Мектепалды даярлық топта оқиғалы - рөлді ойындарды ұйымдастыру мен өткізу

І. Кіріспе бөлім 3

ІІ. Негізгі бөлім

2.1 Мектепалды даярлық тобында ойынның тәрбиелік мәні мен кезеңдері 5

2.2 Мектепалды даярлық тобында өткізілетін оқиғалы.рөлді ойынның түрлері, мазмұны мен әдіс.тәсілдері
11

2.3 Мектепалды даярлық топта оқиғалы . рөлді ойындарды ұйымдастыру мен өткізу
15

2.4 Мектепалды даярлық топта математика сабағында оқиғалы.рөлді «Дүкен әлемі» ойынын ұйымдастыру
21

ІІІ. Қорытынды бөлім 24

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 26
Өзектілігі: Ойын балалар үшін айналадағыны танып-білу тәсілі болып табылады. Оның негізгі ерекшелігі: балалар үн-түнсіз ойнамайды, тіпті, жалғыз болғанның өзінде де сөйлесіп жүреді. Ойын процесінде сөйлесу үлкен рөл атқарады. Сөйлесе жүріп, балалар пікірлесіп, әсер алысады, ойынның түпкі ниеті мен мазмұнын анықтайды. Ойын - бала үшін нағыз өмір. Ойын әрекетінде баланың психикалық қасиеттері мен жеке басының ерекшеліктері әлдеқайда тез қалыптасады, яғни ол арқылы бала білім алады. Бала зейінін қажет ететін, әдейілеп ұйымдастырылған ойындар бүлдіршіннің ақылын, дүниетанымын кеңейтеді, мінез-құлқын, ерік-жігерін сомдайды.
Дидактикалық ойындар балаларды ұйымшылдыққа, достыққа, әдептілікке, мейірімділікке, үлкендерді қадірлеуге, құрметтеуге баулиды. Балалар алған білімдерін ойын барысында көрсете білуге, бір-бірімен қарым-қатынас жасауға, әділ болуға, қиындық кезінде көмектесуге, өз ойларын жеткізе білуге, қиялының дамуына, қиындықты ақылмен жеңе білуге жаттығады. Ойын барысында балаларды анық, асықпай сөйлеуге және айтқан сөзді, сөйлемді дұрыс түсініп, қабылдай білуге, байланыстырып сөйлеуге дағдыландыру. Баланың ойыны ересек адамдардың еңбегіне еліктеуден өрістеп, бара-бара шын мәніндегі еңбекке айналады. Осының бәрі баланы мектепке даярлайды.
Ойын – балалар үшін қоршаған ортаны танып-білудің ең жеңіл де ұтымды тәсілі. Сюжетті-рөлді ойынның ерекшелігі сол, оны балалар өздері жасайды. Мысалы, «Дүкен» ойнағанда балалар сатушы мен тұтынушының, «Кітапханада» кітапханашы мен оқырман, «Отбасыда» әке мен бала немесе ана мен бала, «Емхана» ойынында дәрігер мен науқастың әрекеттеріне еліктейді. Көптеген балалар дәрігерлерден қорқады. Бала санасында дәрігерлердің жағымды бейнесін құруға көмектесетін – «Емхана» ойыны. Ол үшін емделуші мен дәрігер рөлдік ойынын пайдаланамыз. Дәрігер міндетті түрде ақ халатта болуы керек және тәрбиешінің өзі болғаны абзал. Келесіде дәрігер мен науқастың рөлдерін ауыстыруға да болады. Оған заттар дайындалады: дәке, мақта, дәрілер, т.б. Балаларға ойын барысында шын дәрілерді, инесі бар шприцті беруге мүлде болмайды, тіпті, бала тәрбиешілердің көз алдында болса да рұқсат етілмейді. Қазіргі кезде дүкендерден «Емхана» ойынына арналған көптеген ойыншықтарды кездестіруге болады. Олар пластмассадан жасалған және өте қолайлы.
Балаларға «103» жедел жәрдемге қоңырау шалуды үйрете отыра, ойын барысында ненің қауіпті және ненің қауіпсіз екенін түсіндіріп отырамын. Қуыршақтың іші ауырған болса, ең алдымен себебін анықтап аламыз. Себептері мынадай болуы мүмкін: қол жумай тамақ ішуі, жемістер мен көкөністерді шала жуып жеуі, кез келген затты ауызына салуы сияқты жайттар. Аю аяғын жарақаттап алған болса, жол үстінде ойнауы, оның абайсыздығы, т.б. Мұның тигізер кесірін де айта кету артық етпейді. Мысалы: олар енді ұзақ уақыт ауруханада жатады. Кей жағдайларда мүгедек болып қалу қаупі де бар деп түсіндіре кеткен жөн. Осы ойынды ойнау барысында балалар дұрыс, қате әрекеттерді ажыратуға үйренеді, мейірімділік, қайырымдылық, жанашырлық, қамқорлық сияқты сезімдері оянады.
5. Қазақстан Республикасының Білім беруді дамытудың 2011-2020 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы.
6. «2015-2016 оқу жылында Қазақстан Республикасы жалпы білім беру ұйымдарында ғылым негіздерін оқыту ерекшеліктері туралы» әдістемелік нұсқау хат негізінде.
7. «Отбасы және балабақша» журналы, 2004ж. №4.
8. «Отбасы және балабақша» журналы, 2009ж. №1.
9. Абдраманова Г. Б., Байзулдаева Г. О. Сюжеттік-рөлді ойындар және оны ұйымдастыру әдістемесі. Молодой ученый, 2015. №7, 2.
10. Баймуратова Б. Мектеп жасына дейінгі балалардың тілін дамыту әдістемесі. 2007ж
11. Бала танымын ойынмен дамыту. Отбасы және балабақша. 2002, №1.
12. Балалар өміріндегі сюжетті-рөлді ойындардың орны. Отбасы және балабақша. 2012, №4
13. Егенисова А. Мектепалды даярлық тобы. Бастауыш мектеп. 2008, №5
14. Керімбаева Р. Рөлді ойынның түрлері. Бастауыш мектеп 2008, №3
15. Қазақ бала-бақшаларындағы тәрбиелеу, оқыту мазмұнын жаңарту тұжырымдамасы. Алматы, 1991.
16. Қалменова Г. Мектепалды даярлық тобы. ХХІ ғасыр мектебі. 2001, № 4
17. Қисықова Б. Рөлдік ойындардың оқу процесінде алатын орны. Ұлағат 2004, №4
18. Қоянбекова С. Ойын мақсатын талдау және оның мәні. Қазақстан мектебі, 2002.
19. Құрманалина Ш., Өміртаева Р.Қ. Математикадан дидактикалық ойындар мен қызықты тапсырмалар. Алматы «Атамұра» 1997 ж.
20. Меңжанова А.К. Мектеп жасына дейінгі балаларды көркем әдебиет арқылы тәрбиелеу. Алматы, Мектеп, 2006ж.
21. Момбекова Р. Ойын түрлері Бастауыш мектеп 2011 №4
22. Нұрғаева Г. Ойын сабақ. Бастауыш мектеп. - 2001. - №7.
23. Тәлімгермен кеңес, жұмысты қорытындылау 2012 мамыр Тәжит М
24. Тұрғынбаев Б.А. Кіші жастағы оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту. Алматы, 2005ж.
25. Шайхина Ж. Ойын арқылы бала тілін дамыту. Отбасы және балабақша. 2009 №2
        
        Жоспар
|І. Кіріспе бөлім |3 |
| | ... ... ... | |
| | ... ... ... тобында ойынның тәрбиелік мәні мен кезеңдері |5 |
| | ... ... ... ... ... ... ойынның | |
|түрлері, мазмұны мен ... |11 |
| | ... ... ... ... оқиғалы - рөлді ойындарды ұйымдастыру | ... ... |15 |
| | ... ... ... ... ... сабағында оқиғалы-рөлді «Дүкен| |
|әлемі» ойынын ұйымдастыру |21 |
| | ... ... ... |24 |
| | ... ... ... |26 ... ... бөлім
Өзектілігі: Ойын балалар үшін айналадағыны танып-білу тәсілі болып
табылады. Оның негізгі ... ... ... ... ... ... өзінде де сөйлесіп жүреді. Ойын процесінде ... ... ... ... ... ... пікірлесіп, әсер алысады, ойынның
түпкі ниеті мен мазмұнын анықтайды. Ойын - бала үшін ... ... ... ... ... ... мен жеке ... ерекшеліктері
әлдеқайда тез қалыптасады, яғни ол арқылы бала ... ... Бала ... ... ... ұйымдастырылған ойындар бүлдіршіннің ақылын,
дүниетанымын кеңейтеді, мінез-құлқын, ерік-жігерін сомдайды.
Дидактикалық ... ... ... ... ... ... қадірлеуге, құрметтеуге баулиды. Балалар алған
білімдерін ойын ... ... ... ... ... әділ болуға, қиындық кезінде көмектесуге, өз ойларын ... ... ... ... ... жеңе білуге жаттығады. Ойын
барысында балаларды анық, асықпай ... және ... ... ... түсініп, қабылдай білуге, байланыстырып ... ... ... ... ... ... ... өрістеп, бара-бара шын
мәніндегі еңбекке айналады. Осының бәрі баланы мектепке даярлайды.
Ойын – балалар үшін қоршаған ортаны танып-білудің ең ... де ... ... ойынның ерекшелігі сол, оны балалар өздері ... ... ... ... ... мен ... «Кітапханада»
кітапханашы мен оқырман, «Отбасыда» әке мен бала ... ана мен ... ... дәрігер мен науқастың әрекеттеріне еліктейді. Көптеген
балалар дәрігерлерден қорқады. Бала ... ... ... ... ...... ... Ол үшін емделуші мен дәрігер
рөлдік ойынын пайдаланамыз. Дәрігер міндетті түрде ақ халатта болуы ... ... өзі ... ... ... ... мен науқастың рөлдерін
ауыстыруға да болады. Оған заттар дайындалады: дәке, мақта, дәрілер, т.б.
Балаларға ойын ... шын ... ... бар ... ... ... тіпті, бала тәрбиешілердің көз алдында болса да рұқсат етілмейді.
Қазіргі кезде дүкендерден «Емхана» ойынына арналған көптеген ... ... Олар ... ... және өте ... «103» ... жәрдемге қоңырау шалуды үйрете отыра, ойын
барысында ненің қауіпті және ... ... ... ... отырамын.
Қуыршақтың іші ауырған болса, ең алдымен себебін анықтап аламыз. Себептері
мынадай болуы ... қол ... ... ... ... мен ... ... жеуі, кез келген затты ауызына салуы сияқты жайттар. Аю аяғын
жарақаттап ... ... жол ... ... оның абайсыздығы, т.б. Мұның
тигізер кесірін де айта кету артық ... ... олар енді ұзақ ... ... Кей ... мүгедек болып қалу қаупі де бар ... ... жөн. Осы ... ... ... ... дұрыс, қате
әрекеттерді ажыратуға үйренеді, мейірімділік, қайырымдылық, жанашырлық,
қамқорлық сияқты сезімдері оянады. 
Міне, осындай және басқа да ... ... ... ... қабілеті қалыптасады, балалар өзін-өзі танып, ойы ... ... ... ... қарым-қатынасқа үйренеді.
Мақсаты: мектепалды даярлық тобында оқиғалы-рөлді ойындарды
қолданудың бүгінгі жай-күйін ... ... ... ... ... ... рөлдік ойындарды ұйымдастырудың ең тиімді жолдарын табу,
оларды сабақ үдерісінде пайдаланудың ... ... ... ... ... тобында оқиғалы-рөлді ойындарды қолдануды
теориялық тұрғыдан қарастыру және оның тиімділігін анықтау.
2. Сабақ барысында ... ... ... жетістіктерге әкелетінін
дәлелдеу
3. Мектепалды даярлық тобында ... ... ... ... ... мен сөйлеуін дамыту жолдарын көрсету.
Зерттеу объектісі: Оқиғалы-рөлдік ойындар, рөлде ойнау туралы ... ... ... ... оқиғалы-рөлдік ойындарды
ұйымдастыру.
ІІ. Негізгі бөлім
2.1 ... ... ... ойынның тәрбиелік мәні мен кезеңдері
Мектепалды даярлық топ балаларының тілін дамытуда ... ... Ойын ... ... тілі ... бір ... бейімділігі,
қызығушылығы артады. Ойын әрекетінің қызықты болуын қамтамасыз ... ... ... ... ... басты нәрсе: білім,
әрекет, қарым-қатынас. Міне осы ... ... ... ... тіл
байлығын дамытуда пайдаланылатын ойын түрлерін төмендегідей жүйелеуге
болады:
- Мазмұнды ... ... ... ... мектеп, аурухана,
ұшқыштар, мал фермасы, құрылысшылар, темір жол, теңізшілер.
- ... ... ақ ... көк ... ... ... таяқ, жаяу көкпар, ормандағы аю, ... пен ... мен ... ... ... ... соқыр теке, т.б.
- Дидактикалық ойындар: заттардың түсін анықта, ... ... ... тап, ... тап, ... ... әр ... тап, түсті ретке келтір, дәл тауып айт, тігін шеберханасы,
тез ... ... мына ... ... ... ... ... Құрылыс ойындары: лото және басқа конструкторларды пайдалану.
- ... ... ... ... ... оқылған
ертегі, әңгімелерді рөлдерге бөле отырып орындау.
Осы ойын ... ... мен ... ... тоқтала
кетемін. Рөлдерге ену ойындары балаларға таныс ертегі, әңгіме ... Жан ... ... ... өздері орындауға талпынады. Бұндай
ойындарда ауыз әдебиеті үлгілері ... олар ... ... сезім, қуаныш, белсенділік, шығармашылық енгізеді, тілін ... ... ... ... ... ... рөл
атқарады.
Балалардың тілін дамытуда оқиғалы-рөлді ойындардың орны ерекше. Ойында
адамдар ... сан ... ... ... дүниетанымы, арман-
тілегі, болашаққа деген ... ... пен ... ... ... ... педагогикасында ойындар өте көп және мазмұндары ... да ... ... ... әрі ... Олар,
«Алақан соқпақ», «Аңдардың айтысы» т.б. Ауыз әдебиеті үлгілерін қолдана
отырып, балалармен сан ... ... ... ойнауға болады.
Оқиғалы рөлді ойындар баланың тілін ... қана ... ... қатар
оны жан-жақты тәрбиелейді. Баланы адамгершілікке, бірін-бірі ... ... ... ... ... жігерлікке,
шыншылдыққа тәрбиелейді.
Оқиғалы-рөлді ойын ретінде ауыз әдебиетіндегі кез ... ... бар ... ... әңгімелерді алуға болады.
Мысалы, «Аңдардың айтысы» атты ... ... ... ... ... онда аңдардың дауыстарын, қылықтарын бейнелеп, олардың
өздеріне тән ерекшеліктерін сипаттап көрсетеді. Мұның өзі хайуанаттар ... ... ... ... қабілетті, жеке және топтасып ән ... ... ... ... Ойын ережелерінің тәрбиеленуші үшін
тәрбиелік ... бар. Олар ойын ... ... тәрбиеленушінің
тәртібі мен іс-әрекеттерін, олардың өзара қарым-қатынасын бақылап, ерік-
жігерлерінің қалыптасуына ықпал етеді. ... ... ... ... мен ... ... арқылы жақсы-жаман ұғымдарын
қалыптастырады. Кімдікі ... ... ... Неге олай ... ... ... сияқты сауалдар арқылы балалармен ойнаған оқиғалы-рөлді
ойынды талқылап, қорытындысын балалар шығаруы керек.
Оқиғалы-рөлдіойындардың мазмұндық ... ... ... ... жағынан да мәнерлі әрі ... Ойын ... ... ... ... ... дүние танымының кеңеюіне, қоршаған ортаға
деген көзқарасын нақтылап, барлық психикалық ... ... ... Екіншіден ойын ережелерінде жеке тұлғаның қалыптасуына
әсер ... ... ... мән бар. Оқиғалы-рөлдіойындар тәрбиеленушіге
халықтық салт-дәстүр мен тұрмыстық ... ... ... ... ... ... ... дене тұлғасының дұрыс
қалыптасуына мүмкіндік жасайды. Төртіншіден, бала қиялын, ақыл-ойын, дене
қимылын дамытатын тәрбие ... ... ... ... баланың
тілін ширатады, ойын дамытады, зейінділікті, ұстамдылықты, ... ... ... ... ... әрекет
үйлесімділігін, өжеттілікті, тапқырлықты, шапшаңдықты, төзімділікті,
мергендікті, батылдықты дамытады.
Сонымен қатар, ... ... тек ауыз ... ... ... ... олар ... өмірі мен іс-
әрекеттерін қайталайды. ... ... ... Мысалы,
«Дүкенде», «Кітапханада», «Қонақта» және т.б. ... ... ... ... отырып, олар өз рөлін және ойын логикасын ... ... ... маңызын жоғары бағалай келіп,
А.С.Макаренко былай деп ... ... ... ... ... зор, ... үшін, еңбектің, жұмыстың, қызметтің қандай маңызы болса, нақ сондай
маңызы бар. Бала ойында қандай болса, ... соң ... да көп ... ... Сондықтан келешек қайраткерді тәрбиелеу алдымен ... ... ... ... ерекшеліктері-балалар үн-түнсіз ойнамайды.
Тіпті бала жалғыз болғанның өзінде де сөйлесіп ... Ойын ... ... ... рөл ... ... ... балалар
пікірлесіп, әсер алысып, ойынның түпкі ниеті мен мазмұнын ... ... ... ... ... ... ... туатын және
балалар жасайтын немесе ересектер ұсынатын ойын ережесі.
Оқиғалы-рөлді ойындар тренингтік сабақтардың өзегі іспетті. Гуманистік
бағыттағы ғалымдар ... ... ... ... ... ... ... көмек беруді мақсат етеді.
Оқиғалы-рөлді ойындардың психологиялық әсерімен балада:
Өз-өзіне деген сенімнің бекуі;
Этикалық және адамгершілік негізінде мінез-құлық, ... ... мен ... дамуы болатындай түрлері
жинақталып, іріктеледі.
Сонымен қатар, оқу ретіндегі ойын ... ... ... сақтауға байланысты, яғни олар: оқушылар әрекет ететін қиялдағы
жағдайдың, жоспардың болуы және ... ойын ... ойын ... ... ... Ойын бұл тек ұжымдық көңіл көтеру емес, бұл
оқытудың барлық міндеттеріне қол ... ... ... сондықтан ол
қандай дағды және икемділікті ... ... ... нені ... ... ойын барысында неге үйренгендігін білу қажет. Ойын оқушылардың ойлау
қабілетін күшейту қажеттілігін алдына қоюы ... ... ... ... үш ... ... Олар:
1. Дайындық кезеңі: дидактикалық материалдар жинақтаудан жинақталған
материалды ... ... ... ... ... ... ... ойындар міндетті түрде топтық, талдаумен аяқталады.
Талдау 2 ... ... ... ... ... ... та, адекватты
түсінігін қамтамасыз ету;
Коммуникативті іс-әрекет механизмдерін біліп, түсінуге, дағдылануға
мүмкіндік беру.
Оқиғалы-рөлді ... 2 ... ... және ... ... ... ... ойындардың мазмұны балалардың
өздерінің үйреншікті өмір ... ... ... ... ... тек алдын-ала рөлдер мен ... ... ... ... ең ... ... Ал ... әрбір баланың импрвизациялауға қабілетін, яғни спонтанды түрде ... ... ... ... сол рөл тұрғыдан диалог құра алуы мен вербалды емес
коммуникацияны қабылдап, меңгеруі талданып, зерттеледі. ... ... ұзақ ... ... етпейтін, тренинг барысында
өрістейтін түрлері қолданылады. ... ... ... ... ойын ... ... саласындағы мәселелерге ... ... ... мен ... ... ... ... импровизациялық ойын мазмұны құрастырылды. ... ... ең ... ... алып ... ... «Анасы мен Болат дүкенге
келді», «Сәуле үйде отырғанда есік қағылды», ... оның досы ... ... ... ... көшеде бір бейтаныс аға аты-жөнін,
үйінің мекен-жайын сұрады», «Гүлнар мен ... ... ... ... ... балалардың жас ерекшелігіне, қарым-қатынас ... ... ... орай ... ... спонтанды түрде бір оқиғалар
ойналып отырды. Мысалы, «Анар бүгін балабақшаға өзінің ең ... ... ... ... ... ... алайық. Тәрбиеші алдын ала ... ... кім ... да, ... ... да ... ешкімге бермеуін
тапсырады. Ол үшін Анар балалардың әрқайсысының ... ... ... ... ... Ал ... тәрбиеші бар мүмкіндіктерін пайдаланып
қуыршақты ... ... ... ... ... Бұл ойын ... ... түсінуге, тыңдауға, қарсы жауап таба алуға, ... ... ... ... сөзін өткізе алуға үйренеді. Рөлдік-
импровизациялық ойындардың әсерін талдау «кілттері».
Қарым-қатынас құралдарының қолданылуы, сөздік қор, ... ... ... мен ... ... ... ... қысым
жасау, манипуляцияның көрінісі;
Өзара әрекеттестік, өзара ... ... ... ... ... ... болды.
Ал оқиғалы-рөлді ойындардың алдын-ала даярланған сценарий қажет. Онда
ойынға ... ... ... ... ... жасау
позицияларының толық сипаттамасымен нұсқаулары құрастырылады.
Сюжеттік ойындар алдын-ала ойластырылып, бүкіл сабақтардың жоспарын
құруда ескеріледі. Бұл ... ... ... ... Сюжеттік
ойын типтік коммуникативті ситуацияларды, яғни балалардың баршасына дерлік
тән жағдайларды ... ... ... ойындарда күрделі
коммуникативті ситуациялар моделденеді. ... ... ... ... ... ... көп ... Оқиғалы рөлді ойын барысында
тәрбиеші көп кірісе бермеуі тиімді; ойын өздігінен ұйымдасатын болуы керек.
Рөлдік ... ... ... ... Себебі балалардың топ
ішіндегі ... ... ... ... ... ... ... позициялар, стратегиялар, инициатива коммуникация ережелерін біліп,
ситуацияларға талдау жасай алатын кезде ғана ... ойын ... 5-6 ... ... ойналатын сюжеттік ойынға 1-1,5 сағат уақыт
керек. Мүмкін ... ... ... ... ... ... ... Мұндай таспалар талдау жасағанда кейбір ойын ... ... ... ... ... ... жағдайларды
қарастыруда аса қолайлы.
Оқиғалы-рөлді ойындарды сипаттағанда ... ... ... ... ... ... өзара байланысты позициялардың ... ... ... ... ... «Әжесінің
Еркесі», «Қызғаншақ бала» ойындарының желісін ... ... Осы ... ... ... Бұл ... ... бала топтағы ойыншықтардан бір-
біреуден қолдарына алып, соның рөлінде, соның атынан өзінің ренжігенінде,
қуанғанда, өкінгенде, ... ... ... ұялғанда не
дейтінін, нені армандайтынын ортаға салады.
«Аңдардың әңгімесі». Әрбір бала ... ... ... ... ... ашулы арыстан, қорқақ қоян, аңқау қасқыр, батыр қоян, кекшіл кірпі,
маңғаз ... т.т. ... ... куә ... ... ... ... айтады.
«Әжесінің Еркесі» - бұл ойынға мынандай кейіпкерлер қатысады: Ерке,
әжесі, ағасы, інісі бірге ... ...... ... ... ... белсенді болу үшін әрбір кейіпкердің сөйлеген сөздерін, қылықтарын
байқап, бақылап, аңғарып отырады. Ойын сюжеті: ... ... ... ... ... қарым-қатынас жасайды. Анасын тыңдамайды, өз айтқанын
оларға ... ... ... мен ... бір бірімен өте тату. Бірақ
Ерке олармен де тату ойнай алмай, ... ... бола ... ... ... ... ... жүреді. Бір кездері Ерке әжесі, анасы,
ағасы, інісі, құрбысы танымастай өзгереді». Бұл ойын Р. ... ... ... ... ... бала» ойынының балаларға тақырыбы беріліп, ... ... ... орай ойын ... жасау ұсынылады.
Оқиғалы рөлді ойын кезінде тәрбиеші байқап, ... ... ... ... ... ... ... кейін сабақта балалардың жаңа қарым-қатынас дағдыларын,
біліктерін ... ... ... енгіземіз.
Бұл кезеңде әрбір баланың өзіндік ішкі потенциалы, коммуникативті іс-
әрекетке деген ішкі ... ... Бұл ... ... ... ... блок ... алған әсерін, яғни топтарының жоғары ұйымдастырушылық
көрсетуін, әрбір баланың коммуникативтілік деңгейін ғана ... ... ... ол ... бір ... тәсіл болады. Әрбір баланың
қарым-қатынасының жетілуі, ... бір ... ... ... ... дамуы белгілі болады.
2-ші блоктың 5-6 жастағы балаларға арналған тапсырмалары шығармашылық
негізде болады. Онда ... ... қою, ... ... ... тапсырмалары беріледі.
«Таңертең», «Түстен кейін» атты тақырыппен балаларға «үнсіз ... ... Оны- ... ... ... ... бастап
сәскеге дейінгі және одан ... ... және ... қарым-қатынасты
вебралды емес жолмен көрсетліп отыратын сюжеттік ойынның бір ... ... ... бас ... ... ... бірі ойналады. Екі ойынға да 20
минуттан уақыт беріледі. «Таңертең», «Түстен ... ... ... ... ... емес қарым-қатынас жасау техникаларының
жетістігін бақылауға мүмкіндік береді.
«Үнсіз» ... екі ... топ ... ойнайды. Бірінші шағын топ
балалар біріне-бірі ... ... ... бір ... құбылысының
рөлінде ойнай береді. Екінші шағын топ балаларды олардан өздерінің бейнесін
тауып алулары қажет. 10 ... соң ... кіші топ осы ... Бұл ойын ... ... ... ... – өзінен басқаларға бағытталса – баланың теріс,
жағымсыз деп ... ... адам ... ... ......... қарай бағытталса, баланың ұнататын, оңды
ситуациялары, адам бойындағы қылықтары.
- Ашықтықты, тұйықтықты бейнелейтінқимыл қозғалыстар болады.
- Оқиғалы рөлді ... ... өз ... ... ... ... ... өмірде біз балалардан «Өзім істеймін» дегенді ... ... да ... өз ... ... құқы ... Балалардың өз бетімен жұмыс істеуін ... ... ... ... келесі міндеттерін атқарады:
- Әр баланың түрлі ойын міндеттерін қоюдағы өз бетінше жұмыс істеуін
дамыту.
- Балаларды ... ойын ... шешу үшін әр ... ... өз ... ... ынталандыру.
Балалардың өз бетінше жұмыс істеуін ойын ... ... ... Мұндай күрделі жұмысты ұйымдастыруданақты бірізділік болу керек.
Бала жаңа бір ... ... ... оған ... ... ... Бұл кезде тәрбиеші ойын міндетін қоюға көмектеседі. Бала ... ... ... оған өз ... ... ... барынша
мүмкіндік беру керек.
2.2 Мектепалды даярлық тобында өткізілетін оқиғалы-рөлді ойынның
түрлері, мазмұны мен әдіс-тәсілдері
Оқиғалы ... ойын ... ... ... ... ... ... білім алушылар пікір айтуда мазмұнды жағына назар аударуға
мүмкіндік беретін ... ... ... және ... тіл ... ... ... ... ... ... рөлдік ойындардың түрін төмендегі кестеден көрінеді.
1-кесте. Оқиғалы - рөлді ойын түрлері
|Оқиғалы рөлді ойынның ... ... ... ... ... | ... ... қажетті сөздерді алады ... ... ... ... ... ... және өз |
|бақыланатын ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... эпизод ойналады |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ... топ ... ... ... ойын әлдеқайда қарапайым түрі болып табылады ... ... ... ... ... ... жағдайда балалар
базалық диалогпен танысады және оны өңдейді.
Белгіленген деңгейде бақыланатын рөлдік ойын ... ... ... ... ... ... ... және өз рөлдерінің
сипаттамасын алады. Мәселе мынаған ... ... ... тек ... ғана ... болады. Қалған қатысушылар
олардың әріптесі қандай мінез-құлық ... табу ... ... ... туралы тиісті шешім қабылдауы тиіс.
Еркін рөлдік ойынды жүргізген ... ... ... ... ... ... қалай дамуы тиіс екендігін шешу тиіс,
тәрбиеші рөлдік ойынның тақырыбын ғана атайды,ал содан кейін балалардан осы
тақырыптың ... ... ... әртүрлі жағдайларды құрастыруды
сұрайды.
Құрылыс ойыны - балалар әрекетінің бір түрі. Оның ... ... ... ... түрлі құбылыстарды және соларға байланысты ... ... ... ... ... ... бір ... сюжетті
рөлді ойынға ұқсас келеді. Және соның бір түрі деп қаралады. ... көзі ... ... ... ... ойын ... ... театрлар цирктер т.б. ірі ... ... ... олар ... ... құрылыстардың көшірмесін жасап, құр
бейнелеп қана ... ... ... ... ... ойын, жобалық
міндеттерінің өзіндік шешімін енгізеді.
Оқиғалы-рөлді ойындарға қойылатын негізгі талаптар. Қазіргі кездегі
мектепалды даярлық тобындағы ... ... ... жағдайын
модельдеу үшін рөлдік ойындарды пайдаланудың өзіне тиісті талаптары бар.
Олар:
1.Ойын оқу ... ... ... тапсырманы жақсы
орындауға қызығушылығы мен ұмтылысын тудыруы тиіс, оны қарым-қатынастың
нақты ... тең ... ... ... ... ... ... тұрғысынан да, нысаны жағынан да
жақсы дайындау,дәл ұйымдастыру қажет. Білім ... ... бір ... ... ... көздері жетуі қажет. Тек сонда ғана олардың
сөздері табиғи және шынайы болады.
3.Оқиғалы-рөлді ойынды бүкіл топ қабылдауы ... ... ... жағымды шығармашылық ортада жүргізіледі,
оқушыларда қанағаттану, қуаныш ... ... ... ойында білім
алушылар өздерін неғұрлым еркін сезінсе, олар ... ... ... ... ... өте келе онда өз ... деген
сенімділік сезімі,яғни әртүрлі рөлдерді ойнай аламын ... ... ... ... ... ... сөздік қарым-қатынасқа мүмкіндігінше
көп тиімділікпен ... ... ... ... алуы ... алады.
6. Тәрбиеші міндетті түрде рөлдік ойынға, оның тиімділігіне ... ... ... ол ... ... қол ... ... Тәрбиешініңтәрбиеленушілермен байланыс орната ... ... ... ... ... ... және талқылауды басқарудағы
және оқу-байланыс орнату жағдайларын құрудағы негізгі қызметті ... ... да ... ... ... ... оқу-сөйлеу жағдайлары рөлдік
ойындардың құрылымдық негізі ... ... ... үлгі ете
отырып, оқу-сөйлеу жағдайлары ... ойын ... ... ... ... ... жағдайларға қояды.
Сабақ барысында оқиғалы-рөлді ойындарды қолданудағы тәрбиешінің рөлі.
Оқушылардың көзқарасы бойынша оқиғалы-рөлді ойын – бұл ойын ... ... олар ... рөлдерден көрінеді. Мектепалды даярлық
тобындағы сабақ барысында тәрбиеші бірнеше рөл ... ... Онда ... ойындардағытәрбиешінің орны қандай? Ойын барысында тәрбиеші рөлі
үнемі өзгеріп отырады.
1. Бастапқы кезде ... ... ... ... жөн.
2. Біртіндеп олбақылаушы бола бастайды.
3. Кейде тәрбиешінің өзі де, басты ... ... ... ... болады, тек ол рөл топтағы тіл қатынасын ... ... ... ... ... ... ... ететін балаға жақындап,жұмысына жәрдем беруіне
болады.
5. Ойын барысында тәрбиеші баланың қатесін бірден түзетпейді, тек
білдіртпей өзіне ғана ... ... да, ... ... сол ... істейді.
6. Рөлдерді бөлу. Рөлдердің сипаттамасы түсіндіріліп ... ... ... ... ақ көңіл, адал, жалқау деп сипаттама беріледі. Бала
өзінің ойнайтын бейнесін тез елестету үшін ойын шарты ... және ... ... ... ... рөл ... көп ... да қажеті жоқ,
себебі бала өз рөлін шығару үшін жеке шығармашылық мүмкіншілігін көрсету
керек, ол үшін уақыт беру ... ... ... ... ... балалардың
қалауларына да ерік берген жөн. Өткізген ойынға қорытынды жасаған ... ... ... ... ... ... мадақтауда абай болғаны
жөн. Тәрбиеші позициясынан ... ойын оқу ... ... ... көрінеді,оның мақсаты оқушыларда сөздік дағдылар мен
икемділіктерді қалыптастыруға және дамытуға негізделеді.
Оқиғалы ... ... ... ... ... ... позицияларды
ұстанады:
1-сызба. Оқиғалы рөлді ойындарды қолданудағы тәрбиешінің рөлі
Бұл сызбада көрініп тұрғандай, сабақ барысында ... ... ... ... тура келеді. Олар біріңғай әлеуметтік
қатынастарға ... ... ... ... ... сабақты ұйымдастыру нысанына байланысты анықталады, мысалы, бақылаушы
рөлі, қарым-қатынас бойынша әріптес ... ... ... ... рөлі ... ... ойын баланы әлдейқайда икемді етеді, яғни тілдік мінез-
құлыққа шеберлікке қол жеткізе ... ол ... ... ... жаңа ... оңай ... ... міндеті - нақты материалдағы қажет ... ... ... дидактикалық материалды
дайындау: әрқайсысы үшін карточка ... ... ... ... ... айтуы тиіс міндеттер қою,болжамды жауаптар, ... ... ... уақытында оқушыларға қызығушылық білдіру және назар аудару.
Балалардың тілін дамытуда, сөйлеу ... мен ... ... ... ... ... нәтиже береді. Рөлді ойнап
тұрған бала өзін сол ... ... ... ... ... ... ... бойына сіңіреді. Мақал-мәтелдерді пайдалану
барысында әдеби сөйлеуге дағдыланады, сөздік қоры ... ... ... меңгереді.
Рөлдік ойындардың негізгі талаптары:
- Ойын балалардың тілге деген ... ... ... ең ... ... ... лайықты рөлді өзі тандап
алған жөн.Сонда ғана олардың ойыны да, тілі де нанымды және сенімді
шығады.
- Рөлдік ойындарға топ болып қатысқан дұрыс.
- ... өзін ... ... ... сезінетін болса, ол соғұрлым
қызыға ойнайтын болады.
Осындай шарттар бойынша дайындалған материалдар қолданылса ... ... ... ... ... орны ... Ойын ... тәрбиеші рөлі үнемі өзгеріп отырады.
- Бастапқы кезде тәрбиеші балалардың ынта-жігерін бақылағаны жөн.
- Біртіндеп ол бақылаушы бола бастайды.
- Кейде тәрбиешінің өзі ... ... ... ... болады, тек ол рөл топтағы тіл ... ... ... ... ... ... қажет ететін балаға жақындап, жұмысына жәрдем беруіне
болады.
- Ойын барысында ... ... ... түзетпейді,
тек білдіртпей өзіне ғана түртіп алады ... ... ... ... ... түсіндіріліп айтылады. Адам
туралы мәлімет берілсе: ақ көңіл, адал, жалқау деп ... ... ... ойнайтын бейнесін тез елестету үшін ойын ... ... ... ... ... ... көп айтудың
да қажеті жоқ, себебі бала ... ... үшін жеке ... ... керек, ол үшін уақыт беру керек.
Рөлдерді тәрбиеші бөледі, кейде балалардың қалауларына да ерік берген
жөн, себебі ... ... өзі ... соғаң орай өздеріде рөлді
тез тандайдьі. Өткізген ойынға қорытынды ... ... ... ... әсіресе, алғашқы мадақтауда абай болғаны жөн. Өйткені,
баланың ... ... ... алдымен жақсы жақтарын айтып, содан
кейін ғана кемшіліктерге тоқталу қажет.
Егер ... ... ойын ... ... ... ... алған жөн. Артынан балалармен бірге көріп, тыңдап ... ... ... ... ... ... ... мұнда
тәрбиеші ойынға дайындық кезіндегі жіберіп ... ... ... ... ... жол ... ... даярлық топта оқиғалы - рөлді ойындарды ұйымдастыру
мен өткізу
Ойынның түпкі ниеті – бұл балалардың нені және қалай ... ... ... ... «Аурухана», «Ұшқыштар», «Отбасы» ... ... ... ... ... – бұл оның жанды тұлғасын ... ... ... ... ... дамуын, көп
жақтылығынжәне өзара ... ... ... ... оны қызықты
етеді, ойнауға ықылас пен ынтаны қоздырады. Ойын ... ... ... ... мен ... ... ... және
реттейтін ереже белгілейді. Ойын - бала үшін нағыз өмір. Олай ... ... ... ... ... қажет. Ол балаларға жақын болуға,
олардың ойындарының сүйікті қатысушысы болуы ... ... ... ... ... Сондықтан аулада арнаулы
құрылыстар, ғимараттар (кемелер, автобустар) көптеген құрылыс материалдары
күректер, ... ... ... ... Ойын ... бірге сабақ
кезіндегі оқытумен де тығыз байланысты. Ойын ешқашанда ... ... тек оның ... ... өзгереді. Ойындар мазмұнына қарай,
өзіне тән ... ... ... ... ... қимылды ойындар, ұлттық ойындар болып бөлінеді.
Оқиғалы рөлдіойындар мектепке дейінгі балаларға тән, ең сипатты
ойындар ... ... Ол ... ... елеулі орын алады. Оқиғалы
рөлді ойындарының ерекшелігі сол, оны ... ... ... ... ... айқын өнерпаздық және шығармашылық сипатта болады. ... ұзақ та ... ... ... Оқиғалы рөлді ойында бейнелеу құралы
рөл мен ойын әрекеттері болып табылады. Мысалы, «Дүкен» ... ... ... мен сатып алушының әрекеттеріне, ал «Аурухана» ойынын
ойнағанда дәрігер мен науқастың ... ... ... ... рөлдер, ойын әрекеттері қандай да бір
әдеби шығарманың, ... т.б ... мен ... ... ... ... ... ұқсас. Драматизия ойынында балаға қандай болсын ... ... ... ол үшін ... шын ... ойын ... ... ойында заттарды ажыратып қана қоймай, сонымен қатар өзіне қандай
да бір рөлді алады да, соған сәйкес, іс-әрекет ... ... Өзін ... қорқынышты аңның орнына қояды, көбіне ересек адамдарды, ... ... ... бейнелейді. Айналасындағыларға қатысты
міндеттер - баласының ... ... ... ... қажет екендігін сезгендігі.
Өзге балалар одан алған рөлін дұрыс орындауды күтеді және ... ... ... ... ... бала ... заттары үшін ақша төлемей кетуге
болмайтындығын түсінеді. Дәрігер рөлі оны шыдамды болуға және ауруға талап
қоя ... ... ... ... ... пен ... ... өзі берген нұсқауларды емделушілердің орындауларын талап ... ... әр ... жас ... сай ... Ойын ... да, серуенде де өте қажет. Тіпті бала жай дем алып отырғанның
өзінде де ойын ... ... ... ... ... бақылауы осы
ойын үстінде көрініс табады.
Рөлдік ойынды пайдалану - мұғалім тарапынан үлкен дайындықты талап
етеді. ... ... ... ... ... ... ... болатын
көрнекіліктерді дайындау да тәрбиешінің міндетіне кіреді.
Рөлдерді үлестіру ... ... ... ... психологиялық ерешеліктеріне, олардың мінез-құлықтарына,
сонымен қатар ... ... ... ... ... ... Осы
аталғандардың барлығын ескере отырып, ... ... ... жаулап
алатын балаға қарапайым ... ... ... ал ... ... ... жүретін және пәнге аса қызығушылығы жоқ балаға мұғалімнің,
ата-ананың рөлін ұсынуға болады. Кез келген бала ... ... ... ересек адам болуды армандайтыны белгілі, сол себептен ... ... ... ... яғни мұғалім, ата-ана рөлін орындағаны
жөн. Мұндағы басты мақсат - осы ... ... ... ... ... ... сол ... осы рөлдерді барынша жақсы орындауға
итермелеу, қалай да ... ... ... ... ... қалған балаларға
екінші рөлдік ойын біріледі.
Оқиғалы ... ... мәні ... ... өзіне қойылған
міндеттерді орындауы мен ойынға қатысушы ... де ... ... ... ... табылады. Ойынның сюжеті мен мазмұны: балалар ойындарында
айналасындағы шындықтың көп жақтылығын көсетеді. Олар үй ... ... мен ... ... ... ... замана оқиғаларын бейнелейді. Көбінесе шындық – рөлді ойындардың
сюжеті болады. Балалар араласатын өмір ауқымы неғұрлым кең ... ... де ... сан ... келеді. Сондықтан кішкентайлардың ... ... ал ... ... ... ойын ... өте ... 5-6 жастағы балалар қонақтар, қызы мен анасы, ... ... ... ... ... ... ... ұшыру сияқты ойындарды да
ойнайды. Ойын ... әр ... ... ... ойын ... ұзақтығы
да артады. Мысалы, 3-4 жастағы балалар ойынының ұзақтығы бар болғаны ... ... ... 4-5 ... ... ... ... 40-45 минутқа,
мектепке дейінгі жастағылар ойыны бірнеше сағатқа созылады. Ойын ... ... ... болғанымен ойынның ойналу сипаты түрліше. Сюжетпен
қатар рөлді ойынның мазмұнында ажырату қажет. Ересектер іс-әрекетінен бала
нені негізгі сәт деп ... ... ... ... сол ... табылады. Әр
түрлі жастағы балалар тобы ортақ сюжетті ойынға ... ... ... ... ... ... ойын ... пайда болады. Мәселен, баланың
қолында түтік болса, ол дәрігер, ал термометр ... онда ол ... ... ... ... мазмұны ретінде көбіне адамдар арасындағы
қарым-қатынас көрінеді. Естияр бала түскі тамақ ішу ойынын ... ол ... ... ... ... ... дейінгі ересектердің рөлді ойынының
мазмұны өзі қалаған рөлден туындайтын ережелерге бағыну болып ... ... мен ... ... ... ... өмірін баланың
барған сайын тереңірек ұғына түсінгенін бейнелейді. Балалар өзара ... және ... ... ... ... ойын барысында пайда болатын
мәселелер мен ... ... Ойын ... ... ынтымақтастықтың белгілі бір түрлері пайда болады. Бірлескен
ойында балалар қарым-қатынас ... ... өз ... ... ... үйлестіреді, өзара түсінуді өзара көмектесуді үйренеді. Ойын
үстінде балаларда тәжірибе алмасу пайда ... ... ... ... ойын ... да, сан ... болады. Егер балалар өзара
келіспесе, ойын бұзылады. Ойынға деген қызығу, оған қатысуға деген ... ... ... де ... ... шағын топтарда (3-5 қатысушы) жүргізіледі.
Қатысушылар карточка арқылы (тақтада, парақтарда және т.б.) ... ... ... жағдайды ойнайды және барлық топқа ұсынады (көрсетеді).
Тәрбиеші балалардың мінез-құлқын ... ... ... ... ... ойын да ... оқыту мүмкіндіктеріне ие. Оқиғалы-рөлді
ойынды қарым-қатынастың ең нақты үлгісі ... ... ... оның ең ... ... ұқсауын болжайды. Сол себепті
психологтар мектепалды даярлық тобында оқытуда ... ... ... ... ... ... әріптестердің сөздік
емес мінез-құлықтары тығыз негізде қиысады.
Оқиғалы-рөлді ойындардың оқыту мүмкіндіктері.
1. ... ойын ... ... ... үлкен
мүмкіндіктерге ие.Қарым-қатынас ешқандай себепсіз, яғни мотивсіз ... ... оқу ... ... айтуға себеп тудыру оңай
емес.Қиындық келесі ... ... ... ... ... ... етіп суреттеуі тиіс, яғни ол өз ... өз ойын ... ... ішкі ... ... ... ... ойын жеке тұлғаның барлық ... ... ... ... Тәрбиеленуші өзінің «мені» арқылы болмаса да, бірақ
тиісті рөлдің «мені» арқылы ... ... және ... ... ... ... қатынасы көрінеді.Әдетте әртістер оларға үлкен
қызығушылық білдіреді. Жеке тұлғаны анық түйсіну ... ... ... да) «әртістің» эмоциялық тонусын көтереді, ал бұл ... ... ... әсер етеді.
3. Оқиғалы-рөлді ойын тіл материалын меңгеру кезінде ассоциативті
қорды кеңейтуге ықпал етеді. Есте ... ... - оқу ... ... типі ... ... ал ол ... жағдайдың сипатталуын,
әрекет етуші тұлғалардың мінез-құлқын, олардың арасындағы қатынастардың
сипатталуын ... ... ... артында нақты шындық
үлгісінің кесіндісі тұрады.
4.Оқиғалы-рөлді ойын ... беру ... мен ... ... ... Өйткені этюдты орындау балалар тобын қамтиды,
онда олар бір-бірінің көзқарасын ... ... ... бірігіп әрекет етуі,
бір-біріне көмектесуі ... ... бөлу ... ... сондай-ақ
әртістік мүмкіндіктерін ескеру қажет, біреулеріне вербалды, ... ... ... тапсырып, үшіншілеріне мәтін негізінде айтып отыруға құқық
беретін ... ... ... ойын ... ... ... ие. ... алушылар қарапайым
нысанда болса да театр технологиясымен танысады. Кез келген жаналық қолдау
табады, өйткені білім беру ... ... ... ... ... ... үшін ... кеңістіктер ашылады. Басқа күйге енудің ... ... ... басқа адамдарды түсінуге ықпал етеді.
Оқиғалы-рөлді ойындардың ерекшеліктері: оқиғалы-рөлді ойынды қарым-
қатынастың нақты ... ... ... ... өйткені ол шын мәнінде
өте ... ... ... ... және онда ... сияқты
әріптестердің сөйлесуі және басқа мінез-құлықтары ... ойын оқу ... мен ... ... ... ... оның орындалуы жолдастарының пікірін дәл ескере отырып,
бірлесіп ... ... ... көмектесуі тиіс, сонымен қатар оқушылар
тобын қамтуды болжайды.
Мұғалімдер де, ... де және ... да, ... есте
сақтайтын жағдай - ересек адамның жұмыс істеуі міндетті сияқты, балаға да
ойын ... ... ... ... - ... ... керек, не айту керек,
қалай ұту керек екендігін ... ... ... ... үшін ойын ... ... - ... сабақ. Ойында бәрі тең.
Ол тіпті әлсіз оқушылардың қолынан да келеді. ... ... және ... ... ... орындай алатындығын түйсіну сөз
бірліктерін еркін қолдануға кедергі болатын ұялшақтықты ... ... және ... ... ... әсер ... Осылайша, біз ойынды
жағдайлы - вариантты ... ... ... ... оған ... ... ... сөйлеп әсер ету белгілері арқылы нақты
сөйлеу қарым-қатынасына ... ... ... ... көп рет ... үшін мүмкіндік құрылады
Оқиғалы-рөлді ойын оқыту мақсатында қолданылатын, сөзге араласу
жағдайын ұйымдастыратын құрал десек те ... ... ... ... ... ... ... соң, оларға дайындалуға бес минут уақыт беріледі. Дайындыққа
берілген уақыт аяқталған соң, ... ... ... рөлдік ойынды
орындап шығады. Осы рөлдік ойынға дайындалу барысында балалар өздерінің
сөздік қорын ... ... ... ... ... ... тырысады және нәтижесі жақсы шығуы мүмкін.
Оқиғалы-рөлді ойын орындалып жатқан кезде ... ... ... өздерін
тұйық ұстайтын, үнемі пассивті отыратын балалардың өзі ... ... ... ... яғни ... да ... ... өздерін белсенді ұстауға тырысатыны белгілі.Себебі ұсынылған рөл
олар үшін бетперде тәрізді, осы рөл арқылы олар ... осал ... ... ... ... ... ... жатады. Сонымен қатар,
олардың сабақта танытқан мұндай белсенділігінің ... ... - ... рөлдер. Бір бала мұғалімнің рөлін сомдап жатса, екінші бала ата-
ананың рөлін сомдайды. Бұл ... ... ... отырған үлкен
жауаркершілікті сезіндіруге көмектеседі.
Кез келген оқушы мұғалімнің немесе өз ... ... бір ... да болуды армандап көрмеген емес. Осындай мүмкіндікті пайдаланып олар
неге сөйлемеске? Әрине, кез ... бала ... ... ... және ... ... шығуға бар күшін салады. Екінші оқиғалы-рөлді
ойынды орындау ... да ... ... өз ... ... ... рөлдерді орындауда белсенділікті байқаймыз. Бұл рөлдік ойын
оқушылардың ... ... ... ... ... балабақша қандай болуы керек?
деген сұрақ ұсынылып, ... өз ... ... ... береледі. Осыған
орай, бір бала балабақша тәрбиешісі болса, екіншісі балабақша директоры
және басқасы балабақша жасындағы ... ... ... ... ... ... қалған жоқ, әрқайсысы бір сөйлемнен болса да айтуға ... бала өз ... ... ... бірі ... тәртібі
жайлы айтса, екіншісі топтардың жаңашалануын қалайтынын,асханада тамақ
тегін болғанын қалайтынын айтады. Осылайша балалар өз ... ... ... ... ... Оқиғалы-рөлді ойындарды қолданғанда, балалар
рөлдік ойынды тек ойын ғана деп ... оның ... ... назар
аудара бермейді.
Оқиғалы-рөлді ойындарды орындауға берілген ... ... ... ... ... ... тудырады,
екіншіден, тапсырмаларды орындау барысында ... ... ... ... әрекеті жүзеге асады, үшіншіден, балалардың шынайы
тілдік жағдаяттар үшін қажетті коммуникативтік және ... ... ... ойын ... ... ... Оқиғалы рөлді
ойындар арқылы ... ... қана ... ... ... ... Кез келген бала өзіне тапсырылған рөлді ... ... ... ... ... ... бұл бала ... артылған
жауапкершілікті түсініп отыр деген сөз. Яғни, рөлдік ойындар балаларды
жауапкершілікке шақырады.
Алынған бақылау жұмыстарының ... мен ... ... ... ... оқиғалы-рөлді ойындарды қолдану әдістемесінің
балаларға сөйлесім әрекетінің түрлерін бір-бірімен байланыста меңгертудегі
тиімділігін дәлелдеді.
Сабақ ... ... ... қолдану арқылы көп нәрсеге қол
жеткізуге болады:
- қысқа уақыт ішінде ... ... оқу, ... ... дағдылары қалыптасады;
- өзін оқу қызметінің субъектісі ретінде ... оқу ... ... ... ... ахуалдың
арқасында еркіндікті сезінеді.
Оқиғалы-рөлді ойындарды сабақта пайдаланғаннан кейін оқушылар ... ... ... ... ... ... жұмыс жасау аса қиындық
келтірмейді. Себебі оқушылардың тілдік ортадағы сөйлесу, тілдесу әрекеті
үшін қажетті тілдік және ... ... ... ... ... барысында тиімді жүзеге асырылды.
Оқу барысында қолданылған ... ... ... үш ... ... тиімділік
- жемістілік
- нәтижелік
Оқиғалы рөлді ойынды пайдаланудың тиімділігінің көрсеткіші:
- балалардың ... ... ... ... ... ... тек білім алуға ғана емес, сонымен ... ... әсер ... тәрбиеші мен баланың арасындағы қарым-қатынастың нығая түсуі,
балалардың үйреніп жатқан тілге деген ... одан әрі ... ... ... орын ... ... ойындарды қолданудың жемістілігі балалардың өтіп жатқан
сабақтарға деген қанағаттық ... ... ... ойындарды қолданудың нәтижелілігінің көрсеткіші:
-оқушылардың сөйлеу дағдысының дамуымен;
-олардың оқу-танымдық мотивациясының жоғарылауымен байқалады.
2.4 Мектепалды даярлық топта математика сабағында оқиғалы-рөлді «Дүкен
әлемі» ойынын ұйымдастыру
Тақырыбы: «Дүкен ... ... ... бойында іскерлік түрлерін қалыптастыру,
жандарына жақын тақырыптардың бейнесін сомдайтын сюжеттерді ... ... өз ... ... ... ... ... мақсаты: Ойын кезінде бір-бірімен байланыста бірнеше 
әрекет түрлерін атқаруын екі ... ... ... ... ... дамыту.
Тәрбиелік мақсаты: Үлкендердің еңбегін сыйлай білуге және сыпайылыққа,
адамгершілікке ... ... жеке ... ... ... ... макеті, касса макеті, нан өнімдері, ойыншықтар,
жемістер, карзина, ... және ... ... ... ... ... Қаламызда жаңа супермаркет «Аққайын» дүкені
ашылып жатыр. Жаңа қызметкерлер мен жас мамандар қажет!
Балалар: (Залға әуенмен кіреді.)
Саламатсызба! ... ... ... ... ... «Жас келсе іске» деген жақсы мақал
бар.
Хош келдіңіердіздер! Сендерді жаңа ... ... ... ... ... сұрақ қойсам деймін.
1. Сұрақ: Қандай жемістерді білесіндер?
Дильназ: Алма, алмұрт, банан, апельсин, анар т.б.
2. ... Нан ... ... ... «Ас атасы нан», «Нан болса әнде болады».
3. Сұрақ: Балалар қандай ойыншықтардың түрлерін білесіндер?
Сәния: Куыршақ, ... доп, ... ... т.б.
Ойыншықтар неден жасалады?
Сәния: ойыншықтар резинадан, плассмассадан, темірден, ағаштан, матадан
жасалады.
4. Сұрақ: Балалар мына сандар адасып кетіпті, осы ... кім ... ... тура және кері ... ... ... кояды: 12345; 54321.
Меңгеруші: Балалар сендер сұрақ-жауаптан өте жақсы өттіндер, ... ... ... Сен ... ... жақсы біледі екенсін, жемістер бөліміне
бара ғой.
Камила: Сен нан туралы мақалды өте жақсы ... нан ... ... Сен ... ... ... ... ойыншықтар бөліміне бара
ғой.
 Жұлдыз: Сен сандарды өте жақсы айыра білдің, касса бөліміне бара ғой.
Сатып ... ... ... ... ... ... ... Хош келдіңіздер! Сөмкелеріңізде артық зат
жоқ па?
Жарнама: Аружан: Біздің супермаркетімізде әр елден әкелінген ... ... Мына ... Польшаның алмасы, ал екінші сөреде
Иранның алмасы, ал соңғы сөреде өзіміздің Қазақстанның апорт алмасы. ... жеп ... ... алмаға дауыс беріңіздер.
Тоғжан: Дәмі тәтті әрі тіл үйіреді екен!
Ардақ: Польшаның алмасының дәмі қышқыл.
Жанайым: Апорт алмасы дәмді екен!
Осыдан кейін ... ... ... ... мен апорт алманың дәмін татып көріп едім, содан 1кг ... ... ... ... ... ба! Әрине салып, өлшеп берейін, біздің
алмалар өте ... ... ... ... сау болыңыз!
Осыдан кейін «Нан» өніміндеріне барады.
Сатушы: Камила: Саламатсыз ба!
Тоғжан: Саламатсыз ба!
Сіздердің нан өнімдеріңіз қай ... ... ... әр комбинаттан әкелінген нан ... бар. ... ... Мынау «Рамазан» наны, ал мынау «Көкше» наны.
Тоғжан: менің әжем «Рамазан» нанын жақсы көреді, ендеше содан біреуін
беріңізші.
Сатушы: мінекей ... ... сау ... ... ... ба? ... ... көмек керек?
Жанайым: Сіздерде ойыншықтардың қандай түрлері бар?
Сатушы Сәния: Бізде ойыншықтардың түр-түрі бар. Мына ... ... аты «Бал ... бұл ... ойнауға ыңғайлы баланың
денсаулығына зиянсыз, өте ... ... ... ... ... ... ... дамытуға көмектеседі, мінекей тығдап
көріңіз.
Жанайым: Қандай керемет осы ойыншықтан салып бересізбе?
Сатушы Сәния: Әрине салып ... ... ... ... ... сау ... Рахмет,сау болыңыз.
Осыдан кейін «Кассир» бөліміне барады.
Кассир Жұлдыз: Саламатсыз ба?
Ардақ: Саламатсызба.
Кассир Жұлдыз: ... 200 ... ... ... ... ... 50 ... Саламатсызба!
Кассир Жұлдыз: Сізден 1000тенге. Сау болыңыз тағыда келіп тұрыңыз.
Қорытынды: ... ... ... ... ... ... жұмыс барысында
байқадым, берілген рөлдерінді нанымды бейнелей білдіңдер. Сау болыңыздар!
ІІІ. Қорытынды бөлім
Психологтардың айтуынша, бала ойын үстінде ... ... ... де сондай болады. Ойын – адамның өміртанымының алғашқы қадамы.
Дидактикалық ойын – ... оқу ... ... ... ... ... ... құрал. Оның нәтижесі – балалардың білімді
игеруде, ... ... ... өзара қарым-қатынас жасауда жеткен
жетістіктерінің көрсеткіші. Әрбір ... ... ... ... ... ... керек. Сөздік-қимылды
ойындар, мақал-мәтелдер, жұмбақтар, санамақтар, тақпақтар, ертегілер және
суретті кітапшалар ... ... ... ... дамытады.
Математика сабақтарында қолданған «Кім тапқыр?», «Сиқырлы сандық»,
«Қай сан жоқ?», «Тез жина», «Қай ... ... ... ойындар барысында
қызығушылығы туып, белсенділігі артатынын және логикалық ойлау қабілеті
дамитынын аңғардым.
Қорыта айтқанда, ойын- баланың жан ... Ойын ... ... ... жоқ, ... ... мүмкін. Ал, іс-жүзінде бала ойынға
қатысу үшін ... тіл ... ... ... ойын іске асыру оңай
емес. Баланың рухани жетілуі мен табиғи ... ... ... мен ... ... жаюы ... ... тәуелді.
Мектепке дейінгі мекмелердегі оқытудағы негізгі міндеті: сәбилер
тобынан бастап балаларға ... ... ... ... ... ... ... балаларды ойлау жұмысына дайындау.
Бүгінгі жас ұрпаққа қамқорлық жасап оларды ізгілікке, имандылыққа,
адамгершілікке, адалдыққа еңбек ... ... ... ғана ... жемісті болмақ. Ертеңімізді ... ... ... ... жас ... ... тәрбиелеу әр тәрбиешінің
міндеті.
Ойын белгілі бір ғылымның зерттеу пәні болғанға дейін ол балаларды
тәрбиелеудің ... ... бірі ... ... ... ... ... логикалық  есептер,  математикалық
эстафеталар,  сөзжұмбақтар  ... ... ... ... ... ... түсіп,  ұстамдылыққа,  еңбектене  білуге 
тәрбиелейді.
Қорытындысында ерекше айтып ... ... - ... ойын ... ... ... болып табылады:
- ол сабақта жағымды психологиялық климаттың құрылуына ықпал етеді:
- ... ... және ... ... ... ... қолда бар білімді, тәжірибені, әртүрлі ... ... ... ... ... Сондықтан сабақтарда рөлдік
ойындарды пайдалану оқу үдерісінің тиімділігін көтереді, оқытудың ... ... ... ... ... ... ... оқытудың әртүрлі сатысында баланың ... даму ... ... рөл ... ... келесі қорытындыларды жасауға мүмкіндік береді:
- ойын әрбір сабаққа белгілі бір түрде ендірілуі тиіс
- ... ... ... ... ... тиімділігінің, қарым-
қатынас жағдайын құрудың міндетті құралы
- сабақтарда ойын жүргізу оқытудың тәрбиелік ... ... ... ... ойын тиімділігі оны дұрыс ұйымдастыруға байланысты
- оқыту процесінде ойынды әзірлеу және ... ... ... ... ... ... ... міндеттерін әлдеқайда үлкен
жетістікпен шешуге ықпал етеді.
Ойындар келесі әдістемелік міндеттердің орындалуына ықпал етеді:
- сөз ... ... ... ... құру
қайталау ретінде жүргізіуі мүмкін
- бір ойын ... ... ... ... ... ойынның тартымдылығы мен тиімділігінің өзінде шегін ... ... ... олар оқушыларды шаршатып жібереді және эмоцияға әсер ету
қабілетін жояды.
Балалардың әрқайсысының ... ... ... ашық түрде анықталады,
ортақ міндеттерді шешу кезінде қатысушылардың өзара ... ... ... ойын ... ... ... қойылған сұрақтарға жауап
іздеу қабілеттілігі, сөйлеу, сөз этикасы, бір-бірімен қарым-қатынас жасай
білу қабілеті ... ... ... ... ... ... оқу ... тиімділігін көтереді. Балалардың тілге
деген қызығушылығын оқытудың ... ... ... ... ... ... ... білімгерлердің өзара әлеуметтік рөлдік
қатынастары қалыптасады. ... ойын ... ... ... да ... тигізері хақ. Ол болашақ маманның өзін-өзі ұстай білу қабілетін,
сөз саптау деңгейлерін дамытады. Сөйтіп, рөлдік ойын дұрыс ... ... ... ... ... қатысымдыққа жетелейтін құралдың
бірі болып табылады.
Ойын оқу процесін ширатады, баланың оқуға ... ... ... ... ... Ойын ... бір қабілеттердің қосындысы, оны былай
көрсетуге болады: зейін + ... + ес + ... + ... ... ... ... ... пайдаланған. А.Байтұрсынов «...баланы ойынға
үйрету, ойынға қатыстыру арқылы ойыны қайсы, үйретуі қайсы екенін балалар
айырмастай, сезбестей етіп ... ... ... ... басшылыққа алған
жөн. Ойын – үйрету әдісінің ерекше түрі. Ол үйренуді мәжбүр ... өз ... ... орындалады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
5. Қазақстан Республикасының  Білім  ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламасы.
6. «2015-2016 оқу жылында Қазақстан Республикасы ... ... ... ... негіздерін оқыту ерекшеліктері ... ... хат ... ... және ... ... 2004ж. №4.
8. «Отбасы және балабақша» журналы, 2009ж. №1.
9. Абдраманова Г. Б., Байзулдаева Г. О. Сюжеттік-рөлді ойындар ... ... ... Молодой ученый, 2015. №7, 2.
10. Баймуратова Б. Мектеп ... ... ... ... ... 2007ж
11. Бала танымын ойынмен дамыту. Отбасы және балабақша. 2002, №1.
12. Балалар өміріндегі сюжетті-рөлді ойындардың орны. ... ... 2012, ... ... А. Мектепалды даярлық тобы. Бастауыш мектеп. 2008, №5
14. Керімбаева Р. ... ... ... ... мектеп 2008, №3
15. Қазақ бала-бақшаларындағы тәрбиелеу, оқыту мазмұнын ... ... ... ... Г. ... даярлық тобы. ХХІ ғасыр мектебі. 2001, № 4
17. Қисықова Б. Рөлдік ойындардың оқу ... ... ... ... ... ... С. Ойын мақсатын талдау және оның мәні. Қазақстан
мектебі, 2002.
19. Құрманалина Ш., Өміртаева Р.Қ. ... ... ... қызықты  тапсырмалар. Алматы «Атамұра» 1997 ж.
20. Меңжанова А.К. ... ... ... ... ... ... ... Алматы, Мектеп, 2006ж.
21. Момбекова Р. Ойын түрлері Бастауыш мектеп 2011 №4
22. ... Г. Ойын ... ... мектеп. - 2001. - №7.
23. Тәлімгермен кеңес, жұмысты қорытындылау 2012 мамыр Тәжит М
24. Тұрғынбаев Б.А. Кіші жастағы оқушылардың ... ... ... ... Шайхина Ж. Ойын арқылы бала тілін дамыту. Отбасы және балабақша.
2009 №2
-----------------------
Рөлдік ойын қолданудағы тәрбиешінің рөлі
Қатысушы
Бақылаушы
Басқарушы
Ойын ... ... ... ... ... ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Байланыстырып сөйлеуге үйрету арқылы қазақ тілін оқытудың әдістемесі (мектепалды даярлық топтары)91 бет
Мектепалды даярлық тобында өткізілетін оқиғалы рөлді ойындар10 бет
12 жылдық білім беру жүйесінде мектепалды даярлау114 бет
«ОРГАНИКАЛЫҚ ЖЫЛУТАСМАЛДАҒЫШТАРМЕН ЖЫЛЫТЫЛАТЫН АЭС БУГЕНЕРАТОРЛАРЫНЫҢ КОНСТРУКЦИЯЛЫҚ СҰЛБАСЫ» ЗЕРТХАНАЛЫҚ- ПРАКТИКАЛЫҚ САБАҒЫН ӨТКІЗУГЕ АРНАЛҒАН ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУ9 бет
«Қазақстан барысы» жарысының елімізде өткізудің Қазақстандағы маңызы23 бет
Іскерлік жиналыстар мен келіссөздер өткізу3 бет
Іскерлік жиналыстар мен келіссөздер өткізу жайлы мәлімет6 бет
Іскерлік жиналыстар мен келіссөздерді өткізу4 бет
Іскерлік мәжілістер мен келіссөздер өткізу6 бет
Айырғыштарды газ және сұйық бойынша өткізу қабілетіне есептеу5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь