Банктегі несиелік үрдістер

Кіріспе

1 БАНКТЕГІ НЕСИЕЛІК ҮРДІСТЕРДІ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗІ
1.1. Несиелік үрдіс, оның негізгі кезеңдері мен мазмұны
1.2. Несие беру жөнінде шешім қабылдау және несиені беру және қайтару тәртібі
1.3 Банктегі несиелік үрдістерді ұйымдастыру, кезеңдері және жіктелімі

2 «ЦЕСНА БАНК» АҚ ҮЛГІСІНДЕГІ НЕСИЕЛІК ҮРДІСТІ ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН ТАЛДАУ:ШЕТЕЛДІК ЖӘНЕ ОТАНДЫҚ ТӘЖІРИБЕ
2.1 «Цесна Банк» АҚ ісіне қызметіне жалпы сипаттама
2. 2 Заңды тұлғаларды несиелеу механизмі.
2.3 Шетел тәжірибесіндегі банктердің несиелеу үрдістерінін ерекшеліктері

3 БАНКТЕГІ НЕСИЕЛІК ҮРДІСТЕРДІ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ДАМУ БОЛАШАҒЫ МЕН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Несиелік үрдісті жетілдіру жолдары мен даму болашағы
3.2 Жеке тұлғаларды несиелеу үрдісін ұйымдастыруды жетілдіру


Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
Диплом жұмысымның өзектілігі банктегі несиелік үрдістерді ұйымдастырудың теориялық негізі, кезеңдері, жетістіктері мен даму болашағы. Несиелік операциялар коммерциялық банктің активтік операцияларына жатады. Банктік бизнес құрылымында осы операция түрі оларға табыстың негізгі бөлігін алып келеді. Нақты банктің несиелік операцияларының құрылымы оның активтерінің мөлшеріне, орталық бөлімінің орналасуына, бөлімдерінің санына, клиенттер құрамына, банктің мамандануына және тағы басқаларына байланысты және де, үлкен ықпалды мемлекеттің экономикалық конъюктурасының жағдайы да көрсетеді. Мысалы, шет аймақтардағы қалаларда орналасқан кіші және орташа банктер клиенттердің шектелген көлемімен байланыста болады және жалпыұлттық, сонымен қатар әлемдік ақша нарығымен салыстырмалы түрде әлсіз байланыста болады. Сондықтан, олардың активтер құрылымында ссудалық операциялардың мөлшері қаржылық орталықтарда орналасқан ірі банктерге қарағанда аз болып келеді. Мынадай жалпы саяси және әлеуметтік-экономикалық үрдістер, яғни соғысқа, экономикалық кризистерге, инфляцияға және т.б. байланысты іскерлік белсенділіктің бұзылуы банктік активтердің құрамына ықпал етеді.
Несиелеу банктік операциялардың ең табыстыларының қатарына жатқызылғанымен, осы аумақ шеңберіндегі дұрыс саясат қазіргі таңда коммерциялық банктің дамуының кепілі болады. Осы фактіні есепке ала отырып, дипломдық жұмыстың осы тақырыбы нарықтық жағдайда өзекті болып табылады.
Менің диплом жұмысымның тақырыбы: “Банктегі несиелік үрдістерді ұйымдастыру: отандық және шетелдік тәжірибе”.
Жұмыстың негізгі мақсаты – банктегі несиелеу үрдісін ұйымдастыруды зерттеу болып табылады. Банктің несиелік саясатын қалыптастыру шеңберінде толығырақ зерттеуді жүргізу үшін біз келесі негізгі мақсаттарды ашып қарастыруымыз үшін алдыма мынадай міндеттерді қойдым:
1. Несиелеу үрдісін коммерциялық банктің ең табысты операциясы ретінде қарастыру. Бұл үшін біз несиелік саясаттың негізгі принциптерін анықтауымыз және көрсетуіміз қажет.
2. «Цесна Банк» АҚ-ның құрылу кезінен бастап, несиелік саясатын қалыптастырылуы және несиелеу үрдісі қалай жүргізілетінін зерттеу. Ол үшін «Цесна Банк» АҚ-ның құрылу кезінен зерттеуді жүргізуді бастап, зерттеліп отырылған банктегі несиелік саясаттың ерекшеліктерін және қалыптастырылуын қарастырамыз.
3. Шетел тәжірибесіндегі банктердің несиелеу ерекшеліктері мен банктердегі несиелік даму болашағы мен жетілдіру жолдарына арналған.
Осы жұмысты жазу барысында банктік қызметті реттейтін әртүрлі нормативтік актілер, оқу әдебиеттері, анықтама материалдар қолданылды.
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (жалпы және жеке бөлім).
2. «Салық және басқа да бюжетке төленетін міндетті төлемдер туралы»
№ 2235 2011 ж.
3. Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеу және қадағалау туралы Қазақстан Республикасының заңы 19 шілде, 2010 ж.
4. «Акционерлік қоғамдар туралы» ҚР-сы заңы № 281-1 10.06.98 ж. №415-2 13.05.2010ж.
5.«Жеке кәсіпкерлік туралы» ҚР-сының заңы. №276 24.12.2004ж. (толықтырулар мен өзгертулер)
6. «Ұлттық банк туралы» ҚР-сы Президентінің Заң күші бар Жарлығы, 1995 жыл 30 наурыздағы № 2155 (толықтырулар мен өзгертулер) 2012ж
7. «Банктер және банктік қызмет туралы» ҚР-сы Президентінің Заң күші бар Жарлығы, № 2444 01.12.2005ж. (толықтырулар мен өзгертулер) 2012ж
8. «Екінші деңгейдегі банктерге арналған пруденциалдық нормативтер туралы»№ 213 қаулысы 03.06.02ж. (толықтырулар мен өзгертулер) 2012ж
9. Правила предоставления займов физическим лицам в АО «Цесна Банк» №389 15.09.2005 г. 13.01.2013 г.
10. Положение об отделе – Центр Персонального Сервиса Алматинского Областного Филиала АО «Цесна Банк» (толықтырулар мен өзгертулер) 2013ж
11. Банковское дело/ подред. д.э.н., профессор Г.Г.Коробовой, Москва, "Экономист", 2009.
13. Банковсое дело / Колесникова В.И. – М.: Финансы и статистика, 2012.
14. Банковсое дело / Лаврушин О.И. – М.: Финансы и статистика, 2008.
15. Банковсое дело / Сейткасымова Г.С. – Алматы: Қаржы-Қаражат, 2012.
16.Давлетов М.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстане //Учебное пособие. – Алматы: Экономика, 2001.
17. Калиев Г.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстана. Алматы: Қаржы-Қаражат, 2000.
18. Көшенова Б.А. Ақша, Несие, Банктер, Валюталық қатынастар. – Алматы: Экономика, 2000.
19. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. – Алматы: ИздатМаркет, 2009.
20. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі «Экономика және қаржы» – Алматы, "Мектеп" 2009ж.
21. Большой экономический русско – казахский словарь. Қалдыбай Бектаев – Алтын Қазына: Сөздік Словарь, 2008ж.
22. Тоқсанбай С.Р. Толық экономикалық орысша-қазақша сөздік. – Алматы: Сөздік-Словарь, 2004.
23. Банки Казахстана: Справочно – аналитическое издание – Алматы: EkonoMіx Data, 1999.
24. Дюсембаев Н.М. Перспективы развития ипотечного кредитования в Казахстане /Банки Казахстана: Справочно-аналитическое издание – Алматы: EkonoMіx Data, 2010. – № 1.
25. Рамазанов С. Скоринговое кредитование в Казахстане. // Банки Казахстана, № 5, 2010.
26. Елубаев Ж. Как защитить кредитные средства. – Алматы, 2010. – № 1.
27. Блинова К.В. Микрокредиотование и развитие микрокредитных организаций в Казахстане /Банки Казахстана: Справочно – аналитическое издание – Алматы: EkonoMіx Data, 2011 – № 1.
28. Кредитная политика АО «Цесна Банк»
        
        Мазмұны
Кіріспе
1 Банктегі несиелік үрдістерді ұйымдастырудың теориялық негізі
1.1. Несиелік үрдіс, оның негізгі ... мен ... ... беру жөнінде шешім қабылдау және несиені беру және ... ... ... үрдістерді ұйымдастыру, кезеңдері және жіктелімі
2 «Цесна Банк» АҚ үлгісіндегі несиелік үрдісТІ ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН
ТАЛДАУ:ШЕтелдік және отандық тәжірибе
2.1 «Цесна ... АҚ ... ... ... ... 2 Заңды тұлғаларды несиелеу механизмі.
2.3 Шетел тәжірибесіндегі банктердің несиелеу үрдістерінін ерекшеліктері
3 Банктегі несиелік үрдістерді ұйымдастырудың даму болашағы мен ... ... ... ... ... мен даму ... Жеке ... несиелеу үрдісін ұйымдастыруды жетілдіру
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
Кіріспе
Диплом жұмысымның өзектілігі банктегі несиелік ... ... ... ... ... мен даму ... операциялар коммерциялық банктің активтік операцияларына жатады.
Банктік бизнес ... осы ... түрі ... ... ... алып ... ... банктің несиелік операцияларының құрылымы оның
активтерінің мөлшеріне, орталық бөлімінің орналасуына, бөлімдерінің санына,
клиенттер құрамына, банктің мамандануына және тағы ... ... де, ... ... ... ... конъюктурасының жағдайы да
көрсетеді. Мысалы, шет аймақтардағы қалаларда орналасқан кіші және ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар әлемдік ақша нарығымен салыстырмалы түрде әлсіз
байланыста болады. Сондықтан, олардың ... ... ... ... ... орталықтарда орналасқан ірі банктерге
қарағанда аз болып ... ... ... саяси және әлеуметтік-экономикалық
үрдістер, яғни соғысқа, экономикалық ... ... және ... іскерлік белсенділіктің бұзылуы банктік активтердің құрамына
ықпал етеді.
Несиелеу банктік ... ең ... ... осы ... ... ... саясат қазіргі ... ... ... ... болады. Осы фактіні есепке ала отырып,
дипломдық жұмыстың осы тақырыбы нарықтық жағдайда өзекті болып ... ... ... ... ... несиелік үрдістерді
ұйымдастыру: отандық және шетелдік тәжірибе”.
Жұмыстың ... ...... ... ... ұйымдастыруды
зерттеу болып табылады. Банктің несиелік саясатын қалыптастыру шеңберінде
толығырақ ... ... үшін біз ... негізгі мақсаттарды ашып
қарастыруымыз үшін алдыма мынадай міндеттерді қойдым:
1. Несиелеу үрдісін коммерциялық ... ең ... ... ... Бұл үшін біз ... ... ... принциптерін
анықтауымыз және көрсетуіміз қажет.
2. «Цесна Банк» АҚ-ның ... ... ... несиелік саясатын
қалыптастырылуы және несиелеу үрдісі қалай жүргізілетінін зерттеу. Ол
үшін «Цесна Банк» АҚ-ның құрылу кезінен ... ... ... ... ... несиелік саясаттың ерекшеліктерін және
қалыптастырылуын қарастырамыз.
3. Шетел тәжірибесіндегі ... ... ... мен
банктердегі несиелік даму болашағы мен жетілдіру жолдарына арналған.
Осы ... жазу ... ... ... ... ... актілер, оқу әдебиеттері, анықтама материалдар қолданылды.
Диплом жұмысының зерттеулер пәні ... ... ... ... ... үрдістерді ұйымдастырудың жүргізу тәжірибелері
қарастырылады.
Диплом жұмысының ... ... ...... ... АҚ-ның
несиелік үрдістерді ұйымдастыру деректері бойынша есептік көрсеткіштер ... ... ... ... жаңалығы – Бүкіл әлемдік ... ... ... ... екінші деңгейлі банктердегі несиелік
үрдісті ... ... жаңа ... енгізуі.
Осы жұмыстың әдістемелік негізі – диплом жұмысты дайындау барысында
отандық және шетел ... ... ... ҚР ҰБ ... ҚР статистика бойынша агенттігі, «Цесна Банк» АҚ-ның жылдық
есебі, мерзімді басылымдар, даму болашағы мен ... ... ... және т.б.
Жұмыстың құрылымы кіріспеден, үш ... ... ... ... ... ... бөлімде – Банктегі несиелік үрдістерді ұйымдастырудың теориялық
негізі;
2 бөлімде – Цесна Банк” АҚ ... ... ... ... – Банктегі несиелік үрдістерді ұйымдастырудағы даму
болашағы мен жетілдіру жолдары.
1 Банктегі несиелік үрдістерді ұйымдастырудың теориялық негізі
1.1. Несиелік үрдіс, оның негізгі ... мен ... ... ... ... ... ... қозғалысының
теориясы, яғни қарызға берілетін ақша капиталы болып табылады. Несие ақша
капиталын ... ... ... ... етеді де, қарыз беруші
мен қарыз алушының арасындағы қатынастарды көрсетеді.
Несие – ... ... ... ... ... ... ... несие – ақшаны немесе тауарларды пайызбен қарызға беру.
Несиенің пайда болуы айырбас сферасымен тікелей байланысты, ол ... ... ... ... ... ... ... Несиенің
пайда болу мүмкіндігі және дамуы капитал айналымына байланысты. Негізгі
және ... ... ... ... ... ... ... өндіріс үрдісінде ұзақ уақыт қолданылып, құнын дайын өнімге
біртіндеп ауыстырады. Негізгі капиталдың құнының ... ... ... босаған ақша қаражаттарының кәсіпорын шотында бос тұрып қалуына
әкелді. Сонымен ... бір ... ... еңбек құралдарын айырбастау
қажеттілігі және бір ... ірі ... ... ... ... ұқсас
үрдістер айналым капиталы қозғалысында да болады. Сонымен ... ... ... көрініс алады. Өндірістің мерзімділігіне,
әр түрлі жабдықтауға және басқаларға байланысты өнімді ... және ... ... ... Бір ... ... ... енді біреулерінде оның жетіспеушілігі пайда болады. Бұл несие
қарым-қатынастарының туындауына мүмкіндік береді, яғни несие қаражаттардың
уақытша тұрып ... мен ... ... ... ... қарама-қайшылықтарды шешеді.[1,c.140]
Несиелік қарым-қатынастар экономикада белгілі-бір әдістемелік негізгі
сүйенеді, солардың бірі ссудалық капитал нарығындағы кез-келген операцияны
практикалық ... ... ... ... Бұл ... ... алғашқы кезеңінде-ақ қалыптасып, ... ... және ... несие заңдылықтарында тікелей көрініс алды.
Несиенің қайтарымдылығы
Бұл принцип қарыз ... ... ... ... ... болған соң, уақытында қайтару ... ... ... ... қарызды несие берген ұйымның шотына аудару арқылы
сөндіруді білдіреді. Бұл банктің ... ... ... ... қызметінің жалғасуын қамтамасыз етеді.
Отандық тәжірибеде орталықтандырылған ... ... ... ... ... емес ... болған. Несиелеудің бұл
формасы әсіресе аграрлық ... кең ... ... ... ... қарыз алушының кризистік қаржылық жағдайына байланасты қайтарымсыз
несие беруі. ... ... мәні ... қайтарымсыз қарыз бюджеттік
субсидияның қосымша формасы болып табылады.
Нарықтық экономика жағдайында ... ... ... ... ... жеке кәсіпорын» түсінігі ... ... оған ... ... принцип несиені несие шартында немесе оны ауыстыратын құжатта
белгіленген нақты бір уақытта ... ... ... ... ... бұзу ... ... қарыз алушыға алынатын пайызды
өсіру формасында экономикалық санкцияны қолдануына ... ... ал ... ... ... (біздің елімізде – 3 ... ...... қаржылық талап қоюға мәжбүр етеді. Бұл ережеден тек несие шартында
уақыты анықталмайтын ... ... ... ... ... ... ... талабы бойынша өтелінетін қысқа мерзімді несие). Бұл
ссудалар 19 ғасырда және 20 ғасырдың басында (АҚШ ... ... ... ... ... қолданылмайды.
Сонымен бірге, онкольдық несие шартында нақты жабу ... ... ... ... ... ... ... банктен алынған
қаражаттарды қайтару туралы ескерту ... ... ... нақты
бекітіледі. Бұл қарастырылып ... ... ... бір ... ... етеді.
Несиенің төлемділігі. Ссудалық пайыз
Бұл принцип қарыз алушының банктен алған несие ресурстарын тікелей
қайтарып қана қоймай, ... ... ... ақы ... ... ақы төлеудің экономикалық мәні қарыз алушының несиеге қолданудан
алған қосымша пайдасын несие беруші мен ... ... ... принцип банктік пайыз мөлшерін бекіту үрдісінде практикалық көрініс
алады.
Ол негізгі 3 функция атқарады:
- Заңды тұлғалар пайдасының бір бөлігін және жеке ... ... ... ... ... салалық, сала аралық және халықаралық деңгейлерде
бөлу арқылы өндірісті және айналымды реттеу;
- Экономиканың дамуындағы тоқырау кезеңдерінде банк ... ... ... ... ... ... ... нормасы) ссудалық капиталға алынған
жылдық табыс сомасының берілген несиеге қатынасы арқылы ... ... ... ... ... ... қарыз алушыны оны өндірісте өнім өндіруге
қолданылуға ынталандырады. Дәл осы ынталандырушы функция ... ... ... ... онда несие ресурстарының көп бөлігін
мемлекеттік банк ... ... ... (1,5-5% ... немесе
пайыссыз берген. Басқа тауар түрлеріне баға бекітуде қоғамдық ... ... ... ... ... ... ал ... бағасы осы
дәстүрлі баға бекіту механизмінен ерекшеленеді. Ол ссудалық капитал
нарығындағы ... пен ... ... қатынасын көрсетеді және бір қатар
конъюнктуралық сипаттағы факторларға байланысты:
- нарықтық экономиканың даму циклі (құлдырау ... ... ... жедел көтерілгенде – төмендейді);
- инфляциялық үрдіс темптері;
- орталық банктің коммерциялық банктерді несиелеу ... ... ... ... ... ... несиенің реттік
тиімділігі;
- халықаралық несие нарығындағы жағдайлар (мысалы, АҚШ ... ... ... ... ... ... ... тартуға әкелді, ол өз кезегінде сәйкес ұлттық
нарықтарға әсер етті);
- заңды және жеке ... ... ... ... қысқару бет алысында ссудалық пайыз жоғарылайды);
- ... ... ... ... категориялардың несие
ресурстарына қажеттілігін анықтайтын өндіріс және ... ... ... ... ... ... пайыз ставкасы
әдетте тамыз – қыркүйек айларында жоғарылайды, ол аграрлық
несие беру ... ... ... ... ... мөлшері мен оның қарызы арасындағы
қатынас (ішкі ... ... ... ... ... ... түрде жоғарылайды).
Несиенің қамтамасыз етілуі
Бұл принцип кредитордың мүліктік мүддесін қарыз алушы өзіне алған
міндеттемелерін бұзу ... ... ... ... ... ... беру немесе қаржылық кепілдікке қарыз беру сияқты
несиелеу формалары арқылы ... ... ... ... тұрақсыздық кезінде өзекті болып табылады.
Несиенің мақсатты сипаты
Осы принцип несиелік операциялардың басым бөлігіне таратылады, несие
берушіден алынған қаражаттардың мақсатты қолданылу ... ... ... ... ... бөлігінде беріліп отырған несиенің нақты
мақсаты бекітіледі және банк ... ... осы ... ... Бұл ... бұзу несиені мерзімінен бұрын қайтаруды талап
етуге немесе айыппұлдық ссудалық пайыз енгізуге болады.
Несиенің дифференциациялдық сипаты
Бұл принцип ... ... әр ... категориялы, потенциялды қарыз
алушыларға дифференциациялды тұрғыда қарауын анықтайды. Оның ... асуы ... ... ... ... тәуелді және мемлекеттің
жекелеген салаларды ... ... ... қолдауға байланысты
орталықтандырылған саясатына тәуелді (мысалы, ұсақ бизнес және т.б.).
Қоғамның экономикалық жүйесіндегі несиенің рөлі, ... олар ... және ... ... ... ... ... анықталады:
Қайта бөлу функциясы
Нарықтық экономика жағдайында ссудалық капитал нарығы уақытша бос
қаржы ... ... ... бір ... ... бір ... пайдамен қамтамасыз ететін сферасына бағыттап отыратын насос
тәріздес. Әр түрлі ... ... ... оның ... ... отырып, несие қосымша қаржы ресурстарын қажет ететін,
динамикалы ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Бірақ кейбір жағдайларда бұл функцияның тәжірибеде жүзеге асуы нарық
құрылымындағы ... ... ... ... оған ... ... көшу ... капиталдың өндіріс сферасынан айналым
сферасына құйылуы қауіпті сипат алғанын мысал ... ... ... ... ... ... аса маңызды міндеттерінің бірі –
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... жедел дамуы қажет салаларға ... ... ... ... ... ... ... функцияның тәжірибеде жүзеге асуы тікелей несиенің ... ... ... ... ақша ... ... мен
шығындалуы арасындағы уақыт айырмасы қаржы ресурстарының артықшылығын ғана
емес, жетіспеушілігін де анықтайды. Міне, ... ... ... ... ... меншікті айналым қаражаттарының уақытша
жетіспеушілігін де анықтайды. Міне, сондықтан ... ... ... ... ... ... ... уақытша
жетіспеушілігін толтыруға арналған ссудалар кең тараған. Олар ... ... ... ... ... ... шығындарын
үнемдейді.
Капиталдың шоғырлануын жеделдету
Капиталды шоғырландыру үрдісі экономиканың ... ... аса ... және кез келген ... ... ... ... ... Бұл ... ... өндіріс масштабтарын кеңейтіп (немесе ... ... сол ... ... ... ... ... беретін қарыз қаражаттар нақты көмек береді. Оның бір бөлігін
кредитормен есеп ... бөлу ... ... ... ... ... тарту тек меншікті қаражаттарға ғана сүйенуге қарағанда тиімді.
Бірақ, айта кететін жайт, экономикалық құлдырау ... ... ... көшу ... бұл ... қымбаттылығы
шаруашылық қызметінің көптеген сфераларында оларды капиталды ... шешу үшін ... ... ... бермейді.
Тауар айналымына қызмет көрсету
Бұл функцияның жүзеге асуы үрдісінде несие тауар айналымымен қатар
ақша айналымында ... Ақша ... ... ... несие
карточкалары және басқа да ... ... ... ... ... қолма-қол ақшасыз операциялармен ауыстырып, ішкі және халықаралық
нарықтардағы экономикалық қарым-қатынастар ... ... Осы ... шешуде тауар айырбасының аса қажет элементі
ретінде коммерциялық несие белсенді рөль ... ... ... ... жылдары ғылыми-техникалық прогресс ... ... ... ... ... ... ... жеделдетудегі несиенің рөлін ғылыми-техникалық ұйымдар қызметін
қаржыландыру үрдісі мысалынан байқауға болады. ... ... ... ... ... салу мен дайын өнімді өткізу арасындағы
уақыт айырмасы басқа салаларға қарағанда ұзақ ... ... ... ғылыми орталықтардың қалыпты қызмет етуі несие
ресурстарын қолданусыз мүмкін емес ... ... ... ... несие тікелей өндіріске ғылыми жаңалықтар мен
технологияларды енгізу формасындағы инновациялық үрдістерді жүзеге ... ... Оның ... ... ... орта және ұзақ ... банк
ссудасы есебінен қаржыландырады. Сонымен, несие кредитор мен қарыз
алушының ... ... ... ... ... ... ... экономика жағдайында несие келесі функцияларды атқарады:
- уақытша бос ақша қаражаттарын аккумуляциялау;
- ақша қаражаттарын қайтарымдылық шартында қайта бөлу;
- айналымның несиелік ... ... ... және ... және ... ... жасау;
- жиынтық ақша айналымының көлемін реттеу.
Несиенің негізгі принциптері: ... ... және ... ...... берілу және қайтарылу ерекшеліктерімен
байланысты болатын, ... ... ... ... ... қатынасу тәсілдері. Реформалауға дейінгі кезеңдегі ... ... ... екі ... ... ... бойынша несиелеу;
- айналым бойынша несиелеу.
Қалдық бойынша несиелеу барысында ... ... ... ... ... ... ... Ондай құндылықтарға: әр
түрлі тауарлы-материалды құндылықтар (шикізат, ... және ... ... бөлшектер, тауарлар және т.б.), аяқталмаған өндіріс,
алдағы кезеңдегі шығыстар, дайын өнімдер және ... ... ... ... ... өсуі ... деген сұраныс тудырып, ал олардың
азаюы несиенің сол ... ... ... ... ... несиелеу
әдісінде несие компенсациялық сипатта болады, өйткені, несие ... ... мен ... қорларының нормативтен жоғары
бөлігінде жұмасалған меншікті қаражаттарының ... ... ... ... жай ... шоттар бойынша беріледі. Сондай-ақ,
бұл несиенің қайтарылуы есеп ... ... ... ... жүзеге
асырылады.
Айналым бойынша несиелеу (тауар айналымы) әдісінің ерекшелігі ондағы
несие қозғалысы материалдық ... ... яғни ... түсу және
жұмсалуына байланысты анықталады. Бұл несиелеу әдісінде жаңа несиенің
берілуі мен ... ... ... ... ... ... бойынша
ұштасып қалып отырады. Мұнда несие төлемдік ... ие ... ... берілуі тікелей төлемге қатысты және ең бастысы, ... ... ... ... ... ... ... Сөйтіп,
айналым бойынша несиелеу әдісі төлемдік сипаттағы несиелердің көмегімен
жүргізіліп, арнайы несиелік ... ... ... ... ... ... ... өнімді сатудан түскен ақшалай түсімдер
банктік несиелік ... түсу ... ... ... ... әдіс бір-ақ рет пайдалануға жараса, ал екіншісі банктік
несиелерді үнемі беріп отыру үшін қызмет етумен қатар, ... ... ... ... және ... ... ... оның рөлі
арта түсті.
Қалдық бойынша несиелеу әдісі нарықтық жағдайға өтумен ... ... ... ... ... 80-ші ... банкті
реформалаудың бірінші кезеңінің жүрісінде саны көп ... ... ... ... сол ... ... бойынша да) бір тұтас
несиелеу механизмі бойынша ірі объектілерді тек ... ... ... ... ... ... ... айналым бойынша несиелеу жиынтық
қорлар мен өндіріс шығындары бойынша несиелеу формасында қабылдады, сондай-
ақ мұндай ... іс ... ... ... ... өткізілді.
Қазіргі жағдайда мұндай тәртіпте өнеркәсіптік, ... ... ... ... және ... сату ... ... қазіргі банктік тәжірибеде несиелеу ... үш ... ... бойынша несиелеу әдістері;
- қалдық бойынша несиелеу әдістері;
- айналым-қалдық бойынша несиелеу әдістері.
Айналым бойынша несиелеу ... ... ... ... қозғалысын жалғастырып отырады. ... ... ... оның ... ... ... ... Несиеге деген
объективтік ұлғайту шараларына байланысты несие ... ... ... ... ... ... ... мөлшері өсіп, бұл
қажеттіліктің азаюна байланысты несие қайтарылады. Бұл әдіс ... ... ... төмендету немесе ұлғайту шараларына
байланысты ... ... ... ... ... ... несиеге деген қажеттілік
тауарлы-материалды құндылықтар және ... ... ... ... ... ... ... құндылықтарды өзінің қаржылай
көздері есебінен сатып алуы мүмкін және содан соң оларды ... ... ... ... ... беріледі, ал қажетті материалды
сатып алу шығындары авансылау үшін берілмейді.
Қалдық бойынша несиелеуде ... ... ... ... ал ... ... ... несиелеу объектісі толық қамтылады.
Айналым және қалдық бойынша несиелеудің ... ... ...... ... ... ... бірінші кезеңде,
несиеге деген қажеттіліктің туындауына байланысты несие берілсе, ал екінші
кезеңде, берілген ... ... ... өтеледі. Бірінші кезеңде тауарлы-
материалды құндылықтарды кепілге ... ... ... ... ... ал ... ... несие клиенттің банк алдындағы
мерзімді міндеттемелер ... ... ... ... несиелеудің мынадай екі әдісі ... әдіс ... ... беру ... ... әр рет ... сайын
қарапайым тәртіппен шешіледі. Несие қаражатқа деген белгілі бір ... ... ... Бұл әдіс ... ... ... яғни мерзімді несие беру ... ... ... ... несиелер қарыз алушы үшін банктің алдын ала белгіленген несиелеу
шегі көлемінде беріледі.[4,c.147]
Субъектілер ... ... бөлу ... ... тағы бір ... тудырады – несие түрлері бойынша бөлу. Ол экономикалық және
ұйымдастырушылық қатынаста белгілі-бір ... ... ... тән жиынтық
белгілерін көрсетеді. Несиелік мәміленің экономикалық белгілері – бұл
несиенің өзінің белгілері, олар ... ... ... ... жеке ... әр түрлі болуы мүмкін. Осы салалық бағытталушылыққа
қарай ... ... ... несиелерді бөлуге болады. АҚШ-та
ссудаларды сыныптаған кезде ауыл шаруашылық несиелерді ... ... ... ... ... мыналар: лизингтік, ломбардтық,
овердрафт, овернайт, ... ... ... ... және т.б. ... түсінік беретін болсақ, лизингтік
несие өндіріске керекті ... ... ... ... несие.
Ломбардтық несие – құнды заттарды, бағалы қағаздарды кепілге ала отырып
берілетін несие.
Овердрафт – банктің қысқа мерзімді өтімділігін қамтамасыз ... ... ... ... – бір ... ... ... түрі.
Контокоррентік – несиелік желі арқылы активті-пассивті шот ... ...... ... ... ала отырып берілетін
несие. Ол қысқа мерзімге, 180 күнге дейін беріледі.
Форфейтингтік – экспортерға импортердің төлеуге тисті ... ... ... ... Бұл тек халықаралық қатынаста вексель және чекті
пайдаланып жүзеге ...... 1-ші ... ... ... етуге дейін берілетін
несие.
Бланктік немесе сенім несиесі – ... ... ... ... келетін болсақ, бұл – несиенің пайдалану заты, яғни
несиенің іске асырылу аясы деп түсінуге болады.
Қазақстанның банктік тәжірибесінде қысқа ... ... ... ... мерзімді несиелеу Ережесіне» сәйкес, банк несиесі
есебінен құралатын өндірістік айналым қорлары мен ... ... ... ... Несиелеу объектісі материалды құндылықтар, өндіріс және
айналыс шығындары түрінде, сол ... егер ... ... ... ... ... банк алдындағы шаруашылық ... ... де ... Материалды қамтамасыз етілген несиелеу
обьектісіне өндірістік шикізат ... ... және ... ... ... ... ... жартылай өнімдер, азықтар және басқа да
материалды құндылықтардың маусымдық жинағы және ... ... және ... ... ... маусымдық қорлары жатады.
Мұндай ... ... ... және ... сату ... ... ... сондай-ақ, экспортты және импортты тауарлар мен
қызметтермен ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың сатып алатын
шикізаттары, ... ... және ... да ... ... шаруашылық субъектілердің кірістері мен шығыстары арасындағы
алшақтық жатады.[4,c.63]
Несиелік қатынастарды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... қарыз алушылармен ерекше егжей-тегжейлі
қарастырылуы керек. ... ... ... ссуда беру тек қана ... ... ... ... ... ... буындардың немесе билік
органдарының негізделген ұсынысы бойынша жүзеге асырылуы мүмкін. Ол ... ... ... және ... қажеттіліктерін
қанағаттандыру қажеттілігінен туындауы мүмкін.
Несиелеуді экономикалық-ұйымдастырушылық қатынастарының белгілі ... яғни ... ... жоғарғы буыны несиелік механизм болып
табылады. Мұндағы буын ретінде несиенің объективті сипатын және ... ... ... ... ... ... іс-әрекеті түсіндіріледі.
Демек, несиелік механизмге несиенің мазмұны және өзіндік ерекшеліктерін
сипаттайтын қатынастар және ... ... болу ... ... ... ... ... несиелік қатынастардың мәніне жатпағанымен де,
олар несиелік тәжірибені сипаттайтын үрдіске жақын ... оның ... ... ... ... ... ... банктердің
дербес несиелік саясаттарымен және ... ... ... ... .
Жалпы алғанда, жоғарыда айтылып кеткен несиелеу элементтерін (субъект,
объект, қамтамасыздандыру) бір-бірінен ажыратуға болмайды. Егер ... ... ... ... ... қамтамасыздандырусыз несие сұраса
немесе бұрын банктен ссуда алмаған фирма ... ... бере ... ... банк екі жағдайда қандай шешімге келеді? Банк үшін бір ... бар ... ... ме, сол элемент қана абсолютті мәнде ... тек ... ... ... ... ... сұрақтардың шеңберінде несиелеу жүйесінің тағы бір элементі
туындайды – бұл сенім. Ол несие ... ... ... ... ... ... «credo» «сенемін» дегенді білдіреді. Несиелеуде екі жақ
– несие ... мен ... ... ... ... ... ... құн қозғалысы жүреді.
Қазіргі несиелеу жүйесінде шаруашылық ұйымдардың меншікті және зайымдық
қаражаттар арасындағы шекті қатынасты белгілеуде мемлекет тарапынан ... бір әмір ... жоқ. ... ... ... ... экономикалық тұрғыда олардың меншікті қаражаттарын зайымдық
қаражаттар үшін толық материалдық ... ... ... ... ... ... тек қана банктік несие емес, сол сияқты ақшалай
және ... ... ... ... ... ... ... және қанша көлемде зайымға алу туралы
өздері анықтауға ... ... ал ... ... ... ... айналысындағы меншікті қаражаттар мөлшері бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... анықтау
барысындағы клиенттің кластық дәрежесін ... ... ... несиелеу жүйесі банктің ресурсына негізделеді, ал несиелік
механизм коммерциялық ... ие. ... ... ... мотивтері,
үнемдеу мотивтері ерекше маңызды болып келеді. Мұндай жағдайда несиелеудің
тек кәсіпорынның қосымша қаражатқа деген қажеттілігін ... ... ... сонымен қатар несиелік мекеменің ... ... де ... маңызы зор. Дәл осы тұста коммерцияның «арзанға сатып
алып, қымбатқа сату» ... орын ... Бұл, ... ... мен ... сол ... банкаралық несиеге де тиісті.
Қазіргі несиелеу жүйесінің басты ерекшелігі банктердің меншікті және
тартылған ресурстарына ғана ... ... сол ... ... жүзеге асыратын коммерциялық банктер үшін Орталық банк ... және ... ... ... келеді. Мысалға, ҚР
ҰБ орталық резервтерге міндетті төлемдер аудару нормасын белгілейді. ... ... да ... оның ... ... ... ... ең
төменгі ақшалай резервтер түрінде, ең ірі несиелер көлеміне шектеу, банк
балансының өтімділігінің параметрлері сияқты ... ... ... резервімен салыстыра өлшеу арқылы белгіленетін формалардағы
нормативтері де бар.
Қазіргі несиелеу ... ... бір ... оның келісім-шартқа
негізделуі болып табылады. Өткен несиелеу жүйесінде клиент пен ... ... алу ... ... ... ... маңызы
төмен болғандықтан да, оны формалдық сипатта болды деп ... ... ... ... ... кейін ғана банк пен қарыз
алушы арасында несиелік ... ... ол шарт ... ... де, қарыз
алушының да жауапкершілігін нығайта түсті.
Қалыптасып отырған қазіргі несиелеу жүйесінің келесі маңызды ерекшелігі –
бұл ... ... ... несиелеуге өтуі. Бұрынғы несиелеу
жүйесі объектіні несиелеуге ғана негізделгені бізге белгілі. ... ... қоры және ... ... ... ... ... берді де, ссуданың қайтарылу ... ... ... ... үшін ... орындалуы ссуданың қайтарылуына
автоматты түрде кепіл болады.
Жаңа несиелеу жүйесі ... және ... ... принциптерге
негізделеді, оның ішінде мерзімділік және қамтамасыз етілу қағидалары, сол
сияқты несиенің ақылылық ... да ... ... ... олардың
бірқатарының мазмұны түбірімен ... ... ... ... жақсы және жаман жұмыс жасайтын кәсіпорындар категориялары ... ... ... ... ... ... ... олардың жоспарлы көрсеткіштерін орындау дәрежелері ... ... ... жүйе ... уақытында қайтармау тәуекелін
төмендетіп, клиенттің несиелік қабілетін ескереді. Сондай-ақ, коммерциялық
банк қарыз алушыны ... ... деп ... ... оны ... және тарату туралы сұрақты қоюға құқылы.
Несиенің қамтамасыз етілу принциптеріне де ... ... ... ... ... ... құндылықтар
қалдығымен қамтамасыз етілуі олардың уақтылы қайтарылуына кепіл ... да ... ... ... ... ... байланысты түсіну банк тарапынан жіберілмеуге тиіс. Қайтару
тұрғысынан алғанда, ... ... жоқ ... ғана ... ... ... табылады.
Қазіргі несиелеу жүйесінің келесі бір ерекшелігіне банк несиелерін ... ... ... өту ... Несиенің қайтарылуын
қамтамасыз ету тұрғысынан алғанда ... ... ... ... ... құқы, кепілдеме және кепіл-хат, жалпы алғанда сақтандыру
жүйелері жатады. ... ... ... несиелік механизм банкке
өзінің тәуелсіздігін нығайту, сонымен қатар несиелік тәуекелді төмендету
мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... дәрежеде
нарықтық қатынастарға сай келетін үлгі ретінде оларды ... ... ... шегі ... ... бір ... ... төлем
құжаттарын банкке төлеуге көрсету жолымен қажеттілік шараларына байланысты
пайдаланылады.
Несие берудің мұндай формасын несиелік желі деп атайды. ... ... ... ... ... белгілі бір мерзім ішінде қарыз алушыға несие
беріп отыратындығы заңдастырылған, яғни банктің қарыз ... ... ... желі арқылы несиенің есебінен банк пен қарыз
алушылардың арасында жасалған несиелік келісім ... ... кез ... айырысу құжаттарын төлеуге болады. Несиелік желі көбіне бір жылға ғана
ашылады, бірақ кейде одан да қысқа мерзімге ... ... ... ... желі мерзімінің кез ... ... ... келіс сөздер
жүргізбей-ақ және ешқандай бланк толтырусыз ... ала ... ... ... ... ... жағдайының нашарлағанын байқап қойса, бекітілген
шек көлемінде ... ... ... ... ... ... тәртіп
бойынша, несиелік желі тұрақты қаржылық жағдайы және жақсы ресуртары бар
клиенттерге ашылады. Клиенттің өтініші ... ... шегі ... ... ... Несие желінің жаңартылатын және жаңартылмайтын түрлері
болады.[5,c.120]
Жаңартылмайтын несиелік желі ашқан жағдайда ... ... және ... ... банк пен клиент ... ... ... ... желі барысында (револьверлік) несие автоматты түрде
қарыздың белгіленген лимит шегінде беріледі және өтеледі. Несиелік желі ... ... да ... ... ... мақсатты несиелік желі клиенттің
бір келісім шарт төңірегінде белгілі бір тауарларды жабдықтауды ... ... ... несиелік желі әдісінің сыртқы көрініс жағынан
отандық, яғни ірі ... ... ... ... ... ... болады. Бірақ та олардың арасында айырмашылықтар бар. ... ... ... ... тек ... ... ... алушыларға бөліп
жатпайды. Сонымен қатар, несиелеу шегін анықтау тәсілдері де әр түрлі, сол
сияқты өлшенбейтін төлемдер ... ... ... ... ол ... ... ... кемшіліктер бар жаңа коммерциялық құрылымдарға
несиелік желі ашуға болмайды. Бірақ та, ... ... ... ... – әр ... ... беру ... қарапайым көз қараста
болу болып табылады.
Екінші деңгейдегі коммерциялық банктер Қазақстан Республикасының Ұлттық
Банкінен банкті ашу ... ... пен ... ... ... ... ... ғана қызмет ете алады. Несиелеу келесідей заңдарға
негізделіп жүргізіледі: «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ... ... ... және банктік қызмет туралы».
Банктер, несиелеу үрдісі кезінде, ... ... ... ... ... артуына, еліміздің экономикасы мен
қаржысының тұрақталуына, айналымдағы ақша ... ... ... ... ... ... тежеуге сонымен қатар, ұлттық валютаның
тұрақталуына үлес қосулары керек.
Банктік ... ... ... яғни оның ... деңгейін
арттыруға, өнімнің жаңа жоғарғы сапалы түрлерін шығаруға, халыққа түрлі
қызметтерді көрсетуге, халыққа және ... ... ... ... ... қызметтерді несиелеу үшін берулері қажет.
Осыған қоса, банктер нарықтық инфрақұрылымның орнатылуын, сауда қарым-
қатынастарының кеңеюін ... ... ... ... ... ... байланысты сұрақтарға жауапты қарыз алушы өзі қызмет етіліп жатқан
банктен таба алады. Яғни ... ... ... банк ... ... ... Бұл ... несие үрдісі жайлы ақпарат толық
әрі ... ... ... ... ... пайызы, сомасы сияқты
мәліметтер келтіріледі.
Несиелеу мерзімділік, ... ... және ... ... ... негізінде беріледі. Банктер қарызды өздерінде бар
ресурстар шегінде ұсынулары қажет.
Қысқа мерзімді ... ... етіп ... ... келесі
элементтерді қарастырады:
- несиелеу объектілері;
- несиенің жоспарланған көлемі және оның ... ... ... беру және өтеу ... ... ... алушы қызметінің
жақсаруына үлесі;
- қарыз бойынша пайыздық мөлшерлемелер, олардың төмендеуі немесе ұлғаюы;
- қарыз алушының несие ... ... ... ... ... ... зат, ... және т.б.);[5,c.85]
- несиелеуге қажетті есептері мен ... ... ... қарыз
алушыға ұсыну мерзімі және басқа да шарттары;
- несиелік келісімшартта берілген шарттардың ең болмаса біреуі бұзылған
жағдайда ... ... ... несие ұзақ, орта, қысқа мерзімді болуы мүмкін. Қысқа мерзімді
несиелеу қарыз ... ... ... ... үшін ... ... мынандай кезеңдерді қамтиды:
• несиеге деген өтінішті қарау;
• несиелік қабілетін талдау;
• несиелік келісімшарт жасасу;
• несие беру;
• несиелік мәміленің ... ... ... ... беру жөнінде шешім қабылдау және несиені беру және ... ... ... ... «Цесна Банкі» АҚ-да да клиентке қарызды
беру ... ... ... ... дербес шоттар арқылы жүзеге
асырылады. Өнімді өткізуден түскен түсім және басқа да ақшалай қаражаттар
қарыз ... ... ... ... түседі. Несие несиелік
келісімшартта көрсетілгендей қарыз алушының ... ... ... ... ...... ... төлемін жүргізуге,
аккредитивтерді ашу және қарыз ... ... да ... үшін ... ... қаражаттар таусылған жағдайда
беріледі. Ал кейбір жағдайларда, есеп-айырысу шотында қаражаттар болса ... ... ... несие тауарлы-материалды құндылықтар мен
көрсетілген қызметтер үшін ... ... ... ... ... ... ... несиелік келісімшартта көрсетілгендей бір жолғы, күн сайын
және басқа мерзімде ... ... Бір ... ... бір жолғы
контракт пен келісімшарт үшін шоттар бойынша төлем жүргізуге ... ... ... ... ... мақсатында ай
сайын несиені қамтамасыздандыруды тексеріп отыру қажет. Егер ссудалық
қарыздан қамсыздандыру ... асып ... яғни ... ... ... бойынша қамсыздандырудың артықшылығы байқалса, онда банк
қарызды ең алдымен кешіктірілген несиені жабу үшін ... ал ... ... ... түседі.
Несиелік келісімшартта көрсетілген несиені беру және өтеу ережелері мен
шарттарына сәйкес, банктің несиелік ... ... беру ... өкім
дайындайды. Егер клиент шаруашылық субъект атынан бірінші рет келіп тұрса,
ол кәсіпорын атынан ... ... ... ... ... ... Несие
әдетте қолма-қолсыз түрде беріледі. Алайда банк басшылығының шешімі ... ... ... жеке ... ... кезінде, сонымен
қатар тұтыну несиесін ұсынған жағдайда қарыз қолма-қол түрде ... ... ... ... ... ... арнайы
ссудалық шоттар арқылы беруде. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... тауар мен өнім бойынша шаруашылық органдардың есеп-
айырысу шоттарына бөлінеді. Бұл ... ... ... ... ... өйткені мұндай ұйымдарда тауарлы-материалдық
құндылықтар айналымы тез жүріп отырады.
Несиелеу үрдісі ... банк ... ... ... ... нақты жағдайын, дебиторлық және кредиторлық берешектерді
қадағалап отыру қажет. Егер банк ... ... ... ... ... ... ... байқаса, онда ол қоймалық немесе
бухгалтерлік ... ... ... ... ... түскен несиеге деген өтінішті қарау
Кез келген несиелік операциялар осыдан ... ... ... алушы мен сұралатын несие туралы негізгі мәліметтер: мақсаты,
мөлшері, түрі, мерзімі, ... ... ... ету ... ... ... талаптарына байланысты өтінішке қосымша, яғни несиелік
операциялар сипатына байланысты құжаттар беріледі. ... әр ... үшін әр ... ... ... әзірленуі мүмкін. Мысал ретіндегі
құжаттар пакетінің ... ... ... ... ... ... алу ... тіркелген
куәліктерінің немесе патенттерінің; нотариалды түрде
куәландырылған жерді ... ... ... құжаттар;
азаматтардың төл құжаттары және клиенттің несие ... ... ... да ... ... соңғы екі жылдық қарыз алушының балансы және оған қосымша беттер;
3) несиеленетін шаралардың ретабельділік деңгейін және оның ... ... ... ... ... ... ... келісімшарттар көшірмелері
(материалдық құндылықтарды жабдықтауға және сатуға арналған
шарттар, тауарлы-материалдық құндылықтар ... ... ... ... ... ... несиелер туралы мәліметтер (шоттар бойынша
көшірме);
6) қамтамасыз ету мақсатында кепілге берілген мүлікке қарыз алушының
меншік құқығын растайтын ... ... ... ... ... ... ... қызметін жаңадан бастаған, яғни қаржылық есептер және басқа да
құжаттары жоқ кәсіпорынның бизнес жоспары.
Қажет жағдайларда банк ... ... ... ... қамтамасыз
ететін басқа да құжаттар мен мәліметтерді талап ете алады. Сонымен қатар,
банкпен тұрақты несиелік ... ... ... алушылар үшін кейбір
құжаттар тізімі қысқаруы мүмкін. Қарыз ... ... ... ... ... ... банк ... оның мүмкіндігін алдын ала бағалау үшін
есеп карточкасын ... ... ... ... ... мен ... ... қызметі және меншік түрі; клиенттің заңды мекен-жайы;
ағымдық және валюталық шот ашқан банктің аты және ... ... ол ... ... ... ... және ... соңғы
есептік күнге берілетін баланс құрылымы және ... да ... ... оқып ... барысында банк қарыз алушының алған
несиесін қайтару қабілетін бағалаудың шешім қабылдау үшін аса маңызы бар.
Бағалау техникалық-экономикалық есеп ... ... ... ... алушының несиелік қабілетін талдау кезеңі
Қарыз алушының несиелік қабілеті – ... ... ... ... ... ... және ... көлемде қайтару ... ... ... ... ... ... көптеген факторлардың әсерінен
болуы мүмкін, сондықтан да банк клиентке ... ... ... ... оның несиелік қабілетін талдайды. Бұл көрсеткіш банктің өтімділігіне
ықпал етеді.
Қарыз алушының несиелік қабілетіне талдау жасау ... ... ... ... ... ... ... Қарыз алушыға несиені бере отырып,
қарыз алушының атынан шығатын тұлғаның құқықтық қуатын ... және ... ... ... ... ... ... беделі. Несиелік мәмілеге тиісті беделі
деп қарыз алушының қарызды қайтаруға дайындығын ғана түсінбейді,
сонымен қатар, ... ... ... ... түсіндіріледі;
3) табыс алу қабілеті. Банк қарыз алушының несиені қайтаруға
жеткілікті қаражатты табу ... баға ... ... ... ... алу ... ... барысында сату көлеміне,
баға шығындарына, шығыстарға әсер ... ... ... ... ... қарыз алушы кәсіпорынның орналасқан жері, оның ... ... ... шикізат құны, қызметкерлерінің біліктілігі жатады.
Несиелеудегі шетелдік тәжірибеде бұл ... қоса ... ... ... ... ... кезең. Несиелік және кепіл туралы келісімшарт жасасу
Қазіргі несиелеудің басты ерекшеліктері бойынша банк қарыз ... ... ... болғаннан кейін, несиелік шарт жасасу үшін
несиелеу субъектісімен қатынасқа түседі. Несиелеуге ... ... банк пен ... ... келісімшарт шешеді.
Несиелік келісімшарт екі жақтың ... ... ... анықтайды. Онда мыналар көрсетіледі:
- несиелеу мақсаты және объектісі;
- несиенің мөлшері;
- несиені беру ... және ... ... ... ... ету ... ... үшін төленетін сыйақы мөлшерлемесі;
- несиенің қозғалысын және клиенттің қаржылық жағдайын бақылау үшін
қарыз алушының беретін ... ... ... ... ... ... қызметі.
Несиелік келісімшарттың мазмұнын келісуші жақтардың өздері анықтайды.
Несиелік ... ... ... ... туралы
келісімшарттың орны ерекше. Кепіл туралы шарт ... ... ... ... ... ... қағаздар, басқа да мүліктер және мүліктік
құқықтар жатады.
Материалдық-заттық мазмұнына қарай кепіл ... ... ... ... ... ... құндылықтар кепілі:
1.1.1. шикізаттар, материалдар, жартылай өнімдер кепілі;
1.1.2. ... және ... ... ... ... бағалылар (нақты валбталар), ... ... ... басқа да тауарлы-материалдық құндылықтар кепілі;
1.2. бағалы қағаздар кепілі;
1.3. сол банктегі ... ... ... мүлік кепілі.
2. Мүліктік құқықтар кепілі:
2.1. жалгерлік құқық кепілі;
2.2. авторлық құық кепілі;
2.3. жерге құқық кепілі.
Кепіл туралы келісімшартта мынандай ... ... ... ... ... ... ... келісімшарт заты;
- кепіл берушінің құқықтары мен міндеттері;
- кепіл ұстаушының құқықтары мен міндеттері;
- ... ету ... ... ... ... қайта рәсімдеу, басқа мүлік есебінен;
- кепілге қойған мүліктің бұзылуына байланысты тәуекел жағдайлары мен кепіл
затын ауыстыру;
- тараптардың жауапкершіліктері;
- ерекше шарттар;
- ... ... ... ... кепіл туралы келісімшарт жасасудың заңды мекен-жайы мен өзге ... ... ... беру ... ... ... шот ашу, ... беруді құжаттау тәртібін (қосымша
құжаттар толтырылуы мүмкін), несиені беру ... ... ... және техникалық шарттарын қамтиды.
Несиенің көлеміне байланысты әр түрлі берілу тәсілдері болады.
Біріншісі – ... ... ... ... ... ... ... жұмсалынады. Екіншісі – несие алу құқығы қосымша қаражаттарға
деген қажеттіліктің туындауына байланысты біртіндеп іске ... ... ... бір ... ... ... құқығы бола отырып, ол оны ... ... ... ... ... төлегісі келмейді).
Несиенің мөлшері оны беру барысында несиелеу ережелеріне сәйкес
анықталады.
5 ... ... ... және оған ... ... бақылау жасау –
несиелік операцияның маңызды кезеңі
Несиелер ... ... ... ... банк ... ... және ... төлем айналымын құраудағы рөліне байланысты.
Несиенің берілуі сияқты несиені қайтарудың бірегей жасалған үлгісі ... ... ... ... ... көптеген варианттары болады:
1) мерзімді міндеттемелер негізінде эпизодтық қайтару;
2) ... ... ... және несиеге деген есеп
айырысу шотына қажеттіліктің азаю ... ... ... ... ала белгіленген сома негізінде жүйелі түрде қайтару;
4) түскен түсімді бірден несиелік қарызды жабуға есептеу;
5) несиенің ... ... ... ... ... ... ... өткен несиелер» шотына аудару;
7) банк резерві есебінен мерзімі өткен несиелерді шегеру.
Несиелік қарызды қайтару туралы қарастырылған ... бұл ... ... ... жіктейді:
Қайтаруына қарай:
1) несиені толық қайтару;
2) несиені жартылай қайтару.
Қайтару жиілігіне қарай:
1) ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылу уақытына қарай:
1) несиені жүйелі түрде қайтару;
2) несиені эпизодтық қайтару.
Қайтару мерзімдеріне қарай:
1) несиені мерзімді ... ... ... ... ... несиенің мерзімін өткізіп барып қайтару;
4) несиені мерзімінен бұрын қайтару.
Қайтару көздеріне қарай:
1) клиенттің меншікті қаражаттары;
2) жаңа несиені пайдалану;
3) кепіл берушінің ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік түсім және т.б.[6,c.45]
Несиенің қайтарылуын арнайы құжат арқылы жасауға да, жасамауға ... ... ... негіздейтін құжаттарға: клиенттің жазбаша
үкімі, ... ... ... соттың бұйрықтары жатады. Клиенттің ... ... ... ... ... ... үкімі жазбаша да және
ауызша да болады. Несиенің қайтарылуы ... яғни ... ... да ... ... ... ... жасау үшін банкте несиелер ... ... ... ... Банк ... қайтарылатын мерзімі жеткен несиелерді қарай ... ... есеп ... шотынан қаражаттарды шегеруге үкім-ордерін береді.
Жартылай қайтаруға ... ... ... ... ... ... ... бетіне тиісті белгілерін ... Егер де ... ... шоты ... банкте ашылған болса, несие ... ... ... ... ... ... ... тапсырмасы негізінде
жүргізіледі. Жекелеген жағдайларда, қарыз ... ... ... ... ... банк ... ... кейінге қалдыруға
рұқсат етуі мүмкін, бірақ бұл қарыз жоғарғы сыйақымен құжатталады.
Сыйақы ... оны ... ... және ... ... оларды
іздестіру механизмі несиелік келісімшартта ... ... ай ... ... және т.б. есептелуі және қайтару кестесіне сәйкес іздестірілуі
мүмкін.
Пайызды есептеу ... ... ... ... ... саны – 30, ал
жылдағы 360 күнмен алынады.
Банк несиелік келісімшарттың орындалуына, қарыз алушының алған несиені
пайдалануына және оны ... ... ... ... Осы ... ... ... қызметіне, оның қаржылық жағдайына талдау жасап, қажет
болған жағдайларда, ... ... және есеп ... құжаттарын,
бухгалтарлік жазуларды, есептік материалдарды тексереді. Осы жерде қарыз
алушыдан алған барлық ... ... ... мен ... да ақпараттар,
сондай-ақ басқа да көздер пайдаланылады. әрбір банктің өзінің клиенттің
несиелік ісін жүргізі жүйесі ... ... ... өз ... ... ... қатысты банк қарыз алушыға әрі қарай ... ... ... ... несиелік шартында қарсатырылғандай беруді тоқтатуға құқығы
бар. Қарыз алушы несиелік келісімнің шарттарын ... ... ... банк ... ... ... ... талап етуге құқылы.
Несиелеу үрдісіне жасалатын бақылау банктің несиелік портфелін мерзімді
түрде тексеріп ... де ... ... ... ... портфелі
оның табыс көзі және несиелік операцияларды ... ... ... ... ... ... тексеру баланс мәліметтерінің мерзімдері
бойынша міндетті түрде тексеру өткізуі қажет. Осында бір ... айта ... банк ... ... ... ... тексеру қарыз алушының
қаржылық жағдайы тұрақты болмаған жағдайда да жүргізіле береді.
Несиені қаматамасыз ... ... ... ... қорларының
қалдығы, аяқталмаған өндіріс, баланстық құн ... ... ... ... құндылықтар қамтамасыздандыру ретінде несиелік келісімшартта
көрсетілген мерзім шегінде ғана қабылданады.
Қысқа ... ... ... ... ... ... қабылданбайды:
• несиелендіруге арналған мерзімнен жоғары болатын тауарлы-материалдық
құндылықтар;
• сақтау шарттары толық сақтандыруды ... ... ... ... ... ... өндірісте қолданылмайтын және сұранысқа
ие бола алмайтын тауарлы-материалдық құндылықтар;
• көп мерзімге сақтауда тұрған тауарлы-материалдық ... ... ... ғана өткізілген материалдық құндылықтар ... ... ... ... қорлар мен
өндірістік шығындардың сомасынан несиелік берешек алынып ... ... ... ... ... шотынан
төленеді, ал егер есеп-айырысу шотында ақша қаражаты болмаса, онда ... ... ... ... ... Сонымен қатар, банк қарыз
алушыны несиелендірудің мақсаттылығын қарастырады.
Егер несие бойынша қамсыздандыру ... ... ... онда ... несие бойынша пайызды жабуға жұмсалып, қалған бөлігі қарыз ... ... ... ... және оған ... ... ... жасау – несиелiк
операцияның ... ... ... ... ... ... ... банк
қаражаттарының пайдалану ұзақтығына және олардың төлем айналымын құраудағы
рөлiне байланысты.
Іс жүзінде несиені қайтарудың төмендегідей көптеген ... ... ... ... эпизодтық қайтару;
2) меншікті қаражаттардың жинақталуының және несиеге деген есеп
айрысу ... ... азаю ... қарай қайтару;
3) алдын ала белгіленген сома негізінде ... ... ... ... түсімді бірден несиелік қарызды жабуға есептеу;
5) несиенің қайтарылу мерзімін ... ... ... қарызды «мерзімі өткен несиелер»шотына аудару;
7) банк резерві есебінен ... ... ... ... ... қайтару туралы қарастырылған варианттар бұл үрдісті
мынадай ... ... ... ... ... ... ... несиені жартылай қайтару;
Қайтару жиілігіне қарай:
1) несиені бірден қайтару;
2) ... ... ... ... ... уақытына қарай:
1) несиені жүйелі түрде қайтару;
2) несиені эпизодтық ... ... ... несиені мерзімді қайтару;
2) несиенің уақытын созып қайтару;
3) несиенің мерзімін өткізіп барып қайтару;
4) несиені иерзімінен бұрын қайтару;
Қайтару көздеріне қарай:
1) клиенттің меншікті ... жаңа ... ... ... ... шотынан шегеру;
4) басқа кәсіпорын шотынан түскен қаражаттар;
5) бюджеттік түсім және т.б.
Несиені қайтару ... беру ... ... ... егерде несие тұтас қайтарылатын болса, онда бiр ғана мерзiмдi
мiндеттеме толтырылады, ал несие бөлiп-бөлiп қайтарылатын болса, онда ... әр ... ... ... ... Несиенің қайтарылуына
бақылау жасау үшiн банкте несиелер ... ... ... ... «Цесна Банкі» АҚ-тың қызметкелерi күнделiктi
қайтарылатын мерзiмi жеткен несиелерді қарай отырып, қарыз ... ... ... ... ... үкiм ордерiн бередi. Жартылай
қайтаруға ... ... ... ... ... ... мiндеттеменiң
келесi бетiне тиiстi белгiлерiн жасайды. Егер де қарыз ... ... шоты ... банкте ашылған болса, несие бойынша қарызды және
сыйақыны ... ... ... ... ... негiзiнде жүргiзiледi.
Жекелеген жағдайларда қарыз алушының қаржылық ... ... банк ... ... ... ... рұқсат етуi мүмкiн,
бiрақ бұл қарыз ... ... ... сыйақы мөлшерi оны төлеу
мерзiмi және тәртiбi, сондай ақ оларды iздестiру ... ... ... ... сыйақы ай сайын, тоқсан сайын есептеледi және ... ... ... ... ... ... АҚ-тың тәжiрибесінде
ссуда бойынша жай және күрделi ... ... ... ... бiрiншiден қысқа мерзiмдi несиелеу үшiн қолданылады. Олар
бойынша проценттердi есептеу және ... ... ... ... S - ... ... барлық соманың көлемi
P - бастапқы қарыз
i - пайыздық мөлшерлеме
n - мерзiмi
«Цесна Банкі» АҚ-тың тәжiрибесiнде күрделi ... ұзақ ... ... қолданылуы мүмкiн. Мұнда мәмiле аяқталғанға дейін ... ... сома ... ал ... қарыз сомасы өсiп отырады.
Оны мына формуламен көрсетуге болады:
Х-максималды рухсат етілген ... n- ... ... і- ... ...... құрастырылған: Мақыш С. Коммерциялық банктердің
операциялары. – А. : ИздатМаркет, 2007. 144-145 б. ... ... ... ... ... ... қарыз алушының алған несиенi
пайдалануына және оны толық қайтаруына бақылау ... Осы ... ... ... ... оның қаржылық жағдайына талдау жасап, қажет
болған жағдайларда, ақшалай және есеп айырысу құжаттарын, ... ... ... ... Осы жерде қарыз алушыдан алған
барлық қаржы ақпараттар түрлерi мен басқадай ақпараттар, сондай ақ басқа да
көздер ... ... ... ... клиентiнiң несиелiк iсiн
(несиелiк досье) жүргiзу жүйесi болады. несиелiк келiсiм шартқа ... ... ... ... ... әрi ... несиелеудi тоқтату
туралы ескерту жасауға; несиелiк шартта қарастырылғандай несиенi ... ... бар. ... ... жасалатын бақылау «Цесна Банкі» АҚ-
тың несиелiк портфелiн мерзiмдi түрде тексерiп отырумен де ... ... ... ... ... ... оның табыс көзi және
несиелiк операцияларды жүргiзу барысындағы тәуекел көзi болып ... ... ... ... ... және ... ... оның
несиелiк портфелiнiң құрылымы мен сапасына байланысты болып ... де ... ... ... бір ... ... жоқ. ... Банкі» АҚ-
тың тәжірибесінде қарызды өтеудің түрлі ... ... ... оның ... ... Қарыздың негізгі сомасын және ол ... өтеу ... ... маманы қарыз алушымен келісе отырып, несиенің
критерийлеріне қарап жасайды. Сонымен қатар өтеу мерзімі «Цесна Банкі» ... да ... ... ... ... ... және ол ... пайызды өтеу «Цесна Банкі» АҚ-
тың Несиелік Комитетімен жасалады.
«Цесна ... АҚ ... ... ... қарызды өтеудің түрлі схемасын
қолдана алады, соның ішінде:
✓ Несиелеу мерзімі кезінде периодтық тең мөлшермен өтеу
✓ Аннуитеттік төлемдер формуласымен ... ... ... ... бір ... ... ... бастапқы кезеңінде кейінге қалдыру арқылы өтеу
✓ Өтеудің жүйелі тәсілі
✓ Талап еткенге дейінгі өтеу.
«Цесна Банкі» АҚ-тың Несиелік Комитетінің ... ... ... ... өтеу мерзімін кейінге қалдыру рұқсат етілуі мүмкін.
Егер несиелеу мерзімі үш айдан асса, онда Филиал өз ... ... ... үш ... ... қарыз алушыға өтеу ... ... ... ... негізгі қарызды өтеу мерзімі несиені өтеу
кезеңі деп ... ... ... ... ... ... өтем несие
бойынша негізгі қарыздың жартысынан аспауы қажет. Егер несиелеу мерзімі үш
айдан асса және ... ... ... ... өтеу ... ... төрттен үш бөлігінен асса, онда өтем «Цесна Банкі» АҚ-тың
Несиелік Комитетімен ... ... ... ... ... ... және жіктелімі
Қазақстан Республикасындағы екінші деңгейлі банктердің ... ... ... ... ... ... Әр ... несиелік механизмінің элементтері несиелік операцияларының
сапалы сипатын бере отырып, ... ... ... ... білдіреді.
Неиселеу схемасы келесідей негізгі кезеңдерді қамтиді.
Несие алу туралы ... ... ... шешім қабылданған уақыт –
несиелік үрдіс деп аталады.
Несиелеу үрдісі мынадай кезеңдерді ... ... ... ... қарау;
- несиелік қабілетін талдау;
- несиелік келісімшарт жасасу;
- несие беру;
- ... ... ... ... ... ... ... келіп түскен несиеге деген өтінішті қарау.[7,c.65]
Кез келген несиелік операциялар осыдан басталады. ... ... ... мен ... несие туралы негізгі мәліметтер: мақсаты,
мөлшері, түрі, мерзімі, мүмкін болар қамтамасыз ету ... ... ... ... байланысты өтінішке қосымша, яғни несиелік
операциялар сипатына байланысты құжаттар беріледі. Клиенттердің әр ... үшін әр ... ... ... ... ... ... ретінде
құжаттар пакетінің құрамына жататындар:
- құрылтайшылық құжаттардың, жарғының, жалға алу шарттарының, тіркелген
куәліктердің ... ... ... ... ... азаматтардың төл құжаттары және клиенттің несие алуға құқығын
растайтын ... да ... ... ... бір ... ... ... балансы және оған қосымша беттер;
- несиеленетін шаралардың рентабельдік деңгейін және оның ... ... ... ... ... мәмілелерді растайтын келісімшарттар көшірмелері;
- басқа банктерден алған несиелер ... ... ... ету ... ... берілген мүлікке қарыз алушының
меншік ... ... ... ... ... ... ... куәландыратын құжаттар;
- қызметін жаңадан бастаған, яғни қаржылық есептер және басқа да құжаттар
жоқ кәсіпорынның ... ... ... банк ... алушыдан несиені қайтаруын қамтамасыз
ететін басқа да құжаттар мен ... ... ете ... Сонымен қатар,
банкпен тұрақты несиелік қатынаста ... ... ... үшін ... ... ... мүмкін. Қарыз алушы банкке несие алуға өтініш
жасаған уақытта, банк ... оның ... ... ала ... ... ... ... мүмкін. Онда фирманың жетекшісі мен қарыз
алушының аты-жөні, қызметі және меншік түрі, ... ... ... және ... шот ... ... аты және ... негізгі
құрылтайшылар, ол сұрайтын несиенің мақсаты, сомасы және мерзімі, соңғы
есептік күнге берілген баланс ... және ... да ... ... оқып ... ... банк ... қарыз
алушының алған несиесін қайтару қабілетін бағалауының шешім қабылдау үшін
аса зор маңызы бар. ... ... есеп ... кезең. Қарыз алушының несиелік қабілетін талдау кезеңі.
Қарыз алушының ... ...... ... алған несиесі
бойынша қарызды уақтылы және ... ... ... ... ... Несиені қайтара алмау тәуекелі көптеген факторлардың ... ... ... да банк ... ... ... шешім қабылдаудан
бұрын оның несиелік қабілетін талдайды. Бұл көрсеткіш банктің ... ... ... ... ... ... ... барысында мынадай
факторлар есепке алынады:
- несиеге қатысты қабілеттілігі. ... ... ... бере ... ... атынан шығатын тұлғаның құқықтық қуатын анықтайтын жарғысы және
нұсқауымен ... ... ... ... ... беделі. Несиелік мәмілеге тиісті беделі ... ... ... ... дайындығын ғана түсінбейді, сондай-ақ
келісімшартқа байланысты барлық міндеттемелерді орындауы түсіндіріледі.
- табыс алу ... Банк ... ... несиені қайтаруға жеткілікті
қаражатты табу қабілетіне баға беруі қажет.
Қарыз алушының табыс алу қабілетін анықтау барысында сату ... ... әсер ... ... ... ... Бұл факторларға:
қарыз алушы кәсіпорынның сапасы, ... ... ... біліктілігі
жатады. Несиелеудегі шетелдік тәжірибеде бұл факторларға қоса жарнамалау
тиімділігі, ... ... ... ескеріледі.
3 кезең. Несиелік және кепіл туралы келісімшарт жасасу. ... ... ... ... банк қарыз алушының несиелік қабілетін
тексеріп болғаннан кейін, несиелік шарт жасасу үшін несиелеу ... ... ... ... ... ... банк пен қарыз
алушы келісімшарт негізінде шешеді.
Несиелік келісімшарт екі жақтың ... ... ... ... Онда ... көрсетіледі:
- Несиелеу мақсаты және объектісі;
- Несиенің мөлшері;
- Несиені беру мерзімі және қайтару шарттары;
- Несиені қамтамасыз ету формасы;
- Несие үшін ... ... ... ... ... және ... ... жағдайын бақылау үшін
қарыз алушының беретін құжаттарының тізімі;
- Несиелеу үрдісіндегі банктің бақылау қызметі.
Несиелік ... ... ... жақтардың өздері анықтайды.
Несиелік қатыныстарды ұйымдастыру тәжірибесінде кепіл туралы келісімшарттың
орны ерекше. ... ... шарт ... ... ... ажыратылады. Кепіл
затына: заттар, бағалы қағаздар, басқа да мүліктер және ... ... ... ... кепіл заттары мынадай топтарға
бөлінеді:
- клиенттің мүліктерінің кепілі:
- Тауарлы-материалдық құндылықтар кепілі;
- Шикізаттар, материалдар, жартылай өнімдер ... ... және ... ... ... ... бағалықтар, алтыннан жасалған бұйымдар кепілі;
- Басқа да тауарлы-материалдық құндылықтар кепілі;
- ... ... ... Сол ... депозиттер кепілі;
- Жылжымайтын мүлік кепілі.
- мүліктік құжаттар кепілі:
- Жалгерлік құқық кепілі;
- Авторлық құқық кепілі;
- Жерге құқық кепілі;[7,c.63]
Кепіл туралы келісімшартта мынадай ... ... ... ... ... ... ... Келісімшарт заты;
- Кепіл берушінің құқықтары мен міндеттері;
- Кепіл ұстаушының құқықтары мен міндеттері;
- ... ету ... ... ... ... ... рәсімдеу, басқа мүлік есебінен;
- Кепілге қойған мүліктің бұзылуына байланысты тәуекел жағдайлары мен
кепіл затты ... ... ... ... ... ... шешу;
- Басқа шарттар;
- Кепіл туралы келісімшарт жасасушылардың заңды мекен-жайы мен өзге де
мәліметтері.
4 ... ... беру ... Бұл кезең ағымдық шот ашу, несиені беруді
құжаттау тәртібін, несиені беру ... ... ... ... техникалық шарттарын қамтиды.
Несиенің көлеміне байланысты әр түрлі берілу ... ...... ... ... ... ... қажет болған
жағдайларда жұмсалынады. Екіншісі – несие алу құқығы қосымша қаражаттарға
деген қажеттіліктің туындауына байланысты біртіндеп іске ... ... ... бір ... ... клиенттің құқығы бола отырып, ол оны алудан бас
тартады.
Несиенің ... оны беру ... ... ... ... ... ... қайтару және оған сыйақы төлеуіне бақылау ... ... ... маңызды кезеңі. Несиелеу бойынша қарызды қайтару
тәсілі банк қаражаттарының ... ... және ... ... ... ... ... берілуі сияқты несиені қайтарудың төмендегідей көптеген
варианттары болады:
- мерзімді міндеттемелер негізінде эпизоттық қайтару;
- меншікті ... ... және ... ... есеп айырысу
шотына қажеттіліктің азаю шамасына қарай қайтару;
- алдын ала белгіленген сома ... ... ... ... ... түсімді бірден несиелік қарызды жабуға есептеу;
- несиенің қайтарылу мерзімін созу;
- мерзімі өткен қарызды ... ... ... ... ... банк ... есебінен мерзімі өткен несиелерді шегеру.
Несиелік қарызды қайтару ... ... ... бұл ... ... ... жіктейді:
Қайтарылуына қарай:
- Несиені толық қайтару;
- Несиені жартылай қайтару .
Қайтару ... ... ... ... ... ... Несиені бөліп-бөліп қайтару.
Қайтарудың жүзеге асырылу уақытына қарай:
- Несиені мерзімді қайтару;
- ... ... ... мерзіміне қарай:
- Несиені мерзімді қайтару;
- Несиенің уақытын созып қайтару;
- Несиенің мерзімін өткізіп ... ... ... ... бұрын қайтару.
Қайтару көздеріне қарай:
- Клиенттің меншікті қаражаттары;
- Жаңа несиені пайдалану;
- Кепіл берушінің шотынан шегеру;
- Басқа кәсіпорын шотынан түскен қаражаттар;
- Бюджеттік ... және ... ... ... құжат арқылы жасауға да, жасамауға да
болады. Несиенің қайтарылуын негіздейтін құжаттарға: ... ... ... өзінің үкімі, соттың бұйрықтары жатады. Клиенттің өзінің
шотынан ақшалай қаражаттары шегеру туралы берген үкімі ... да, ... ... ... ... қағазсыз, яғни байланыс каналдары арқылы да
жүзеге асырылады.
Несиенің қайтарылуына ... ... үшін ... ... ... міндеттемелер картотекасыны жүргізеді. Банк қызметкерлері
күнделікті қайтарылатын мерзімі ... ... ... ... ... есеп ... ... қаражаттарды шегеруге үкім-ордерін береді.
Жартылай қайтаруға байланысты төлемдер уақыты ... ... ... ... бетіне тиісті белгілерін жасайды. Егер де қарыз
алушының ағымдық шоты басқа банкте ашылған ... ... ... ... ... қаржылық қиындықтарға кезігуіне байланысты банк қайтару
мерзімін кейінге қалдыруға рұқсат етуі мүмкін, бірақ бұл ... ... ... ... Сыйақы мөлшері оны төлеу мерзімі және
тәртібі, сондай-ақ ... ... ... ... ... ай сайын, тоқсан сайын және т.б. ... және ... ... іздестірілуі мүмкін.
Пайызды есептеу барысында шартты айдағы күндер саны – 30, ал жылдағы
360 күнмен ... ... ... орындалуына, қарыз алушының алған несиені
пайдалануына және оны ... ... ... ... Оны мақсатта
қарыз алушының шаруашылық қызметіне, оның ... ... ... ... ... ... орнында ақшалай және есеп айырысу құжаттарын,
бухгалтерлік жазуларды, есептік материалдарды ... Осы ... ... ... барлық қаржылық ақпараттар түрлері мен басқа да ... ... да ... ... ... ... ... клиенттің
несиелік ісін жүргізу жүйесі болады.[8,c.96]
Несиелік келісімшартқа байланысты өз ... ... ... ... банк қарыз алушыға әрі қарай несиелеуді тоқтату туралы
ескерту жасауға: несиелік шартында ... ... ... ... ... ... ... келісімнің шарттарын жүйелі түрде орындамаған
жағдайда банк несиені мерзімінен ... ... ... етуге құқықты.
Несиелеу үрдісінде жасалатын бақылау банктің несиелік портфелін
мерзімді түрде тексеріп отырумен де толықтырылады, ... ... ... оның табыс көзі және несиелік операцияларды жүргізу барысындағы
тәуекел көзі ... ... ... ... келесі ұстанымдар арқылы жүзеге асырады:
төлемділік, мерзімділік, қайтарымдылық, коллегиалды шешу, яғни ... ... шешу ... ... ... ... ... банктің түрлі
құрылымдық бөлімшелеріне бөлу, координациялау және бақылау, яғни ... мен ... ... ... және ... қамтамасыз
ететін бақылау бөлімшелерінің болуы.
Даму стратегиясына сай банк ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсібі, қара және түсті металлургия, тау-
кен ... ... ... ... ауылшаруашылығы, тамақ
өнеркәсібі, көлік және коммуникация, сауда, құрылыс, қызмет көрсету саласы.
Банк келесілерді несиелендірмейді:
- Химикалық, ... ... ... ... өндіру
мен шығару;
- Сыртқы ортаны ластайтын, экологиялық зиянды өндірістерді;
- Қоғамдық қорларды, саяси ... және ... беру ... ... ... несиелік үрдісті ұйымдастыру – несие беру тәртібі және ... ... ... ... банкке несие беру туралы өтінішінен кейін, несие беруші
бөлімшенің өкілетті қызметкері (ары ... ... ... ... ... анықтайды, несие беру шарттары мен тәртібін түсіндіреді, несие алу
үшін қажет ... ... ... ... беру ... ... несиенің түрімен соммасына байланысты, бірақ кейінге қалдыруға
болмайтын мұқтаждықтар үшін несие бойынша құжаттардың толық пакетін ... ... ... ... уақыт – 15 календарлық күн ... ... алу үшін ... ... – 1 ай. ... өтінішін несие
инспекторы өтініштерді есептеу журналына тіркейді; өтінішке тіркеу уақыты
және ... ... ... ... ... ... ... және басқа да
құжаттардың көшірмесі түсіріледі. ... ... ... ... түп нұсқалармен салыстырылып тексерілген құжаттарға «көшірме дұрыс»
деп белгі қойылып, инспектор қол қояды. Өтініштің ... ... ... несие инспекторы қабылданған құжаттармен көшірмелердің тізімін
жасайды. Ары ... ... ... клиент ұсынған құжаттарды және ондағы
анкетадағы төлем қабілеттілігін анықтайды және ... ... ... мөлшерін анықтайды.
Мәліметтерді тексеруде несие инспекторы қарыз алушының несие тарихын
және бұрын алынған бір ... ... ... ... ... ... ... анықтайды, бұрын несие ... ... ... ... ... ... құжаттар пакетін банктің заң қызметіне
және қауіпсіздік ... ... Заң ... ... ... және ... ... тұрғысынан жалдайды.
Қауіпсіздік қызметі паспорттағы (жеке куәліктегі) мәліметтерді, қарыз
алушының мекен ... ... ... және ... ... тексереді.
Құжаттарды талдау және тексеру нәтижелері бойынша заң ... ... ... ... ... ... ... бөлімшесіне
жіберіледі. Кепілдікке қозғалмайтын мүлік, көлік құралдарын немесе басқа да
мүлікті алу жағдайында несиелеу бөлімшесі ... ... ... бекіту
үшін қозғалмайтын мүлік сұрақтары бойынша банктің маманын немесе еншілес
кәсіпорынды жұмысқа тартады. ... ... ... ... (кәсіпорын
эксперті) эксперттік қорытынды жасап несиелеу бөлімшесіне ұсынады. Несие
шарты бойынша ... ... ... алу ... және ... бағалы қағаздар бөлімі анықтайды. Бағалау ... ... ... ... ... бөлімшесіне жіберіледі.
Несие бөлімшесі өтінішті, анкетаны, бағалы қағаздармен ... ... және ... реестірінің хаттамасын бағалы
қағаздармен жұмыс бойынша бөлімге береді.
Тексеру нәтижесі ... ... ... ... беріледі.
Қортынды келесі мазмұнды ақпараттан тұруы керек:
- Кепілді ретінде бағалы ... ... ... ... ... берудің мүмкін болатын мерзімі туралы қорытынды;
- Несие инспекторы қарыз алушының ... ... ... ... ... ... және ... мәліметтері негізінде анықтайды
(бағалы қағаздар кепілдігіне берілетін несиеден басқасын, ол бойынша
қарыз алушының төлем қабілеттілігін бағалау ... ... ... ... ... Анықтама берген ұйымның толық аталуы, оның пошталық мекен жайы,
телефоны және банктік реквизиттері;
- Сол ... ... ... ... ... ... ... алушының қазіргі лауазымы (кім болып істейді);
- Соңғы алты айдағы орташа айлық табысы;
- Соңғы алты айдағы орташа айлық ... ... ... ... көрсетілген ақпараттар.
Анықтаманы қарыз алушы жұмыс істейтін ұйым, мекеме, кәсіпорынның
әкімшілігі ... (1 ... Оны ... ... ... ... өткізеді.
Анықтама келесі жағдайларда берілмейді:
- жұмыскер ... ... сол ... ... ... 1
жылдан кем уақыт істесе;
- артқарушы парағы немесе ... да ... ... ... ... стипендияның 50% ұсталатын болса;
- әр түрлі себептермен жұмыстан босайтын ... ... ... мен бас бухгалтердің қолы қойылады ... ... ... ... бас бухгалтердің фамилиялары
толығымен көрсетіледі. Анықтама бір түсті сиямен толтырылады, түзетуге жол
берілмейді. Басқарушылар және бас ... ... алу үшін ... ... ... ... үшін ... жауапкершілік
алады. Коммерциялық құрылымдарда жұмыс істейтін тұлғалар анықтамамен бірге
кәсіпорынның реквизиті, есеп ... ... ... ... ... банктен
мәлімет әкеледі. Қарыз алушының, оның кепілшісінің табысын қарастыруда
несие беру ... ... ... ... ... ... үшін келесілер
ескерілуі керек:
- Негізгі жұмыс орны ... ... ... ... ... ... ... табыс және басқа да табыс көздері;
- Кейбір жағдайларда ... ... ... ... алушының
жұмыс орнынан алатын табысымен қатар, жанұяның ... ... ... ... ... ... анықтама мен анкетада көрсетілген
барлық міндетті төлемдер табыстан ... ... ... ... зиян ... басқа несиелер бойынша қарызды жабу және пайыз
төлеу, ... ... ... ... соммасы, мерзімі
ұзартылып алынған тауарлар құнын жабу ... және ... ... берілген кепілдік бойынша орташа айлық төлемінің 50% мөлшерінде
алынады.[8,c.52]
Несие беру несие келісімінің шарттарына сай таңгемен ... ... де, ... ... да ... жолмен беріледі:
- қарыз алушының шотына талап етілген дейінгі салым бойынша енгізу;
- қарыз алушының пластикалық карточкасының шотына ... ... және ... да ... ... ... ... шотына аудару.
Несиені шетелдік валютамен беру тек қолма-қолсыз ақша талап ... ... ... шотқа енгізу немесе ... ... ... ... ... ... жүргізіледі, ол несие шартында ескерілуі
керек. Несие шартына салым бойынша шот ... ... ... карточка
шотының нөмері және шот ашылған мекеме көрсетілуі қажет.
Басқа ... ... ... ... ... ... несие
берілмейді. Құрылысқа немесе қозғалмайтын мүлік объектілерін жаңғыртуға
несие беру ... шот ... ... ... ... бастап екі жылға
дейінгі ағымда екі немесе одан көп ... ... ... ... ... мөлшерін несие шартындағы соманың 20%-50%
шегінде анықтауы ұсынылады. Әрбір келесі сомма Қарыз алушының ... ... есеп ... соң беріледі. Екі жыл өткен соң несие беру
тоқтатылады. Келісімдегі сомма нақты берілген ... ... ... ... ... ... ұйым ... төлеу жолымен, азамат-кәсіпкерлер
шотына аудару арқылы берген кезде қарыз алушы ... ... ... ... уақытынан 1 ай ағымында алуы керек. Қарыз алушы бір ай
ағымында келмесе, банк ... бір ... ... ... ... ... ... ақпаратқа түзетулер жасайды.
Егер несие келісімі бойынша ... ... ... ... етілгенге
дейінгі салым бойынша шотқа немесе қарыз алушының пластикалық ... ... ... ... ... ... ... күнінен
кешіктірмей бухгалтерияға қарыз алушының сәйкес шотына несиенің бөлігін
енгізу ... ... ... қолы ... өкім береді.
Өкімге несие келісімінің екінші данасы және жедел ... ... ... ... ... ... ссудалық шотының нөмері,
салым бойынша шот нөмері немесе пластикалық ... ... ... және ... банк ... ... сома көрсетіледі. Бухгалтер келісіммен
жедел міндеттеменің дұрыс рәсімделуін тексереді, шарттағы қолдар мен мөрді
қарап, өкімдегі сомма мен ... ... мен ... ... ... жеке шот ... ... Несие сомасын аудару
операциясын бекітілген тәртіппен орындағаннан кейін бухгалтер жүргізілген
операция туралы жедел міндеттемеге белгі қойып, ... ... мен ... ... ... ... ... жедел міндеттеменің
көшірмесін өзінде қалдырады. Ары қарай несие инспекторы бөлім ... ... ... ... мен ... бухгалтердің қолдары бар ... ... ... ... ... ... келісімі, несиені
жабу графигі, жедел міндеттеме, ... ... ... ... ... ... жібереді. Егер несие аудару арқылы берілсе,
онда операциндық жұмыскер (контролер):
- қарыз алушының паспорты бойынша өзі ... ... ... ... ... ... ... тұлғаның өкімінің болуын,
паспорт мәліметтерін өтініштегі мәліметтермен тексереді;
- несие құжаттарының дұрыс ресімделуін, ондағы қолдар мен ... ... ... алушы берілетін сомаға жедел міндеттеме
толтырады, ол ... және ... ... ... беріледі.
Жедел міндеттеме мен өтініштің көшірмелері өкіммен бірге несие ісіне
тіркеледі.
Несиені жабу бірдей бөліктермен несие ... ... ... ... бірінші күнінен бастап жүргізіледі. Соңғы төлем келісімде бекітілген
мерзімнен кешіктірілмей төленуі керек.
Қарыз төлеушінің ... ... өз ... ... ... ... ... мүмкін болған жағдайда (мысалы, зейнетақы жасына жету)
төлем графигі бойынша несиенің басым бөлігі ... ... ... қарастырылады. Бұл жерде төлем мөлшерлері ... ... ... ... ... жас ... несие бойынша максималды төлем
сомасы пайызбен қоса белгілі ... ... ... ... ... келетін кезеңінде несие бойынша бір реткі төлем
сомасы пайыз бойынша соманы қосқанда белгілі көлемнен аспауы ... ... ... бір ... төлем мөлшері келесі бір ... аз ... етіп ... ... жол ... немесе қозғалмайтын мүлік жағыртуға берілетін несие ... ... ... орай, оған несиені сөндіруге мерзімін ұзартуға
рұқсат берілуі мүмкін, бірақ 2 жылдан артық емес.
Пайызды төлеу ... ... ... ... ... немесе оның
бөлігін мерзімінен бұрын жабуға құқылы.
Несиенің бөлігін мерзімінен ... жабу ... ... ... ... ... ... қарызды сөндіру бойынша келесі ... ... ай ... пайызды төлеуге міндетті.
Бағалы қағаздар кепілдігіне ... ... ... ... ... сөндіруді және есептелген пайызды төлеуді бір уақытта несие
келісімінде анықталған мерзімде ... ... ... ... оның ... ... бұрын жабуға
құқылы.
Несиені бөліп жабуда кепілдікке алынған бағалы қағаздар ... ... ... ... ... қарыз бен пайыз толық
жабылып, ақырғы есеп айырысу ... ... ... ... ... қағаздарды қарыз алушыға қарыз жабылған күннің ертеңгі күннен
кешіктірмей, бағалы ... ... беру ... бойынша қайтарады.
Егер бекітілген мерзімде қарыз алушы несиені ... ... ... күші ... күннің ертеңінде бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... мен ... өндіріп алуды
рәсімдейді
Кепілдікке қалдырған бағалы қағаздарды өткізуден ... ... ... бен пайыз жабылғаннан кейін қарыз алушыға қайтарылады.
Несие бойынша қарызды жабу, пайызды төлеу тұрақсыздық айыбы келесідей
жүргізіледі:
- ... ... ... ... кассасы арқылы, баланс
кәсіпорындары арқылы аудару, ... ... ... ... ... ұстап қалу және т.б.
- шетелдік валютада – валюталық салым бойынша шоттардан аудару.
Шетелдік валютамен несиені төлеу несие ... ... ... ... ... АҚ ... несиелік үрдісТІ ҰЙЫМДАСТЫРУ МЕН
ТАЛДАУ:ШЕтелдік және отандық тәжірибе
2.1 «Цесна Банк» АҚ ісіне ... ... ... Банк» Акционерлік қоғамы 1992 жылы 17 қантарда құрылған.
Банктің республикамыз бойынша кеңінен тараған ауқымды филиалдық ... ... ... ... мен ... ... ... және жеке
тұлғаларға қызмет көрсетеді [14,55].
Банктің бірегей қызметі – ... ... ... ... әр ... ... жеке тұлғалардан төлемдер ... ... әрі тез ... ... ... ... технологияларды қолдануының арқасында банк клиенттері
Интернет банкинг жүйесі ... ... кез ... ... нақты уақыт
режимінде өз есепшоттарын басқаруға, яғни өз ... ... ... ... ... кез ... ... жерден банктік операциялар
жүргізуге мүмкіндік алады. Мұның ... өз ... ... ... ... алудың шапшаңдығы артады, жоғары сапамен және
тұрақтылықпен қаржы ағымдарын қашықтықтан ... қол ... ал ... баруға уақыт пен шығыс жұмсамай, бизнесті дамытуға бағытталған
тиімді жұмыс ... ... ... банкинг жүйесінің тағы бір ерекшелігі
бар: аймақтық шектеулерді жояды. Клиент өзіне жақын ... ... ... ... ... ол іс ... ... сервиске:
тарифтеріне, көрсететін қызмет түрлеріне және өз клиентіне деген ... ... ... ... ... ... ... болған жағдайда, банктік
операциялардың төмендегі түрлерін жүзеге асыра алады:
1. Заңды ... ... ... ... есеп шоттарын ашу және
жүргізу;
2. Жеке тұлғалардың депозиттерін қабылдау, банктік есеп шоттарын ашу ... ... және ... ... ... ... ... мекемелердің корреспанденттік есепшоттарын ашу және жүргізу;
4. Жеке және заңды тұлғалардың аффинаждалған асыл ... ... ... ... ... ашу және ... ... операциялр: банкноталар мен монеталарды қабылдау, беру,
майдалау, айырбастау, қайта есептеу, сұрыптау, орау және сақтау;
6. ... ... ... және жеке ... ... жасау мен ақша
аударымына қатысты тапсырмаларды орындау;
7. Есеп ... ... ... және жеке ... вексельдері мен
басқа қарыздық міндеттемелерінің есебін жүргізу (дисконт);
8. Банктік қарыз беру ... ... ... және ... ... несие беру;
9. Шетел валютасымен айырбас операцияларын ... ... ... клиринг: төлемдерді жинау, салыстыру, сұрыптау және растау,
сондай-ақ олардың ... бірі ... ... және клирингке қатысушы
банктер мен ... ... ... ... ... таза ... ... Төлемдік карточкаларды шығару;
12. Банкноталарды, монеталарды және құндылықтарды инкасациялау;
13. Төлем құжаттарын (вексельден басқа) ... ... ... ашу ... және растау және ол бойынша міндеттемелерін
орындау;
15. Ақшалай орындауды көздейтін банктік кепілдіктер беру;
16. Ақшалай ... ... ... ... үшін ... ... ... міндеттемелерді орындау.
17. Сондай-ақ Банктің уәкілетті орган берген лицензиясы болған жағдайда,
төмендегі ... ... ... ... сом асыл металдарды (алтын, күміс, ... ... ... қымбат металдардан жасалған монеталарды сатып алу,
кепілге қабылдау, есебін жүргізу, сақтау және сату;
19. Қымбат металдар мен қымбат тастар бар ... ... ... ... қабылдау, есебін жүргізу, сақтау және сату;
20. Вексельдермен операция жүргізу: вексельдерді инкассоға қабылдау,
төлеушінің ... ... ... ... ... ... ... арқылы вексельдердің акцепті;
21. Лизинг қызметін жүзеге асыру;
22. Өзінің құнды қағаздарын (акциялардан басқа) шығару;
23. Факторинг операциялары: ... ... ... ... ету
құқықтарын алу;
24. Форфейтинг операциялары: сатушыға айналымсыз вексельді сатып алу арқылы
тауарларды ... ... ... ... төлем жасау;
25. Сенімділік операциялары: сенім білдірушінің мүддесінде және ... ... ... ... ... ... талап ету құқықтарын
және аффинаждалған асыл металдарын басқару;
26. ... ... ... ... ... шығарылған бағалы
қағаздарын сақтау жөнінде қызмет көрсету, соның ішінде сейф жәшіктерін,
шкафтар мен ... ... ... ... – ҚР-ның және қажетті ең кіші рейтингі бар ... ... ... ... ... ... құнды қағаздарымен,
базалық активтерінің тізімі мен алу тәртібін укілетті орган ... ... ... ... ... [14,58].
«Цесна Банк» АҚ-ының менеджменті, құрылымы және қаржылық жағдайына
тоқтала кететін болсақ.
Банк менеджментінің негізгі мақсаты – ... ... ... ... ... ... ... бизнеспен, кәсіпкерлік қызметпен,
қатаң бәсекелестік жағдайында дамыған ... ... бар ... ... қызметпен тығыз байланысты. «Цесна Банк» АҚ-ы
менеджментінің негізгі ... екі ... ... бөлуге болады:
1. Банк құзыреттілігіндегі экономикалық процестерді ... ... ... ... ... Банк ұжымын ұйымдастырумен және басқаруымен байланысты.
Сурет 6. Цесна ... ... ... ... – бұл бас ... ... құқықтары шегінде банктік
операцияларды жүзеге асыратын банктік мекеме. Банк филиалы ... ... ... дербес балансы болмайды және өзінің бас ... ... мен ... шегінде қызмет етеді.
Филиалды банк басқармасы тағайындайтын директор басқарады. Ол банктің
уәкілетті органы берген сенімхаттың негізінде ... ... ... ... ие болады:
- банк қызметіне бақылау жасайды және ... ... ... ... ... ... ... барлық заңды және жеке тұлғалардың
алдында филиалдың мүддесін, және ... ... ... ... ... уәкілеттерінің аясында келісімдерге, шарттарға және басқа
міндеттемелерге қол ... ішкі ... ... ... және ... ... міндеттерді
бөлуді белгілейді;
- өзінің уәкілеттерінің аясында филиал қызметкерлерін жалдайды және
жұмыстан босатады;
- банк басқармасының қарауына ... ... ... мәселелерді
қояды.
Филиалдың құрылымы мен қызметкерлерінің санын банк басқармасы бекітеді.
Филиал директорының міндеттері:
- банк алдында ... және оның ... ... ... ... ету;
- филиалдың мүлкі мен ақшасының сақталуын қамтамасыз ... банк ... ... ... дер кезінде бухгалтерлік, статистикалық және басқа қажетті ақпараттарды
беру;
- Филиал ... өз ... ... Банк басқармсына есеп береді
және Филиалдың жағдайы үшін жауап береді [14].
Филиал қызметкерлеріне еңбекақыны ... ... ... ... ... банк өз ... ... Ондағы қызметкерлерді материалдық
ынталандыру филиал қызметінің нәтижелеріне ... банк ... ... ал ... ... ... ... банктің жиынтық балансына қосылады. Филиалдың қаржылық жылы 1-
ші қаңтардан басталып, 31-ші желтоқсанда аяқталады.
Филиалдың және оның ... ... ... ... және
тексеру банк, банктің ішкі аудит қызметі жүргізеді. Филиалдың қызметін
тексеруді өз құзырының астында қаржы ... мен ... ... ... қадағалау жөніндегі уәкілетті орган жүзеге асырады. Банк басшылығының
өкімі ... ... ... ... және құндылықтарды ревизиялау
жүргізіледі.
Пайданы тұрақты түрде өсіріп отыру, клиентураны тарту, өз қызметтерін
өткізудің салаларын ... ... ... алу ... ... ... ... болып табылады. Бүгінгі таңда банктің әрбір басшысы мен әр ... ... ... керек. Банктің барлық персоналы қаржылық
қызметтерді өткізетін сатушыға айналуы қажет. Банк ... ... ... ғана ... ... ... қызмет көрсетудің сапасын
ұдайы жақсартып ... ... ... біріктірілген маркетинг
(интегрированный маркетинг) басымдыққа ие болады.
•  1992 ... 17 ... ... Республикасының Ұлттық Банкінде
«Цеснабанк» коммерциялық банкі ... 1993 жыл - ... және ... ... ... ... 1996 жыл - Ортаазиялық – Американдық Кәсіпкерлерді Қолдау Қорымен
(Азиялық Несие Компаниясы) шағын және орта ... ... ... ... 1997 жыл - ... және ... ... филиалдар ашылды.
•  1998 жыл - Азиялық даму банкінің ауыл шаруашылық секторы үшін және
Еуропа ... және даму ... ... және орта ... ... ... ... Әлемдік Банкпен ауыл ... ... ... ... ... несие келісіміне қол
қойылды.
•  1998-2001 ... - Банк Rabobank ... ... бірге
«Твиннинг» институционалдық даму бағдарламасына қатысты.
•  2000 жыл - «Цеснабанк» АҚ Қазақстан жеке тұлғалардың ... беру ... ... мүшесі.
•  2001 жыл -  Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының
қорытындысы бойынша «Цеснабанк» ... ... ... ... өту тәртібі туралы ереже» талаптарын орындаған деп танылды.
•  2003 жыл
- Ауылшаруашылығы министрлігі өткізген мониторинг нәтижелері бойынша
Банк Дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... банктердің
арасында ең таңдаулы деп танылды.
- Қазақстан Қор биржасы Биржалық Кеңесінің шешімімен «А» ... ... ... ... ... ... ... Қайта Құру және Даму банкі ең сапалы несие қоржыны бар банк
деп атады.
- Қазақстан ... ... ... ... ... Банк
банкін ақпараттандыру технологиясын автоматтандыру саласындағы бухгалтерлік
есептің халықаралық ... өтті деп ... 2004 ... ... ... Астаналық филиал өз жұмысын бастады, Қарағанды
қаласында филиал және Көкшетау қаласында  ... есеп ... ... ... қор ... ... Кеңесінің шешімімен ... «А» ... КАSЕ ... қағаздарының ресми тізіміне
енгізілді.
- Банк VISА ... ... ... қауымдастық мүшесі және
Қазақстандық кепілдендірілген ипотекалық несие ... мүше ... Moody's ... ... ... ... АҚ рейтингін
растады: «В1» деңгейінде шетел валютасында ұзақ ... ... ... Prime» деңгейінде қысқа мерзімді, «Е+1» деңгейінде қаржы тұрақтылығы
рейтингі.
•  2005 ... ... ... ... қалаларында филиалдар ашылды.
-  Visa  халықаралық төлем карточкалары шығарылды.
- Standard & ... ... ... ... ... АҚ-ға
контрагенттің несие рейтингісін және ... ... ... ... ... Болжам – «Тұрақты».
- Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу ... ... ... ... ... АҚ ... ... алуға  келісімін берді.
•  2006 жыл
- қаңтар –  Банк Алғашқы  облигациялық бағдарламасын 15 ... ... ... оның шеңберінде 4 облигациялар ... ... ... – Банк 22 млн. АҚШ ... ... ... ... тарту туралы келісімге қол қойды. Займның ұйымдастырушылары
Raiffeissen Zentralbank ... AG ... және ... AG ... ... ... – «Цеснабанк» АҚ мен Қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу
мен ... ... ... АҚ ... ... ... бойынша ынтымақтастық және өзара әрекеттестік туралы» екі жақты
меморандумға қол қойды.
- маусым – Банктің Ақпараттық-Анықтамалық Қызметі Call Center ... ... кез ... ... ... 25 25 ... ... болады.
- қыркүйек – Fitch Ratings Халықаралық рейтинг агенттігі «Цеснабанк» АҚ
келесі рейтингтерді тағайындады: «В-» дефольт эмитенті рейтингі, ... «В» ... ... ... қыркүйек -  Банк клиенттерімен өте тығыз байланыс орнату үшін,
қажеттіліктерді ... және ... ... банк ... жеке ... қанағаттандыру үшін Қатынастар менеджерлері институтын құрды.
- қыркүйек-желтоқсан – заңды тұлғалар үшін ... ... ... ... ... бұл ... ... клиенттерімен қатар жаңа
клиенттеріне жеңілдік шарттарымен шоттар ашуға және «Банк-Клиент» жүйесін
орнатуды ... ... ... – «Visa ... ... ... ... қорытындысы бойынша Цеснабанк «VISA акциясын ең ... ... үшін ... алды.
- желтоқсан – Банк 50 млн. АҚШ доллары сомасына букраннерлер Landesbank
Berlin AG ... ... ... ... ... ... ... желтоқсан – Банк Қазақстан аумағында орналасқан Western Union-ның ең
үздік қызмет ... ... ... бірінші орынға ие болды.
- 2006-2007 жылдары – Банктің барлық салымшылары арасында ... ... орай ... жоқ ... пәтер ұтып ал!» акциясы жүргізілді.
- Ақтау, Атырау, Ақтөбе, Орал, Шымкент қалаларында филиалдар ашылды.
•  2007 ... ... - Банк ... арасында 45 автокөлік пен басқа да
көптеген ... ... ... ... машиналар шеруі» атты
бірегей акциясы басталды.
- ақпан – 2010 жылы ... және 9,875% ... 125 млн. ... ... ... шығарылымын жүзеге асырды. Жетекші
ұйымдастырушылары Citigroup және Dresdner ... ... - ... АҚ ... ... тыс ... жиналысында
жарғылық капиталын 30 000 000 000 (отыз миллиард) теңгеге дейін  ... ... ... ... - Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын және ... ... мен ... ... ... ... ж. № 53 ... «Цеснабанк» акционерлік қоғамына 07.02.2007 ж. бағалы қағаздар
нарығында кастодиалдық қызметті ... ...... ... ... – Банк ... директорлар кеңесінің құрамына Қазақстан
Республикасының резиденттері емес - екі ... ... ... ... ... (Jeffrey Brampton Mundy) және Яцек Бржежински (Jacek
Brzezinski).
- сәуір - Банк жаңа қызмет - ... ... ұялы ... ... көмегімен карт-есепшот бойынша ақша қаражаты қозғалысын тәулік
бойы қадағалау қызметін енгізеді.
- мамыр –  ... ... ... ... ... Цеснабанкті
Орталық, Шығыс Еуропа және Орталық Азиядағы – «Best Managed Companies ... ... - ең ... ... банктардың бірі деп таныды.
- мамыр – Банк Халықаралық ақша аудару жүйесі ЮНИСТРИМ-мен ... қол ... ... – Банк бір ай ... ... үш филиал – Таразда,
Қызылордада және Алматыда екінші филиал ашты.
- Банк 54 млн. АҚШ ... ... ... займ ... қол ... ... жетекші ұйымдастырушылары мен букраннерлері
Commerzbank AG және Standard Bank Plc. Citibank N.A. ... ... ... және «ВТБ Банк» ААҚ ... ... ие ...... бас ... ... ... коммерциялық банкі.
Қазіргі кезде банктің филиалдық желісі Қазақстанның 23 ... ... ... клиенттерге қызмет көрсететін 19 филиалдан және ... ... ... ... ... 60 ... ... клиент, оның ішінде
48 мың – жеке тұлғаға қызмет көрсетіледі.
2008 жылғы 01 қаңтардағы жағдай ... ... ... 150 ... меншік капиталы – 23 млрд. теңгеден астам құрады. 2007 жылы банктің
активтер өсімі 74% өсті. ... ... ... ... ... ... теңге құрайды, 2007 жылдың басынан бастап 66% ұлғайды. Бұл соманың
жартысын ... және орта ... ... ал ... астамы бөлшек
кредиттерге жатады. 2007 жылы халықтың мерзімді депозиттері 76,7% ұлғайып,
25,6 млрд. ... ... ... ... ... ... ТМД елдері арасында ... 1992 жылы 17 ... ... ... ... ең ірі 11 қаржы институттар қатарына кіреді.
Осы уақыт аралығында Цеснабанк танымал, қарқынды дамыған қаржы институты
болды. Банк ... ... ... ... ... ... жоғары банктік қызметтер, ашық және ағымдағы ... VISA ... ... ... ... ашу және енгізу,
жеке және заңды тұлғаларға несие беру, American Express жол чектерін сату,
Қазақстан және ... ел ... ... ақша ... ... ... Цеснабанк өзінің күнделікті қызметімен алдағы уақытта Қазақстанның
алдыңғы қатарлы жеті банктерінің қатарына кіру туралы ... ... ... ... ... ... ... дәлелдеуде. 2006-2007
ж.ж. алға қойған мақсаттарына қарқынды жеткендіктерін Банк қызметінің
қорытындысы көрсетеді.
Сенімді және ... ... ... ... Банктің Қазақстандағы
клиенттері де, шетелдегі серіктестері де мойындады. Қорландыру базасын
диверсификациялауға ... ... ... ... 2006 ... ... ... рыноктарында қаражаттарды белсенді тарта
бастады. 2006 жылы мамырда ... 22 млн. АҚШ ... ... дебюттік
синдикатталған займның тартылуы жүзеге асырылды. 2006 жылы желтоқсанда 50
млн. АҚШ доллары сомасына екінші ... ... ... ... ... Екі ... да ... алдыңғы сомасы шетелдік
инвесторлар жағынан сұраныс болғандықтан екі есеге ... 2007 ... ... ... синдикатталған займды сомасы 54 млн. АҚШ долларына тартты.
Қор нарығының толыққанды жұмыс ... ... ... ... ... ... ... талқылау мен енгізудің
тұрақты әрі ... ... бола ... ... ... басқару, ақпараттың ашықтығы, инвесторлармен қарым-
қатынастарды ұйымдастыру, ішкі бақылау мен ішкі ... ... ... - ... ... ... нарығына ұзақмерзімді инвестициялар
тарту қабілеттілігін анықтайтын маңызды ... ... ... деп ... ... ... тұрақтылығы туралы кәміл шешімді Moody’s
Investors Service («В1» - ... ... ... ... ұзақ
мерзімді рейтингі, «Е+» - қаржылық тұрақтылық рейтингі) және Standard ... ... - ... ... ... және депозиттер сертификаты
рейтингі) тәрізді жетекші халықаралық рейтинг агенттіктері растады. 2006
жылдың қыркүйек айында бұл ... Fitch Ratings ... ... ... ... «В-» ... эмитенті рейтингі, «В» - ... ... «5» - ... ... «D/E» - ... рейтингі.
Барлық рейтингтер бойынша болжам - «Тұрақты». 2007 жылдың қазан айында
Moody’s Investors Service «Цеснабанк» АҚ ... ... ... ... ... ... өзінің Tsesna International B.V.
еншілес компаниясы арқылы 2010 жылдың ақпанына дейін өтеу мерзімімен 125 ... ... ... ... ... ... ... АҚ
Басқарма Төрағасы Дәурен Жақсыбектің айтуы бойынша бұл мәміле халықаралық
капитал нарығында Қазақстанның ... да ... ... ... орналастырғанына, сондай-ақ еурооблигацияларды сатып алуға қатысқан
сапалы институциялық ... ... ... қарамастан, 53
шоттарымен тапсырыс беру кітабы бойынша біршама әртүрлілікке ... де бұл ... ... үшін біраз қорлардың ... ... ... ... Tsesna ... B.V. осы
еврооблигациялар шығарылымына Fitch Ratings соңғы ұзақ мерзімді ... және «RR4» ... ... ... рейтингін берді.
2007 жылдың ақпан айында «Цеснабанк» АҚ ... ... ... жиналысында жарғылық капиталын 10 000 000 000 млрд. теңгеден 30 000
000 000 ... ... ... ... ... ... шешім қабылданды. Осы
жиында Банк акционерлері директорлар кеңесінің құрамына ... ... емес ... және ... азаматтары)
әлемнің ең ірі қаржы институттары және НSBC Bank пен ... ... және даму ... ... ... даму ... жұмыс
тәжірибелері бар екі тәуелсіз директорды сайлау туралы шешім қабылданды.
Жекелей алғанда, банктің тәуелсіз директоры болып Джеффри ... ... Brampton Mundy), ... ол бұдан бұрын Еуропа, Азия және Таяу
Шығыс елдеріндегі HSBC банкінің түрлі бөлімшелерінде 30 ... ... ... Ол соңғы бірнеше жылдарда (1997-2004 жылдары) HSBC Банк Қазақстан
басқармасының төрағасы, сондай-ақ Шығыс Үндістанда HSBC ... ... ... ... ... ... ... Яцек Бржежински (Jacek
Brzezinski) сайланды, ол ... ... ... Алматыдағы еуропалық қайта
жаңғырту және даму банкінде өкілдік басшысы ретінде, сондай-ақ ... ... мен ... ... еңбек етті. «Әлемнің ірі
қаржылық институттары мен халықаралық даму институттарында бай ... ... ... ... емес – екі ... ... ... АҚ-ның өз жұмысына ашықтығы мен
жариялылығының кезекті дамуын, сондай-ақ оның ... ... ... ... ұмтылуын айғақтайды. Бұдан басқа, біздің жаңа
тәуелсіз директорларымыздың кең ауқымды ... ... ... ... негізінде өз стратегиясын жүзеге асыруға көмектесетін
болады. Сонымен бірге өркендеу, ... ... ... жаңа істерге
қол жеткізуге мүмкіндік береді», - деп атап көрсетті Дәурен Жақсыбек.
Дәл осы кезеңде Қазақстан ... ... ... және ... ... мен қадағалау агенттігі төрағасының бұйрығына сәйкес «Цеснабанк» АҚ
бағалы қағаздар нарығында ... ... ... асыруға лицензия
ресімделді, бұл өз кезегінде жеке және ... ... үшін ... ... ... ... ... жоғарғы тиімділікке, операцияларды тәуекелділік пен табыстылық
балансына жеткізу ... ... ... ... ... ... ... түрі Қазақстан нарығындағы Банктің жетістігін
анықтады. Сонымен қатар, күннен күнге өсіп келе ... ... ... ... жаңа ... ... ... спекторын еліміздің ішінде
және шетелде кеңейтуді талап ... көп ...... ... ... және дәйекті
орындау, табысты операциялық қызмет, қаржы ... ... мен ... үшін ... ... ... корпоративті
басқарудың ең жоғарғы стандарттары Euromoney беделді ... ... «Best Managed ... 2007» ... ... ... Орталық,
Шығыс Еуропа және Орталық Азиядағы үздік менеджментті банктердің ... ... ... ... 1. ... ... Акционерлік қоғамының несие
қоржынын талдау
2010-2012 жылдар бойынша банк активтерінің құрылымы
| ... ... мен ... ... 2011 жыл ... -10 939 млн ... -8%ға төмендеу байқалды. 2012 жыл ... млн ... ... 99% ды ... ... активтер бойынша 2010 мен
2011 жылдар бойынша 10 383 млн теңгеден 20 697 млн теңгеге ... 10 314 ... өсу ... ... 99% ... ... салалары бойынша несиелік портфельдің құрылымы
| ... ... ... ... ала аламыз: Жеке сала секторы бойынша
2010 мен 2011 ... ... 67 457 млн ... ... 51%-ға өсу ... жеке саладағы клиенттердің көбейгенін және осы банкке ... ... ... ... жағдайдың тұрақтылығын білдіреді. 2011, 2012
жылдарда өсу – 91 610 млн ... ... 46% ... Бұл ... қаржылық
жағдайдың тұрақтылығын, және банктің жалпы несие саясатының клиенттер үшін
қолайлы және тартымды ... ... ... ... қызметтер секторы
бойынша 2010 мен 2011 жылдарда 44 814 млн теңгеден 106 258 теңгеге дейін
61 444 млн дейін өсу ... 2011, 2012 ... өсу 49 054 млн ... 46% ... 2011 жылдың қорытындылары құрылыс секторы бойынша ... ... өсу ... 37% ... 2011, 2012 жылдар бойынша 21 822 млн
теңгеге, екі есе жоғарылады.
Келесі несиелік ... жеке ... ... ... 3. ... өнімдермен жеке тұлғаларға ссудалар
| ... 2011, 2010 ... 31 ... ... ... ... ... төрт несие алушыларға жалпы сомасы 134 573 млн теңге 83 803 млн теңге
және 46 016 млн теңгеге ссудалар берілді. Бұл ... ... және ... ... ... ... 10% нан ... 4.Клиенттер қаражаттарының құрамы
| |2012 ж |2011 ж |2010 ж |
|1 |2 |3 |4 ... ... | | | ... ... |23 674 ... 434 |20 693 820|
|Коммерциялық кәсіпорындар |33 307 ... 261 |14 481 ... ... |1 505 820 |5 395 910 |3 831 583 ... ... | | | ... ... |65 104 ... 594 |34 237 ... кәсіпорындар |29 815 332|28 185 486 |23 127 ... ... |( |163 455 |3 777 381 ... ... ... ету |1 437 457 |1 209 862 | ... ... | | | |
| | | |232 277 ... |154 845 ... 002 ... |
| |698 | |303 ... көзі: Цесна Банкінің жылдық есебі ... ... ... ... ... ... жылына 5%-дан 7%
мөлшерлемесі бойынша сыйақылар есептелінді (2012 жылы 1%-дан 9%-ға ... жылы ... 10%-ға ... ал ... ... жылына 1,75%-дан 5,5%-
ға дейін есептелінді (2012 жылы 1% - 7%; 2011 жылы 1% - ... ... ... |2012 ж |2011 ж |2010 ж |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... 919 ... 107 |87 086 458 |
|Жай вексельдер |1 067 525 |868 318 |( ... ... |261 691 |117 000 |( ... |729 363 |957 120 |169 500 ... |429 345 |428 498 |145 037 |
| |174 417 843 |133 627 043 |87 400 995 ... ... ... 497 ... 039 |83 664 396 ... ... ... аспекты современного кадрового менеджмента в банке//|
|Лисак ... ... ... №2 2011. ... ... ... жыл соңында Банк алатын жылдық сыйақы мөлшерлемесі теңгеде займдар
мен аванс бойынша 11%-дан 28%-ға дейін болды (2011 жылы 11% - 28%; ... 18% - 30%), ал АҚШ ... ... 23%-ға ... (2010 жылы ... жылы 14% - 21%).
Кесте 6.Тіркелген, төленген және айналымға ... ... ... саны ... құны ... |
|1 |2 |3 |4 |
| ... |Жай ... |Жай | |
| |бар ... |бар ... ... жыл |( |54 226 |( |5 422 |5 422 600 ... | |000 | |600 | ... |22 611 500 |20 000 |2 261 150 |2 000 |4 261 150 ... |000 | |000 | ... жыл |22 611 500 |74 226 |2 261 150 |7 422 |9 683 750 ... | |000 | |600 | ... |2 130 500 |- |213 050 |( |213 050 ... | | | | ... жыл |24 742 000 ... 474 200 |7 422 |9 896 800 ... | |0 | |600 | ... ... ... №2 2011. ... ... ... жылы Банк ... жай ... ... олар 2010 мен 2011 жылдары
толығымен төленді.
2011 жылы Банк артықшылығы бар ... ... 354.936 мың ... ... төледі (2009 жылы 394.459 мың теңге).
Сонымен банктің 2011 жылғы қорытындысы бойынша активтер 398,2 млрд. тг,
меншікті капитал 34,4 млрд. тг, таза ... 8,1 ... тг ... ... 264,9 млрд. тг құрады. Клиенттердің депозиттері – 224,6 млрд. тг
құрады, оның ішінде халықтың ... 110,2 ... ... тең.
Кесте 7.Клиенттер мен банктердің қаражаттары
| ... ... 2010 жылы 2011 ... ... 310 001
млн теңгеден 422 059 теңгеге дейін өсті, бұл өсу 112 058 млн теңге немесе
пайыздық көріністе 36% құрады. 2011 және 2012 ... ... 239 797 ... өсу ... 239 797 млн ... ... 57% ға ... 8 «Цесна Банк» АҚ-ның 2011-2012 жж. жіктелген несиелері бойынша
құрылған ... ... ... ж. ... ж. ... |
|байланысты | | |(+/-) ... | | | |
| ... % ... % | |
| |лер | |лер | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... |- |- |2571739 |19,43 |+19,43 ... – 1 |588935 |8,64 |3768640 |28,47 |+19,83 ... – 2 |568120 |8,34 |752198 |5,68 |-2,66 ... – 3 |604450 |8,87 |2655152 |20,06 |+11,19 ... – 4 |448991 |6,59 |213347 |1,61 |-4,98 ... – 5 |1419053 |20,82 |787404 |5,95 |-14,87 ... |3185817 |46,74 |2488334 |18,80 |-27,64 ... |6815366 |100 ... |100 |- ... ... ... ... ... 2011-2012 жылдардағы жылдық есептемелері |
|бойынша құрастырылған ... ... ... ... ... ... 2011 жылы 9605581 ... тең болса, 2012 жылы 10146300 тең болды. ... ... ... ... банктің жалпы несиелік портфелінің 2012 жылдың соңына 70,2%-
ға немесе 245002305 мың теңгеге өскен.
Есеп айырысу үшін ... ... ... ... кесте 5-те
көрсетілген. Сараптама жүргізу үшін, 2 жылдың, дәлірек 2010, 2011, 2012
жылдардың мәліметтері ... ... ... №2 ... ... ... ... қарқынының ұласпалы есептері енгізілген.
Кесте 9 «Цесна Банк» АҚ ағымдағы өтімділік есебі
(мың.тенге)
| | ... ... ... ... ... ... | ... |
| | |2010ж. |2011ж. |2010ж. ... | ... ... ... |% |% |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |
|1 ... |1639633 |1806816 |1739180 |96,3 |110,2 |
| ... |129143 |199344 |251209 |154,3 |126,0 |
| |-ҚР ҰБ ... |768634 |205650 |441313 |26,7 |274,6 |
| ... ... |375941 |444622 |77511 |118,3 |17,4 |
| ... | | | | | |
| ... ... |365915 |957200 |969147 |261,0 |101,2 |
|2 ... |2296950 |2971733 |4831152 |129,4 |162,6 |
| ... | | | | | |
| ... ала ... |1405504 |1564921 |2205444 |1 1 1 |140,9 |
| ... депозиттер | | | |,3 | |
| ... ... |594856 |727113 |201205 |122,2 |276,3 |
| |-ҚР ҰБ ... |26184 |14641 |12250 |56,0 |85,5 |
| ... | | | | | |
| ... баню ср |221072 |137275 |82610 |62,1 |60,2 |
| ... қарыз | | | |І | |
| |-ҚР ... ... |90442 |132777 |X |147,0 |
| ... | | | | | |
| ... ... |X |2088 |40873 |X |185,0 |
| ... ... | | | | |
| ... қарыздар |30000 |248479 |255970 |828,3 |103,0 |
| ... ... |19334 |166774 | |862,6 |55,0 ... ... ... ... ... есебі ... ... ... / ... ... ... өтімділігін сараптау, «Цесна Банк» АҚ-ның клиенттер
алдындағы өз ... ... ... ... ... ... ... келуге мүмкіндік береді. Ағымдағы өтімділік
еселігінің 2010 жылы 0,6-ға және 2011 жылы 0,4-ке ... ... ... өтімділік
Кесте 13-те 2010ж.; 2011ж.; 2012 жылдардағы ... ... АҚ ... ... ... нормативінің көлемін анағұрлым ұлғайтады.
Есеп беру жылы ағымдағы отімділіктің төмендеуіне екі фактор әсер етті:
- банк ... ... ... ... сәл ... Банк» АҚ 2010-2012 жылдар ... ... ... ... ... 13-те көрсетілген
Кесте 10 «Цесна Банк» АҚ ағымдағы өтімділігі
|Жылдар ... ... ... |Сыни таңба |
|1 |2 |3 |4 ... |0,7 |0,7 |0,3 ... |0,6 |0,7 |0,3 |0,7 |0,3 ... |0,4 |0,7 |0,3 ... ... ... ... жылдық есебі ... ... ... Мына ... кәсіпорынның екі банктік күн
ішінде талап ... ... өтеу ... ... ... банкке талап етілген барлық міндеттемелерді көрсету мүмкіндігі аса
үлкен емес. Алайда, клиенттердің ағымдағы есеп-шотарынан ... алуы ... ... ... кері ... тигізуіне байланысты банк жұмысында
қиындақтар туады.
Лездік өтімділік есеп-шоттар бойынша мәліметтер Кесте 14-те келтірілген.
Лездік өтімділік = ... / ... ... ... ... АҚ ... ... көрсеткіші
Кесте 11
|Жылдар |Өтімділік ... ... ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... |0,8 |0,7 |0,3 ... |0,5 |0,7 |0,3 ... |0,3 |0,7 |0,3 ... ... ... Банкінің жылдық есебі ... ... ... өзінің клиенттерінің есеп-шоттарындағы қаржыны
несиелік қор ретінде ... ма, жоқ па соны ... яғни ... қандай жағдайда банк есеп-шоттарындағы қалдық бойынша ... ... ... қандай жағдайда банк жоғары өтімді ... ... ... ... міндеттемелерін орындай алады, ... ... ... жататын клиенттерге аса мән беріледі.
Лездік өтімділіктің төмендеуі жыл сайынғы активтер мен міндеттемелердің
үлғаюымен негізделеді. 2008 ... ... ... банктердің есеп-
шоттарындағы қаражаттың кобеюін, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінің
депозиттеріне қарағанда, анағұрлым ... ... ... ... 2008 жылы осы ... ... ҚР ... Банкінің
қайта қаржыландыру мөлшерлемесінің ұлғаюына байланысты.
Лездік өтімділікті есептеу үшін, келесі баланс баптары қолданылады:
касса, ҚР ... ... ... басқа банктердегі есеп-шоттар,
талап етілетін ... ҚР ... ... ... ... ... ... қарыз. Лездік өтімділікті есептеу үшін қолданылатын ... №5 ... ... ... ... басқа жедел жүзеге
асырылатын активтер ... бұл ... екі ... ... ... бойынша женіл, аса көп шығын шығармай есеп айырысуға
мүмкіндік ... 2 ... ... несиелеу механизмі.
Несиелеу механизмін кеңес экономистері жалпы несиелік механизмнің
«техникалық қабаты» ... ... ... ...... ... және қайтарылу әдіс-тәсілдерін және
несиелеу үрдісін, сондай-ақ несиенің ... ... ... ... ... ... Басқаша айтқанда несиелеу механизмі
несиені пайдалану механизмін білдіреді. Несиелеу ... – бұл ... ... тану механизмін сипаттайды. Бұл механизм тәжірибеде нақты
әрекет ететін, өзінің субъективтік сипаты бар ... ... ... мәні ... ... үрдіс технологиясын бейнелейді.
Қазіргі несиелеу механизмінің құрамы төмендегідей құрамдас бөліктерден
тұрады:
- ... ... және ... шот ... несиелік мәмілені құжаттау;
- несиенің мөлшерін белгілеу;
- несиені беру процедурасы;
- несиені қайтару ... ... ... жасалатын бақылау;
- кепіл заттарын бағалау және іске асыру.
Несиелеу әдістері – ссуданың берілу және ... ... ... ... ... кәсіпорындардың қаражат айналымының
шеңберіне қатынасу тәсілдерін білдіреді.
Реформалауға дейінгі кезеңдегі отандық банктік тәжірибеде несиелеудің екі
әдісі ... :
- ... ... айналым бойынша.
Қалдық бойынша несиелеу барысында ... ... ... қалдықтарымен тығыз байланысты болды. Ондай құндылықтарға: әр
түрлі тауарлы-материалды құндылықтар, аяқталмаған ... ... ... ... ... және ... ... жатады. Қорлардың
нормативтен жоғары өсуі несиеге деген ... ... ал ... азаюы
несиенің сол мөлшерде қайтарылуын талап ... ... ... ... ... ... ... өйткені несие шаруашылық органдардың
құндылықтары мен шығындар қорларының нормативтен жоғары ... ... ... орнын жабуға бағытталды. Компенсациялық несиелер
жай ссудалық шоттар бойынша берілді.
Айналым ... ... ... ... ... ... ... қозғалысы материалдық құндылықтар айналымымен анықталады. Мұнда несие
төлемдік ... ие ... ... ... берілуі тікелей төлемге қатысты
және, ең бастысы, зайымдық қаражаттарға деген қажеттілік туындаған ... ... ... ... ... несиелеу әдісі төлемдік сипаттағы
несиелердің көмегімен жүргізіліп, арнайы ссудалық шоттар бойынша беріліп
отырған. ... ... әдіс ... рет ... ... ... ссудаларды үнемі беріп отыру үшін қызмет етумен қатар, халық
шаруашылығының ... ... ... және ... ... үлкен роль ойнайды.
Қалдық бойынша несиелеу әдісі нарықтық жағдайға өтумен байланысты өзінің
тәжірибелік маңызын жоғалтты, ... 80-ші ... ... ... ... ... саны көп ауқымды объектілерді несиелеуден
біртұтас несиелеу механизмі ... ірі ... тек ... бойынша
несиелеуге өтудің объективті үрдісі аяқталды. Мұнда, ... ... ... ... мен ... ... бойынша несиелеу формасын
қабылдады, сондай-ақ мұндай формаға іс ... ... ... ... Қазіргі жағдайда мұндай тәртіпте өнеркәсіптік, көлік,
құрылыс, ауыл шаруашылық, сауда және жабдықтау-сату ұйымдары несиеленеді.
Сонымен, қазіргі ... ... ... әдісінің үш түрі
қарастырылады :
- айналым бойынша несиелеу әдістері;
- қалдық бойынша несиелеу әдістері;
- ... ... ... ... ... ... объектісінің
айналымындағы қозғалысын жалғастырып отырды. ... ... ... оның ... босағанға дейін аванстайды. Ссудаға деген
объективтік қажеттілікті ұлғайту шараларына ... ... ... ... ... азаюына байланысты ссуда қайтарылады. Бұл әдіс негізінен
несиенің қозғалысымен ... ... ... ... ... ... ... ететін, яғни үздіксіз жаңартып отыратын
үрдіс болып табылады.
Қалдық бойынша несиелеу барысында ... ... ... ... ... ... мен шығындар қалдықтарымен өзара
байланысқан. Несие бұл жағдайда ... ... ... ала ... ... тәжірибесінде беріледі, ал
қажетті материалдарды ... алу ... ... үшін ... ... несиелеуде несиелеу объектісінің кішкене бөлігі қамтылса, ал
айналым бойынша несиелеуде объектісі толығымен ... және ... ... ... іс ... ұштасуының нәтижесінде
айналым-қалдықтық әдісі түзіледі. Мұндағы бірінші кезеңде ... ... ... ... ... ... ал екінші кезеңде
берілген ... ... ... өтеледі. Бірінші кезеңде несие тауарлы-
материалды құндылықтарды кепілге ... ... ... ... ... ал екінші кезеңде несие клиенттің банк алдындағы
мерзімді міндеттемелері негізінде ... ... ... беру және қайтаруға арналған ссудалық шоттар
формаларын анықтауға негіз болады. ... ... ... клиентке ашқан ссудалық шотында көрсетіледі.
Ссудалық шот – клиенттің ... ... ... байланысты қарызы
көрсетілетін, яғни ссуданың берілуі мен қайтарылуы көрсетілетін шотты
білдіреді.
Несиенің берілуі мен ... ... ... ортақ біртұтас
сызбасы барысында ссудалық шоттар өзара бөлінеді:
- ашылу мақсатына қарай;
- айналыммен өзара байланысы бойынша.
Ашылу мақсатына қарай ссудалық ... ... ... ... ... клиент өзінің банктік ... ... ... ... ... ... ғана ... бір мөлшерде несие алуға хұқық
алады. Айналымы мен өзара байланысы бойынша ссудалық шоттардың үш ... ... ... ... ... үш типі мәні жағынан несиелеудің үш әдісіне ... ... ... ашу ... ... әр түрлі қажеттіліктерге
байланысты төлем құжаттарын: тауарлар мен ... ... ... ... ... ... ... салықтар мен басқа да
төлемдерді аударуға байланысты төлем тапсырмаларын төлеуге ... ... ... ... ... қалдықты-компенсациялық шотты пайдалана
алады. Клиенттің қанша несиелеу ... ... ... ... шоты ... ... Бұл ... шот алдындағы екі ссудалық
шотқа қарағанда біршама қолайлы және көп ... ... ... Сол ... ... ... бір мақсатқа берілуі қатаң қадағаланады.
Айналым-төлемдік ссудалық шоттың ерекше бір ... ... ... шоты – банктік тәжірибеде банктердің бірінші класты несиелік
және төмен қабылеті бар қарыз алушыларға ... ... ... ... ... ... ... пайдалануын білдіреді.
Бұл шот банк сенімінің ең жоғарғы формасын сипаттайды. Оның дебет жағы
бойынша клиенттік ... ... және ... ... ... төлемдер, ал кредитіне клиенттің есебіне түсетін түсімдер және басқа
да түсімдер есепке алынады. Бұл шоттың ... ... ... ... ... бар ... ... ал дебеттік қалдығы айналымға
банк несиесінің тартылғандығын, яғни ол ... ... ... ... ... несиелеуге байланысты операцияларды жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... жай және арнайы.
Арнайы ссудалық шоттар шаруашылық ұйымның төлем айналымының үлкен бөлігін
несиенің көмегімен жүзеге асыратын жағдайда және ... ... ... болатын қарыз алушыларға ашылады. Қазіргі кезде арнайы
ссудалық шоттар ... ... ... ... ... ... және
көтерме сауда ұйымдары, сонымен қатар сату-жабдықтау ұйымдары несиеленеді.
Кәсіпорынға тек бір ғана арнайы ссудалық шот ашылуы мүмкін. Бірақ та банк
кәсіпорындағы ... ... бір ... ... ... ... деп санаса, онда оған жай ссудалық шоттар ашуға мүмкіндік береді. Жай
ссудалық шоттар бір рет ... беру үшін ғана ... ... ... ... бойынша қарыздың өтелуі қарыз алушының
келісілген мерзімде ... ... ... ... ... ... ... бір уақытта бірнеше объектілер бойынша несиені
пайдаланса, онда оған бірнеше жай шоттар ... ... және ... ... шартпен, әр түрлі мерзімге және әр ... ... ... ... ... ... алуда қарыз алушылардың алған ссудаларын уақтылы
өтеуіне банк тарапынан бақылау ... ... ... механизмінің екінші құрамдас бөлігі – ... ... ... ... банк пен ... ... ауызша келісім жасалып,
оның соңы банкке несиелік ресурсқа сұралатын ... ... ... мақсатын көрсете отырып тапсырылуымен аяқталады. Банкте клиенттің
қаржылық жағдайын анықтауға және оның ... ... ... беретін материалдар болуы керек. Сондықтан да, банк клиенттен
оның қызметі жайлы соңғы екі-үш жылдағы жыл ... ... ... қажет болған жағдайларда таяу айдағы ... ... ... ... ... ... қоса ... пайда және зиян туралы,
ақшалай қаражаттар қозғалысы туралы есептерін ... ... ... ... ... оның қажетті мөлшерін, сыйақы мөлшерін және ... ... ... ... ... ... ... негіздемесі немесе бизнес жоспары болуы тиіс.
Банк пен қарыз алушы ... ... ... ... мен ... белгілейтін маңызды құжат – несиелік
шарт жасалады. Онда екі жақтың ... және заңи ... ... ... ... ... шарттың арнайы формасы
жоқ. Ал, ондай формалар Германия, Австрия сияқты елдердің тәжірибелерінде
кездеседі.
Несиелеу ... ... ... ... ... да құжаттарды (кепіл-хаты,
үшінші бір тұлғаның кепілдемесін, әр түрлі ... ... ... ... банктің тиісті қызметкерінің жазбаша үкім шығару ... Бұл ... ... банктің басшысы, оның орынбасары, несиелік
департамент ... ... ... ... және ... ... біреуі болуы мүмкін. Несиенің берілуі ... ... ... ... есеп - ... және ... ... айналысатын бөлімге түседі.
Үкім несиенің бағытын белгілейді. Бағыттарына байланысты несиенің берілуі
үш түрлі болуы мүмкін:
1. ... ... ... ... ... ... ... шотына түспей, тауарлы және ... ... ... әр ... ... ... төлеуге беріледі;
3. ссуда бұрын берілген несиелерді қайтаруға беріледі.
Жалпы, клиентке берілетін ... ... ... ... Несиенің мөлшері несиелік келісім негізінде ... ... ... сома ... үшін ... тиісті ең жоғарғы соманы
білдіреді. Бұл сома ... мәні ... ... ... ... ... мөлшері мыналарға:
- қарыз алушының төлем айналымындағы алшақтыққа;
- несиенің қамтамасыз етуіне түскен тауарлы-материалды бағалылықтардың
нақты жинағына және олардың ... ... ... ... ... ... мен банктің клиентке сенім дәрежесіне;
- банктегі бар ресурс көлеміне байланысты.
Әр жекелеген жағдайларда бұл мөлшер қамтамасыз ету құнымен және ... ... ... дәрежесіне байланысты анықталады.
Несиелеу механизмінің бір құрамдас бөлігі – ... ... ... ... ... ... жоқ. Оның төмендегідей көптеген варианттары
болады:
1) мерзімді міндеттемелер негізінде эпизодтық қайтару;
2) меншікті ... ... және ... ... ... қажеттіліктің азаю шамасына қарай қайтару;
3) алдын ала белгіленген сома негізінде жүйелі түрде қайтару;
4) түскен түсімді ... ... ... ... ... ... қайтарылу мерзімін созу;
6) мерзімі өткен қарызды «мерзімі өткен несиелер» шотына аудару;
7) банк резерві есебінен мерзімі өткен ссудаларды шегеру.
Несиенің қайтарылуын ... ... ... ... ... яғни ... арқылы да жүзеге асырады. Несиенің қайтарылуын ... ... ... ... ... ... үкімі, соттың
бұйрықтары жатады.
Кепілге алынған ... ... ... де ... ... ... жатады. Кепілді пайдалану кепіл механизмінің қолданылуын
талап етеді.
Кепіл механизмі – кепіл туралы шартты ... ... және ... ... механизмін іске асырудың негізгі кезеңдеріне жататындар: кепіл заты
мен түрін таңдау, кепіл затын бағалауды ... ... ... ... ... және орындау, кепілді пайдалану.
Несиелеу механизмінің құрамдас элементі – ... беру ... ... ... ... ... үрдісті келесі сызбамен көрсетуге
болады. (сурет 1):
|Несиелік ... ... ... ... ... ... ... |
|Несиелік |
|комитет |
| ... ... ... ... ... ... ... өткен |
|төлем. |
|1-ші өтініш |
|2-ші өтініш ... 1 – ... ... беру ... ... ... ... түскен несиеге деген
өтінішті қарайды. Мұндай құжаттарда ... ... мен ... ... ... мәліметтер: мақсаты, мөлшері, түрі, мерзімі, мүмкін болар
қамтамасыз ету ... ... ... оқып ... ... банк ... ... алған
ссудасын қайтару қабілетін бағалаудың шешім қабылдау үшін аса маңызы бар.
Бағалау техникалық-экономикалық есеп негізінде жасалады.
2-кезеңінде қарыз ... ... ... бағалау кезінде қарыз
алушының алған ссудасы бойынша ... ... және ... ... қайтару
қабілеті талданады.[20,c.69]
Қарыз алушының несиелік ... ... ... ... ... ... ... ссудаға қатысты қабілеттігі. Қарыз алушыға ссуданы бере отырып, оның
атынан шығатын тұлғаның ... ... ... Жарғысы және
нұсқауымен танысуға тиіс;
2. қарыз алушының іскерлік беделі. Ол ... ... ... қайтаруға
дайындығын ғана емес, сондай-ақ келісім-шартқа ... ... ... ... табыс алу қабілеті. Оны анықтау барысында сату көлеміне, баға
шығындарына, шығыстарға әсер ... ... ... ... ... ... орналасқан ... мен ... ... ... ... біліктілігі жатады.
Несиелеу үрдісінің 3-кезеңінде несиелік келісім-шарт жасалады. Қазіргі
несиелеудің басты ерекшелігі бойынша банк қарыз алушының несиелік ... ... ... ... шарт ... үшін несиелеу субъектісімен
қатынасқа түседі. Барлық сұрақтарда банк пен ... ... ... шешеді.Оның мазмұнын жақтардың өздері анықтайды. Бұл жерде
отандық банктер оның типтік формаларын пайдаланады. ... ... ... ... оның ... ... беру ... және
қайтару шарттары; қамтамасыз ету формасы; несие үшін төленетін сыйақы
мөлшерлемесі; қарыз алушының беретін ... ... ... берілу
мерзімдері және несиелеу үрдісіндегі банктің бақылау қызметі көрсетіледі.
4-кезеңде нақты несиені беру кезеңі жүзеге асырылады. Бұл ... ... ... ссуданы беруді құжаттау тәртібін, ссуданы беру ... ... ... және ... ... қамтиды.
Соңғы 5-кезеңде несиені қайтару және оған сыйақы ... ... ... ... ... қайтару тәсілі ссудалық шоттар
формасына, банк қаражаттарын пайдалану ұзақтығына және ... ... ... ... байланысты. Жай шоттар бойынша банкке қарызы
есеп-айырысу шотындағы меншікті қаражаттардан ... ... ... ... ... шот бойынша банкке қарызы тікелей осы шотқа
келіп түсетін түсімдер есебінен жүзеге ... ... ... ... үшін ... ... ... мерзімді
міндеттемелердің картотекасын жүргізеді.
Банктік тәжірибеде ссуда бойынша жай және ... ... ... қолданылады. Жай сыйақыны есептеу формуласы ... ... і – ... ... – қарыз қалдығы;
n – сыйақы есептелетін кезеңдегі күндер саны.
Күрделі сыйақыны есептеу формуласы төмендегідей:
J=p * ...... і – ... ...... ... сомасы;
j – несиенің барлық мерзіміне есептелетін сыйақы сомасы;
n – аймен берілген несиенің ұзақтығы.
Егер несиелеу ... ... ... ... бір бөлігі мерзімі өткен
ссудалар шотына жатқызылса, онда мерзімі өткен ссудалық қарызға сыйақыны
есептеу келесідей формулаға байланысты ... Jg – ... ... ... ... ... сыйақы сомасы;
Q – мерзімі өткен қарыз сомасы;
Ig – мерзімі өткен қарыз бойынша сыйақы мөлшерлемесі
(айыппұл);
t1 – ... ... ... ... ... ... ... күнге дейінгі уақыт мерзімі;
t2 – несие бергеннен бастап мерзімі өткен қарыз пайда
болғанға
дейінгі ... ... ... барысында шартты түрде айдағы күндер саны – 30, ал
жылдағы – 360 күнмен ... ... ... өз ... ... ... қатысты банк қарыз алушыға әрі қарай несиелеуді тоқтату ... ... ... шартында қарастырылғандай, беруді тоқтатуға хұқы
бар. Қарыз алушы несиелік келісімнің шарттарын жүйелі түрде ... банк ... ... бұрын қайтаруды талап етуге құқылы.
2.3 Шетел тәжірибесіндегі банктердің несиелеу үрдістерінін ерекшеліктері
Дамыған елдердің банктеріндегі несиелеу ... ... ... ... ... ... қызметінің төмен деңгейін
көруімізге ... ... ... ... ... ... өте жоғары болған.
Неміс-жапон қаржылық моделіндегі елдерде (Швейцария, Германия, Жапония) бұл
қатынас ағылшын-американдық ... ... ... ... ... ... ... жоғары болған.
Жаңа индустриалды елдерде банктік несиелеудің ЖІӨ-ге қатынасы 53-100%
аралығында ... Бұл ... ... өсу ... ... ... гөрі неміс-жапон елдерде (Корея, Сингапур)
көбірек байқалған.
Шығыс Еуропа елдері мен ... ... ... деңгейі 33-133%
құрайды. Бұл жерде де алдыңғы орында неміс-жапон ... ... ... ... ... Чехия) болса, ағылшын-американдық моделін ұстанған
елдер (Польша) ... ... ... ... банктік несиелеудің ЖІӨ-ге қатынасы бойынша 2005-
жылы Молдавия (27,5) алдыңғы ... ... ... (24,3), ... (23,8),
Грузия (20,5) және Беларусь (17,4) одан кейінгі орында тұрған. Тек ... ... ғана ... жүрген. Дамыған елдердегі банктік несиелеу
механизмін қарастырсақ, ... банк ... ... ақша ... бере
отырып несие береді немесе оны беруге сөз беру арқылы несие ... ... ... ... ... несие болса (баланста ... ... ... ... куәландырылған банк міндеттемесі ретінде
болады (баланстан тыс есепке алынады). Толық мағынадағы несиелер үш түрлі
тәсілмен ... ... ... ... ... алу түрінде,
қаржылық құжаттарды ... алу және ... ... ... ... ... банктік кепіл немесе акцепттерді, сондай-ақ несиенің
қолданылмаған бөлігін жатқызады.
Францияда заңды тұлғаларды несиелеу кезінде белгілі-бір ... ... ... ... ... ... сауда
операциялары, мемлекетті жабдықтау, қосалқы бөлшектер) түрлерін ... ... ... емес ... тек ... роль ... ... берілетін несие вексельдерді есепке ... ... ... Бұл ... банк екі кепілге ие болады: вексель
бойынша қарыз ... қолы ... және осы ... ... ... берген
кредиттер түрінде.Ал, қосалқы бөлшектерге берілетін несие бойынша
кәсіпорындағы ... өнім ... өсіп ... жағдайда олардың қолма-қол
ақшаға сұранысын қанағаттандыру несиесі немесе маусымдық несие береді.
Германияда басқа елдерде сияқты несиелік ... ... ... Бұл елде ... ... дамуымен рамбурстық несие кеңінен
қолданылады. Ол ... ... мен ... және ... ... ... ... коноссамент кепілі формасында жүреді. Кейде бұл ... ... ... ... ... құқын сақтап қалуы шартында беріледі.
Ол, әрине, бірінші ... ... ... ... ... ... ... қалалық зайым облигациялары, темір жол акциялары
мен облигацияларын кепілдікке ала отырып несие ... ... ... қамтамасыздандырылғанмен бірге бланктік несие де береді. Өтелген
және өтелмеген несиелер екі ... ... ... ... ... не ... ... не вексельді акцепттеуіне болады. Соңғысында қарыз ... ... үшін ... банкте вексельді есепке алады. Мұндай несиенің ерекше түрі
авальды несие болып табылады. Мемлекеттік ... ... ... алымдарды кейінге қалдыру туралы сұрау кезінде заңды тұлғалар өз
міндеттемелерін ... ... ... ... да ... ... ... беріледі. Бұл елде
коммерциялық банктер беретін ссудалардың ішінде ... және мәні ... ... ... ... ... ... ссуда болып табылады. Ол барлық берілген ссудалардың үштен бірін
құрайды. ... және ... ... көп ... тауарлы-
материалдық құндылықтарды сатып алу үшін қолданылады, ал олардың мерзімі 1
жыл және одан аз ... ... ... олардың арасында он жылға
дейінгі мерзімге берілетіндері де бар. Олар, ... ... ... ... ... ... ... ссудалар тауарлы-
материалды запастармен, құрал-жабдықтармен, кәсіпорынның өзінің құнымен
қамтамасыздандырылуы мүмкін.
Судаларды жиі қолданатын және ... ... ... ... ... ... ... ссуда алуына болады. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... талдауға уақыт
жібермеуге мүмкіндік береді.
Ұлттық статусын алған банктер заң бойынша ... ... ... ... мөлшерде ссуда бере ... Бұл ... ... ссудалар бойынша жүзеге асырылады. Ал, тез ... ... ... ссудалар бойынша 25%-ға дейін беруге
болады.
Ауыл шаруашылығына берілетін ссудалар жалпы несие көлемінде аз мөлшерін
алады. ... ... ... коммерциялық банктерден ссуда алғаннан
ғөрі, Федералды жер банктері және ... ... ... ... федералды несиелік агентстволардан ... ... ... ссуда алады.
Сонымен қатар, банктік емес қаржылық мекемелерге де ссуда беріледі. ... ... әрі ... жеке ... беру үшін ... ұзақ мерзімді
пайдаланылатын тұтыну тауарларын сатып алуға ссуда беру үшін алады .
Жалпы, ірі шетел банктерінде несие үрдісін ... ... ... ... Несиелік талдау ... ... ... ... ... ... Ссудалық функция мен несиелік талдауды бөлу
несиелік бөлімдер ... ... ... ... ... ... ... банктерде және кейбір банк ... ... ... ... ... ... Екінші жағынан, екі бөлімді
бөлу несиелік талдаудың неғұрлым жоғары деңгейлі обьективтілігіне ... ... ... ... ... ... етеді .
Несиелеу үрдісінің алғашқы кезеңінде несиелік өтінішті қарап, содан соң
қарыз алушының несиелік ... ... ... ... ... ... ... қабылеті туралы ақпараттар ... және олар ... ... беретін арнайы фирмалар немесе
агенттіктер жұмыс жасайды. Бұл тәуелсіз ұйымдар ... ... ... ... ... фирма «Дан энд Брэд форд» 3 млн. жуық
АҚШ-тың, Канаданың, Данияның фирмалары туралы ақпараттар ... ... және ... анықтамаларды жариялайды.[22,c.102]
Несиелеу – бұл активтік операциялардың маңызды ... ... ... ... банк ... үштен бірі немесе жартысына дейінгі
мөлшерде құралады.
Несиелер бойынша банктердің зиянға ұшырауының өсуіне біршама әсер ... ... ... батыстың банкирлеріне мынадай қорытынды жасауға
мүмкіндік береді: ... ... ... ... несиелер
бойынша банктердің зиян шегуінің басты себебі 67% ішкі ... ал ... ... ... ... 3 – ... ... банктің зиян шегуіне әкелетін факторлар
|Ішкі факторлар | 67% ... ... |33% |
|1 |2 |3 |4 ... ... |22 ... |12 |
|жетіспеушілігі. | ... | ... ... ... оқып |21 ... ... |11 ... ... ... | |қайтаруын талап етуі. | ... ... | | | ... ала ... белгісіне |18 |Жұмыссыздық/Жанұя |6 ... ... ... және | ... | ... ... | | | ... | | | ... ... |5 ... |4 ... ... | | | ... - С.Б. ... ... ... операциялары», Алматы, 2007ж. |
Несие бойынша банктердің зиян шегуіне себеп болатын сыртқы факторлар
қатарында бірінші орында компаниялардың ... ... ... ... кез ... ... алушысы мұндай факторларды басынан кешуі мүмкін.
Сондықтан, қарыз алушының несиелік қабылетін ... ... ... ... ... оның ... ... анықтап білуге тиіс.
Банкроттықтың басты себептеріне басқарудағы жетіспеушілік, ... ... ... болмауы, нарық жағдайындағы өзгерістр ... ... ... өз ... ... тыс ... ... яғни
ресурстарының жоқтығына қарамастан компанияның жылдам кеңеюі, акционерлік
капиталдың жетіспеушілігі және зайымдық ... ... ... ... тәжірибесінде қарыз алушының несиелік қабілетін жете
бағалау несиелік тәуекелді төмендетудегі басты шара болып табылады.
Несиелердің қайтарылмауынан зиян шегу - кез ... банк ... ... ... ... жою ... ... бірақ ең төменгі мөлшерге
жеткізуге болады. ... ... ... ... ... болу себептерін айқындауға көмектесетін, сол сияқты
олардың пайда болуын болжайтын ... жүйе ... ... Бұл ... ... ... ... болуына әсер ететін банкке байланысты ... емес ... ... ... ... ... байланысты, яғни несиелік өтінішке, несиелік құжаттарға және т.б,
жасалатын талдауды ... ... ... ... Екінші факторларға
қолайсыз экономикалық жағдай және төтенше оқиғалар жатады.
Несиелік қабілетін талдағаннан кейін несиелік келісім-шарт жасалады. ... ... ... клиенттермен жасайтын келісім – ... ... ... ... жоғарғы деңгейі ; несиелік
мәміле шарттарының егжей – тегжейлі сипаты; несиелік құралдардың түрлеріне
байланысты несиелік келісім- ... ... ... ... келісім – шарт мазмұнын қарастыру олардың көлемді болып келуін
көрсетеді. Кейбір несиелік ... ... 20 ... ... ... Бұл
олардағы шарттардың кеңдігін көрсетеді. Мысалы, АҚШ-тың бір банкінде ұзақ
мерзімді ... ... ... ... ашу ... ... берілетін несиелерге қатысты неғұрлым ашық формада
құрылатын несиелік ... шарт бар. Егер ... 30 ... дейін берілсе,
не қысқартылған келісім- шарт, не қарыздық міндеттеме қолданылады.
Германияда бір жүйенің банктері үшін ( ... ... т.б.) ... ... ... ... ... олар несиелік операциялардың
хұқықтық негізін құрады. Ортақ несиелік шарт ... ... ... ... ... Ортақ несиелік ... ... ... ... ... – шарттарда олар қайталанбайды,
бірақ қарыз алушының олармен келісімін ... ... ... ... ... ... ... бланкісінің келесі бетінде беріледі.
Германияда несиелік келісім-шарттар бір түрге келтірілген. Олар ... ... ... ... ... ал ... ... толтырылады . Несиелік келісім-шарт жасалып, ссуда берілгеннен
кейін соңғы кезеңде ... ... ... ... ... ... құрылымы, рентабельділігі тұрақты талдау обьектісі
болуға ... ... ... ... ... ... кезінде
айқындалған әлсіз жерлері үздіксіз талданып отырғаны жөн. Несиелік келісім-
шартқа сәйкес несие құрылымы қиындықтар туындаған жағдайда теріс ... ... ... ... ... Яғни, мониторингте қолданылатын
құралдардың ішінде несиелік келісім-шарт негізгі құрал ... ... ... ... несиелік мониторингтің маңызды элементі сенімді ақпарат
жинап, оны талдап отыру ... ... ... ... буын ... ... несиелік мониторинг
үшін жауапты еткен жөн. Бұл ... ... кіші ... банктік
қызметін басқа бағыттарының мониторингі қызметімен біріктірілуі мүмкін .
АҚШ конгресі тұтынушылары ... ... ... және ... ... ... толық ақпараттандыруға қол ... ... ... ... ... ... бірқатар заңдар қабылдаған. Сонымен қатар,
несиені орналастырудағы ... ... ... жою, ... ... қателерді түзеуді заңдастыруды енгізу үшін де заңдар қабылданған.
3 Банктегі ... ... ... даму ... мен ... ... үрдісін жетілдіру жолдары мен даму болашағы
Тұрғындармен жұмыс бойынша несие операцияларын кеңейту ... ... ... ... ... жалпы және сұрақтарында
икемді саясат қабылдаған дұрыс сияқты, өйткені несие алу туралы өтініштер
көп болғанымен, ... ... ... ... ... Оның себебі
жұмыстың оперативті істелмеуінен ... ... ... ... ... ... тыс ... болуы.
Банк талаптарының барлық спекторын қанағаттандыратын және сонымен
бірге несие ресурстарының максималды мүмкін санын ... ... ... табу банк үшін ... ... ... еді. ... қазіргі
жағдайларда несиелеудің жаңа жолдары қажет. Өйтпесе тұрғындарға берілген
несие соммасының өсуіне қарамастан, ... ... ... жоспарланған
табыстылығы өспейді және бос ... ... ... ... қол
жетпейді.
Ұйымдарды несиелеу сферасының перспективалы бағыттары, ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Бұл несиенің жаңа меңгерілмеген формаларын іздеу үшін немесе меңгерілмеген
несие өнімдері облысындағы ... ... ... жоғарлату үшін
несиелеу шарттарын өзгерту мақсатында күрделі ... ... ... ... ... ... таңда бұл шаралар жүргізілмейді.
Жеке тұлғаларды несиелеу туралы айтсақ, несиелеудің бұл ... ... ... ... ... олар көңіл бөлуге тұрарлық,
өйткені, банк табысының тұрақты көзі ... ... ... ... тән ... – диверсификация дәрежесі жоғары болуы, ол күтпеген
ірі жоғалту тәуекелін төмендетеді, сонымен ... ... ... ... ... тұлғаларды несиелеу сферасында қымбат өтімділік (жаңа ... ... және т.б.) ... ... ... несиелерін беру
перспективалы болып отыр. Олар бойынша уақыттың да, ақша қаражаттарының ... ... ... ... ал ... ... ... мерзімі мүліктің
қолданыс барысында бағасының көп төмендеуіне ... ... ал ... ... ... ... ... қолдану бұл өнімге бағаны қымбаттап
кетуі жағдайынан сақтануға ... ... ... меңгерілмеген тұрғын үй нарығы перспективалы, ал
дәлірек айтсақ пәтер немесе жеке үй алуға ссуда ... ... ... ... ұзақ ... ірі ... ... тұрақты ұзақ мерзімді табыс әкеледі.
Жеткілікті нормативті база мен практикалық ... ... ... ... ... үй ... ресімделу
механизмінің унификацияланбауының (бірыңғайлылық) себебі болып отыр.
Қаржылық дағдарыс еліміздің ... ... ... ... Осы
жылдың басында банктердің негізгі мақсаты – салымшыларды сақтап және санын
көбейту болды. Соған ... ... ... бағдарламалары жабылып
қалды. Дағдарыстың бірінші толқыны ... ... ... ... банктер
тұрғындарды несиелендіруге, ал тұрғындар тағы несие алуға дайын ... ... беру ... ... ... ... 1 жылдан аз уақыт бұрын әр
бір ... өз ... ... әр бір ... ... ... ала ... жаһандану нарығында өтімділіктің дефициттік жағдайында, ел
ішіндегі несиелеу көлемінің қысқыруын және ... ... ... ... экономиканы құтқаруын мемлекет өзіне
алды. Осы мақсатқа байланысты ... 4 ... ... қосымша
капиталдау бойынша жалпы сомасы 5 млрд. АҚШ доллары бөлінді.
Қазір көптеген елдердің басқармалары дағдарысқа қарсы ... ... ... ... ... ... банктік сфераға қаржылық интервенция
қадамын жасауда. Мемлекет банктерге қол ұшын берудің мақсаты – ... ... ... орта және ... ... ... көбейту, ипотекалық несиелендіру бойынша тиімді жағдайлар
жасау болып табылады.
Қаржы нарығындағы тұрақсыз ... ... ... ... ... яғни оны ... дағдарысы деп атайды. Ипотекалық
дағдарыс өзінің ... ... ... ету ... ... ... қатар банктік активтердің сапасына теріс әсерін тигізді.
Банктер қаржы нарығын және ... ... ... және ... ... ... міндеттерін, яғни несиелік қызметтен
шығындарын жабуға провизияларын қалыптастыруға ... ... ... ... ... ... әсер ... өтімділік дағдарысы және
банктердің активтер сапасының нашарлауы банктер жақтан ішкі ... ... ... алып ... жылдың 9 ай ішінде портфельдің қарыздық портфелі тек 2,5% ...... ... және ... ... ... ... түрдегі
элементі. Осылай, ағымдағы жылдың басында банктік сектордың активтері ... 92%, ... ... ... 51% ... ... ... банктік депозиттер
мемлекет үшін өз алдына шартты міндеттеме болып табылады.
Қазіргі кезде әлемдік дағдарыс және оның ұзақтылығы ... айту ... әр елде әр ... әсер ... Мамандардың орташа бағалауын алсақ,
рецессия кезеңі 2 жылға дейін созылуы мүмкін.
Елiмiзде несиелендiрудiң үш деңгейлi жүйесi дамып келедi. Қор ... ... iшкi ... ... ... және ... ... инвесторлардың құқықтары мен мүдделерiн қорғауды
күшейту, корпоративтiк басқаруды жақсартуға арналған ... ... ... ... ... кезде қазақстандық банктер өз капиталдарын ... ... және ... ... ... тартуға мүмкiнiктерi бар.
Олардың ресурстық базаларының артуы экономиканы несиелеу бойынша ... ... ... ... ... ... ... халықаралық
операциялар, әсiресе ТМД аумағында жұмыс iстеуге ынта таныта ... бұл ... ... ... ... жүйесiнiң өсiп
отырғандығын айта кеткен жөн. Егер олар ... ... оның соңы ... ... мүмкiн.
Осыған орай, бiрнеше факторларды атап айтқан жөн: ... ... ... тыс ... қарқынмен өсiп бара жатқандығы жағымсыз салдарға
ұрындыруы мүмкiн. Несиелеудiң өсуi қарыз портфелiнiң ... ... ... ... ... қажетiнше әртараптандырылмаған.
Несиелер негiзiнен тауар ... ... ... ... ... көрсету жобалары үшiн ... ... ... пен ... ... ... ол секторлар белгiлi бiр деңгейде
шикiзат өндiрiсiне тәуелдi. Банктер халықаралық нарықта байланыстар жасауға
мүмкiндiк алып ... ... соны ... ... келедi.
Алайда, ҚР-сы ЕДБ-нің ресурстық базасының ерекшеліктері, сондай-ақ сапалы
жобалардың болмауы осы мәселені шешуге мүмкіндік бермей отыр.
ҚР-сы ЕДБ-нің ... ... ... ... ... ... «қысқа мерзімді ақшалар» жинақталып қалғанын атап өту ... ... ... коммерциялық банктері беретін несиелерінің валюталық
құрылымы мен мұнай бағалары арасындағы байланыстылықты көруге болады. ... ... ... валютасындағы несиелердің үлес ... ... ... ұзақ ... ... ... ... ұзақ мерзімді несиелік ресурстардың болуына тікелей
тәуелді. Сондықтан, орта және ұзақ мерзімді несиелердің үлес ... ... ... ... ЕДБ-нің ресурстық базасы экономиканың
нақты секторының сұранысын толық қанағатандыра алмайтынын атап өту ... ... ... ... ... ... ... Әрине,
макроэкономикалық тұрақтылық, экономикалық өсудің жоғары қарқыны банктерде
ұзақ мерзімді ресурстардың қалыптасуына әсер ... бұл ... әлі де ... ... отыр. Себебі, банктердің
меншікті капиталының үлесі дамыған ... ... ... ... ... ... ... жетпейді.
Әлемнің көптеген елдерінде несие берушілер несиелік бюролар арқылы
тұрақты негізде қарыз алушылардың төлем ... ... ... ... ... ... ... экономистер мен қаржылық-делдалдық
қызмет аясындағы ақпараттардың ассиметриясы мәселесін ... ... ... ... ... ассиметриясы
ретінде несиелік ресурстарды бөлуде тиімсіздікке әкелетін мәміле жасалған
кезде серіктесі жайлы мәліметтердің жеткіліксіздігі ... Бұл ... ... ... ... ссуда алған инвестициялық жобамен байланысты
алдағы табыс пен тәуекелді болжай алмайды.
Сонымен қатар, несие ... ... ... ... ... алушылардың іс-
әрекеттерін бақылай алмауы мүмкін. ... ... ... ... ... қызмет түрлерімен айналысуы мүмкін немесе қарыздары
бойынша төлемеу үшін ... ... ... ... ... Осының нәтижесінде несиелердің көлемі азайып, жоғары ... ... Бұл ... ... ... «жаман қылық»
атауын алды.
Қаржылық емес секторда жалпы жағдайдың төмендеуі кезінде ... және ... ... ... ... түседі, пайыздық мөлшерлемелер
көтеріледі, бұл сенімді қарыз ... ... ... мәжбүр етеді.
Сонымен қатар, қаржылық жағдайына байланысты сенімсіз қарыз алушылар жоғары
пайыз мөлшерін төлеуге ... ... ... ... алмауы мүмкін
екенін біледі. Мұның нәтижесінде тәуекелдің несиелік саясат жүргізе ... ... ... ... жағдайына қауіп төнеді немесе нарықта
сенімді қарыз алушылар бар екендігіне қарамастан, ... ... ... Бұл ... ... да, нақты сектордың да жағдайына кері әсерін
тигізеді ... ... ... ... бұл ... тек ... берушілер
арасында қарыз алушылар туралы ақпарат алмасу үшін құрылған ... ... ... ... Бұл ... үш түрлі нәтиже байқалады.
Біріншіден, несиелік бюролар банктердің нарықтағы қарыз ... ... ... ... ... ... нақты болжауға
мүмкіндік береді. Бұл несие берушілерге ссуданың мақсаты мен ... ... ... береді.
Екіншіден, несиелік бюролар банктерге өздерінің клиенттері туралы
ақпаратты іздеу бағасын төмендетуге мүмкіндік ... Бұл ... ... ... ... және осы арқылы несие берушілермен
несиелік ресурстар үшін ... ... ... ... ... ... қарыз алушылардың таза табысын арттырып, олардың қызметін
ынталандырады.[25,c.77]
Үшіншіден, несиелік бюролар қарыз алушылар үшін ... ... ... алушылар өздерінің міндеттемесін нақты орындамаса, оның несие
берушілер алдындағы беделі түсіп, несиелік ресурстарға жолын ... ... ... ол үшін ... ... Сонымен қатар,
бұл механизм қарыз алушыны несиені уақытында қайтаруға ынталандырады.
Алайда, осының бәрі үлкен ... ... ... мен ... ... банк ... өздері туралы мәлімет бергісі келмейді.
Батыста мұндай ақпаратты беруден бас ... ... ... ... көрсететін маңызды көрсеткіш болып табылады. Яғни, Қазақстанда
жалпы ақпараттық желі болмайынша, несиелік ... әлі ... ... банк ... ... ... ... атап өту керек. Осы орайда несиелік келісім-шарттар ... ... ... ... ... алу ... қамтымайды. Ал, құқықтық жағынан
келісім-шарттар берілген ссудалардың ... ... ... заңи ... ... ... оларға құзыреті жоқ
адамдар қол қояды. ... ... ... ... құжат болып
саналады. Осыған байланысты несиелік ... ... ... ... ... ... қана ... сонымен қатар барлық
мүмкін болатын тәуекелдерді есепке алып, оларды келісім-шартта көрсете білу
керек.
Несиелеу мәселесінде кепіл механизмінің жетілмегендігін атап өту ... ... ... ... ... ... ... қойылған мүлік
құнынан орындалады. Кепілді сатудан түскен сома банк ... ... ... банк ... ... ... алушының басқа мүлкінен алуға
құқылы. Алайда, Қазақстан Республикасының азаматтық ... ... ... Ең ... ... болған кәсіпорын мүлкі
арбитражды соттың шығындарын жабуға кетеді. Содан ... ... ... мүгедектік жәрдемақы, жұмысшыларға берілмеген ... ... ... ... ... алдындағы міндеттемелер: салықтар бойынша
қарыздар өтеледі. Соңында ғана ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның бұған дейін мүлкінен түк қалмайды. Басқаша
айтқанда банктер түксіз ... ... бәрі ... ... ... ... ... келеді – кепілдік талаптардың басқа несие
берушілер алдында ... ... ... ... несиелік
тәуекелдердің болу мүмкіндігін төмендету үшін, ең алдымен, кепіл механизмін
жетілдіру қажет .
Осы орайда заңды тұлғалардың ішінде, әсіресе, кіші және орта ... ... ... ... ... де ... кету ... Яғни,
дұрыс кепілінің жоқтығынан оларға несие алу қиынға соғады. Ал, әрбір елдің
тәжірибесі көрсеткендей, нарық ... кіші және орта ... ... шеше ... ... шағын және орта бизнеске мемлекет тарапынан шағын және орта
бизнес субъектілерін ... ... ... ... ... ... ... бұл несиелендіруге 1 млрд. ... ... ... қаражаттардың 70% пайда болған несиелерді ... ... ... ... және орта ... ... ... максималды мөлшері 750 млн. теңгеге өсті, ал несиелендіру мерзімі
7 жылға дейін.
Банктер шағын бизнесті тек ... ... және ... ... ... ... ... дайын. Алайда шағын кәсіпкерлердің
көбісі үшін бұл қолайсыз, әсіресе, өз бизнесін жаңадан ... ... ... ... шағын және орта бизнестің несиелерге
сұранысы түрлі қаржыландыру көздері мен сызбаларын пайдалану ... ... орта ... ... мен қолдаудың арнайы механизмін құрусыз
елдің қаржы институттары тарапынан қанағаттандырыла алмайды ... ... ... ... ... құны әр ... болғанымен, оған
кететін банк шығындары бірдей болып табылады. Яғни, жобаның құны ... ... ... оны ... кететін шығынының үлес салмағы
соншалықты аз болады. Және, керісінше, ... ... ... аз болса,
соншалықты оны қаржыландыруға кететін шығынның үлесі көп болады. Бұл ірі
жобаларға ... ... ... болып, кіші жобаларға жоғары
болатынына әсер етеді. ... ... кіші және орта ... ... ірі жобаларға қарағанда кіші жобаларда банктердің
тәуекелі де жоғары болады. Бұл банктердің ... ... кіші және ... ... ... қатаң болуына әкеледі.
Несие қабілеттілігін қаншалықты нақты бағалап, несие беру туралы шешімі
қаншалықты негізделіп қабылданғанымен, бір де бір ... өзі ... ... ... ... ... ... қайтарылуына
бақылау жасау кезінде несиелік қызметкер жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... отыруы қажет. Әсіресе,
талдау кезінде айқындалған әлсіз жерлері үздіксіз ... ... ... ... ... бір ... несиелеу кезінде болжанатын ақша түсімінің
ағымына шамадан тыс тәуелді ссудалардан ... ... ... ... активтерді дисконттап, тек тез өтетін активтерді есепке
алған жөн. ... ... ... ... алынатын затты аса
мұқияттылықпен талдап, кейбір мүліктердің пайдаланылу аясы мен ... ... жөн. ... ... ... ... ... бұрын баланс баптарына аса көңіл бөлген жөн. Бұл ... ... мен ... ... ... ерекше қарау керек.
Себебі, олардың ... ... ... ... әсер ... қаржылық жағдайын қарау кезіндегі тағы бір маңызды ... көзі ... ... ... мәліметтер болып табылады. Яғни, несиелік қызметкер
осы ақпарат көздерін бір ... ... ... ... ... ... барлық несиелеу үрдісіне ұйытқы болып отырады. [26,c.98]
Екінші деңгейлі ... ... ұзақ ... ... ... портфельдегі үлесінің аз екені белгілі. ... ... банк ... ... ... секторына инвестициялау
мәселесін шешудің екі жолы бар: біріншіден, банктердің ... ... ... қажеттіліктеріне сәйкес балансталуы; екіншіден, экономиканың
нақты секторын ұзақ мерзімді несиелеуді ынталандыру. ... ... ... ресурстық базасының көбеюі екі көзден тұрады: депозиттер және
жинақтаушы ... ... ... ... ... «арзан» және
«ұзақ мерзімді» ақша көзі ретінде зейнетақы қорларының активтерін банк
депозиттеріне ... үшін олар ... ... ... ... ... ... нарығының шектелуі мен ... ... ... қағаздар нарығының дамымағандығы).
Жалпы, банктердің ресурстық базасының балансталуына байланысты ... ... ... ... Біріншіден, банк банкрот болған жағдайда
жеке ... ... ... Қоры ... ... ... толық компенсациялық неғұрлым жоғары соманы белгілеу. Екіншіден,
ұлттық валютадағы шоттарға ... ... ... ... ... мөлшерлемені жоғарылату. Ал, мемлекет тарапынан кәсіпорындардың
мерзімді депозиттен алатын пайызына ... ... ... ... ... ... ... депозиттерінен төмен болу керек. Қазіргі ... ... ... ... 15%-ын салық органдарына төлейді.
Оны бір жылдан көп мерзімге салынған депозит болса 10%, екі ... ... ... депозит болса 5% қойған жөн. Сондай-ақ, қаржылық
мекемелердің пайдасына салынатын ... ... ... ... ... ... ... қарай дифференциалданған мөлшерлемелерді қою қажет. Бұл
жерде ұзақ мерзімді несиеден алынған ... ... ... ... ... ... ... қарағанда аз болуы тиіс. Сонымен
қатар, экономиканың нақты ... ... ... ұзақ ... беру ... мемлекет тарапынан кепілдік жүйесін дамыту да несиелеуді
ынталандыруы шарт. Оны ... Даму ... ... ... ... ... ... табиғи ресурстарын кепілге ала ... ... ... ... ... ... алғандар жақын уақыт аралығында өз
ипотекалық несиелерін қайта қаржыландыруға, яғни бюджеттіліктерге 9% ... ... 11% ... болады. Осыған байланысты ипотека несиесін алушы
2 шартты ұстануы тиіс: тұрғын үй көлемі 120 шаршы метрден аспауы керек ... ... үй ... ... орны ... ... Осы екі ... орындаған
ипотека алушы өз банкіне немесе басқа банкке ... ... ... ... жаза алады.
Ммлекеттің ең маңызды қадамы – теңге курсын ҰБ-пен түзету болып
табылды. Бұл ауыр, ... ... ... ... ... Бұл ... ... кәсіпкерлерін қорғау үшін АҚШ, ЕО, Ресей және Қытай ... ұзақ ... ... ... ... тұрақты ұстап отырғанның
әсерінен, ел тұрғындары дағдарыстың алғашқы ... аз ... ... ... ... ... тұру ... болды. Ресей, Украина және Қытай өз
ұлттық валюта курсын нақтылады. Егер Қазақстан өз ... ... ... ... экономиканың нақты секторы осы және ... ... ... алмас едік, себебі, біздің тауарға қарағанда
олардың өнімдері 30% ... Бұл ... ... жұмыс орнының қысқаруына және жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... ... ... қорғау
үшін шарттарды құру және отандық кәсіпкерлерді қорғау үшін жүргізілген.
Теңге ... ... 1,3% ... ал шетел валютасында 1,2% төмендеді. Ұзақ
мерзімді ... 0,4% ... ал ... ... несиелер 0,4% төмендеді.
Заңды тұлғаларға ... 0,6% ... ... және орта ... ... 0,6%
өсті.
3.2 Жеке тұлғаларды несиелеу үрдісін ұйымдастыруды жетілдіру
Қазақстан ... ... ... ... ... әлауқатының жақсаруына байланысты банктер тарапынан несиені
ұсыну үрдісі жетілдіріліп отыруы тиіс. Еліміздегі алдыңғы қатарлы ... ... ... ... да ... ... үрдісі жетілдіріліп отырады.
Банк жеке және заңды тұлғаларға несиені ұсынуды жеке-жеке қарастырады.
Жеке тұлғаларға ... ... ... Банк ... осы топ ... ... яғни ... алғаны дұрыс.
Банк VIP – клиенттерге аса көп көңіл қояды. Өйткені осы клиенттер
несиенің көп ... алып ... Осы ... қарыз алушыларына банктік
қызмет көрсетуде ерекше көзқарасты талап етеді.
Әр клиент үшін ... ... ... ... ... Банк ... осы категорияға жатқызуды шешеді. Сонымен қатар, бұл клиенттердің
тізімі ... ... ... осы ... жатқызудың негізгі талаптарын қарастырайық:
0. Банкке деген жауапкершілікті сезіну;
0. Банкте 50 000 АҚШ ... ... ... ... ... ... және карточкалық шоттар бойынша айына 5000 АҚШ долларынан
асатын ... ... 60 000 АҚШ ... ... сомада
айналымның болуы;
0. Банк шығаратын ... ... Банк ... ... емес ... ... Клиенттің Банк алдында 50 000 АҚШ ... ... ... ... ... бір ... ... иеленушісі немесе топ-менеджменттің
құрамында болуы;
0. Клиенттің ірі ... ... ... болуы және Банкте
шотының болуы;
0. Клиент ірі саяси қайраткер болса.
VIP-клиенттерге несиені ұсыну Банк директоры қойған ... ... ... ... ... төмендегілердің рұқсатымен жүргізіледі:
0. Филиалдық желінің сатуды қолдау департаментінің директорының немесе
бөлшек сауда Департаментінің Директорының рұқсатымен;
0. Тәуекелді басқару Департаментінің ... ... ... ... ... ... несиелік бюроны құру жоспарына екінші
деңгейдегі банктер, шағын және орта ... және ... ... ... ... кеңінен қолдау көрсетуде. Барлығына ... ... ... ... тікелей әсер етеді;
0. Тұтынушылардың несиені алу мүмкіншілігін кеңейтеді;
0. ... ... ... ... ... Активтердің әртараптануына және жаңа банктік өнімдердің пайда болуына
әкеледі.
Сонымен қатар орта таптың мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... ... және шағын және орта бизнес
секторының дамуын нығайта түседі.
Осы көрсетілген мақсаттар Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... Республикасындағы несиелік бюролар және ... ... ... заңы ... ... несиелік тарихты
қалыптастырудың құқықтық, экономикалық және ұйымдастырушылық негіздерін,
несиелік тарихты қалыптастыру және оны пайдалану ... ... ... ... ... ... ... олардың қызметін
жүзеге асыруға және тоқтатуға байланысты қоғамдық қатынастарды, осы
саладағы ... ... ... мен ... ... реттейді.
[27,c.78]
Барлығына мәлім, несиелік бюроның кез-келген жүйесінің негізгі
принциптері болады. ... ... ... ... және ... мынадай принциптерді ескере отырып жүзеге асады:
0. несиелік тарих субьектісі келісімінің болуы;
0. барлық несиелік тарих субъектілерінің теңдігі;
0. ... ... ... ... ... және ... жүйені
мақсатты пайдалану;
0. ақпараттың құпиялылығы;
0. несиелік тарихтың деректер базасын және тиісті ақпараттық жүйелерді
қорғауды ... ... ... жеке ... қол ... азаматтардың және ұйымдардың
құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғау.
Несиелік бюролардың қызметін және ... ... ... ... мен ... уәкілетті орган жүзеге асырады. Жалпы
уәкілетті органның құзыретіне мыналар кіреді:
0. несиелік бюролардың ... ... ... ... ... ... ... бюролар қызметін жүзеге асыру құқығына лицензиялар беру;
0. Қазақстан Республикасының несиелік бюролар және несиелік ... ... ... ... ... ... ... қызметіне тексерулер жүргізу;
0. Қазақстан Республикасының несиелік бюролар және несиелік тарихты
қалыптастыру ... ... ... ... жою ... ... жазбаша ұйғарымдар жіберу;
0. несиелік бюроларға санкциялар қолдану;
0. несиелік бюролардың қызметіне, соның ішінде ... ... ... ... бойынша жеке және заңды тұлғалардың
өтініштерін қарау жатады.
Сонымен ... ... ... осы ... ... ... беру
тәртібінің шарттары мен ең төмен талаптары туралы, несиелік бюроларды
лицензиялаудың және тексерудің ... мен ... ... ... ... ... несиелік бюролар Қазақстан Республикасының заңдарына ... және ... ... ... ... болып табылады.
Несиелік бюролар қызметінің негізгі түрлері ... ... және ... беру ... ... ... ... несиелік тарихты қалыптастыру және оны ... ... ... ... үшін ... ... қамтамасыз етуді өткізу;
0. несиелік тарихты қалыптастыру және оны пайдалану жүйесіне қатысушыларды
ақпараттық қамтамасыз ету
0. ... ... ... қатысты арнаулы әдебиетті және өзге де
ақпараттық материалдарды өткізу;
0. ... ... ... және оны ... ... ... қамтамасыз етуге байланысты консультациялық қызметтер
көрсету;
0. несиелік тарих ... ... ... олар ... ... жүзеге асырылатын бағалау;
0. маркетингтік және статистикалық зерттеулер жатады.
Несиелік бюроның негізгі ... бірі ол ... ... беру және ... ... алу ... шарттар жасасу. Ақпарат
берушілердің қатарына банктер, ломбардтар және банк ... ... ... асыратын ұйымдар жатады. Несиелік ... ... ... ... ... ... және банк операцияларының жеке
түрлерін жүзеге асыратын ұйымдар несиелік ... ... ... ... ... міндеттері:
0. несиелік тарихты қалыптастыруды жүзеге асыруға;
0. несиелік тарих субьектісінің келісімін алғаны ... ... ... несиелік есептерді беруге;
0. несиелік ақпаратты ашуға жол бермеуге;
0. егер алушыға берілген несиелік есепте, несиелік бюро ... ... ... ... банктер несиелік бюроға берген
ақпаратқа сәйкескелмейтін ақпарат болған ... ... ... ... ... ... несиелік тарих субъектісіне
түзетілген несиелі есепті беруге;
0. несиелік тарих субъектісінің өтініші ... оған ... ... ... ... ... банк туралы мәліметтерді табыс
етуге;
0. несиелік ... беру ... ... Қазақстан Республикасының заңдарында
белгіленген талаптар бұзыла отырып жасалған болса, несиелік ... бас ... ... ... ... сәйкес өз қызметі туралы есеп
жүргізуге және ... ... ... ... негіздемелер болған кезде қайта рәсімделуге немесе нақтылануға
тиіс, келіп түскен ақпаратты түзету, толықтыру туралы талаппен ... ... ... ... ... жүйелерді Қазақстан Республикасының
заңдарына сәйкес пайдалануға;
0. Ақпарат беру және ... ... алу ... шартта көзделген
жағдайларда банктің ақпаратты жібергені үшін ... ... және ... ... ... ... ... мерзімін ұзартатын шағын және орта бизнес субъектілері несиелік
бюроға беретін ақпаратта мынадай мәліметтерді көрсетеді:
0. несие ... ... ... ... беру ... өтеу ... міндеттемелерді орындауды қамтамасыз етудің құрамы мен тәсілдері ... ... ... тұлға туралы берілетін ақпаратта атауы, ұйымдық-
құқықтық нысаны, орналасқан ... ... ... ... ... тіркеу
нөмірі және күні, салық төлеушінің тіркеу ... ... ... ... ... төлеушінің тіркеу нөмірлері болуға тиіс. Ақпаратты және
несиелік есептерді пайдалану ... мен ... ... ... ... ... беру, неселік есептер беру үшін ... ... ... ... ... ... ... есепті алушылар несиелік бюролар жүйесіндегі ақпаратты:
0. Несиелер беру, мониторинг жасау және несиелердің мерзімін ұзарту кезінде
тәуекелдерді бағалау;
0. Несиелік шарттардың ... ... ... ... ... ... ақпараттардың дұрыстығын растау мақсатында пайдалануы
мүмкін.
Несиелік бюролар ақпарат берушілерден ... ... ... ... ... ... ... үшін пайдалануға құқылы.
Жалпы банктің шағын және орта ... ... ... ... ... ... заем операцяларын жүргізу тәжірибесінің, қаржы
құралдарымен операциялар ... ... ... ... ... ... ... ақпарат жүйелерінің және
басқару ақпараты жүйелерінің қалыптасуын қарастырады.
Қазақстан Республикасының Президенті атап ... ... ... ... он ... бірі болып саналады.
Қорытындылай келгенде, несиелік бюро ипотеканың, автонарықтың, несиелік
карта және бөлшек сауда нарығының алғашқы ... ... ... Ол
шағын және орта ... ... ... ... ... ... қоса ... үрдісін жетілдіру жолдарына қарыз
алушының несие қабілеттілігін және төлем қабілеттілігін бағалау арқылы да
шығаруға болады.
Қарыз ... ... ... және ... қабілетілігін бағалаудың
негізгі ақпарат көзі болып қарыз алушының анкетасы, ... мен ... ... болатын әңгіме, жұмыс орнынан және тұрғын орнынан анықтама
қағазы, мүлік құқығын растайтын құжат, қарыз ... ... ... ... ...... алушының жеке мінез құлқына және оның
әлеуметтік ... ... ... ... ... – қарыз алушының табысын және ... ... ... ... есепке алынатын, қарыз алушының Банк алдында
қарызын өтей ... ... ... ... ... және төлем қабілетілігін бағалау арнайы
электрондық таблицада келтіріледі.
Қарыз алушының несие ... және ... ... ... менеджер міндетті түрде келесілерді тексереді:
0. Қарыз алушының ... ... ... ... ... ... операциондық жүйесінде (IBS, Equation, карточкалық жүйе
Open Way BWIII) қарыз алушының ... ... ... ... қабілеттілік келесі кестеге негізделіп табылады
Қорытынды
Қазақстан Республикасының екінші деңгейлі банктерінің ... ... ... келе ... ... ең ... ... болып
табылатын несиелеу опрациялары да даму ... ... ... ... ... ... қиыншылықтарға соқтығысты. Банктердің
несие портфелінің жоғары өсу қарқыны несиелер сапасына байланысты.
Тұрғындармен жұмыс бойынша несие ... ... ... ... ... ... несиелеудің жалпы және сұрақтарында
икемді саясат қабылдаған дұрыс сияқты, өйткені несие алу ... ... ... көптеген ұсыныстар жүзеге аспай ... Оның ... ... істелмеуінен немесе потенциалды қарыз алушыға банк
шарттарының шамадан тыс қатаң болуы.
Банк талаптарының ... ... ... және ... несие ресурстарының максималды мүмкін санын тартатын қарыз алушылар
категориясын табу банк үшін идеалды ... ... еді. ... ... ... жаңа жолдары қажет. Өйтпесе тұрғындарға берілген
несие ... ... ... ... ... жұмысының жоспарланған
табыстылығы өспейді және бос ... ... ... ... ... несиелеу сферасының перспективалы бағыттары, шетелдік
тәжірибені ескере отырсақ, ... ... ... ... ... ... несиенің жаңа меңгерілмеген формаларын іздеу үшін немесе ... ... ... ... ... ... жоғарлату үшін
несиелеу шарттарын өзгерту мақсатында күрделі маркетингтік зерттеулер
жүргізуді ... ... ... ... таңда бұл шаралар жүргізілмейді.
Жеке тұлғаларды несиелеу туралы айтсақ, несиелеудің бұл бағытын
жүргізу ... ... ... ... олар ... ... ... банк табысының тұрақты көзі ... ... ... ... тән ерекшілік – диверсификация дәрежесі жоғары болуы, ол күтпеген
ірі жоғалту тәуекелін төмендетеді, сонымен ... ... ... ... ... ... ... сферасында қымбат өтімділік (жаңа автокөлік,
қымбат жиһаз және т.б.) ... ... ... ... ... болып отыр. Олар бойынша уақыттың да, ақша қаражаттарының ... ... ... ... ал ... тұрақты. Несиелеу мерзімі мүліктің
қолданыс барысында бағасының көп төмендеуіне мүмкіндік бермейді, ал клиент
үшін несиелеу кезеңінде алынған затты қолдану бұл ... ... ... ... сақтануға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, меңгерілмеген тұрғын үй нарығы перспективалы, ... ... ... ... жеке үй ... ... ... мүлік алуды несиелеу ұзақ мерзімді ірі ... ... ... ұзақ ... ... әкеледі.
Банктік займдар негізінен, айналым қаражаттарын толтыру мен негізгі
құралдарды сатып алуға бағытталған.Олардың мерзімі бойынша сыныпталуында ... бар. ... – ақ, ... құрылымы бойынша несиелердің көп үлесі
өнеркәсіп және сауда саласына ... Ал, ауыл ... ... ... ... ... салалары берілген несиелердің ішінде аз үлес алады.
Жалпы алғанда, қазіргі несиелеу жүйесінің әрі қарайғы ... ... ... ... ұсынамыз:
- несиелік ресурстардың көзі ретінде жеке және заңды ... ... ... ... ... салымдарын
ынталандыру;
- несиелік келісімшарттарда негізгі қарыз бен пайыздың қайтарылмауының
алдын алу баптарына көңіл бөлу;
- ... ... ... соның ішінде банкрот болған кәсіпорынның
мүлкін таратуда банктің талаптарын бірінші кезекте орындау;
- кейбір салаларды, ... ... және ... ... ... ... кезінде мемлекеттің қатысуы маңызды болып
табылады. Атап айтсақ, оларды ... ... ... ... салықтық ынталандыруды жүзеге асырған
жөн;
- несиелік тәуекелді басқаруда маңызды рөл атқаратын провизияны ... ... ... ... ... менеджерлері қарыз алушылардың жалпы қызметін және
қаржылық жағдайын талдау кезінде несиелік меморандум ... Онда ... ... ... ... ету ... ... жағдайы, байланысты
компаниялары, қызмет көрсететін банктермен қарым – қатынасы, несиелік
тарихы, менеджменті ... ... ... ... ... ... ... есебіне толық зерттеу ... де, ... ... ... ... ... несиелік қаражаттарды жұмсайтыны
туралы жоба, тәуекелдер талданады, оң және ... ... ... мониторинг жоспары мен несиенің берілуі туралы оң шешім қабылданған
жағдайда несиелеуді оптималды құрылымы ... Осы ... ... банктік несиелеу тәртібіне байланысты келесідей жетілдіру жолдарын
енгізген жөн:
1. Бөлшектелген талдауларды біріктіре келе ... ... ... ... ... бойынша жұмыс жүргізу;
2. Несие қабілеттілігін бағалау кезінде ... ... бір ... ... ... ... Несиені беру мүмкіндігінің баллдық бағасын қолдану;
4. Ссуда берілгеннен кейін қарыз алушының қаржылық ... ... ... баланс баптарының, соның ішінде
ағымдағы ... мен ... ... ... аса
көңіл бөлген жөн;
5. Ақша қаражаттарының қозғалысына толық талдау жүргізіп, өзгеру
мүмкіндіктерін болжау;
6. Қарыз алушыдан міндетті түрде жобаның іске ... ... ... ...... ... ету;
7. Потенциалды қарыз алушылар ... ... ... ... зерттеу бойынша жұмысты жақсарту.
Жалпы алғанда, банктік несиелеу үрдісін жетілдіруге ... ... және ... ... банктердің несиелік менеджерлерінің тарапынан
жан – жақты ат салысу қажет.
Екінші деңгейлі банктердің ... ... ... ... ... және ... жобаларды іске асыру үшін
тарту туралы маңызды ... шешу ... ... ... ... шектеулерді алып тастау
жайындағы мәселеге тағы да оралуымыз қажет. Бұл ... ... ... ... ... қолдау қажеттігін есепке ала отырып
қарастырған дұрыс. Біздің ... ... ... ... тыс ... ... өзі ... сыртқы жиынтық қарызының бақылаусыз ұлғаюына
әкеп соқтыруы мүмкін.
Біз тиімді жұмыс істейтін қор ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздарға салуға кеңінен ... оның ... ... ... инвестициялық сауаттылық әліппесі бойынша нысаналы
оқыту бағытында ауқымды жұмыстар жүргізу ... ... ... ... ... ... жоғарыда
айтылған шараларды жүзеге асырған кезде әрі қарай жетілдіруге ... ... ... ... ... қаржылық жағдайының тұрақтылығын
қамтамсыз ету – жалпы экономика дамуының басты ... ... ... ... ... және халық сұранысын қамтамасыз ету экономикамыздың
дамуына өз ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (жалпы және жеке бөлім).
2. «Салық және басқа да бюжетке төленетін міндетті төлемдер туралы»
№ 2235 2011 ж.
3. ... ... мен ... ұйымдарды мемлекеттік реттеу және қадағалау
туралы Қазақстан Республикасының заңы 19 шілде, 2010 ж.
4. «Акционерлік ... ... ... заңы № 281-1 10.06.98 ж. ... ... ... ҚР-сының заңы. №276 24.12.2004ж. (толықтырулар
мен өзгертулер)
6. «Ұлттық банк туралы» ҚР-сы Президентінің Заң күші бар ... 1995 ... ... № 2155 ... мен ... ... ... және банктік қызмет туралы» ҚР-сы Президентінің Заң күші ... № 2444 ... ... мен ... ... «Екінші деңгейдегі банктерге арналған пруденциалдық нормативтер туралы»№
213 қаулысы 03.06.02ж. ... мен ... ... ... предоставления займов физическим лицам в АО «Цесна Банк» №389
15.09.2005 г. 13.01.2013 г.
10. Положение об ...... ... ... ... ... АО ... Банк» (толықтырулар мен өзгертулер) 2013ж
11. ... ... ... ... профессор Г.Г.Коробовой, Москва,
"Экономист", 2009.
13. Банковсое дело / Колесникова В.И. – М.: ... и ... ... ... дело / ... О.И. – М.: ... и ... 2008.
15. Банковсое дело / Сейткасымова Г.С. – Алматы: Қаржы-Қаражат, 2012.
16.Давлетов М.Т. ... ... ... в ... //Учебное
пособие. – Алматы: Экономика, 2001.
17. Калиев Г.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстана. ... ... ... Көшенова Б.А. Ақша, Несие, Банктер, ... ...... ... ... С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. – Алматы: ИздатМаркет,
2009.
20. Қазақ тілі терминдерінің ... ... ... ... «Экономика
және қаржы» – Алматы, "Мектеп" 2009ж.
21. Большой экономический русско – казахский словарь. Қалдыбай Бектаев –
Алтын ... ... ... ... ... С.Р. ... экономикалық орысша-қазақша сөздік. – ... ... ... ... Справочно – аналитическое издание – Алматы: EkonoMіx
Data, 1999.
24. Дюсембаев Н.М. Перспективы развития ... ... ... ... ... ... ... – Алматы:
EkonoMіx Data, 2010. – № 1.
25. Рамазанов С. ... ... в ... // Банки
Казахстана, № 5, 2010.
26. ... Ж. Как ... ... ...... 2010. – № ... ... К.В. Микрокредиотование и развитие микрокредитных организаций в
Казахстане /Банки ... ...... ...... Data, 2011 – № ... Кредитная политика АО «Цесна Банк»
-----------------------
Акционерлер жиналысы
Ревизиялық комитет
Несиелік комитет
Банк басқармасы
Басқарма төрағасы
Филиалдар

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 92 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Access бағдарламасында мектептің оқу үрдісін автоматтандыру арқылы жұмыс жүйесін жеңілдету17 бет
«Информатиканың теориялық негіздері» пәнін оқыту үрдісінде электронды оқу құралын қолдану75 бет
«Оңтүстік Қазақстандағы татарлардың арасындағы этнотілдік үрдістер»26 бет
А.Құнанбаев, Ш.Құдайбердиев, М.Әуезов шығармаларындағы педагогикалық идеялардың сабақтастығы және оны оқу-тәрбие үрдісіне ендіру 21 бет
Абай және аударма өнеріндегі рухани үрдіс 13 бет
Абсорбция және масса үрдісі7 бет
Аймақтық интеграциялық үрдістері мен Қазақстан33 бет
Алаш зиялыларының оқу-тәрбие үрдісіне қосқан тәрбиелік үлесі15 бет
Аралас шөп тұқымын сақтауда жүретін физиологиялық, биологиялық және микробиологиялық үрдістер17 бет
Аридтену үрдісінің Сырдария өзенінің төменгі ағысындағы топырақтардың шөлденуіне әсері66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь