Ақша жүйесі және оның негізгі элементтері, Қазақстан Республикасының ақша жүйесі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.4

1 бөлім. Ақша жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5.16
1.1. Ақша жүйесiнiң ұғымы, типтері мен оның негізгі элементтерi ... .5
1.2. Басқа елдердің ақша жүйесінің ерекшелігі (АҚШ, Ресей) ... ... ... ...15

2 бөлім. Қазақстан Республикасының ақша жүйесi ... ... ... ... ... ... ... ..17.26
2.1. Қазақстан Республикасның эмиссиондық жүйесі ... ... ... ... ... ... ...17
2.2. Ақша жүйесінің нақты және нақты ақшасыз айналысы ... ... ... ... 25

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27.28

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
Ақша – кең қолданылатын төлем құралы. Қазiргi экономиканы ақшасыз көзге елестету қиын. Экономикада ақша жоқ жағдайда әрбiр келiсiм екi жақты келiсушiлiк бойынша тауар айырбасы арқылы жүзеге асады. Ақша айырбас құралы бола тура, айырбастағы қажеттiлiктiң екi жақты үйлесуiн жояды.
Ақша және несие теориясы бiр орталықтан жоспарлау жүйесiнен – нарықтық қатынастарға өту кезеңiндегi ақша айналымы және несиелеудi ұйымдастыру тәжiрибелерiмен тығыз байланысты. Ақша және ақша жүйесiнiң өзiндiк ерекше белгiлерiн, олардың қоғам мен экономиканы қайта құрудағы рөлi мен қызметiн, сондай-ақ басқа да экономикалық категориялармен өзара әрекетiн танып бiлудiң өзi қаржы-несие мекемелерiнiң ақша-несеие саясаттарының ғылыми енiгiзiн анықтайды.
Қазiргi Қазақстан экономикасы, соның iшiнде несие-ақша және қаржы шаруашылығы: ақша-несие жүйесiн реформалау; катаң инфляция жағдайында бiзде бұрын-соңды болмаған жаңа ақша-несие қатынастары; жоғары дәрежеде монополияланған мемлекеттiк банктiк құрылымдардың әкiмшiлiк-әмiршiлдiк басқару жүйесiнен – пайда табуға, коммерциялық жетiстiктерге қол жеткiзуге бағытталған жеке және ұжымдық меншiкке енгiзделген несиелiк мекемелерге өту тәрiздi бiрқатар маңызды өзгерiстердi жүзеге асыруда.
Берілген курстық жұмысым 2 бөлімнен құралады.
Бірінші бөлімде ақша жүйесі туралы мәселелерді қарастырдым. Соның ішінде ақша жүйесінің ұғымы, типтері мен оның негізгі элементтері, басқа елдердің ақша жүйесінің ерекшелігі (АҚШ, Ресей).
1. “Ақша, Несие, Банктер”, Г.С.Сейтқасымов, Алматы 1996г.
2. “Ақша, Несие, Банктер”, 2003-07.
3. “Ақша, Несие, Банктер”, 2002-11.
4. Жуков Е.Ф. Деньги, кредит, банки. Москва, Юнити. 2000
5. Найманбаев С.М. Қазақстан Республикасының қаржылық құқығы. Алматы, Демеу, 1998 ж.
6. Сейткасимов Г.С. Деньги, кредит, банки. Алматы, Экономика, 1996.
7. Сенчагов В.К. Финансы, денежное обращение и кредит. Москва, Проспект.2000.
        
        КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: Ақша жүйесі және оның негізгі элементтері, Қазақстан
Республикасының ақша жүйесі.
«Ақша, несие, банктер» пәнінен
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
...........................................3-4
1 бөлім. Ақша
жүйесі......................................................................
...............5-16
1.1. Ақша ... ... ... мен оның ... элементтерi.....5
1.2. Басқа елдердің ақша жүйесінің ерекшелігі (АҚШ, Ресей)...............15
2 ... ... ... ... ... Республикасның эмиссиондық
жүйесі...........................17
2.2. Ақша жүйесінің нақты және нақты ақшасыз айналысы................25
Қорытынды...................................................................
..................................27-28
Пайдаланған әдебиеттер
тізімі.....................................................................2
9
Кіріспе
Ақша – кең ... ... ... ... экономиканы ақшасыз көзге
елестету қиын. Экономикада ақша жоқ жағдайда әрбiр келiсiм екi ... ... ... ... ... ... асады. Ақша айырбас құралы
бола тура, айырбастағы қажеттiлiктiң екi жақты үйлесуiн ... және ... ... бiр ... жоспарлау жүйесiнен – нарықтық
қатынастарға өту кезеңiндегi ақша айналымы және несиелеудi ... ... ... Ақша және ақша ... ... ... ... қоғам мен экономиканы қайта құрудағы рөлi мен қызметiн,
сондай-ақ басқа да экономикалық категориялармен ... ... ... өзi ... мекемелерiнiң ақша-несеие саясаттарының ғылыми
енiгiзiн анықтайды.
Қазiргi Қазақстан ... ... ... ... және қаржы
шаруашылығы: ақша-несие жүйесiн реформалау; катаң инфляция жағдайында бiзде
бұрын-соңды ... жаңа ... ... ... ... мемлекеттiк банктiк құрылымдардың ... ...... ... ... ... қол ... жеке және ұжымдық меншiкке енгiзделген несиелiк мекемелерге өту
тәрiздi бiрқатар маңызды өзгерiстердi жүзеге асыруда.
Берілген ... ... 2 ... ... бөлімде ақша жүйесі туралы мәселелерді қарастырдым. ... ақша ... ... типтері мен оның негізгі ... ... ақша ... ерекшелігі (АҚШ, Ресей).
Екінші бөлімде Қазақстан Республикасының ақша жүйесі туралы
мәселелерге ... яғни ... ... ... жүйесі,
ақша жүйесінің нақты және нақты ақшасыз эмиссиясы. Сондай-ақ экономиканың
нарықтық ... ... ақша ... ролі мен алатын орны
қамтылады.
Бірінші бөлім бойынша курстық жұмысымның ... – ақша ... ... XX ғ. ... ... басында дүниежүзінде айырбасталмайтын
несие ақша жүйесінің қалыптасуын, яғни сол несие ақша ... ... ... ... ... мен оның арасындағы байланыс туралы, сондай-
ақ ақша жүйесінің нарықтық ... ... ... ақша ... және оның ... ... не жататынын талап етті. Сонымен
қатар Ресей Федерациясын шолып кетуді мақсат ... яғни ... ... ... Ресей Федерациясының инфляция деңгейін төмендету,
инфляция мен ... ... ... ала ... ... осы ... ... анықтадым. Тағы айта кететін жайт ол Америка Құрама штатының ақша
жүйесіне қарастыруды мақсат еттім.
Екінші бөлім ... ... ... ... мақсаты – Қазақстан
Республикасы ақша жүйесінің даму тарихына және даму ... ... ақша ... не ... табылатынын қандай мемлекеттермен өзара
байланысын, ақша қызметін атқаратын бұрынғы даусыз дәлелдемелерге қандай
құнды заттар жататынын ... ... ... ... ... жүйесін қалыптастыру туралы Президент жарлығы қашан қабылданғанын
мақсат етіп қойдым.
Сонымен ... ... ... ... ... ... эмиссия дегеніміз не екенін түсіну, Қазақстан
Республикасында Ұлттық Банк – ... ... ... ... ... . Оның басты мақсаты пайда табу емес ақша несие ... ... және ... ... ... ... болып табылады.
Ақша жүйесінің нақты және нақтысыз айналымы, ... ... ... ... ... ... ... шығарылатынын
анықтадым. Нақта ақшасыз айналымның мақсаты мен ... ... ... ... бәрін қарастырдым.
1 бөлім. Ақша жүйесі
1.1. Ақша жүйесiнiң ұғымы, типтері мен оның ... ... ... ... қалыптасқан және тиісті заңмен бекітілген ақша
айналымын ұйымдастыру ... ақша ... деп ... ... Негізінде ақша
жүйесі көпшілік елдерде 16-17 ғасырларда қалыптасты, ал ... ... ... ... ... ... ... Металл ақша
айналатын ақша металын, оның бірлігін анықтау, монета соғу және ... ақша ... ... ... ... Осы кезеңде әр елде,
жалпыға балама ретінде және ақша айналымның базасы болып, қандай ... ... ақша ... екі түрі ... ақша ... Бұл жүйеде валюталық металл болып екі метал:
алтын және күміс қолданылған. Бірақ, ... ... ... және ... қолайлылығына байланысты алтын ... ... ... ... ... ол бара-бара күміс
монеталарды ығыстырып, ІХ-ғасырдың ... ... ең ... ... ... қалды.
Монометалдық ақша жүйесі. Бұл жүйеде валюталық металл ретінде бірақ
металл ... ... ... қатар айналымда алтынға айырбастала ... да ... ... жүре ... ... Бұлар: банкноттар, қазына
билеттері, ұсақ монеталар.
Алтын монометалдық ақша жүйесінің үш түрі болды:
алтын - ... ... Бұл ... ... ... ... ... Алтын монеталармен қатар айналымда көрсетулі
құнымен ... ... ... ... белгілері жүретін болды;
алтын — құйма стандарты. Бұл ... ... ... ... алтын құймаға айырбастала алады;
алтын — девиздік стандарт. Бұл стандартта жеке елдердің ... ... ... елдің алтынға айырбастала алатын валютасына
ауыстыруға болатын.
Бұл жерде айта кететін маңызды ... - ... ... ... дәл осы түрі ... 1922 ж. ... ... валюталық
жүйесінің негізі болды. Бұл жүйе 1976 жылға дейін СДР1 мен ... ... ... Оның ... ... ... экономика жағынан
әлсіз елдердің, неғұрлым экономикасы күшті елдерден тәуелділігін баянды
етті.
Өткен ... ... ... ... ... жүзінде
айырбасталмайтын несие ақша жүйесі қалыптасты. Бұл жүйенің табиғаты ... ... және ... ... ... ... ... және айналым
шығындарын үнемдеу талаптарына дәлдеу келетін.
Кейінгі кезеңдерде, несиелік ақша белгілерінің айналымы ... ... ақша ... қалыптасты. Оның біреуі шаруашылық жүргізудің әкімшілік-
тарату жүйесіне сәйкес болса, екіншісі нарық экономикасына сәйкес келеді.
СДР - ... ... ... ... 1969 жылы ұйымдастырылған ұжымдық
валюта.
Өткен ХХ-ғасырдың, отызыншы жылдарының ... ... ... ... ақша ... ... Бұл ... табиғаты қағаз
ақшаға жақын және жалпыға бірдей экономикалық ... ... және ... ... талаптарына дәлдеу келетін.
Кейінгі кезендерде, несиелік ақша белгілерінің айналымы негізінде, екі
түрлі ақша жүйесі қалыптасты. Оның біреуі ... ... ... жүйесіне сәйкес болса, екіншісі нарық экономикасына сәйкес келеді.
Осы екі жүйе арасындағы ерекшеліктер төмендегі кестеде ... ... ... тарату |Нарықтық экономика |
| ... | |
|1 ... ақша ... ... ... ... әр түрлі банктер |
| |қолма-қол емес) жалғыз ... ... ақша |
| ... ... шоғырландыру.|белгілерін айналысқа шығаруды, |
| | ... ... әр ... ... |
| | ... ... |
|2 ... ... ... ... ақша мен және ... |
| ... ... ақшамен және |ақшасыз айналымдарға шек қою заңы |
| |қолма-қол ... ... |жоқ. |
| ... ... оның ... ... | |
| ... ... | |
|3 ... жүргізуші |Салық органдарының ; Ақша |
| ... өз ... ... |операцияларың белсенді бақылау. |
| |сақтау ... және ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... | |
| ... ... | |
|4 ... ... ... ... ... |
| ... құралы ретінде, қолма-қол |Ақша-Несие операцияларын реттейтін|
| |ақшаның айналымын ... ... ... және |
| ... ... |оны ... |
|5 ... ... және ... ... ... қолма-қол |
| |ақшасыз айналымдардың салыстырмалы|ақшасыз айналымдардың ... ... |
| ... ... ... ақшасыз |
| | ... ... ... |
|6 ... ... бір ... жүйесінің Ұлттық банктің |
| |орталықтан директивалық басқару. |аппараты арқылы, |
| | ... ... ету. |
|7 ... шаруашылық айналымға, тек |Ақшаны шаруашылық айналымға |
| |экономикалық дамудың мемле-кеттік ... ... ... ... ... ... |тұжырымдамаларына байланысты |
| |байланыстырып шығару ... |
|8 ... ... ... |Ақша белгілерін банк жүйесінің |
| ... ... ... ... ... ету, ... ... үйлестіру. Тауар |металдар, тауар — материал-дық |
| |мен ... ... ... бағалы қағаздар |
| |артықшылығын ... ... |
|9 ... ... баға ауқымын |Ұлттық ... баға ... және |
| ... оның ... ... ... |онық бағамын, валюта қор-жынының |
| |белгілеу. ... ... ... ... ... уақытша бос ақшасын |Үкімет қаулыларын орындауда ұлттық|
| ... ... ... ... ... ... |
| |монополиясы. | ...... ... ерекше маңызды роль атқарады. Нарық
ақшасыз, ақша айналымынсыз жұмыс iстемейдi. Ақша ... - бұл ... мен ... ... ... ... ақшаның үздіксіз қозғалысы.
Ол тауарларды сату және де қаржы нарығының қозғалысына қызмет ... ... ... - ол ... ... ... ... тұлғалары мен банктер арасындағы ақша айналыс жүйесі.
Ақша жүйесi – мемлекетте тарихи ... және ... ... ақша ... ... нысаны. Ақша жүйелерi 16-17
ғасырларда ... ... ... ... және ... ... оның кейбiр элементтерi одан бұрын пайда болған. ... ... және ... ... дамуымен ақша жүйесiнде маңызды
өзгерiстер болды.
Ақша жүйесінің типі ақша ... ... ... істейтіндігіне
байланысты: тауар - жалпылама эквивалент ретінде немесе баға ... ... ... ... ... ... келесідей ақша
жүйелерінің типтерін атайды:
металл айналымына негізделген ақша жүйесі. Онда ақша тауары ... ... және ... ... ... ... ал кредиттік
ақшалар металлға айырбасталады;
кредиттік және қағаз ақшалар айналымы. Онда нағыз ақшалар айналымнан
алынып тасталған.
Металл айналымында ... ... ... ... ... және ақша ... ... байланысты биметаллизм және
монометаллизм деп бөледі.
Биметаллизм - мемлекет жалпы эквивалент ретінде екі ... ... ... ... екі ... да ... ... дайындауды және
олардың еркін айналымын ... ақша ... ... ... үш түрі ... ... валюталар жүйесі. Ол жүйеде алтын және күміс монеталар
арасындағы арақатынастық рынокта стихиялы түрде анықталады.
2. Қос ... ... Ол ... ... ... ... мемлекетпен металлға деген ұсынысқа байланысты,
мемлекеттегі және әлемдегі экономикалық және ... ... ... ... валюта жүйесі. Мұндай жүйеде алтын және ... ... ... құралдары болып табылған, бірақ бірдей негізде ... ... ... ... ... сияқты еркін емес, жабық тәртіпте
жүргізілді. Бұл шын мәнінде қос валюта жүйесі, бірақ күміске байланысты
ақсақтап ... яғни ... ... ... ... айналымда болды.
Биметаллизм 16-17 ғасырларда, Батыс Европаның ... ... ... кеңінен тарады. Англияда биметаллизм 14 ғасырдың ... ... ... болды. Бірақ, екі металлды ақша ретінде пайдалануда көптеген
қиыншылықтар кездесіп отырды. Биметаллистік ақша жүйесі ... ... жүйе ... Ол ... ... шаруашылық қажеттіліктеріне
сәйкес келмеді. Бағаның жалпылама өлшемі ретінде тек бір ғана ... ... ... ... ... тұрақты ақшаларды, бірыңғай жалпылама
эквивалентті талап ... ... ... өз орнын монометаллизмге
берді.
Монометаллизм - бір ақша ... ... ... ... ... және бір ... ... осы металлға ауыстырылатын басқа да баға
белгілері (банкноталар, қазыналық билеттер, ұсақтаушы монеталар) ... ... ... ... - ... жылдары, Индияда -1852-1893
жылдары, Голландияда - ... ... ... Ресейде, олай болса
Қазқақстан да, ... ... сол ... II ... ... ... ... "акче" сөзі, қазақша "ақша", яғни "ақ" сөзінен күміс
монетаның түсіне қарап шыққан.
Алтын монометаллизмі Ұлыбританияда 18 ... ... ... ... ... үшінші бөлігінде барлық мемлекеттер дерлік ... ... ... ... ... үш түрі ... алтынның металдық стандарты (1821 жылдан ... д.ж ... Ол ... монеталардың айналысымен және қағаз және несие ақшаларды
алтынға еркін айырбасталуымен еркін сипатталады.
- алтын - ... ... ... және Франция бірінші д.ж. соғыс
жылдары) Ол құн белгілерін алтынға айырбастауды қарастырды, егер ... ... ... бағасына сәйкес болса (мысалы, егер
сурет бағасы ... 1 кг ... ... ... ... ол ... ... девиздік стандарт (ХХғ.20-30ж) Ол алтынға ұсақталатын
банкноттардың ... ... ... ... ж.ж. ... ... банкноттардың алтынға еркін
айырбасы тоқтатылды, яғни монометализм дәуірі ... ... ... ... ары ... ... ақша қызметтерін
(банкнот, вексель, чектер) атқарушы тұлғалардан несиелік ... ... ... ... ... ... көмекші сипатқа ие. Қағаз ақшалардың ... ұзақ ... ... ... ... ... сондықтан да олармен қатар
несиелік ақшалар жүйесі жүреді.
Несие ақшалар - бұл несие ... ... ... ... ... белгісі. Несие ақшалар несие беруші мен несие ... ... ... қозғалысын көрсетеді және "төлем құралы формасы ретінде
өмір сүрудің меншікті формасын алады". Несие ақшалардың ... ... ... чек, ... ... ... - бұл мерзімі жеткен соң вексель иесіне (вексель ұстаушыға)
вексельде көрсетілген соманы қарыз ... ... ... ... ету құқын беретін жазбаша түрдегі қарыз міндеттемесі.
Вексель айналымның қасиетке ие болғандықтан, яғни қолма-қол ... ... ... бейім болғандықтан да, ол сауда ақшасы деген атауды
иеленді.
Вексель несиеге сату негізінде, яғни коммерциялық ... ... ... ... ... несиелеу дегеніміз -кәсіпорындардың
бір-бірін банктерді ... өтуі ... ... болып табылады.
Несиелеу төлеу мерзімін ұзартып, тауарларды ... беру ... ... қолдану ақша айналысының шығындарын үнемдеуге мүмкіндік
береді. Бірақ қолма-қол ақшаны ... ... ... ... вексельдің пайда болуына ықпал ететін коммерциялық несие, тек тауар
айналымының бір бөлігін, әсіресе көтерме сауданы ғана қамтиды;
- ... ... ... өзара есепке алу бойынша сальдо
қолма-қол ақшамен төленеді;
- борыштық міндеттеме ретіндегі вексельдер тек ... ... ... ... ғана шектеулі айналыс сферасына ие болады;
- вексельдер ... ... ... ... ... ... ақшалардың бір түрі болып банкнота саналады. Ол XVII ... ... ... құймасының немесе алтын монета иесі бұл қазынаны банкте
сақтай алды. Құрамын анықтағаннан кейін және оны ... соң банк ... ... ... қолхат берді. Бұл "банктік хат" банкнота
(банкирге арналған нота) деп атады және ол пайдалануға өте ... ... Ол ... ... болды себебі кез келген уақытта сақталып жатқан
металға айырбасталды.
Банкнота өзінің мәні ... - бұл ... ... ... ... ... классикалық банкнота екі жақты ... ... ... және алтындық (банктің алтын қоры). Алтынмен
қамтамасыз етілмеген бөлігі фидуциарлы деп ... ... ... ... ... ... ... және эмиссиялары
тәртібінде жүзеге асады. Банкноталарды тауар айналысын несиелеу тәртібімен
вексельдер негізінде шығару ... ... кері ... ... ... ... ... жеткен соң банкноталар орталық банкке
қайтарылып отырылады.
Чек - бұл шот ... чек ... ... чекте көрсетілген ақша
сомасын қолма-қол төлеу және аудару туралы банкке берген жазбаша бұйырығы.
Клиент есеп ... чек ... алу үшін ... өтініш және
тапсырма береді. Төлем тапсырмасы негізінде банк есеп айырысу шотынан ақша
қаражаттарын есептеп шығарады және ... ... ... ... ... сомасына чек жазып беру арқылы есептеседі, бірақ депонирлеген
сома шегінде ғана. Жабдықтаушы-кәсіпорын осы ... өз ... ... ... ... сома өзінің есеп айырысу шотына бірден жазылады.
Содан соң осы чек төлеушінің банкіне ... онда жеке ... ... сома ... Сөйтіп чек - несие ақша ретінде қолданады.
Несие карточкалары - ... ... ... ... ... ... ... банктердің оларды өңдеу қиыншылықтарын тудырады. Сондықтан
чектермег қатар пластикалық карточкалар ... ... ... түрлері:
1. Жаңаратын ... ... ... ... ... жабылғаннан
кейін қайтадан жаңартылады.
2. Бір айлық карточкалар. Туристік фирмалармен есеп айырысу ... ... ... ... жабылуы керек.
3. Фирмалық карточкалар. Фирмалар әр ... ... ... ... үшін ... Сыйлықтық немесе алтын несиелік ... Олар тек ... ... бар ... ... ... осы заманғы кезеңіне электронды ақшалар жүйесі сай
келді. Олардың ... ақша ... ... банк есебінен ақша
алу, салымдарды қабылдау, төлемдер, чектік кітапшалар беру және ... ... ... ... ... ... ... болды.
Қазақстанда электронды ақшалар жүйесі қалыптасу ... ... ... шектелген көлемде 1989 ж. Сыртқы экономбанктен
шығарылды. ... ... ... ... ірі ... ... бастады.
Ақша жүйесінің элементтері:
- ақша бірлігі, яғни бірлік ретінде елде қабылданған ақша өлшемі (рубль,
доллар, теңге т.б)
- баға масштабы, яғни ақша ... және оның ... ... ... ... ақшаның сандық, салмақтық мөлшері (мысалы: рубль 100 тиыннан
тұрады және 60-80 жылдары ол 0,987672 г ... ... ... жүйе, яғни ақша және бағалы қағаздарды шығаратын мекеме (
мысалы, орталық банк және ... ақша ... ... яғни ... ... ... құралы болып
табылатын несиелі қағаз ақша және ұсақ монеталар ... ақша ... ... яғни ақша ... реттейтін мемлекеттік
емес мекемелер.
Ақша бiрлiгi - мемлекеттегi барлық ... ... ... ... заңмен анықталған ақша белгiсi. Ақша бiрлiгi негiзiнен,
прапорционалды бөлiктерге бөлiнедi. Мысалы, бiр доллар жүз ... ... фунт ... жүз ... бiр ... жүз ... ... масштабы – бағаны ақша бiрлiгi арқылы көрсету, ақшаның
техникалық сипаттағы функциясы. Металл ... ... ақша ... ... – ақшаның барлық функцияларын орындағанда, ақшаның масштабы ақша
металлының салмағы болды. ... ... баға ... стихиялы түрде
қалыптасады және бағалардың көмегiмен тауарлардың бағамын анықтау үшiн
қызмет етедi.
Ақша белгiлерiнiң ... ... ... ешбiр елде металл айналымы
жүйесi жоқ. Ақша белгiлерiнiң негiзгi түрлерi ретiнде мемлекетте заңды
төлем құралдары ... ... ... ... ... ... ... қағаз ақшалар (қазыналық билеттер) және ұсақтаушы
металл монеталар қарастырылады.
Банкноталар орталық банктермен шығарылады, ал ... ... ... қазынашылығымен немесе арнайы мемлекеттiк органмен,
негiзiнен, бюджет тапшылығын жабу үшiн ... ... ... – заң ... ... және формасы белгiленген металл құймасы.
Ол металлдың бағасы ... тек бiр ... ғана ... келедi.
Эмиссиялық жүйе - алтынға айырбасталмайтын кредиттiк және қағаз ақша
белгiлерiн шығарудың және айналымға ... ... ... ... бар ... кассалық резервiн көбейту қажет болғанда банкноталарды
эмиссиялау жүргiзiледi. Банкноталардың эмиссиялануы халық шаруашылығына:
мемлекеттiк бюджетке, ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Ақша айналымын ретке келтiру ақша санының экономикалық ... ... ... ... ету мақсатында
мемлекеттiк әсер ету шараларының комплексiн бiлдiредi.
1.2. Басқа елдердің ақша жүйесінің ерекшелігі (АҚШ, Ресей)
Ресейдiң ақша ... ... ... ... ... ... заңға сейкес қызмет етедi (12 сәуiр 1995 ж.)
Ресейдiң ... ақша ... - ... ... ... ақша бiрлiктерiн
енгiзу заң бойынша тыйым салынады. Рубль мен ... және ... да ... қатынассы заңмен бекiтiлмеген.
Нақты ақша эмиссиясының ерекше құқығына, олардың айналымын және алып
тастауын ұйымдастыруға Ресей ... ие ... ... Ол елде ... ... ... ... ақша айналымының жай-күйiне жауап
бередi.
Ресей ақша бiрлiгi – рубль заң бойынша ақшалай металмен ... ... ... ... жоқ. ... ... баға
масштабын мемлекет бекiтедi.
Ресей банкiне бекiтiлген ақша айналымын реттеу банк ... ... ... және ... ... ... ... бағыттарына
сәйкес жүзеге асады. Ақша эмиссиясының ... ... ... ... ақша ... ... ... ұстап тұруға жауапты. Кағаз
ақша-несие айналымы кезiнде нақты ... ... бар ... қашан метал негiзiнен бағаның белгiсi алшақтағанда, Орталық
Банк осы ақшаның эмиссиясын ұстап тұратын белгiлi шектеулердi құру ... ... ... ... ... ... құралы ретiнде
пайдалана отырып келесi құралдарды ... ... ... ... ... ... қорларының нормалары
➢ Ашық нарықтағы операциялар
➢ Несие және тағы басқа мекемелер үшән экономикалық нормативтер
регламентациялау
Соңғы жылдары ... ... ... ... Өкiметi мен Банктiң
бiрiккен қызметi инфляция деңгейiн төмендету және ... ... ... ... ... ала отырып реттеу.
АҚШ экономикасына шетел экономикасы елеулi әсер етедi, ал ... ... ... экономикасына да едәуiр ықпал тигiзетiнi
белгiлi. 1973 жылы бастап АҚШ ... ... ... бастады. 1980
жылдардың бас кезiнде доллардың айырбас курсы елеулi ... ... ... ... дейiн шұғыл құнсызданды, ал 1985 жылдан бастап доллар
көтерiле бастады.АҚШ-та бюджет жұмыспен толық қамтамасыз етудiң ... ... ... ... ... ақша ... ... Республикасының эмиссия жүйесi
Қазақстанда ақша белгісі теңге. 1991 жылы тамыз айында Рессей, Украин,
Белорус мемлекеттері өзара келісімдеріне ... ... ... Одағы ыдырай бастады. Қазақстан тәуелсіз мемлекет ретінде егемендігін
жариялады. ... ... ... ... ... берді. Өтпелі
экономиканың ауыр кезеңінде 1992 жылы Ресей өз қаржы саясатына байланысты
жаңа ақша ... ... ... экономикалық жағдайын қиындата
түсті. Себебі, ақша айналымында Кеңес ақшасының көлемі шегінен тыс ... Осы ... ... ... өз ... ... ... қараша айында енгізуге мәжбүр болды.
Қазақстан жерінің тарихына көз салатын болсақ, ... ... ... ... ... бұрын, ірі орталық сауда орындары бар болғаны
белгілі. Әрине, ақша қызметін атқаратын құнды заттар мен ... ... ... ... Сол ғасырлардың өзінде монета
теңгелер жасалды, алтын теңге (алтыннан жасалған), ... ... ... ... ... ... ролін атқарған. Сауда-саттық ... ... ... ... ... білген.
Қазақстан Республикасының тәуелсiз мемлекетi ретiндегi ұлттық ... ... 12 ... 1993 ... Қазақстан Республикасының
Президентiнiң “Қазақстан Республикасының ұлттық ... ... ... ... ... ... ... кезде ақша жүйесiн ұйымдастыруға байланысты мәселелер Ұлттық
Банк ... және ... және ... қызмет туралы Қазақстан
Республикасының Заңдарымен реттеледi.
Мемлекетiмiзде ақша бiрлiгi теңге болып табылады. Оның iшкi ... ол 100 ... ... ... ... ... ... төлем
құралы болып табылады. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi шығарған
банкноталар мен монеталар ... ... ... ... Тек ... Банк қана оларды жарамсыз деп таниды. Ал ақша бiрлiгiнiң
басқа ақша бiрлiгiне ауыстырылуы Қазақстан ... ... Ол ... ақша жүйесiнiң қалыптасуының және жұмыс
жасауының тәртiбiн, мерзiмдерiн, шарттарын анықтайды.[1]
Айналымдағы ақша белгiлерi - банкноталармен монеталар. ... ... ... ... Айналымдағы ұлттық валюталар Ұлттық Банктiң
активтерiмен қамтамасыз етiлуi керек. Олардың белгiлi бiр ... ... ... Оны ... Банк ҚР ... ... негiзiнде белгiлейдi. Сосын ол мәлiметтер баспасөз құралдарында
жариялануға тиiстi.
Алғашқы кезде, ұлттық валюта енгiзiлгенде ... ... ... Сосын айналымдағы әрекет ету мерзiмi ұзағырақ монеталар ... ... бетi ... ... бетi реверс, жаны гурт деп аталады.
Монеталар латуннан жасалынған. Ал ... ... ... ... ... ... үлкенiрек банкноталар –
200,500,1000,2000,5000 теңгелiк банкноталар енгiзiлдi. Соңғы ... ... ... ... түрiнде шығарылып жатыр , себебi,
олардың айналымда жүру, ... ету ... ... ... ... - 50 жыл. ... ақшалардың жұмыс жасау мерзiмi – 1 жылдан аспайды.
Оларды ... ... ... көп кетедi, сондықтан металл монеталар
түрiндегi ақшалар дайындалуда.
Қазақстан Республикасындағы белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... шығарылады. Бiрақ, олар айналымда
жүрмейдi, себебi олардың бағасы, ... ... ... ... бағадан әлдеқайда көп, Олар тек сувенир ретiнде ... ... ақша ... ... ... тән:
1. Мемлекеттiң ақша жүйесi ақша тауары болып табылатын ... ... ... ҚР ... ... Эмиссиялық орталық банк болғандықтан қағаз ақшалардың құрылысы тек
банкноталардан тұрады.
4. ... ... ... ... ... ... олар жәй
ғана қағаз. Тек мемлекеттiң ... ... ... ... ... ... баға ... жоқ;
6. Қазақстандық теңге республика территориясында жалғыз төлем құралы
болып табылады.[2]
7. Өзiнiң ... ... ... ... ... айналатынға, жартылай
айналымға түсетiнге жатады,
8. Мемлекет территориясында iшкi және сыртқы ... ... ... тастармен мәмiлелер жасауда белгiлi бiр
шектеулер бар;
9. Валютаның ресми курсы белгiленбейдi. Валюта ... ... ... ұсынысқа байланысты анықталады. Ұлттық Банк анықтаған
курс кедендiк ... және ... ... ... ... ... сатып алуда бағдар ретiнде
болады.[3]
10. Ақша айналымының тәртiбi мемлекетпен ... ... ... ... бар ақшамен есеп айырысуда.
1929-1933 жж. Дүниежүзiлiк экономикалық дағдарыстың нәтижесiнде алтын
монометаллизмнiң ... ... ... ... ... ... жүйесi бекiтiлдi. Банкнотаның алтынмен қамтамасыз
етiлуi және оны ... ... ... ... ... ... 1972 ж. ... орталық банктерi үшiн АҚШ долларын
алтынға айырбастау да тоқтатылды. Ақша ... ... ... негiзi
мемлекеттiң бағалы қағаздары болды.
Алтын айнылысынан айырбасталмайтын несиелiк ақшалар жүйесi, ақша
бiрлiгi ... ... ... қарай айырбасталды. Несиелiк
ақшалардың номиналдық құны оның нақты құнынан бiршама асып ... ... ... ашық ... ... ... ... пайыз мөлшерлемесi, ақша-несиенiң басқа да әдiстерi арқылы, қаржы
және валюта саясатының көмегiмен ... ... ... ... өту ақша ... ... яғни ақша айналымының объективтiк қажеттiлiгiнен артық
айналысқа ақша шығаруды шектеу қағидаларының бұзылуына әкелiп ... ... ... ... ақша қолданылды және әрi қарай
қолданылады. Жаңа ақша несиелiк ... ... ... банктерден
шығарылып, айналымға түседi. Сондықтан да, ақша эмиссиясының несиелiк
мiнездемесi ... ... бiрi ... ... Эмиссия –
айналымдағы ақша массасын көбейтуге әкелiп соқтыратын жалпы айналымға жаңа
ақша ... ... – бұл ... банкноталардың, монеталардың, бағалы
қағаздардың шығарылуы.
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi елдiң эмиссиялық орталығы. Оның
басты мақсаты пайды табу ... ... ... ... ... және ... ... басқару болып табылады. Ұлттық банк ... ... ... ... ... жалпы мемлекеттiк тұрақтандыру
саясатын, тауар-ақша тепе-теңдiк саясатын жүргiзедi.
Ұлттық Банк ... ... ... ... ... ... "Қазақстан Республикасы аумағында банкноталар мен монеталарды
айналысқа ... ... ... ... табылады", яғни Ұлттық Банк – заңды
төлем құралын, яғни банкноталарды шығаруға ... құқы бар ... ... ... банк ... мен монеталардың қажеттi
мөлшерiн анықтайды, олардың жасалуын қамтамасыз ... ... жою ... ... инкассациялау тәртiбiн орнатады.
Қазақстан Республикасында ақша банкноталарын өндiру және коммерциялық
банктерге инкассациялауға лицензия беру ... өз ... ... ... ... жағдайы 1996 жылға ... ... ... ... ... ... корреспонденттiк шоттағы
қаражаттырының қалдығы шегiнде қолма-қол ақша түрiнде қолдау алады, сонымен
қатар, операциялық кассадағы қолма-қол ақша қалдығына шек қойылмайды.
Қазақстандағы ... көп ... ... ... бiрi – ... ... ... нақты ақшасыз есеп
айырысулардың бiртiндеп қолма-қол есеп айырысуларға ауысуығ бұны ... ... деп ... ... 1995 жылы ... ... ... бұл кассалық түсiмдердiң
кассалық шығындардан ... ... ... ... ... ... банк ... берiлуi қысқарды.
Депозиттiк банктердiң эмисссиясы депозиттiк қарыздық операциялардың
процесiнде iске асады. Банкiдегi депозиттер сомасы несие ... құру ... ... ... Банк ... чек ... немесе қарыз беру
арқылы жұмылдырған кезде несие ақшалар құрылады. Бұл операциялардың ... 100 ақша ... ... үшiн ... резерв 15 ақша
бiрлiгiн құрайды, қалған 85 ақша ... ... ... ... берiлуi
мүмкiн. Сонда айналымдағы ақша массасы: 100+85=185 ақша бiрлiгi ... ... ... 85 ақша ... ... жаңа ақшаның құрылуын бiлдiрiредi. Осы
жолмен құрылған ақшалар өз ... ... ақша ... ... ... ... депозиттердiң пайда болуына әкеледi. Яғни ... ... орын ... ... ... реттеу Ұлттық банкiнiң ақша базасы
сияқты, ақша агрегатын және ақша ... ... ... жүредi.
Ақша базасы – бұл Ұлттық банк шығаратын ... Оған ... ... мiндеттi және артық резервтер жатады. Мiндеттi резервтер
– бекiтiлген нормативтерге сәйкес Ұлттық банкiдегi ... ... ... ... ... ... ... депозиттерiнiң бөлiгi
(бұл Ұлттық банкiнiң келiсiмi ... тек қана ... ... банктермен
қолданылатын резервтердiң баламалы әдiсi деп аталады).
Артық резервтер дегенiмiз банктердiң Ұлттық банкiндегi корреспонденттiк
шоттардағы ... ... ... ... ... мөлшерi
банктердiң корреспонденттiк шоттардағы қаражаттарының болуына ... ... банк ақша ... мөлшерiн екiншi деңгейдегi
банктердiң Ұлттық банкiдегi ... ... ... яғни ... ... реттеу арқылы реттейдi.
Ол ақша-несие саясатының ... ... iске ... ... ақша ... ... ... көрсететiн және ақша массасының,
ақша базасына қатынасы арқылы ... ақша ... әсер ... ... ... мiндеттi резервтеу нормасына байлынысты,
өйткенi мiндеттi резервтер банктер мен несие ресурстарының көзi болып
пайдаланбайды, сонымен ... ... ... ... үлес салмағына
байлынысты болады.
Бұл – айналымдағы ... ... ... тыс ... мультипликацияланбауына байланысты. Ақша мультипликациясының
интенсивтiлiгi олардың экономикадағы айналу жылдамдығына әсер ... ... ... ... ақша айналысының жылдамдығы Ұлттық банк арқылы тiкелей
реттелмейдi, бiрақ оның мөлшерi инфляция деңгейiне әсер ... және ... ... үшiн ... мәнi бар. ... ақшалардың айналыс
жылдамдығының азаюы ұзақ ... ... және ұзақ ... ... ... өсуiн көрсетедi, бұл тек ... ... ... және ... ... деген сенiм болғанда ғана
мүмкiн. ... ақша ... ... ... ... валютаға деген
сенiмнiң көрсеткiшi болып, ақша ... ... ақша ... ұзақ ... ... ... үлес ... шаруашылық
субъектерiнiң ұлттық валютасын сенiмдi активтерге аударуменен бiрге жүредi.
1991 жылы Кеңес Одағы ыдырағаннан кейiн ... ... ... ... ... аумағында" қала бердi. 1992 ж. айналысқа 200,
500, 1000 ... ... ... ... ... ретiнде жұмысын
тоқтатқан КСРО Мемлекеттiк банкi атап көрсетiлдi. 1992 ж. маусым ... рет ... 5000 ... ... 10 000 және 50 000 ... ж. 12 ... ... ... ... ... Республикасына Ұлттық валютаны енгiзу туралы" Жарғыға қол қойды.
Осы жарғымен 15 ... ... 8-ден ... ... валюта тенге енгiзiлдi.
Теңгенi айналысқа енгiзгеннен кейiн пайыздық саясатың негiзгi мақсаты –
теңгенi несиеге деген сұранысын азайтатын, ал оның артынан ақша ... ... ... ... ... төмендетудi қамтамасыз
ететiн деңгейге дейiн көтеру. ... ... ... дәлiрек
айтқанда, пайыздар үшiн төлемдер шығындарды құрайтындардың бiрi. Яғни жаңа
пайыздық болашақта емес, қысқа уақыт аралығында беруi ... ... ... ... ... ақша жүйесi қоғамдық
ұдайы өндiрiс процесiндегi сәйкессiздiктерге жауап қайырады. Кез келген
сәйкессiздiктер ақша ... ... ... қайырады, ақырында
ақшаның құнсыздығына, инфляцияға әкеп тiрейдi. Инфляцияның пайда болуының
ақша ... да ... Жаңа ... шектен тыс баса беру,
инфляцияға әкеп соқтырады.
Инфляция – қоғамдық ... ... ... сәйкессiздiктен
туындайтын бағаның өсуi ретiнде анықталады. Ұзақ ... ... ... ақша массасының өсуi iрi масштабқа жеткенде, инфляцияның басты факторы
ақша массасындағы өзгерiс болып табылады.
КСРО халық шаруашылығындағы инфляцияның ... ... ... бойы
мойындамай келген. Инфлция бұл тек капиталимзге тән, ал ... ... ... ... ол ... тиiс емес ... фактiлер
оған себеп болды. Шындығында да, директивтi түрде баға ... ... ... ... ... заттарының бағаларын тұрақты
деңгейде ұстап отыруға мүмкiндiк бердi. ... ... ... ... өзi ғана инфляцияны өлшейтiн құрал болып табалмайды.
Өнiмнiң көтерме бағасы, оларды ... ... ... ... өсiп отырды. Экономиканың әр түрлi секторларындағы табыстарды
мемлекет ... ... бөлу ... ... ... ... ... бағасы тұрақты болып отырды. Сонымен қатар тауарлардың ... ... ... ... орын ... Кейбiр тауарлардың бөлшек
саудада болмағанына қарамай, төменгi бағалары сақталып қалды. ... ... ... ... ... ... ... берерi сөзсiз.
Қазақстандағы және басқа да ТМД елдерiндегi қазiргi ... 30 ... ... өндiрiс құралдары мен тұтыну заттары
өнiдiрiсiнiң дамуындағы аяқ асты орын ... ... ... ... ... ... өнеркәсiптердiң өндiру салалары мен
ауыл шаруашылығының ... ... ... жұмсалымдарының тиiмсiзiдiгi;
баға белгiлеудегi қателiктер және бағаның өзiндiк құннан өте көп мөлшерде
алшақ және бағаның өзiндiк ... өте көп ... ... ... ... ... ... өту мүмкiн еместiгiнiң салдарынан,
бағаның бiрден өсуiне, инфляцияға жол берiлдi.
Айналыстағы ақша массасының өсу ... ... ... ... Осылайша, 1993 жылы ақша массасы 6,3 есе, ал баға 21,7 есе,
1994 жылы ақша массасы мен инфляцияның өсу ... ... ... 845 % ... %; 1995 жылы – 216 % және 160 % ... 1996 жылы ақша ... өсуi
баяулап, инфляцияның бiршама төмендеуiне жол бердi.
Қазақстан тәжiрибесi инфляциямен күресу тек қана фискалды-ақша саясаты
жүзеге асырылатынын күәландырады. ... ... ... ... Бразилияда жоғары инфляция жағдайында өмiр сүре бiлу тәжiрибесi бар.
Бұл облыстағы көптеген экономистердiң ... қай елде ... 30-40 % дан ... ... ... ... ... қол
жеткiзу мүмкiн еместiгiн көрсетедi.
2.2. Ақша жүйесінің нақты және нақты ақшасыз айналымы
Эмиссияның екi түрi бар: ... және ... ... ... ... айналымды функцияның қызметi бөлiнедi: нақты
ақшасыз айналым коммерциялық банктер жүйесiмен шығарылады, ал нақты айналым
... ... ... ... ... шығарылатыны нақты ақшасыз
айналым. Қолма-қол ақша ... ... ... олар ... ... ... жазбаша түрiнде көрсетiлуi керек.
Нақты ақшасыз айналымның негiзгi мақсаты – кәсiпорындардың ... ... ... ... ... ... Коммерциялық
банктер бұл қажеттiлiктi кәсiорындарға несие беру арқылы ... ... ... өзiнiң шектеулi ресурстарына қарап бередi, яғни
депозиттiк счеттарда жұмылдырылған меншiктi капитал мен ... ... Осы ... ... ... айналым қаражатының жай
қажетiлiгiн қанағаттандыруға болады, бiрақ қосымша қажетiлiгiн емес. ... ... өсуi ... ... ... өсуi шаруашылықтың және
халықтың ақшаға деген қосымша қажеттiлiгi үнемi туып отырады. Сондықтан
қосымша қажеттiлiктi ... ... ... ... ... болу ... Нарықтық экономика жағдайындағы елдерде ... ... осы ... ... ... емес болады.
Нақты айналым – айналысқа ... мен ... ... ... ... ... орталықсыздандырылған. Коммерциялық
банктердiң қолма-қол ақша қажеттiлiктерi осы банкiтер қызмет көрсететiн
заңды және жеке тұлғалардың ... ... Ол ... ... ... да қажеттiлiктерi қанағаттандыру үшiн, бұл ақшаларды
үнемi Басты банктен тасымалдау ... емес және көп ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi реттейдi және
региондық есеп-кассалық аппаратар қызмет көрсетедi. Олар ... ... ... ... ... ... үшiн ... резервтiк фондтар мен айналым кассалары ашылады. Резервтiк
фондтарда айнылымға түсетiн ақша бiрлiгiнiң қоры ... Осы ... ... ... байланысты осы ақшалар айналымға
бөлiнедi. Осы ақша бiрлiгi – ... ақша деп ... ... ... ... ... Есеп-кассалық аппараттар коммерциялық
банктерге айналымға ақшаны ... ... бос ... ... ... ... ... Банктiң қалалық, региондық, мемлекеттiк
басқарулардың қарамағында болады.
Қорытынды
Қорыта айтқанда, ақша өндіргіш күштер мен тауар ... ... ... ... ... ... бізге белгілі, яғни ақша-
бұл барлық тауарлардың құнын өлшемейтін, жалпыға балама айрықша тауар болып
табылады. Ақша бұл тауар ... ... және оның ... ... ... ... жалпыға бірдей балама ролін – аштым атқаратынын
көруге ... ... ... ... ... ақша ол - өндіріс және
бөлу процессіндегі адамдар арасындағы қатынасты белгілейтін, тарихи ... келе ... ... ... ... ... экономикасы, соның ішінде несие – ақша және қаржы
шаруашылығы: ақша несие жүйесін реформалау; қатаң инфляция ... ...... ... жаңа ақша-несие қатынастары; жоғары дәрежеде
монополияланған мемлекеттік банктік құрылымдардың әкімшілік - ... ...... ... ... ... қол ... жеке және ұжымдық меншікке енгізілген тәрізді бірқатар маңызды
өзгерістерді жүзеге асыруда.
Ақша - ол жалпы эквивалент ретiнде ... ... ... ... бағасы анықталатын универсалды тауар болып табылады.
Қазақстан Республикасының ақша бiрлiгi теңге бүгiнгi таңда тұрақтанып
келе жатыр. Ол ең алдымен ... ... ... оның ... ... ... ақша – кредит саясатын жүзеге асырушы
Ұлттық Банк өз ... ... ... құралдарды қолдана отырып, мүмкiн
деген шараларды жүзеге асыруда. Орталық ... ... ... дайындап, қалыптастырып, жүзеге асыруы барысында ... мен ... ... :
1. ... Банктiң операциялары бойынша проценттiк ставкiлерiн;
2. Ұлттық ... ... ... ... ... ... ашық ... операцияларын;
4. қайта қаржыландыру ставкiсiн;
5. валюталық реттеудi атауға болады.
Ұлттық Банк қазiргi уақытта қайта қаржыландыру ставкiсiн 8,5 процент
ретiнде белгiлеген. ... ... ... – ол ... ... екiншi
деңгейдегi банктерге кредит берген ... ... ... болып
табылады. Екiншi деңгейдегi банктер одан төмен ставкiмен ... ... бере ... Ол ТМД ... ... ең төменгi ставкi
болып табылады. Бұдан бiз ... ... ... тұрақтанып келе
жатырғанын, халықтың банктерге деген сенiмдерiнiң артқанын, Ұлттық Банктiң
қызметiнiң тиiмдi бола бастағанын ... Банк ақша ... ... ... ... валютаның iшкi және
сыртқы тұрақтылығын қамтамасыз етуi керек. ... ... ол ... осы ... тұрған басты мақсатты жүзеге асыру негiзiнде атқарады.
Әрине, Ұлттық банк екiншi деңгейдегi банктердiң iшкi қызметiне тiкелей
араласа алмайды. Ол ... атап ... ... ... ... ... ... (қайта қаржыландыру ставкiсiн белгiлеу, Ұлттық Банкте резервте
сақталатын ... ... ... ... ... ақша – ... саясатының келесi жылдағы негiзгi бағыттарын
анықтағаннан кейiн, Ұлттық Банк оны ҚР Президентiне бекiтуге ұсынады.
Пайдаланған ... ... ... ... ... ... ... туралы 30 наурыз 1995 жылғы
Қазақстан Рспубликасының Заңы.
2. Қазақстан Республикасындағы вексельдiк ... ... 28 ... ... ... ... Заңы.
3. Ақша аударудағы банкаралық жүйедегi ақша аудару Ережелерi. 21 қараша
1998 жылы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Несие, Банктер”, Г.С.Сейтқасымов, Алматы 1996г.
2. “Ақша, Несие, Банктер”, 2003-07.
3. “Ақша, Несие, Банктер”, 2002-11.
4. Жуков Е.Ф. Деньги, кредит, ... ... ... 2000
5. Найманбаев С.М. Қазақстан Республикасының ... ... ... 1998 ... ... Г.С. Деньги, кредит, банки. Алматы, Экономика, 1996.
7. ... В.К. ... ... ... и ... Москва,
Проспект.2000.
-----------------------
[1] Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi туралы 30 наурыз 1995 жылға
Заңы.
[2] Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... 1994 ... ... А.И. ... право РК. Общая часть. Алматы, 2001 , ТОО
Баспа. 165-166 беттер.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша жүйесі және оның негізгі элементтері22 бет
Ақша жүйесі және оның негізгі элементтері жайлы30 бет
Ақша жүйесі және оның негізгі элементтері. Ақша табиғатының ерекшеліктері және теңгенің қазіргі жағдайы27 бет
Ақша жүйесі,оның элементтері және түрлері25 бет
Ақша жүйесі: түсінігі және элементтері26 бет
Ақша жүйесінің элементтері мен ақша айналысы29 бет
Ақша саясаты31 бет
Ақшаның мәні, экономикалық мазмұны мен қызметтері42 бет
Баға белгілеу және қаржы айналымы9 бет
Қазақстан Республикасындағы ақша жүйесінің ерекшеліктері мен дамуы29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь