Банктің несиелік операциялары мен маңызы

Кіріспе

І. Коммерциялық банктерде несиелік операцияларды ұйымдастырудың теориялық негіздері
1.1 Несиенің мәні мен ерекшеліктері
1.2 Қазақстан Республикасында несиелік операциялардың мәні және олардың түрлері
1.3 Екінші деңгейлі банктерде несиелік операцияларды ұйымдастыру кезеңдері мен ерекшеліктері

II. Несиелік процесстің коммерциялық банктердегі тәжірибесіне талдау («АТФ Банк» АҚ тәжірибесі мысалында)
2.1 «АТФ Банк» АҚ несие беру тәртібі
2.2 ҚР банктік несие беру процесі

III. Қазақстанда коммерциялық банктердің несиелік операцияларын ұйымдастыру және оның даму болашағы
3.1 Банктік несиенің казіргі жағдайын талдау
3.2 Коммерциялық банктердің несиелік операцияларын дамыту мәселелері мен болашағы

Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан Республикасы экономикасының дамуы үшін мемлекет әсер ететін ең маңызды құрал - қаржы жүйесі болып табылады. Ол еліміздің мемлекеттік бюджетінен, зейнетақы қорынан, басқа да бюджеттен тыс қорлардан, сонымен қатар кәсіпорындар мен ұйымдардың, халықтың қаржыларынан құралады.
Қазіргі кезеңдегі экономика дамуының тұрақтылығын қамтамасыз ететін негізгі құралдарының бірі банк жүйесі болып табылады.
Осы орайда экономикалық өсуді, дағдарыстан шығу көзі қаржыландырудың маңызды факторларының бірі банктік несиелеудің дамуы екендігін атап өту керек. Әр түрлі экономикалық секторлардағы барлық дерлік кәсіпорындар өз қызметін жандандыру үшін, айналым қаражаттарын және негізгі қорларын толықтыру үшін банктік несиені алады.
Қазіргі кезде елімізде әлемдік өлшемдер бойынша өндірісті несиелеуді көбейтуге өте жақсы жағдайлар бар, бірақ олар шектеулі түрде қолданылады. Бұл экономикадағы құрылымдық қайта құруды тежеп қана қоймай, банктік секторлардың несиелік және валюталық тәуекелдерге ұшырау мүмкіндігін күшейтетін банктік жүйе мен несиелеудің дамуына бірқатар теріс факторлардың әсерімен байланысты. Соңғы жылдары Қазақстанда банктік несиелеудің күрт өсуіне қарамастан, оның ЖІӨ-ге қатынасы әлі де төмен болып отыр.
Сондықтан, экономикалық тұрақтылыққа қол жеткізіп, елдегі шаруашылық субьектілердің қаржылық жағдайының жақсаруы шартында несиелеуге байланысты тежеуші факторларды жойып, оны кеңейту мәселесі алдыңғы қатарға шығады. Осыған байланысты банктік несиелеу операцияларын жетілдіруін қарастыру – қазіргі кездегі актуалды мәселелердің бірі болып табылады. Яғни, несиелеуді кеңейтіп, оның дамуына жақсы жағдай жасай отырып, заңды және жеке тұлғалардың қаржылық қажеттілігін қанағаттандырамыз. Ал бұл өз кезегінде экономикалық өсуге әсер етеді.
Жалпы алғанда, несиелеу кезінде шешімін күтіп тұрған бірқатар қиындықтар бар. Атап айтсақ, біріншіден, талап етілетін құжаттарды қарастырудағы кемшіліктер. Екіншіден, несие қабілеттілігін есептеулерді жүзеге асырудағы жетіспеушіліктер. Үшіншіден, экономика салаларының тек таңдамалы түрлерін несиелеп, кейбір аса қажетті салаларын олардың ұзақ мерзімді қажет ететіндігінен несиелемеу т.с.с. Осындай кемшіліктерді түзеп, несиелеу процесін жетілдіру керек.
Шаруашылық жүргізудің нарықтық жағдайында несиенің негізгі формасына банк несиесі, яғни, коммерциялық банк беретін несиенің әр түрі мен тұрпаты жатады. Банк несиесі саласында несиелік қатынастың субъектілеріне шаруашылық органдары, халық, мемлекет және банктердің өздері жатады. Белгілі болғандай, несие мәмілесінде несиелік қатынастың субъектілері несие беруші және қарыз алушы ретінде алға шығады.
1. Смағұлова Р.О., Мәдіханова Қ.Ә., Тұсаева Ә.Қ., Сатыбалдиева Ж.Ш. Қаржы, ақша айналысы және несие: Оқу құралы. – Алматы: Экономика баспасы, 2008.-365б.
2. Эдвин Дж. Долан, Колин Д. Кэмпбелл, Розмари Дж. Кэмпбелл. Деньги, банковское дело и денежно-кредитная политика. – Москва-Санкт-Петербург, 1993. – 315б.
3. Банковское дело: стратегическое руководство / Под редакцией Платонова В., Хиггинса М. – Москва: Консалтбанкир, 2005. – 293б.
4. Хамитов Н.Н, Банк ісі, Алматы Экономика, 2006. – 284б.
5. Нурсеит Н. Расширение банковского кредитования производства // АльПари. – 2006. – 336б.
6. Көшенова Б.А. Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары. Оқу құралы/ Алматы; Экономика 2000 – 328б.
7. Хамитова К.Н. Современные проблемы и перспективы краткосрочного кредитования в Казахстане // Банки Казахстана. – 2002.- №2.
8. Николаев С. Проблема в кредитовании//Финансы и кредиты №9 қыркүйек, 2006 ж.
9. Құлпыбеков С, Мельников В.Д. Қаржы негіздері:Оқулық. – Алматы LEM, 2009. – 670 б.
10. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы, 2005. – 552 б.
11. Баймуратов У.Б., Каирленов М.А. О ресурсной базе и стимулировании долгосрочного кредитования реального сектора экономики банками второго уровня РК // Банки Казахстана. – 2002.- №13.
12. Ақша, несие, банктер Ғ.С.Сейітқасымовтың жалпы ред – Алматы: Экономика, 2001-465 бет.
13. ЕДБ-де тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйелерінің болуына қойылатын талаптар туралы нұсқаулық // Егемен Қазақстан. – 2004, 11-ақпан.
14. ҚР президентінің 1995 жылдың 31-тамызындағы Қазақстан Республикасындағы « Банктер мен банк қызметі туралы» жарлығы
15. Бобаканова Ж.О. Кредитные риски в банковской сфере и критерии рейтинга банков // Банки Казахстана. – 2005.- №7.
16. Тұрғанбаев Қ.Д. Несие және лизингті бизнесті дамытудың жолдары// экономика. Тараз қаласы - 2007. – 260 б.
17. Мақыш С.Б. Банк ісі: Оқулық. – Алматы:Жеті жарғы, 2009.-261 б.
18. Е.Ф. Жуков. Банковское дело. 2-ое издание. – М: 2006.
19. www.afn.kz.
20. www.nationalbank.kz.
21. Ақпараттық-сараптамалық қызметінің мәліметтері www.alashainasy.kz.
22. Қазақстан Республикасының статистика агенттігі бойынша Business Resource аналитикалық қызметтер мәліметтері.
        
        Әл-Фараби атындығы Қазақ Ұлттық Университеті
Курстық Жұмыс
Тақырыбы: Банктің несиелік операциялары мен маңызы
Тексерген: Супугалиева Г ... ... ... ... 2012 ... Коммерциялық банктерде несиелік операцияларды ұйымдастырудың теориялық
негіздері
1.1 Несиенің мәні мен ерекшеліктері
1.2 Қазақстан Республикасында ... ... мәні және ... ... ... банктерде несиелік операцияларды ұйымдастыру кезеңдері
мен ерекшеліктері
II. Несиелік процесстің коммерциялық банктердегі тәжірибесіне ... ... АҚ ... ... «АТФ ... АҚ ... беру тәртібі
2.2 ҚР банктік несие беру процесі
III. Қазақстанда коммерциялық банктердің несиелік операцияларын ... оның даму ... ... ... ... жағдайын талдау
3.2 Коммерциялық банктердің несиелік операцияларын ... ... ... ... ... өзектілігі. Қазақстан Республикасы экономикасының дамуы үшін
мемлекет әсер ететін ең маңызды құрал - қаржы жүйесі болып ... ... ... ... ... ... ... да бюджеттен тыс
қорлардан, сонымен қатар кәсіпорындар мен ұйымдардың, ... ... ... экономика дамуының тұрақтылығын қамтамасыз ... ... бірі банк ... ... ... ... ... өсуді, дағдарыстан шығу көзі қаржыландырудың
маңызды факторларының бірі банктік несиелеудің дамуы екендігін атап ... Әр ... ... ... ... ... кәсіпорындар өз
қызметін жандандыру үшін, айналым қаражаттарын және негізгі қорларын
толықтыру үшін ... ... ... ... ... ... ... бойынша өндірісті несиелеуді
көбейтуге өте жақсы жағдайлар бар, бірақ олар ... ... ... ... ... ... құруды тежеп қана қоймай, банктік
секторлардың несиелік және ... ... ... ... банктік жүйе мен несиелеудің дамуына бірқатар теріс факторлардың
әсерімен байланысты. Соңғы жылдары Қазақстанда банктік несиелеудің ... ... оның ... ... әлі де төмен болып отыр.
Сондықтан, экономикалық тұрақтылыққа қол ... ... ... ... ... жақсаруы шартында несиелеуге байланысты
тежеуші факторларды жойып, оны кеңейту ... ... ... ... ... ... несиелеу операцияларын жетілдіруін қарастыру –
қазіргі кездегі актуалды мәселелердің бірі болып ... ... ... оның ... ... ... ... отырып, заңды және жеке
тұлғалардың қаржылық қажеттілігін қанағаттандырамыз. Ал бұл өз ... ... әсер ... ... ... ... шешімін күтіп тұрған бірқатар
қиындықтар бар. Атап ... ... ... ... құжаттарды
қарастырудағы кемшіліктер. Екіншіден, несие қабілеттілігін ... ... ... ... ... салаларының тек
таңдамалы түрлерін несиелеп, кейбір аса қажетті салаларын олардың ... ... ... ... ... Осындай кемшіліктерді түзеп,
несиелеу процесін жетілдіру керек.
Шаруашылық жүргізудің нарықтық жағдайында ... ... ... ... яғни, коммерциялық банк беретін несиенің әр түрі мен ... Банк ... ... ... ... ... ... халық, мемлекет және банктердің өздері жатады.
Белгілі болғандай, несие мәмілесінде несиелік қатынастың субъектілері ... және ... ... ... алға ... жағдайда Қазақстанда қарыз алушылардың қаржылық ... ... ... ... жоқ, сондықтан әр банк клиенттердің
несиелік ... ... өз ... ... ... және ... ... қаржылық жағдайына тәуелді болып
келеді. Сондықтан банктер несиелік операцияларының табыстылығын қамтамасыз
ету үшін қарыз ... ... ... ... бағалауды
жүзеге асыруға тиіс. Қарыз алушылардың ... ... ... банктері қаржылық коэффициенттер әдісін қолданады, бұл әдіс
бірқатар факторларды ескермейді. Ал шетел тәжірибесінде несиелік тәуекелдің
алдын алу ... ... ... ... әлде ... тиімді
әдістері пайдаланылуда, осының салдарынан несие бойынша пайыздар төмендеп,
жеке және заңды ... ... ... ... деңгейде
қанағаттандырылады. Сол себептен Қазақстан банктеріне шетел ... ... ... алушылардың несиелік қабілетін бағалаудың әдістерін
жетілдіру өте маңызды.
Диплом ... ...... деңгейдегi банктерде несиелік
операцияларды ұйымдастырудың ... ... ... қаржылық
дағдарыс жағдайында коммерциялық банктердің несиелік операцияларының
жүргізілу ... ... ... ... ... ... беру тәртібін
жеңілдету әрі жетілдірудің жолдары мен даму бағыттарын айқындау және
коммерциялық ... ... беру ... ... ... ... беру ... табылады.
Осы мақсатқа қол жеткізу барысында келесі міндеттер қарастырылады:
- Несиенің экономикалық мәні мен мазмұнын ... ... ... ... банктердің қызметіндей ролін қарастыру;
- Коммерциялық банктерде несие берілу тәртібі және оны қадағалайтын
органдардың мәнін ашу;
- Шетелдегі банк ... ... ... ... ... жағдайын талдау, ҚР банк секторынымен салыстыру;
I. Коммерциялық банктерде несиелік операцияларды ұйымдастырудың теориялық
негіздері
1.1 Несиенің мәні, маңызы мен ... ... банк ... ... қамтамасыз етудiң әр
түрлi формалары мен коммерциялық банктерге несие беру қарастырылған.
Кәсіпорындарды және басқа да ... ... және ... ... ... ... беру ... қағидаларын қатаң
сақтау негізінде жүзеге асырылады.
Несие – нарықтық экономиканың тірегі ретінде ... ... ... ... Оның ... шаруашылық субъектілерімен қатар
мемлекет те, үкімет те, сондай-ақ жеке ... да ... ... ... өнімдерді өндіру сферасынан емес, олардың айырбас
сферасынан іздеуіміз керек. Тауар айырбастау – бұл ... бір ... ... ... ... ... шынымен де осындай айырбас ... ... ... ... ... ... ... қозғалысының кіндігін сипаттайды. Несиелік
қатынастардың пайда ... ... ... ... ... болады.
Көбінесе несиені ақша түрінде түсінеді. Бір жағынан қарағанда бұған
негіз де бар ... ... ... ... қарыз көбіне ақша түрінде
берілуде. Бірақ бұл жерде ақша мен ... әр ... ... ... әр
түрлі қатынастарды түсіндіретіндігін естен шығаруға болмайды.
Сонымен қатар, несие мен қаржы категорияларын бір санайтындар да аз
емес, ... бұл ... ... екі жақты қозғалысын, яғни қаражаттың
уақытша берілуін және уақыт өткен соң қайтарылуын баяндаса, ал ... ... бір ... ... бейнелейді, яғни қаржы: дотация, субвенция,
субсидия түрінде берілсе, олар ... ... ... – бұл ... ... және қайтару шартына уақытша пайдалануға
(қарызға) берілетін ссудалық капитал қозғалысы [2,45б.].
Несие ақшалай капиталдың ... ... ... ... ... ... ... мен қарыз алушылар арасындағы ... ... ... ... ... және жеке ... ... бос
қаражаттары мен табыстары экономикалық жүйе төңірегінде жинақтала отырып,
уақытша және ... ... ... ... ... ... мен ссуданың арасында да өзара айырмашылықтар бар.
Несие бұл банктің қаражатын құрайтын көзі ... ... ... ... әр ... формаларының болуын және, сондай-ақ,
олардың ... бір ... ... кең ... ... бұл ... шот ашумен байланысты қалыптасатын ... ... бір ғана ... ... пәні ... ... құрылымы бір-бірімен өзара ... ... ... ... ... субъектілері жатады.
Несиелік мәмілелер бойынша несиелік қатынастар субъектісіне қарыз беруші
және қарыз ... ... ...... ... ... ұсынатын жағы. Мұны іске асыру
үшін онда ақшалай қаражаттың белгілі бір қоры болуы керек. Ол ақша ... ... ... біреуден қарызға алған болуы да мүмкін.
Қазіргі уақытта қарызға ақша ұсынатын негізгі несие беруші – банк ... Ол ... ... ... мен ... уақытша бос
қаражаттарын шоғырландырып, оларды қарызға алушыға уақытша пайдалану үшін
несие түрінде ұсынады. Бұл ... ... ... ... тек ... ... емес, сондай – ақ соңғысы да меншік иесіне тартылған ресурстарды
қайтаруға міндетті. Бұл ... банк бір ... ... ... ... екінші
жағдайда – қарыз алушы болып көрінеді.
Қарыз беруші және қарыз алушымен қатар несиенің құрылымының элементіне
берілетін объекті де ... Беру ... – бұл ... ... ... ... ... құнды білдіреді.
Несиенің экономикадағы орны мен ролі, оның атқаратын қызметтерімен
сипатталады. Жалпы несие экономикалық ... ... ... ... Қайта бөлу;
2. Айналыс шығындарын үнемдеу;
3. Айналыстағы нақты ... ... ... алмастыру;
4. Капиталдың шоғырлануын жеделдету;
5. Ғылыми-техникалық прогресті жеделдету.
Енді осы аталған қызметтерге жеке-жеке ... ... ... ... кез ... ... ... экономикасының толық қанды жұмыс жасауына
өз үлесін қосады. Несиенің бұл қызметінің көмегімен экономикалық жүйенің
бір ... ... бір ... ... ... ... ... бұл
қызметінің қаржыны қайта бөлу қызметінен ... ... ... ... жүргізілсе, ал салалар мен аймақтар арасындағы капитал
ағымы несие арқылы, яғни ол нарықтық механизм негізінде ... ... ... шығындарын үнемдеу қызметінің іс жүзіне асуы несиенің
экономикалық мәнінен туындайды. Шаруашылық ... ... ... мен ... ... ... болатын алшақтық кей
жағдайларда қарыз алушылардың барлық категориялары өздерінің ... ... ... ... толтыру үшін несиені пайдаланады.
Бұл дегеніміз капитал айналымын қамтамасыз етіп қана ... ... ... де ... ... ... қызметі, яғни несиенің айналыстағы нақты ақшалардың орнын
уақытша алмастыру. Қазіргі несиелік шаруашылықта мұндай орын ... ... бар. Бұл ... іске асу ... тек қана ... ... ... нақты нақты ақшалардың уақытша орнын ауыстыра
отырып, ақша айналысында жылдамдатады. Несиенің бұл ... ... ... ... несиелік карточкалар көмегімен жүзеге асады.
Несиенің капиталды шоғырландыру процесі экономиканың тұрақты ... ... үшін ... болып табылады. Мұндай мідеттерді шешуде несиенің
бұл қызметі өндірістің ауқымын ұлғайта ... ... ... ... Бұл қызмет шаруашылықтағы маңызды болып саналатын және дамуды қажет
ететін салаларға несие беру арқылы ... ... ... ынталандырады.
Несиенің нарықтық экономикадағы маңызы аса зор. Ақша капиталының
жинақталу ауқымының ... ... ... ... ... ... Ссудалық
капиталдың қозғалысы: ақша қаражаттары түрінде жинақталған капитал ... ... ... ... ... – бұл ... оның ... қаражатқа мұқтаж шаруашылық жүргізуші субъектілер мен ... ... және ... ... ... мен ... бір шарттар мен қаражатты ұсынуды (қарызға беруді) жүзеге асыратын
қарым–қатынас ... ... ... ... ақша ... ... ... процесіндегі экономика салалары арасында қарыз капиталының
жинақталуы, бөлінуі және қайта бөлінуі жүзеге ... Ол оған ... ... капитал түрінде бағытталады, содан соң несие берушіге
қайтып оралады[3,123б.].
Несие ... мәні мен ролі оның ... да ... ... ... оның ... мен мазмұны мен ... ... ... жоқ. Алайда өзінің барлық формасында ... мәні ... ... ... құралын жасаушы функциясында тұрақты түрде пайда болып
отырады. Кейбір ғалымдардың ... ... ... ... ... тән төрт ... ... көрсетуге болады:
- Несие арқылы тауар айналымына қызмет ету;
- Шаруашылық ... ... ... ... сондай-ақ
шетелдік клиенттердің жинақтарын тарту;
- Ақша қорларын ссудалық капиталда ... ... және ... ... қызмет көрсететін капитал салымы түрінде пайдалану;
- Мемлекеттік және тұтыну шығындарын өтейтін капиталдың көздері ретінде
мемлекет пен халыққа қызмет көрсетуді қамтамасыз ету, ... аса ... ... ... ықпал ету [4,178б.].
Несие нарығының құн қозғалысы мен оның ақшалай формасында, әр түрлі
қорлардың несие ... мен ... ... түрінде қалыптасуы мен және
пайдалануымен органикалық тұрғыға байланысты болатыны ... ... ... ... ... дамытуға, оны ... ... ... ... ... ақшалай қордың
қозғалысымен, мөлшерімен және ... ... ... ... мен ... ... несие қатынасына түсу арқылы өздерінің
мақсаттары мен мүдделерінің біртұтас екенін көрсетеді. Олар несие ... ... ... да ... егер ... алмастыратын
болса, несие беруші қарыз алушыға, ал қарыз алушы несие берушіге айналады.
Нарықтағы негізгі несие берушілерге коммерциялық банктер жатады. ... және ... ... бос ақша ... ... ... және
активті операцияларды орындау үшін осы қаражаттың негізінде ресурс базасын
құрайды. Коммерциялық банктер өз кезегінде Қазақстан ... ... есеп ... ... банк ... ... ... қайта қаржыландырудың несиесін және өз негізінде қысқа мерзімді
қарызды ұйғаратын РЕПО-ны ... ... банк ... ... белгілейді. Коммерциялық банктер несие ... ... ... ... банк ... мөлшерлемелерден төмен
белгілей алмайды.
Несие нарығында реттеуші орган ретінде ҚР қаржы нарығын және ... ... және ... ... ... алға ... Бұл ... кастодиан-банктің, брокер банктің және т.б. банктердің негізгі
тәртіп нормативтерін анықтайды.
Белгілі ... ... ... ... коммерциялық банк және
мамандандырылған коммерциялық банк болуы мүмкін. Бүгінгі таңда отандық
тәжірибеде әмбебап банктердің артықшылықтарға ие ... ... ... ... ... ... ... алға шыға бастады.
Мәселен, «Тұрғын үй құрылыс банкі» АҚ-ын айтуға болады. Оның ... ... ... ... беру ... табылады.
2-сурет. Қазақстан несие нарығының институтционалдық құрылымы
Дерек көзі: Көшенова Б.А. ... ... ... ... ... ... –Алматы: Экономика, 2000. – 328б.
2-суретте көріп тұрғандай, несиені тек коммерциялық ... ... ... ... ... серіктестіктерде және т.б. береді.
Олар ссуданы аз ғана мерзіге және аз ғана ... ... ... және ... тұтынатын тауарлардың кепілімен береді.
Қазақстанда осы уақытқа дейін қысқа мерзімді несиелер негізінен аса ірі
тұрақты қарыз алушыларға, ... ... ... ... ... ... таңдаелімізде ұсынылатын несиелердің көптеген түрі пайда болып
үлгереді. Оның ... ... ... ... ... ... ... алушы жеке және заңды тұлғалардың да саны өсіп
отыр. ... ... ... ... ... нарығына қарағанда тұтыну
несиесінің нарығы қатты дамып келеді. Ол халық тұтынатын ... ... үшін ... ... ... ... ... машинаның және басқа
да тауарлардың құнын біртіндеп бөліп-бөліп төлеуге ... ... ... ең ... ... айналған.
Құрылыс несиесіне келетін болсақ, елдегі құрылыс жұмыстарының қарқын
алуына қарай оған жұмсалатын қаражатқа қажеттілік ... ... ... ... ... несие беру рәсімдерінің оңайлатылуы несие
нарығының ... ... ... ... ... нарығы – несие нарығының айрықша бөлігі. Басқа несие
нарықтарында банктер өзгерісінің бәрі ... ... ... мұнда тек
банктердің өздері ғана несие берушінің де, қарыз алушының да ... ... ... қажеттілігімен байланысты ипотекалық несие нарығы
жыцлдам дамып келеді. Алайда, ... көп ... ... алуға
жеткілікті қаржы болмай тұр, сондықтан да жеке ... үшін ең ... үй ... ипотекалық қамтамасыз етумен алу болып табылады
[6,135б.].
Қорытындылай келе, ... ... ... ақша капиталы босатылғанда ұдайы
өндіріс процесіндегі экономика салалары арасында қарыз капиталының
жинақталуы, ... және ... ... жүзеге асырылады.
1.2 Қазақстан Республикасында несиелік операциялардың мәні және
олардың түрлері
Несие – ақша сияқты экономикалық дәреже болып табылады. «Несие» ... ... ... ... ... деген мағына беретін ... ... ... ... ... ... бағыттылығы ауыспалы айналымның әр түрлі сатыларында
болатын ақша ресурстарының оларда бір ... және ... бар ... ... ... үшін - ... ... және ақшалы, айналым
саласы үшін – тауарлы және ақшадай болуын талап етеді. ... ... ... ... ... ... ... және оларға
деген қажеттілік үшін жағдай ... ... ... ... ... қорларының құн қозғалысының процесінде. Негізгі қорлар өздерінің
құндылығын амортизациялық тозу ... ... ... өнімдерге жекелеп
аударады, ал олар негізгі қорлардымодернизациялап жаңарту үшін бірнеше
жылдар бойы ... ... Бұл ... негізгі құрал – жабдықтарды
ауыстыру және жөндеу үшін жұмсалатыны себепті ақшалай қаражаттың уақытша
босатылуы жүреді. ... бұл ... ... ақша ... болуы
мүмкін. Бұл жағдайда ақшаға қажеттілік туады
Капитал айналымында және ауыспалы айналым процесінде ақшалай қаражаттың
босатылуын және оған ... ... ... ... ... ... негізгі және айналым қорларының қозғалыс процесінде ақшалай
қаражаттың ... мен ... ... ... бір кәсіпорын басқа
кәсіпорынға қарағанда бұрынырақ тауар сатушы ретінде және оның ... ... ... ... ... тұрақты болып қалатын - құрылым. Несие бір - бірімен
өзара әрекет ететін бірнеше элементтен ... ... ... ең
алдымен несиелік қатынастың барлық субьектілері, субьектілерге несие
берушімен ... ... ... ... ... және бөлек қарастыруға
болмайды, оларды бірге қарастырған жағдайда ғана несиенің ... ... ... банк ... ... ... ... әр
түрлi формалары мен коммерциялық банктерге несие беру қарастырылған.
Кәсіпорындарды және басқа да ұйымдарды ... және ... ... ... несиені беру несиелеу қағидаларын қатаң
сақтау негізінде жүзеге асырылады.
Несиенің берілу процесі бұл қоғамдағы экономикалық өзара байланыстарды
алып ... ... ... ... Сондықтан да, несиенің
экономикалық категория ретіндегі мәнін тереңдей ұғыну ... ... ... ... ... болып саналады. Несиелеуді
ұйымдастыру негізі мынадай қағидаларға сүйенеді:
- несиенің мақсаттылығы;
- несиенің ... ... ... ... ... ... ... етілуі;
- несиенің сыйақылылығы;
Несиелеудің соңғы қағидасы шетелдік банктік тәжірибеде бірінші классты
қарыз алушылар үшін жиі қолданылады. Мұндай жағдайда несие ... ... да ... ... ... ... ... несиелеудің басты қағидасы ретінде, ... ... ... ... ... – бұл ... ... категория ретіндегі мәніне
негізделетін несиенің ... бір ... Бұл ... несие берушінің қарыз
алушыға берген қаражатының белгілі бір ... ... соң ... ... ... ... ... қайтарымдылық қағидасы
туындайды.
Несиенің мерзімділігі несиенің тек қана қайтарылып қоймай, яғни ... ... ... ... ... ... Несиенің
мерзімділігі - ссуданың берілу жағдайын сипаттайтын ... ... ... банк пен клиент арасында ... ... ... ... Егер де ... ... өтіп кетіп, ссуда
қайтарылмаса, ол уақыты ... ... ... ... ... ... несиелер көрсеткіші қаншалықты төмен болса, соғұрлым банк қызметі
тұрақты және оның зиян шегу ықтималдығы біршама төмен болып ... ... – бұл ... ... қарыз алушыға берілетін
қаражатын қайтару барысында бастапқы сомадан өсіп ... Іс ... ... бұл ... ... үшін ... пайыз
түрінде беріледі. Қарыз алушының ссуданы пайдаланғаны үшін төлейтін пайызын
несиенің бағасы деп атайды.
Қазіргі банктердің несие үшін пайыз ... ... ... ... ... жатқызуға болады [10,45б.]:
- орталық банктің коммерциялық банктерге беретін ссудалар бойынша
белгіленетін пайыздың базалық мөлшері;
- ... ... ... ... ... мөлшері;
- банктің несиелік ресурстарының құрылымы;
- несиеге деген сұраныс;
- несиенің сұралатын мерзімі мен түрі;
- еліміздегі ақша айналысының ... ... бір ...... ... ... ... етілуі. Бұл қағиданың пайда болуы несиенің экономикалық
категория ретінде шығуымен бірге ... ... ... қамтамасыз етілу формасы ретінде: кепіл,
кепілдеме, сақтандыру міндеттемелері, тапсырма қолданылуда.
Кепілге берілетін ссуда бұл ... ... ... ... ... ... ... Бірақ, кепілге берілген ... ... ... ... оның ... ... кезде банк өзінің 1-ші классты қарыз алушыларына қамтамасыз
етілмеген, яғни сенім немесе бланктік несие де береді.
Несиелеу ... ... ... бар, ... ... ... немесе басқа кепілдігі бар заңды немесе жеке тұлғалар
болып табылады. Оларды келесідей сыныптауға болады:
- мемлекеттік ... мен ... ... шұғылданатын азаматтар, ... ... ... ... болады. Несие түрлері – бұл ... ... үшін ... ... ... ... ең детальданған сипаттамасы, яғни, несиенің іс-
тәжірибедегі нақты қосымшасы.
а) Қазақстанда ... ... ... ... ... ... белгілірі бойынша [11,83б.]:айналым қаражатын қалыптастыруға
берілетін несие;негізгі ... ... ... ... несие; ТМҚ
аясында шұғыл қажеттілікке, сондай – ақ, нормативтен тыс ... ... ... ... ... өндірістің маусымдық шығыны аясында
берілетін несие; төлем ... ... ... бойынша:; ішінара қамтамасыз етілген; қамтамасыз
етілуі болмайтын банкілік .
б) қайтарылу мерзімі бойынша:қысқа мерзімді; орта ... ... ... ... ... ... бөліп төлеу (мерзімінің ұзарту); бір
жолғы өтеу- кезең сайын бір қалыпты(бір қалыпты емес) өтеу.
г) ... ... ... сенімді; cенімсіз;
ғ) ақылығы бойынша: қалыпты пайыздық мөлшерлемесі; жоғарғы ... ; ... ... ... ... несиені негізгі әр алуан түрлеріне құнды қағаз кепілдігімен,
тауар кепілдігімен, талап кепілдігімен (жинақ ақша ... ... ... және т.б.) ... несиелер жатады. Қарыз алушы
ломбардтық несиені өз қалауынша, шектеусіз пайдалана алады.
Жаңартпалы несие ( ... revolve – ... ... ... сайын
ауысып отыру) – сауда капиталының ұлттық және ... ... ... ... Ол ... ... лимиті шегінде және
өтеу мерзімі шегінде несие келісіміне қатысушы елдер арасында ... ... ... беріледі.
Овердрафт (ағымдағы банк шотының келісімшарты аясинда несиелеу) несие
ұйымының шот иесіне, оның ағымдағы банк ... ... ... ... болмаса, шот иесінің несие берушінің алдында пайда болған
берешегінің ... ... ... ... оған ... қарастыратын
келісімшарт шегіне беріледі.
Коммерциялық несие. Несиенің басқа формаларына ... ... ... ... ... болды. Оны бір шаруашылық жүргізуші субъекті
екіншісіне сатылған тауарлар мен ... ... үшін ... мерзімін
ұзартумен береді. Осы несие формасының ... ... және ... ... нәтижесін білдіретін тауар капиталы жатады. Коммерциялық
несие тауарларды ... мен ... ... тікелей пайда болады. Ол
тауарлақ формада беріледі және оның пайдалану шегі болады. ... ... ... ... ... ... ғана пайдалана алады.
Осы несие формасының құралына вексель жатады. Вексель қолма – ... есеп ... ... ... және ... ... кемітуге
жағдай тудырады.
Вексель – бұл сатып алушы –қарызгердің жабдықтаушының ... ... ... ... ... Онда борыш сомасы, несие үшін
алынатын пайыз, өтеудің мерзімі мен шарты көрсетіледі. ... ... ... алу үшін ғана ... ... бірге төлем құралы ретінде
пайдаланылады ... ... ... ауыл ... ... ... ... шаруа қожалықтарына жанар- жағар май
материалдарын, тұқымды, минералды тынайтқыштарды және ... ... ... несие түрінде ұсынады. ҚР Азаматтық Кодексіне ... ... ... ... ... берілетін несиені, тауарлардың,
жұмыстың және қызмет көрсетулердің алдын – ала төлемін қамтиды.
Келесі несие түрі - банк ... ... ... ... негізгі
формасы банк несиесі. Бұл жағдайда несие қатынасының объектісіне сауданы
ақшалай қаражатпен беру ... ... ... ... ... ... мұқтаж мамандандырылған қаржы несие ұйымдарына, көбінесе банктерге,
қарыз ... ... ... ... ... беріледі.
Банк несиесінің бірінші ерекшелігі – банк өз қарыз алушыларына несиені
өзінің капиталынан ғана ... ... ... ... ... ... Қазақстан банктерінің несие ресурстарындағы өзіндік капиталының
үлесі шамамен алғанда 18-20% - ті ... ал, ...... ... банкаралық қарыз ақшалар). Осы несие формасының
екінші ерекшелігі – ... ... әлі түсе ... ... және ... банкке орналастырылған уақытша
бос қаражатын банк саудаға береді.Банк несиенің үшінші ...... ... ... ... ... құн ретінде болатын капитал
формасында береді. Қарыз алушы бұл ссуданы ... үшін ... ... Қарыз алушы осы несиені өндіріс саласында пайдаланғаннан кейін
пайда аладыәрі оның есебінен несиегерге пайыз төлейді. ... ... ... ... болып табылады. Банк несиесінің айналыс саласына
ғана қызмет ететін ... ... ... ол, ... қатар,
өндіріс саласына және жинақтау саласына да қызмет етеді. Банк несиесінің
қолданылу аясы коммерциялық ... ... ... кең, ... несие – несие мәмілесінің бағытымен, ... ... ... ... несиесі банк пен қарыз алушының арасында
несие ... ... ... келісімі бекітілгеннен кейін беріледі. Банк
несиесінің мақсаты: негізгі және айналым капиталына ... ... ... ... ... және оны қайта есептеу халықты
несиелеу.Ол материалдық тұрғыдан ... ... ... ... ... қайтарылуы және ақылы принциптері негізінде банктің
қарызға беретін ссудалық капиталдың қозғалысын білдіреді.
Банк несиесі берілетін ... ... ... ... және ... ... Мәселен, қысқа мерзімді несие қарыз алушының ағымдағы
және маусымдық ТМҚ ... ... ... ... және өзге ... ... ... уақытша қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін
бір жылға дейінгі мерзімге беріледі..
Несие есеп айырысу ... ... ... – қол ... түрінде,
жекелеген жағдайларда, мысалы ауыл шаруашылық ... ... ... төлеуге және тұтыну қажеттіліктеріне қолма – қол ақшамен беріледі.
Несие қарыз алушыларға тек ... ... ... ... Және ... ... алушының заң тұрғысынан құқық қабілеттілігі
болған жағдайда, ... өтей ... ... ... ... несиені өтей
алатын қабілеті болған жағдайда, несиені өтей ... ... ... және ... ... тұрақты болғанда ғана беріледі.Несие
келісімшартының ... ... ... ... жеке ... несиесі маңызды ерекшеліктерін сақтай отырып, айтарлықтай сандық
және сапалық өзгерістерге ұшырады. Қазақстанда мұндай ... тек ... ... мекемелері ғана беріп қоймайды, сонымен қатар, оны ... да, ... ... де, ... ... ... ұйымдары да және т.б. береді. Алайда, бұл осы несие формасының
мәнін өзгертпейді. Coндай – ақ, қарыз ... ... да ... ... ... фирмалардан және xaлықтан өзге оны
үкімет те, банктер де, жергілікті органдар да және т.б. алады.
Банктің несие ... ... ... ... ... ... ... банктердің мұндай ресурстарын депозиттер ғана емес, сонымен
қатар, клиенттердің шоттағы ... бос ... ... ... ... ... шетелдік қаржы несие институттарынан алынатын
қарыз қаражатты құрайды.
Осылармен бір мезгілде ҚР Ұлттық банкі өзінің ақша ... ... ... ... ... да ... отырады. Ол банктердің несие
қоржынының сапасы нашарлаған жағдайда депозиттерді міндетті ... ең ... ... ... арттыру жолымен экономиканы несиелеудің аясын
тарылтады. Бұл несиенің тек ... қана ... ... ... ... ... да ... несиесі негізінен тікелей болады, яғни, ссуда ... ... ... ал, ... түрі ... арқылы беріледі..
Қазақстанның банктік тәжірибесінде қысқа мерзімді несиелеу объектісіне
«Экономиканы қысқа мерзімді ... ... ... банк ... ... ... айналым қорлары мен айналыс ... ... ... ... ... ... ... өндіріс және
айналыс шығындары түрінде, сол сияқты, егер ... ... ... ... жағдайда, банк ... ... ... ... де ... ... ... етілген несиелеу
обьектісіне өндірістік шикізат қорлары, негізгі және көмекші ... ... ... ... ... ... азықтар және басқа да
материалды құндылықтардың маусымдық жинағы және ... ... және ... ... ... маусымдық қорлары жатады.
Мұндай қорларды ... ... және ... сату ... ... ... қатынастарының белгілі-бір
қабаты, яғни несиелік қатынастардың жоғарғы буыны несиелік механизм болып
табылады. Мұндағы буын ... ... ... ... және ... ұйымдастыруға байланысты шаруашылық субъектілердің қызметінің
өзара іс-әрекеті түсіндіріледі [13,61б.].
Демек, несиелік механизмге несиенің мазмұны және ... ... ... және ... ... болу ... тәсілдері және
формалары жатады. Соңғылары несиелік қатынастардың мәніне жатпағанымен де,
олар несиелік тәжірибені сипаттайтын процеске ... ... оның ... ... ... ... ұйымдардың меншікті және зайымдық
қаражаттар арасындағы шекті қатынасты белгілеуде мемлекет тарапынан қандай-
да бір әмір жүргізу жоқ. Шаруашылық ұйымдардың ... ... ... ... ... ... қаражаттарын зайымдық
қаражаттар үшін толық материалдық жауапкершілікте болуын жүктейді. ... ... ... тек қана банктік несие емес, сол сияқты ақшалай
және ... ... ... ... ... ... ... және қанша көлемде зайымға алу туралы
өздері анықтауға құқық ... ал ... ... ... ... ... жүйесі банктің ресурсына негізделеді, ал ... ... ... ие. ... ... сауда мотивтері,
үнемдеу мотивтері ерекше маңызды болып ... ... ... ... ... ... ... деген қажеттілігін қанағаттандыру ғана
маңызды емес, сонымен қатар ... ... ... арттыру
үшін де несиелеудің маңызы зор. Дәл осы тұста коммерцияның ... ... ... ... ... орын ... Бұл, әрине, клиенттердің
несиелері мен депозиттеріне, сол ... ... ... де тиісті.
Қазіргі несиелеу жүйесінің басты ерекшелігі банктердің меншікті және
тартылған ресурстарына ғана байланысты ... сол ... ... ... ... ... ... үшін Орталық банк бекітетін
нормаларға және пруденциалдық нормативтерге байланысты келеді. ... ... ... ... ... міндетті төлемдер аудару ... Сол ... ... да ... оның ішінде коммерциялық
банкте құрылатын ең ... ... ... ... ең ірі ... ... банк балансының өтімділігінің параметрлері сияқты банктің
міндеттемелерін өтімді қаражаттар резервімен ... ... ... формалардағы нормативтері де бар.
Қазіргі несиелеу жүйесінің маңызды бір ... оның ... ... ... ... несиелеу жүйесінде клиент пен банк
арасында қарыз алу барысында жасалатын келісім-шарттың экономикалық ... ... да, оны ... ... ... деп ... болады.
Кейіннен коммерциялық ынталандыру туындағаннан кейін ғана банк пен қарыз
алушы арасында несиелік шартқа отырып, ол шарт ... ... де, ... да ... ... түсті.
Қалыптасып отырған қазіргі несиелеу жүйесінің келесі маңызды ерекшелігі
– бұл несиелеудің объектіден субъектіні ... ... ... ... ... ... ғана ... бізге белгілі. Тауарлы-
материалдық құндылықтар қоры және ... ... ... ... ... ... де, ... қайтарылу барысына терең талдау
жүргізілмеді, ... үшін ... ... ... ... ... ... болады.
Жаңа несиелеу жүйесі дәстүрлі және өзіндік ерекше принциптерге
негізделеді, оның ... ... және ... ... қағидалары, сол
сияқты несиенің ақылылық ... да ... ... ... ... мазмұны түбірімен өзгерген. ... ... ... ... және ... жұмыс жасайтын кәсіпорындар категориялары өмір
сүріп, несиелеуде дифференциалданған ... ... ... ... ... жоспарлы көрсеткіштерін орындау дәрежелері жатқызылды.
Бүгінгі таңдағы қалыптасқан жүйе ... ... ... ... клиенттің несиелік қабілетін ескереді. Сондай-ақ, коммерциялық
банк қарыз алушыны төлем қабілетінсіз деп ... ... оны ... және ... ... ... қоюға құқылы.
Несиенің қамтамасыз етілу принциптеріне де байланысты өзгерістер болды.
Тәжірибе көрсеткендей, ссудалардың ... ... ... ... ... ... ... кепіл болмады.
Сондықтан да ... ... ... ... тәжірибеде
қалыптасуына байланысты түсіну банк тарапынан жіберілмеуге тиіс. Қайтару
тұрғысынан алғанда, толық ... жоқ ... ғана ... сенімді
несиелер болып табылады.
Қазіргі несиелеу жүйесінің келесі бір ... банк ... ... ... ... өту ... ... қайтарылуын
қамтамасыз ету тұрғысынан алғанда әлемдік тәжірибедегідей ... ... ... құқы, кепілдеме және кепілхат, жалпы алғанда сақтандыру
жүйелері жатады. ... ... ... ... ... ... тәуелсіздігін нығайту, сонымен қатар несиелік тәуекелді төмендету
мүмкіндігін береді.
Жалпы, кәсіпорындарды ... ... ... біршама дәрежеде
нарықтық қатынастарға сай келетін үлгі ретінде оларды бағалауға мүмкіндік
жасайды.
1.3 Коммерциялық ... ... ... ... мен ... ... коммерциялық банктер Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкінен банкті ашу ... ... пен ... ... ... алған жағдайда ғана қызмет ете алады.Қарыз алушыларға несие беру
барысында ... ... ... ... ... ... жылы және ... Республикасындағы банктер және банктік
қызметтр туралы” 30.08.1995ж ҚР Президентінің заң күші бар ... ... ... ... ... экономикасын қысқа мерзімді
несиелеу ережесін”, сондай-ақ банктің Жарғысы мен ... ... ... ... қабілеті бар қарыз алушыларға несиені қайтарудың
нақты көздерінің және ... ... ету ... бар ... ... [14]. Банктердің тәжірибесінде қолданылатын несиелеу процесінің
өзіндік кезеңдері ... ... ... несиеге деген өтінішті өңдеуден
басталып, несиенің толық қайтарылуымен аяқталады. Жалпы несиелік үрдісін ... ... ... ... ... ... Саниев М.С. Ақша. Несие. Банктер: Оқу құралы Алматы; Алматы
экономика және статистика институты, 2001. – 165б.
Әр ... ... ... ... ... несиелік
операциялардың сапалы сипатын бере отырып, олардың ... ... ... ... процесі мынадай кезеңдерді ... ... ... ... ... ... ... талдау; несиелік
келісім-шарт жасау; несие беру; несиелік мәміленің орындалуына
бақылау жасау.
Бірінші кезеңде, банкке ... ... ... ... ... ... келген несиелік операциялар осыдан басталады. Мұндай құжаттарда
қарыз алушы мен ... ... ... ... ... ... ... мерзімі, мүмкін болар қамтамасыз ету мүлкі көрсетіледі.
Банктің қоятын талаптарына байланысты ... ... яғни ... ... байланысты құжаттар беріледі. Клиенттің әр ... үшін әр ... ... ... әзірленуі мүмкін. Мысал ретінде
құжаттар пакетінің құрамына жататындар:
1. ... екі ... ... ... балансы және оған
қосымша беттер;
2. несиеленетін шаралардың рентабельдік деңгейін және оның қайтарылу
мерзімін сипаттайтын техникалық-экономикалық есебі;
3. несиеленетін мәмілелерді растайтын ... ... ... ... ... ... ... несиені қайтаруға байланысты міндеттемені куәландыратын құжаттар.
Қажет жағдайларда банк қарыз алушыдан несиені ... ... ... да ... мен ... ... ете алады.Сонымен қатар,
банкпен тұрақты несиелік қатынаста болатын қарыз алушылар үшін ... ... ... ... Қарыз алушы банкке несие алуға өтініш
жасаған уақытта, банк несиелеудегі оның мүмкіндігін алдын ала ... ... ... ... ... ... ... жетекшісі мен қарыз
алушының аты-жөні; ... және ... ... ... ... ... ... және валюталық шот ашқан ... аты және ... ... ол сұрайтын несиенің мақсаты, сомасы және мерзімі;
соңғы есептік күнге берілген баланс құрылымы және басқа да ... ... ... алушының несиелік қабілетін талдау кезеңі. Қарыз
алушының несиелік қабілеті қарыз алушының алған ссудасы ... ... және ... ... қайтару қабілетін бағалау сипатталады. Несиені
қайтара алмау тәуекелі көптеген факторлардың ... ... ... да, банк ... ... беруге шешім қабылдаудан ... ... ... ... Бұл ... ... ... ықпал
етеді.
Қарыз алушының несиелік қабілетіне талдау ... ... ... ... ... [16,54б.]:
1. Ссудаға қатысты қабілеттігі. Қарыз алушыға ссуданы бере отырып,
қарыз алушының атынан шығатын тұлғаның ... ... ... және ... ... тиіс;
2. Қарыз алушының іскерлік беделі. Несиелік мәмілеге тиісті беделі
деп ... ... ... ... ... ғана
түсінбейді, сондай-ақ келісім-шартқа ... ... ... ... ... алу ... Банк қарыз алушының ссуданы қайтаруға
жеткілікті қаражатты табу қабілетіне баға ... ... ... ... ... ... ... несиелеудің басты
ерекшелігі бойынша банк қарыз алушының несиелік ... ... ... несиелік шарт жасау үшін несиелеу субъектісімен қатынсқа
түседі. ... ... ... ... банк пен ... ... ... шешеді.
Несиелік келісімшарт екі жақтың өзара міндеттемелерін ... ... ... несиелеу мақсаты және объектісі,
несиенің мөлшері, ссуданы беру ... және ... ... ... ету ... ... үшін ... сыйақы мөлшерлемесі; несиенің
қозғалысын және клиенттің ... ... ... үшін ... ... ... ... олардың берілу мерзімдері, сондай-ақ несиелеу
процесіндегі банктің бақылау қызметі көрсетіледі.
Несие берудің ... ... ... шот ... ... беруді
құжаттау тәртібін (қосымша құжаттар толтырылуы мүмкін), ... ... ... ... ... және техникалық шарттарын
қамтиды.
Несие беруді құжаттау ... ... шот ... ... Жай ... шот ... қарыз алушы қорларының жинақтауына
байланысты несиеге деген өзінің қажеттілігін ... Осы ... ... тауарлы-материалдық құндылықтардың төленген нормативтен жоғары
қалдығы, олардың ... ... ... ... банк соның негізінде
ссудаға деген қажеттілік мерзімді міндеттемелер арқылы құжатталады. Арнайы
ссудалық шот бойынша берілген ссуда әр ... ... ... ... шот ашу ... ... ... жүргізіледі.
Несиенің көлеміне байланысты әр түрлі берілу тәсілдері болады.
Біріншісі – ... ... ... ... ... ... болған
жағдайларда жұмсалынады. Екіншісі – несие алуға ... ... ... ... ... ... біртіндеп іске
асады. Үшінші – ... бір ... ... ... ... бола ... ... алудан бас тартады (мысалыға, артық сыйақы төлегісі келмейді).
Несиенің мөлшері оны беру барысында ... ... ... ... және оған ... ... ... жасау бесінші
кезең болып табылады. Бұл - несиелік операцияның маңызды кезеңі. Ссудалар
бойынша ... ... ... ... ... формасында, банк
қаржаттарның пайдалану ұзақтығына және олардың ... ... ... ... ... ... ... қарызы есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... қайтару
мерзімі беру уақытында мерзімді міндеттемелермен құжатталады: егер де ссуда
тұтас қайтарылатын ... онда бір ғана ... ... әр төлемге
мерзімді міндеттеме толтырылады.
Ссуданың қайтарылуына бақылау жасау үшін банкте ... ... ... картотекасын жүргізеді. Банк қызметкелері
күнделікті ... ... ... ... ... ... қарыз
алушының есеп айырысу шотынан қаражаттарды шегеруге үкім-ордерін ... ... ... ... ... ... ... мерзімді
міндеттеменің келесі бетіне ... ... ... Егер де ... есеп ... шоты ... банкте ашылған болса, ссуда бойынша
қарызды және ... ... ... ... ... тапсырмасы негізінде
жүргізіледі. Жекелеген жағдайларда, қарыз алушының төлем тапсырмасы ... ... ... ... банк ... ... кейінге
қалдыруға рұқсат етуі мүмкін, ... бұл ... ... ... ... мөлшері оны төлеу мерзімі және тәртібі, ... ... ... несиелік келісім шартта анықталады. Сыйақы ... ... ... және т.б. ... және ... кестесіне сәйкес
іздестірілуі мүмкін. ... ... ... ... жай және ... есептеу формалары қолданылады.
Жай сыйақыны есептеу формуласы келесідей түрде беріледі:
J= ... ... ... P- ... ... n- ... есептелген кезеңдегі күндер
саны; J- ссуданың барлық мерзіміне ... жай ... ... ... есептелген күрделі сыйақыны есептеу формуласы
төмендегідей ... ... ... P- ... бастапқы сомасы;
J- несиенің барлық мерзіміне есептеген сыйақы сомасы;
n-аймен берілген несиенің ұзақтығы.
Банк несиелік келісім-шарттың орындалуына, ... ... ... ... және ... ... бақылау жасайды. Осы мақсатта қарыз
алушының шаруашылық қызметіне, оның қаржылық жағдайына ... ... ... ... ... ... және есеп айырысу құжаттарын,
бухгалтерлік жазуларды, есептік материалдарды тексереді. Осы ... ... ... ... қаржы ақпараттар түрлері мен ... да ... ... да ... ... ... ... өзінің клиенттің
несиелік ісін жүргізу жүйесі болады. [6,22б.]
Несиелеу процесіне жасалатын ... ... ... ... ... ... ... де толықтырылады. Өйткені, ... ... оның ... көзі және ... ... ... ... көзі болып табылады.
Несиелеу кезені ұйымдастыруына ... ... ... әрбірі
несиеберу кезеніңде несие беруге ... ... ... ... ... ... ... банктердегі тәжірибесіне талдау
2.1. «АТФ Банк» АҚ несие беру тәртібі
1995 жылы құрылған «АТФ Банк» ЖАҚ қазіргі уақытта активі, несие ... ... ... ... ірі жеке меншік қаржы институты болып табылады.
АТФ Банк тарихы ҚР Банктер ... ... 1995 жылы 12 ... Медеу банкінен басталады. 1996 жылдың соңында, банк «АТФ Банк» ААҚ
болып қайта тіркелді және банктік операциялар жүргізуге ҚР Ұлттық ... ... 21 ... №54 ... алды. Бұл күн АТФ Банктің ресми
туылған күні болып есептеледі.1993 жылдың 15 ... ... ... ... ... Айырбастау басталған бірінші күннен бастап теңге
заңды төлем құралы болады деп белгіленді.
Банктің негізгі қызметі дәстүрлі депозиттер қабылдау, ... мен ... ... беру ... ... Банк сонымен бірге клиенттердің
дебеттік және кредиттік карточка, инкассация сияқты төлемдерін, сондай –
ақ, ... ... ... ... ағымдағы шоттаына қызмет көрсету бойынша
қызметтердің кең спектрін ұсынады.
Банктік депозиттер қаражат тартудың елеулі көзі болып ... ... ... ... ... үштен бір бөлігін құрайды. 2006 жылдың
қорытындысы бойынша клиенттер шотындағы қалдықтар көлемі бір ... ... 303,4 ... теңгеге (2,3 млрд. $) жетті. Тұрғындардың шұғыл
депозиттерінің ... 652 млн. ... асып ... ... ... ... жылдың өзінде ғана 65,06 мыңнан 73 мыңға дейін артты.
Банк VISA және Europay/MasterCard ... ... ... ... ... және ... ... орташа және ірі қазақстандық және Қазақстанда өз қызметін жүзеге
асыратын ... ... ... өнім мен ... ұсынады;
сауда, жобалық қаржыландыру, инвестжобаларды қаржыландыру, активтерді
басқару, сондай – ақ, қысқа ... ... мен ... да ... ... қосқанда. Банк өз саясатына сәйкес, жоғары өтімділік ... ... ... ... ... үшін 18 айға ... мерзімге несие, сондай – ақ қазіргі уақытта ресурстарына байланысты
ұзақ ... ... ... Банк ... ... негізгі
клиенттері үшін шетелдік банктермен бірлестірілген несиелер ұиымдастырады
және Ресей мен Қырғызстанның ірі корпоративтік клиенттерін қаржыландырады.
АТФ Банк жеке ... үшін ... ... несиелеу, кезек
күттірмейтін мұқтаждарды несиелеу, автомобиль ... ... ... ... ... бағдарламаларын ұсынады.
Ипотекалық несиелек саласында жаңалық ойлап табу қиынырақ. Алайда ... «Cash & Go» атты ... жаңа ... ... ... отыр.
Бұл бағдарлама көптеген қазақстандықтар үшін тұрғын үй ... ... ... бола ... Өзінің пәтерін жаңа үйдегі тұрғын үйге
ауыстырғысы келгендер осыуақытқа дейін көптеген проблемаларға тап ... ... ... ... ... салып алып, үнемдегісі келсе, әуелі ... ... дан соң ... қана ... ... күтіп бір жерден
пәтер жалдауы тиіс болды. Ал, егер пәтерін сатпаса, банкте қажетті ... ... ... кім кепілдік береді. Көпшілігіне несиені төлеу
ауыртпалығына төтеп беру қиынға түседі емес пе. ... ... ... АТФ ... «Cash & Go ... жаңа ... ... қиын жағдайдан жол тауып шығуға мүмкіндік береді.
Біріншіден, енді ескі пәтерді бірден сатпай–ақ, құрылыстың аяқталуын
күтуге болады. Екіншіден, ... ... ... ... ... ... шамасы әбден келеді.
Бағдарлманың мәні мынада, екі несие аласыз – біреуі бар пәтерді кепілге
қойып, екіншісі – ... ... үйді ... ... Әрі ескі пәтер
кепілзат болатын бірінші несиені төлеуде салынып ... үйді ... ... жеңілдетілген кезең ұсынылады. Жаңа тұрғын үй салынып
біткен соң, ... ... ескі ... сатып, неисені жабасыз.
«Табыс кепілі» бағдарламасы бойынша несие алушы ... ... ... ... 20% - дан кем емес ... салым немесе
жылжымайтын мүлік ұсынады. Қалған 80%-ын кәсіпкерлер ... ... ШКДҚ ...... ... атты ... ... жаңа қарызгерге 100
– ден 5 000 АҚШ ... ... ... ... алуға мүмкіндік береді. Оның
басты артықшылығы – несие ресімдеудің жылдамдатылған және ... ... ... – бұл ... ... ... ... жіктелген, құрылымы мен сапасының сипаттамасы.
Осындай критерилердің бірі болып, шетелдік және ... ... ... ... ... ... ... критериде несие
портфелінің сапасы ... ... ... ... ... ... банк ... , оның ссудалық ссудалық операцияларын
басқаруға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... жеке ... ... сапасын бағалау критериін таңдау;
- ссудалардың негізгі топтарын, олармен байланысты тәуекел пайызын
көрсетуімен ... ... ... әр ... ... ... ссудалар кескінінде несие портфелінің құрылымын
анықтау;
- несие портфелінің ... ... ... ... АҚ - ның 2010 жылдың 1 ... жай – күйі ... ... ... 2550,9 ... құрады. Алдыңғы жылмен
салыстырғанда (2151,9 млрд. теңге) 399 ... (18,54%) ... ... ... АҚ – ның ... ... ... жыл | ... | |
|үлес, % ... ... % ... ... ... ... |2 486 149 |97,7% |2 399 693 |105,0% ... | | | | ... РЕПО ... |20,549 |0,8% |34 417 |1,5% ... ... ... | | | | ... ... ... |98,5% |2 434 110 |106,5% ... ... | | | | ... ... |-140,363 |-5,5% |-289 328 |-12,7% ... ... ... |93,0% |2 144 782 |93,8% ... ... | | | | ... |94 582 |3,7% |109 550 |4,8% ... |90 510 |3,6% |37 570 |1,6% ... мен акнесиеивтиер |185 092 |7,3% |147 120 |6,4% ... | | | | ... ... ... 216 |-0,3% |-6 271 |-0,3% ... ... | | | | ... міндеттеме, нетто |177 876 |7,0% |140 849 |6,2% ... ... |2 544 211 |100,0% |2 285 631 |100% ... ... | | | | ... ... «АТФ ... жылдық есептік көрсеткішінен,www.atfbank.kz
Қазақстандағы ірі және орташа кәсіпорындарға және Қазақстанда жұмыс
істейтін ... ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімге несиелендіру, шағын және орта ... ... ... ... бойынша жұмыс істеп, қызмет көрсетеді.
Жеке сектордағы ссудалар тұтынушылық несиелеу, құрылыс және жылжымайтын
мүлікті сатып алуға ... ... – 15,7% және ... ... ... 2010 ... басымен салыстырғанда 2009 басында 16,3% төменедеген.
Сауда компаниялардың ссудалар ... 19,7% ... ... ... ... портфеліндегі үлесі 15,2% төмендеп, алдыңғы
жылдармен салыстырғанда 18,4% түсіп кеткен.
13-сурет. Экономика салалары ... ... ... ... көзі: «АТФ Банк»-тің жылдық есептік балансынан
Жылжымайтын мүлікке байланысты ссудалар біршамаға көтерілді – ... ... ... ... олардың үлесі 7,6% көтеріліп. ... үй ... ... 2,5% ... – 2008 жылы 144,1 ... ... 2007 ... 140,6 млрд. теңге (брутто), ... ... 5,9%, 2008 ... 5,6% болған. 2009 жылдың аяғында қаржы ... ... ... ... несиелендіру көлемі 8,1% өсті және
138,8 млрд. теңге (брутто) құрады.Тасымалдау компаниялар мен ... ... ... 6,7% ... және 2009 жыл ... 104,7
млрд. теңгені (брутто) құрады, ал банктің ссудалық портфеллінің үлесі 2008
жылы 4,5%-дан 4,3% төмендеген. ... ... ... ... ... ал осы несиелеу банктің ссудалық ... ... ... ... 2009 жылдың соңыда 2,3%-тдан 1,9%-ға құраған. 2009 ... ... ... портфелін диверсификациялау келесі түрлерімен
көрсетідген: ссуданың доллармен портфельдегі үлесі 62,5%-ды құраса, ал 2008
жылдың аяғында 57,9%-ды ... Көп ... ... беру шарты
бойынша банке пайыздық ставканы көтеруге немесе ұзақ мерзімді талаптарды
жабуға теңге девальвациясы ... ... ... ... ... ... ақша ... иверсификациялау
Дерек көзі: «АТФ Банк»-тің жылдық есептік балансынан,www.atfbank.kz
Ссуда клиентерге жылжымайтың мүлікті, кепілдікті, тауарлық ... ... ... ... ... және депозиттерді
кепіл ретінде береді.
Кепілзат консервативті түрде бағаланады, клиент банктің талаптарына
келіспеген жағдайда тәуелсіз баға беру ... ... ... ... ... жағдайы бойынша қамтамасыз етілмеген ссудалық үлесі
2008 жылдың аяғынмен 5,8% болса, 2009 жылдың ... ... ... ... ... құрлымындағы қамтамасыз етілмеген ссудалардың
басым бөлігін сенімді клиентерге тапсырады.
Қарыз ... ... беру ... ... ... Ұлттық банкі туралы» 31.03.1995 ж. және ... ... жіне ... ... ... 30.08.1995 ж. ҚР
Президентінің заң күші бар ... ... ж. ... экономикасын қысқа мерзімде несиелеу ережесін», сондай-ақ
банктің Жарғысы мен нұсқауларын басшылыққа алады [23].
Несиелеу процессі мынадай ... ... ... ... ... ... қарау үшін қажетті құжаттар тізбесі:
Несие өтінімін қарауға Тұрғындармен жұмыс жөніндегі менеджерге ... ... ... ... ... ... табылады.
Қарызгер сауалдама-өтініште көрсеткен деректер негізінде  Тұрғындармен
жұмыс жөніндегі менеджер ... ... ... мен
төлемқабілеттілігін бағалау ... ... ... ... ... ... оң ... берген жағдайда, Қарызгер Тұрғындармен жұмыс жөніндегі
менеджерге төмендегі ... ... ... куәлігі;
2. СТН;
3. Қарызгердің ол туралы несие бюросына ақпараттарды ұсынуға келісімі
4. Қарызгердің несие есебін (белгіленген үлгіде) беруге келісімі;
5. Көліктік құралдарының тіркелгені ... ... ... ... алу ... ... ... туралы нотариалды
расталған өтініші;:  
7. Жұбайының/жолдасының жеке куәлігі;
8. Неке туралы куәлігі;
9. Жұбайының/жолдасының мүлікті кепілдікке беруге Талдау ... ... ... 2009 ... ... даму ... ... табады.
Сонымен қатар, «АТФ Банк» АҚ-ы да осы үлестен қалыспайды.
2.2 Қазақстан Республикасының банктік несие беру процесі
Банктердің ... ... ... ... ... болады. Несиелік процес несиеге деген өтінішті өңдеуден басталып,
несиенің толық қайтарылуымен аяқталады. ... ... ... 1- сызбамен
көрсетуге болады.
Әр кезеңде пайдаланылатын несиелеу ... ... ... ... сипатын бере отырып, олардың ... ... ... Несиелеу процесі мынадай кезеңдерді қамтиды:
• несиеге деген өтінішті ... ... ... ... ... ... жасау;
• несие беру;
• несиелік мәміленің орындалуына бақылау жасау.
І-кезең. Банкке келіп түскен несиеге деген ... ... ... ... ... осыдан басталады. Мүндай
құжаттарда қарыз ... мен ... ... ... негізгі мәліметтер:
мақсаты, мөлшері, түрі, мерзімі, мүмкін болар қамтамасыз ету ... ... ... ... ... өтінішке қосымша, яғни
несиелік операциялар сипатына байланысты қүжаттар беріледі. Клиенттің әр
түрлі ... үшін әр ... ... ... әзірленуі мүмкін. Мысалы
ретінде қүжаттар пакетінің құрамына жататындар:
1. соңғы екі жылдық қарыз алушының балансы және оған ... ... ... ... ... ... және оның ... сипаттайтын техникалық-экономикалық есебі;
3. несиеленетін мәмілелерді растайтын келісім-шарттар көшірмелі
4. ... ... ... ... ... несиені қайтаруға байланысты міндеттемені куәландыратын қүжаттар;
Қажет жағдайларда банк қарыз алушыдан ... ... ... ... да ... мен мәліметтерді талап ете алады.Сонымен қатар,
банкпен түрақты несиелік қатынаста болатын қарыз ... үшін ... ... қысқаруы мүмкін. Қарыз алушы банкке несие алуға өтініш
жасаған уақатта, банк несиелеудегі оның мүмкіндігін ... ала ... ... карточкесін толтыруы мүмкін. Онда: фирманың жетекшісі мен қарыз
алушының аты-жөні; қызметі және ... ... ... ... ... ... және ... шот ашқан ... аты ... ... ол ... несиенің мақсаты, сомасы
және мерзімі; соңғы есептік күнге берілген баланс құрылымы және басқа ... ... оқып ... ... банк қарыз алушының алған
ссудасын қайтару қабілетін бағалаудың шешім ... үшін аса ... ... ... есеп ... ... ... алушының несиелік қабілетін талдау кезеңі.
Қарыз алушының несиелік қабілеті - қарыз ... ... ... ... ... және ... көлемде қайтаруқабілетін бағалау
сипатталады. Несиені қайтара алмау тәуекелі көптеген факторлардың әсерінен
болуы ... ... да, банк ... ... ... шешім қабылдаудан
бүрын оның несиелік қабілетін талдайды. Бұл көрсеткіш банктің өтімділігіне
ықпал етеді.
Қарыз алушының несиелік ... ... ... ... ... ... ... Ссудаға қатысты қабілеттігі. Қарыз алушыға ссуданы бере ... ... ... шығатын тұлғаның құқықтық қуатын анықтайтын Жарғысы
және нұсқаумен танысуға тиіс;
2. Қарыз алушының іскерлік беделі. Несиелік мәмілеге ... ... ... алушының қарызды қайтаруға дайындығын ғана түсінбейді, сондай-ақ
келісім-шартқа байланысты барлық міндеттемелерді оындауы түсіндіріледі;
3. Табыс алу ... Банк ... ... ... қайтаруға
жеткілікті қаражатты табу қабілетіне баға беруі қажет.
Қарыз алушының табыс алу ... ... ... сату ... ... ... әсер ... факторлар есепке алынады. Бұл
факторларға: қарыз алушы кәсіпорынның орналасқан жері, оның тауарлары ... ... ... ... ... ... жатады.
Неиселеудегі шетелдік тәжірибеде бұл факторларға қоса жарнамалау тиіділігі,
бәсеке сияқты факторлар есептеледі.
ІІІ-кезең. Несиелік келісім-шарт жасау.
Қазіргі ... ... ... ... банк ... алушының
несиелік қабілетін тексеріп болғаннан кейін, несиелік шарт ... ... ... ... түседі. Несиелеуге байланысты ... банк пен ... ... ... ... ... келісім- шарт екі жақтың өзара міндеттемелерін ... ... ... ... ... және обьектісі,
несиенің мөлшері, ссуданы беру ... және ... ... ... ету формасы; несие үшін төленетін сыйақы мөлшерлемесі; несиенің
қозғалысын және клиенттің қаржылық жағдайын бақылау үшін ... ... ... ... олардың берілу мерзімдері, сондай-ақ несиелеу
процесіндегі банктің бақылау қызметі көрсетіледі.
Несиелік клісім-шартіың мазмұнында несиелу ... оның ... және банк ... ... ... ... осы элементтердің банктік жұмысына қалай іске асырылуына және
өзара үйлесетіндігіне тікелей байланысты болып келеді.
IV-кезең. Несие беру кезеңі.
Бүл ... ... ... ... беруді қүжаттау тәртібін
, ссуданы беру тәсілін анықтайтын несиелеуді ұйымдастыру және ... ... ... ... ... ... шот формаларына байланысты
ажыратылады. Жай ссудалық шот ашылған қарыз алушы қорларының ... ... ... ... қажеттілігін өтінеді. Осы мақсатта ... ... ... ... ... ... ... қозғалысы туралы мәліметтер беріп, банк соның ... ... ... ... ... ... ... Арнайы
ссудалық шот бойынша берілген ссуда әр алған ... ... ... шот ашу ... өтініш- міндеттемесі негізінде жүргізіледі. Несиенің
көлеміне байланысты әр түрлі берілу ... ... ... - ... ... ... аударылып, қажет болған жағдайларда
жұмсалынады. Екіншісі - ... ... ... қосымша қаражаттарға деген
қажеттіліктің туындауына байланысты біртіндеп іске асады. Үшінші - белгілі
бір'соманы алуға клиенттің ... бола ... ол оны ... бас ... ... ... төлегісі келмейді).
III. Қазақстанда коммерциялық банктердің несиелік операцияларын
ұйымдастыру және оның даму болашағы
2.1 Банктік ... ... ... ... ... дағдарысы экономикасы дамып келе жатқан ... ... ... ... да ... зиян ... ... ол аймақтың қаржы-несиелік мекемелерінің көп бөлігінің ... ... әкеп ... және олар ... ... әрекеттерде көрініс тапты. Соңғы үш жыл ... ... үшін ... ... ... ішінде ұлттық ... ... ... ... ... және ... етілмейтін
несиелердің салыстырмалы жоғары деңгейі күрделі мәселеге айналды. Бұған
қоса Қазақстанда ... ... ... қайта ұйымдастыру мен
ұлттандыру жағдайлары орын алды. Бұл процесстер Қазақстанның банк ... ... ... болатын.Қазіргі таңда еліміздің қаржы-несиелік
мекемелерінің негізгі өкілі екінші деңгейдегі банктердің саны 39-ға ... ... ... үшін ... ... мен олардың сапасы
қаржылық қызметінің ең маңызды көрсеткіштерінің бірі болып табылатындығы
сөзсіз. Кестеден көріп ... ... ... ... орын ... ... ... деңгейдегі банктердің жиынтық активтерінің
төмендеуі байқалды. Әсіресе, бұл сол ... қиын ... ... болған үш
банктің, атап айтқанда «БТА Банкі» АҚ, ... ... және ... АҚ-
ның активтерінің күрт төмендеуінің банктер активтері ... ... ... әсерін тигізді.
Екінші деңгейдегі банктердің несие портфелі жылдың басынан бастап
572,8 млрд. теңгеге немесе 5,9%-ға ... ... ... 59,4 ... (-2,4%) ... күмəнділері – 620,3 млрд. теңгеге (14,6%) көбейді,
үмітсіздері – 1133,7 млрд. ... (-38,5%) ... ... ... берілген займдар бойынша провизиялар 829,1 млрд.теңгеге (-22,8)
азайды.
Несие портфеліндегі 5-санатты күмəнді жəне ... ... ... ... ... 4,0%-дық тармаққа азайды. «БТА Банк» АҚ-ның, «Альянс
Банкі» АҚ-ның жəне «Темiрбанк» АҚ-ның деректерін есепке алмағанда ... ... ... жəне үмітсіз займдардың үлесі 1,7%-дық
тармаққа өсті(кесте-1).
Кесте 1.
Банк секторының ... ... ... ... |2008 ж. |2009 ж. |2010 ж. |2011 ж. ... | | | | |
| ... борыш |% ... ... |% ... ... ... | ... | ... |
| ... | |млрд.тг. | ... |
| | | ... | | |рыш ... ... саны (мың ... оның |8 |8 712.5|10 417.5|
|ішінде |590.2 | | ... ... ... |6 |7 147.0|8 583.6 |
| |985.1 | | ... ... ... ... 380.5|1 417.6 |
| |2 | | ... ... саны (мың ... оның ... 011.2|9 579.9 |
|ішінде |9 | | ... ... ... ... 572.8|7 905.6 |
| |1 | | ... Worldwide, оның ішінде: ... 263.8|1 307.0 |
| |4 | | ... ... саны (мың ... оның |2 |3 951.5|4 937.3 ... |897.7 | | ... International, оның ішінде: ... 358.8|3 962.9 |
| |2 | | ... ... оның ... |484.5 |509.1 |747.0 ... ... саны (дана), оның ішінде |22 ... |29 422 ... саны ... ... |6 845 |7 622 |8 203 ... ... беру ... |5 827 |6 017 |7 294 ... ... беру және ... ... |1 956 |1 605 |909 ... ... саны ... |10 ... |12 194 ... киоскілерінің саны (бірлік) |925 |1 128 |1 445 ... 1 ... ... бойынша төлем карточкаларыншығарудыісжүзінде
22 банк және «Қазпочта» АҚ ... ... ... ... ... ... ... шығарады және таратады (олардың үлесі ... VISA ... ... American ... және China Union Pay. ... ... ... банктері
жергілікті жүйелердің төлем карточкаларын ... Altyn ... ... ... АҚ; ... – «БТА ... АҚ және ... жергілікті карточкасы  - «Ситибанк ... ... ... ... ... ... сенімді тұлғаның
қызметтерін қабылдап, өздерінің жеке және корпоративті ... ... ... ... ... - сенім дегенді білдіреді. Капитал
иесі (жеке немесе заңды тұлға) өз капиталын басқа тұлғаға ... ... ... ... ... етуге сенім білдіріп тапсырады, яғни траст
деп банктердің, басқа қаржылық институттардың мүлікті және ... ... ... ... және клиент атынан оның мүддесі
үшін сенімді тұлға ретінде басқа да қызметтер ... ... ... келісі негізінде жүзеге ... ол ... ... ... ... ... тұлға белгілі бір құқықтарға ие болып, ... ... ... ... ... ... болады. Сенімді тұлға
мүлікпен бенефициар мүддесін қорғай отырып, иелік етуге тиіс. ... ... ... яғни ... ... өзі, ... үшінші тұлға болуы
мүмкін.
Коммерциялық банктер трасталық операциялармен ... ... алу ... Сол ... ... ... және ... ақша
қаражаттарын басқару үшін, ірі клиенттермен ... ... ... қаражаттарды бағалы қағаздарға салу қосымша табыстан ... ... және ... ... ... береді.
Банктердің трасталық бөлімдерінің қызметтерін жеке және заңды
тұлғалар, ... ... ... да қоғамдық ұйымдар пайдалана алады.
Банктер ... ... ... клиенттердің кеңірек тобына көрсетуге
мүдделілік танытады.
Коммерциялық банктер өз клиенттерінің сенімхаттары бойынша ... ... ... жеке ... ... ... ... басқа да қорлық құндылықтар
түріндегі мүлікті. Қозғалмайтын және ... да ... ... ... ... хат ... басқару;
- акционерлік қоғамдардың тапсырмасы бойынша сенімділік ... ... мен жеке ... ... ... көрсету.
Сенімді операциялар екі түрге бөлінеді: жеке тұлғаларға ж/е ... ... үшін ... ... ... 3 ... ... иесі қайтыс болғаннан кейін мүлікті басқару;
2) мүлікті менімді негізде басқару;
3) агенттік қызметтер. Банк ... ... ... әртүрлі болып
келеді: сеніп қалдыратын, бүкіл өмірлік, сақтандыру, корпоративтік
институцияналдық, коммуналдық.
Интернет – банкинг қызметі. Интернет - ...... ... арқылы басқару. Интернет – банкинг :бір шоттан ... ... ... ... банк ... де, қолма-қолсыз валютада сату және
сатып алу; депозиттерді ашу және ... есеп ... ... құруға және
әртүрлі тауарлар мен қызметтерді ... ... ... ... ... – банкинг қаржылық мәселелерді шешетін серпінді ... ... ...... күшіне қаржылық спектрдің кең ... ...... ... ... ... кіреді.
Мұндай жүйелер негізі бағалы қағаздар нарығы серпінді қызметтердің де ... ... да ... бола ... ... олар ... және қаржылық қатынастарға түсетін барлық қатысушылардың жағынан
оларға бақылау жасай алады.
Интернет – банкингті алғаш ойлап тапқан АҚШ елі. Оған ... ... ... ... ... аз ... ... Клиенттердің
жиі көшіп қонуы (АҚШ-та халықтың көші – қоны өте ... ... банк өз ... ал ... ... ... ... банктерге дәлелдеуі керек болды. Осылайша ... ... ... ... елдегі өз клиенттеріне қызмет көрсетудің басқа түрін ... ... ... ... 1995 жылы 18 ... ғаламторда толықтай
онлайндық банк – Security First Network Bank, ... RBC ... ... ... жылдықта банк капиталының орташа өсімі айына 20% -ды
құрады, активтер көлемі 40 млн. ... ... ... 10 мың
клиенттердің шоттары ашылды.
Интернет-банкингті қолдану: біріншіден, уақыт ... ... ... 24 ... бойы ... ... ... жасай алады және қаржы
нарығындағы өзгерістерді біле алады, сол ... ... ... ... ... ... ... немесе валютаны сату немесе сатып алуға
және тағы басқалары). Интернет – ... ... ... ... жатқан операцияларға да бақылау жасай алады. Карточкалық шоттағы ақша
қаражаттарының қозғалысы шоттан үзінді көшірмеде көрсетіледі.
Ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... отырып, банктер жеткілікті ... ... ... емес ақпараттарды да иеленеді. Сонымен
қатар, банктер клиенттерге әр түрлі қызметтер көрсете ... ... ... ... ... ... басты көзі басқа банктермен және ірі
ақпараттық агенттіктермен ... ... ... ... ... ... өздерінің мәліметтер базасын жасайды, клиент
оған қолын жеткізу үшін белгілі бір ақы төлеуге тиіс.
3.2 Коммерциялық банктердің несиелік операцияларын ... ... ... ... дүние жүзілік дағдарысқа қарамай елімізде ... ... ... ... бар. Атап айтсақ, біріншіден, бұл ... ... ... ... курсының тұрақтылығымен, нақты ЖІӨ-нің
өсуімен және мемлекеттік ... ... ... ... елеулі жақсаруы. Екіншіден, ел тұрғындарының
жеке бизнес дағдыларын ... ... ... ... болып табылады.
Елiмiзде несиелендiрудiң үш деңгейлi жүйесi дамып келедi. ... оның ... iшкi ... ... дамыту және
инвестициялау мүмкiндiктерiн кеңейту, инвесторлардың ... ... ... ... ... басқаруды жақсартуға арналған
ынталандыруды көтеру жөнiндегi құқықтық негiздерi жетiлдiруде [10].
Бұл қызмет бағытындағы банк ... үшін ... ... ... ... ең көп құрылыс, сауда және өндірістік емес ... ... ... ... қайтарып алуында жатыр. Бұл бағытта ... ... ... көптеген салыстырмалы ірі кәсіпкерлер өз қаржыларын өздеріне
қауіпсіз оффшорлы аймақтарға шығарып алды деген ... бар. Оның ... ... ... негізінен мемлекеттік қаржылық
ресурстарды пайдаланумен бірге ... Одан ұсақ ... ірі ... мен ... ... ... ... Олар банкротқа ұшырауды
қалауы мүмкін. Оның үстіне үшінші тұлғаға ... ... ... ... ... несиелеудегі қаупін түсіндіруге болады.
Әрине, макроэкономикалық тұрақтылық, экономикалық ... ... ... ұзақ ... ... қалыптасуына әсер етті.
Алайда, Қазақстан Республикасының азаматтық ... ... ... ең ... ... ... ... мүлік
арбитражды соттың шығындарын жабуға кетеді, содан кейін әлеуметтік ... ... ... ... ... ... т.б.).
Осылардан кейін бюджет алдындағы міндеттемелер: салықтар бойынша қарыздар
өтеледі. Соңында ғана несие берушілерге кезек ... Көп ... ... ... ... ... түк қалмайды. Басқаша айтқанда,
банктер түксіз қалады.
Айтылғандардың бәрі кепіл құқының негізгі қағидаларының ... ... ... ... ... несие берушілер алдында бірінші кезекте
қамтамасыздандырылуы.
Жеке кәсіпкерлер мен ... ... ... ... ... ... жасай отырып, негізгілерінің бірі несиелердің
кепілдікті қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... шағын және орта бизнес субъектілерінің көбісі ұсынатын кепілдің
өтімділігі төмен болатындықтан, ... үшін ... ... ... ... ... кепілмен қамтамасыз етілген мүлікті сақтау және
өткізу банк үшін көп ... ... ... ... ... несиелер үшін резервтер көбінесе таза табыс есебінен құрылады.
Соған байланысты банктер кепіл ... ... ... активтерді
ұсынуды талап етеді. Кепіл берушінің мүлігін бағалаумен ... ... тағы да бір ... ... ... ... нарық құнының
ауытқуы үлкен болса немесе несие беруші кепіл құнына берілген бағасына
сенімі аз ... онда ол ... ... қызығушылығы да төмен болады.
Яғни, өтімділік, жеделділік және тәуекел несие ... үшін ... ... ... демек, компанияға қол жетерлік қаржыландыру
сомасын да анықтайды.
Берілген үрдісті жылжымайтын мүлікті ... ... ... ... ... ... арқылы өзгертуге болады. Берілген тәсіл
өзіне жылжымайтын мүлікті үш ... ... ... және ... ... ... және берілген әдістер ... ... ... ... ... қосады. Өлшеу коэффициенттері
реттеуші органдармен бекітіледі. Берілген шара жылжымайтын ... ... ... орнатуға, сонымен бағалардың заңсыз өсуін және
«көпіршіктің» одан әрі дамуына жол ... ... ... ... ... банктер несиені ұсынудан
бастартуы мүмкін, егер кәсіпорынның күтілетін ақша қаражаттарының ... ... ... ету үшін жеткіліксіз болатын ... ... ... ... ... кәсіпорынның басқарудың
маркетингтік және қаржы құжаттамасын дұрыс ... ... ... ... ... емес ... жалпы жағдайдың төмендеуі кезінде тәуекелді
бағалау және қарыз алушыларды таңдау қиынға түседі, ... ... бұл ... ... ... нарықтан кетуге мәжбүр етеді.
Сонымен қатар, ... ... ... сенімсіз қарыз алушылар жоғары
пайыз мөлшерін төлеуге келіседі, ... ... ... ... ... біледі. Мұның нәтижесінде тәуекелдің несиелік саясат жүргізе ... ... ... ... ... ... төнеді немесе нарықта
сенімді қарыз алушылар бар екендігіне қарамастан, берілетін несиелер көлемі
шектеледі. Бұл қаржы нарығының да, нақты ... да ... кері ... ... көрсетуі бойынша бұл мәселені тек несие берушілер
арасында ... ... ... ... алмасу үшін құрылған несиелік
бюролар көмегімен шешуге болады. Бұл жағдайда үш түрлі нәтиже байқалады.
Біріншіден, несиелік ... ... ... қарыз алушылар жайлы
мәліметтердің деңгейін жоғарылатып, ссудалардың ... ... ... ... Бұл ... ... ... мақсаты мен бағасын
тиімді анықтауға мүмкіндік береді.
Екіншіден, несиелік бюролар ... ... ... ... ... бағасын төмендетуге мүмкіндік береді. Бұл несиелік ... ... ... және осы ... ... берушілермен
несиелік ресурстар үшін бәсекелік бағаларды қоюға әкеледі. Төмен пайыздық
мөлшерлемелер қарыз ... таза ... ... олардың қызметін
ынталандырады.
Үшіншіден, несиелік бюролар қарыз алушылар үшін ... ... ... ... өздерінің міндеттемесін нақты орындамаса, оның несие
берушілер алдындағы беделі түсіп, несиелік ресурстарға жолын жабатындығын
және несиелік ресурстар ол үшін ... ... ... ... механизм қарыз алушыны несиені уақытында қайтаруға ынталандырады .
Алайда, осының бәрі үлкен қиындыққа тірелді: кәсіпорындар мен ... ... банк ... ... ... мәлімет бергісі келмейді.
Батыста мұндай ақпаратты беруден бас тарту берілген ... ... ... ... ... болып табылады. Яғни, ... ... желі ... ... ... әлі ... болып
табылады.
Отандық банк жүйесінде несиелік келісім-шарттардың жетілмегендігі
мәселесін атап өту ... Осы ... ... келісім-шарттар негізгі қарыз
және пайызды өтемеудің алдын алу шараларын қамтымайды. Ал, ... ... ... ... ... ... келісім-шарттар заңи дұрыс құрылмаған, кейде оларға құзыреті жоқ
адамдар қол ... ... ... ... ... құжат болып
саналады. Осыған байланысты несиелік ... ... ... мәмілені терең зерттеп қана қоймай, ... ... ... ... ... есепке алып, оларды келісім-шартта көрсете білу
керек. Несиелеу мәселесінде кепіл механизмінің ... атап ... ... ... ... несие берушінің талаптары кепілге қойылған
мүлік құнынан орындалады. Кепілді сатудан ... сома банк ... ... жетпесе, банк жетіспеген соманы қарыз ... ... ... ... ... ... ... азаматтық
заңнамасымен келесідей кезектілік қарастырылған. Ең алдымен, банкрот болған
кәсіпорын мүлкі арбитражды соттың шығындарын ... ... ... кейін
әлеуметтік орта: алимент, мүгедектік ... ... ... т.б. төленеді. Осыдан кейін бюджет алдындағы міндеттемелер: салықтар
бойынша қарыздар өтеледі. Соңында ғана несие берушілерге кезек ... ... ... кәсіпорынның бұған дейін мүлкінен түк қалмайды.
Басқаша айтқанда ... ... ... ... бәрі ... құқының
негізгі қағидаларының біріне қайшы келеді – кепілдік талаптардың ... ... ... бірінші кезекте ... ... ... болу ... ... ... ең ... кепіл
механизмін жетілдіру қажет.Осы орайда заңды ... ... ... және орта ... ... ... алуға кепілі жетіспейтінін де
айтып кету қажет. Яғни, дұрыс кепілінің ... ... ... алу ... Ал, ... елдің тәжірибесі көрсеткендей, нарық өздігінен кіші және
орта бизнесті қаржыландыру мәселесін шеше алмайды.
Екінші деңгейлі банктердің беретін ұзақ ... ... ... портфельдегі үлесінің аз екені белгілі. Осыған байланысты
коммерциялық банк ресурстарын ... ... ... ... шешудің екі жолы бар: біріншіден, банктердің ресурстық базасының
нақты өндіріс қажеттіліктеріне сәйкес балансталуы; екіншіден, ... ... ұзақ ... несиелеуді ынталандыру. Қазіргі кезде банк
жүйесінің ресурстық ... ... екі ... ... ... ... ... қорларының активтері. Салыстырмалы түрде «арзан» және
«ұзақ мерзімді» ақша көзі ... ... ... ... ... тарту үшін олар қазіргі жағдайды сәтті пайдалануда
Қорытынды
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... дамып келе жатқанына байланысты ең басты қызметі болып
табылатын несиелеу операциялары да даму ... ... 2010 ... ... көрсеткіштері бойынша экономикамыздағы банктердің несиелері
бұл кезеңде ... ... 7,6 ... ... ... Банктердің несие
портфелінің жоғары өсу қарқыны несиелер сапасына байланысты. Жылдың ... ... ... ... ... күмәнді несиелер үлесі
0,9% төмендеген. Қазақстан ... ... ... ... ... 853 млн. долларды құрады.
Банктік зайымдар негізінен, айналым қаражаттарын толтыру мен негізгі
құралдарды сатып алуға бағытталған. Олардың ... ... ... ... бар. ... ... құрылымы бойынша несиелердің көп үлесі
өнеркәсіп және ... ... ... Ал, ауыл ... жеңіл және
тамақ өнеркәсібі сияқты салалары берілген ... ... аз үлес ... ... қазіргі несиелеу жүйесінің әрі қарай дамуын ынталандыру үшін
келесідей шараларды ... ... ... көзі ... жеке және заңды тұлғалардың
депозиттерін, соның ішінде зейнетақы ... ... ... ... негізгі қарыз бен пайыздың қайтарылмауының
алдын алу баптарына көңіл бөлу;
- кепіл механизмін жетілдіру, ... ... ... ... ... ... ... талаптарын бірінші кезекте орындау;
несиелік тәуекелді басқаруда маңызды рөл ... ... ... шетел тәжірибесіне сүйену.
Банктің несиелік менеджерлері қарыз алушылардың жалпы қызметін және
қаржылық жағдайын талдау кезінде ... ... ... Онда ... қызмет түрі, қызмет ету кезеңі, географиялық ... ... ... ... банктермен қарым – қатынасы, несиелік
тарихы, менеджменті көрсетіліп, қаржылық жағдайына: балансына, пайдасы мен
зияны ... ... ... зерттеу жүргізіледі де, соған байланысты
коэффициенттері бағаланады. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... оң және теріс жақтары қарастырылады.
Соңында мониторинг жоспары мен ... ... ... оң ... қабылданған
жағдайда несиелеуді оптималды құрылымы көрсетіледі. Осы ... ... ... ... ... байланысты келесідей жетілдіру жолдарын
енгізген жөн:
1. Бөлшектелген талдауларды ... келе ... ... ... ... сызбасы бойынша жұмыс жүргізу;
2. Несие ... ... ... анықталатын
коэффициенттердің белгілі бір түрін ... ... ... ... беру ... ... ... қолдану;
4. Ссуда берілгеннен кейін қарыз алушының ... ... ... ... ... ... соның ішінде
ағымдағы активтері мен ағымдағы пассивтерінің өзгерісіне ... ... ... Ақша ... ... толық талдау жүргізіп, өзгеру
мүмкіндіктерін болжау;
6. Қарыз алушыдан ... ... ... іске ... ... ... бизнес – жоспарын талап ету;
Жалпы алғанда, банктік несиелеу процесін жетілдіруге Қазақстан Ұлттық банкі
және екінші деңгейлі банктердің несиелік ... ... ... ат салысу қажет.
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев өзінің 2007 жылғы 28 ... ... жаңа ... атты ... ... Қазақстанды жан – жақты
жаңартудың басты ... ... ішкі және ... ... ... 30 ... ... өткен болатын. 30 бағыттың алтыншы бағыты
банктік секторға қатысты – ... ... ... ... мен ... қабілеттілігінің жаңа деңгейі туралы елбасының
ұсыныстары отандық банктердің ары ... ... өз ... ... ... ... ... рыноктағы, сондай-ақ өңірлік әрі
халықаралық жобалардағы тартысқа әзір болуы керек.
Екіншіден, Қазақстанның банк жүйесі тарапынан экономиканың келешегі зор
секторларына нарықтық жағынан ... ... ... үшін ... ... ... өңірлік экономикалық жобаларға, соның ішінде мемлекеттік –
жеке меншік әріптестік шеңберінде қатысуын күшейту ... ... ... ... ... ... ауқымдағы,
әсіресе энергетикалық, инфрақұрылымдық және «серпінді» жобаларды іске асыру
үшін тарту туралы маңызды мәселені шешу қажет.
Төртіншіден, капиталдың қозғалысы саласындағы ... ... ... ... ... тағы да ... ... Бұл мәселені
Қазақстанның оңтайлы жиынтық сыртқы қарызын қолдау қажеттігін есепке ала
отырып ... ... ... ... ... ... шектен
тыс иек артады , мұның өзі еліміздің сыртқы жиынтық қарызының бақылаусыз
ұлғаюына әкеп соқтыруы мүмкін.
Бесіншіден, біз ... ... ... қор рыногын құруымыз керек.
Халықты өзінің жинақ ақшасын бағалы қағаздарға салуға кеңінен тартпайынша,
оның дамуы мүмкін ... ... ... ... ... ... оқыту бағытында ауқымды жұмыстар жүргізу қажет.
Қорыта айтқанда, еліміздегі банктердің несиелік ... ... ... ... асырған кезде әрі қарай жетілдіруге болады деген
ойдамыз. ... ... ... қаржылық жағдайының тұрақтылығын
қамтамсыз ету – жалпы ... ... ... шарты. Мұндағы банктік
несиені кеңейту, қолдау және халық ... ... ету ... өз ... ... ... ... Смағұлова Р.О., Мәдіханова Қ.Ә., Тұсаева Ә.Қ., ... ... ақша ... және несие: Оқу құралы. – Алматы: Экономика
баспасы, 2008.-365б.
2. Эдвин Дж. Долан, Колин Д. Кэмпбелл, Розмари Дж. ... ... дело и ... ... – Москва-Санкт-
Петербург, 1993. – 315б.
3. ... ... ... ... / Под ... В., Хиггинса М. – Москва: Консалтбанкир, 2005. – 293б.
4. ... Н.Н, Банк ісі, ... ... 2006. – ... ... Н. ... ... кредитования производства //
АльПари. – 2006. – 336б.
6. Көшенова Б.А. Ақша. Несие. Банктер. Валюта ... Оқу ... ... 2000 – ... Хамитова К.Н. Современные проблемы и ... ... в ... // ... ... – 2002.- №2.
8. Николаев С. Проблема в кредитовании//Финансы и кредиты №9 қыркүйек,
2006 ж.
9. Құлпыбеков С, Мельников В.Д. ... ...... ... – 670 б.
10. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы, 2005. – 552 ... ... У.Б., ... М.А. О ресурсной базе и стимулировании
долгосрочного ... ... ... ... ... ... РК // ... Казахстана. – 2002.- №13.
12. Ақша, несие, банктер Ғ.С.Сейітқасымовтың ... ред – ... 2001-465 ... ... тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйелерінің болуына
қойылатын талаптар туралы нұсқаулық // Егемен Қазақстан. – 2004, ... ҚР ... 1995 ... ... ... « Банктер мен банк қызметі туралы» жарлығы
15. Бобаканова Ж.О. ... ... в ... ... и критерии
рейтинга банков // Банки Казахстана. – 2005.- №7.
16. Тұрғанбаев Қ.Д. Несие және лизингті бизнесті ... ... ... ... - 2007. – 260 ... ... С.Б. Банк ісі: ... – Алматы:Жеті жарғы, 2009.-261 б.
18. Е.Ф. Жуков. ... ... 2-ое ... – М: ... ... ... ... қызметінің мәліметтері www.alashainasy.kz.
22. Қазақстан Республикасының статистика агенттігі бойынша Business
Resource аналитикалық қызметтер ... ... ... ... мен ... ... қадағалау және реттеу жөніндегі
агенттігі
Коммерциялық банктер
Мамандан-дырылған несие мекемелері
Ипотекалық несиені
кепілдендіру жүйесі
а
Әмбебап банктер
«Тұрғын үй құрылыс»
Ломбардтар
Несие қоғамы
Несие серіктестігі
Несиелік ... ... ... ... ... ... ... өткен төлем
Несиені қайтару

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 44 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік несиенің қайтарылуын қамтамасыз етудің формаларына талдау және олардың несиелік тәуекелдерді азайтудағы маңызы66 бет
Несие ақшалар және олардың экономикалық маңызы27 бет
Коммерциялық банктердің активті операцияларының экономикалық маңызы мен мәні12 бет
Адвокатура мен адвокаттық қызметтің түсінігі мен маңызы95 бет
Атмосфералық ауа гигиенасы14 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Жыныстық және жыныссыз көбеюдің ерекшеліктері және биологиялық маңызы14 бет
Италия11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь