің халықтың ... ... ... Бұл ... ... ... ... қояды, яғни оның дағдылары ортада өсіп жетілуін, туған тілінде
оқып, мәдени, тарихи, рухани ... ... мен әдет ... арқылы
тәрбиелеуін қамтамасыз етеді. Бұл халықтық тәрбиеніңжәне оның құрамды
бөлігі-отбасы ... ... ... оның мақсаты, мазмұнын ... ... ... ... ... ... өзіне тән тәрбиелік ережесі
ұрпақтың ауыз бірлігін бірі ... ... ... ... ішкі жан ... ... ... қалыптасуының негізгі шарттары.
Дүниеге келген баланың бала болып өмір сүріп кете салуы да оңай емес.
Үлкен күтім, жылы алақан, қамқор әке, әже, ана ... ... ... ... келе ... балалар отбасының қарт мүшелерін қадірлеп, сый-құрмет
көрсетеді.
Әрбір отбасы ұлы мен қызына жеті ... ... ... ... ... баулуға тиіс. Жеті атасын білген ұл, жеті рулы елдің қамын жер. ... жеті ... білу ... ... ... ... ... сөз. Ал
«шежіре» деп кімдерден кімдердің туып, қалай өрбігенін баяндайтын атадан
балаға мирас болып келе ... ... ... ... баланың өмірінде сабақ боларлық жекжат, жұрағат
сияқты сөздерді, мақал-мәтелдерді ... ... ... ... ізгі
тілектерді айта білу, асыл сөздер, ырымдар, тиым ... ... ... ... мән ... ... екі-үш жүзжылдық ішінде өзгеруі жөнінде келесідей
қорытынды жасауға болады.
Біріншіден, отбасылық ... ... ... ұстыны
тән бұрынғы «дәстүрлі» отбасы орнына отбасылық-топтық құндылықтардың жеке
бастық ... ... ... туыстықтың әлеуметтік-
экономикалық қызметтен бөлінуі мен ... жеке ... ең ... ... ... келеді.
Екіншіден, үйдегі, отбасындағы және жұмыстағы түсініспеушілік, бір
жағынан, отбасы ... ... ... ... ... ... ортадағы қатынастардың жақсыздануы арасындағы қарама-қарсылықтың
туындауына себеп болады. Алайда уақыт озған ... ... ... бір-
біріне жеке тұлға ретінде емес, отбасы ролін атқарушының қарапайым ... ... ... ... ... қатынастар формальды, құралдық
және жақсыз ... ала ... ... ... ... ... ... «байланысқандығы» және осыдан туындайтын әлеуметтік әлсіз
ұтқырлықтың орнына балалардың шығу тегіне тәуелді болмауы және ... ... оның ... тыс ... ... жеке ... ... келді.
Бүгінгі таңда мемлекет тарапынан отбасы қатынастарына, ... ... бала ... ... көп ... ... Жалпы
мемлекет жағдайы төмен болса, онда отбасының да жағдайы нашарлайды.
Осы мәселеге байланысты елбасымыз 2005 жылы ... ... ... ... ... және ... жедел жаңару
жолында» деген Жолдауында «Ана, бала және аға ұрпақ» ... ... ... атап ... ... ... ... мәселесі-қоғамның ең бір
әлсіз қорғалған мүшелерінің: балалардың, олардың аналарының және ... ... ... қамтамасыз ету. Мемлекет бұл мәселелерді шешу үшін
қаражат аямайтын болады. Біз балалар мен жүкті ... ... ету ... ... шаралар қабылдадық, енді оларды іске
асыратын боламыз».
Пайдаланылған әдебиеттер
1. ... ... ...
педагогикалық жұмыс” – Астана – 2005 ж.
2.А.Н. Агафонов, Қ.Н. Меңлібаев “ Жастармен жүргізілетін әлеуметтік
жұмыстар” – ... 2005 ... ... ... адам ...... 1984 ... Ибадуллаев “Отбасы және жастар” – Қазақ тарихы – 2007 ж.
5. Ж.Жаназарова “Социальная работа с семьей” – ... ... ... ... и ... ... ... Г.Г.Черная.,Астана-2005
2.Социальная работа: учебное пособие. Курбатов В.И., Москва-2007
3.Социальная работа с семьей: учебное пособие. Е.И.Холостова., ... ... ... Л.В., ... ... ... ... Қайнар баспасы-1996
6.Педагогика. Ж.Әбиев, С.Бабаев, А.Құдиярова., ... ... ... тарихы мен философиясы: оқу құралы.Тұрғынбаев Ә.,Кенжебаев ... Т., ... ... ... ... Оқу ... Алматы-2003

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Отбасы және балаларға әлеуметтік көмек67 бет
Бас миы мен ішкі ағзаларға темекі шаңымен пестицидтердің жекеленген және қосарланған әсері99 бет
Отбасындағы қарым-қатынас психологиясы92 бет
"тірек- қимыл жүйесі, жас ерекшелігі. баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар."20 бет
"тірек-қимыл жүйесі,жас ерекшелігі.баланың жеке басына қойылан гигиеналық талаптар"9 бет
1. Тірек-қимыл жүйесі және оның жасқа байланысты ерекшелігі. 2. Баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар.3. Балалардың дене тәрбиесін ұйымдастырудың күнтізбелік жоспарын жасау5 бет
Азаматтық – құқықтық қатынастың мазмұны және түрлері6 бет
Азаматтық – құқықтық қатынастың мазмұны және түрлері туралы12 бет
Азаматтық-құқықтық қатынастың түсінігі мазмұны және түрлері72 бет
Ана мен баланың денсаулығы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь