Кәсіпорындағы қаржылық менеджмент

Кіріспе

1 ТАРАУ. ҚӘЗІРГІ НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫНЫҢ МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫ.
1.1 Кәсіпорындағы қаржы ресурстарын басқару жүйесінің қызмет ету процесі және құрылымы.
1.2 Нарықтық экономика жағдайындағы қаржы менеджменттің мәні, мақсаты және міндеттері.
1.3 Қаржы рыноктар . кәсіпорын қазметінің негізі ретінде.

2 ТАРАУ. ҚАРЖЫЛЫҚ МЕНЕДЖЕРДІҢ ҚЫЗМЕТІНІҢ МӘНІ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.
2.1 Қаржылық менеджердің біліктілік сипаты және оның функциялары.
2.2 Қазақстан кәсіпорындарындағы қаржылық менеджмент.

3.TАРАУ. ШАРУАШЫЛЫҚ Ж‡РГІЗУШІ СУБЪЕКТІНІҢ ҚАРЖЫ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ ӘДІСТЕМЕСІ
3.1 Қаржыларды талдау әдістемесі
3.2 Коэффициентер жүйесі негізінде «АТВ және ДОМ» компанияларының жағдайын қаржылық талдау

Қорытынды

Әдебиеттер тізімі
Қазақстанда нарықтық экономика барған сайын үлкен қарқын алуда. Онымен бірге шаруашылық процесті реттеудің негізгі маханизімі ретінде бәсекелестік те күш алуда. Бәсеке қабілеттелік кәсіпорынға, акционерлік қоғамға, кез-келген шаруашылық субъектісіне капиталдың қозғалысын дұрыс басқарумен ондағы қаржы ресурстарының басқарылуының қамтамасыз етеді.
Қазақстан Республикасының аумағында кәсіпорындардың келесі түрдері құрылып жұмыс істеуі мүмкін:
• Адамдардың бірігуі ретінде серіктестік, олардың қызметіне құрылтайшылар тікелей қатысуы міндетті;
• Капиталды біріктіру ретіндегі қоғам;
• Қарапайым азаматтардң өндіріске қатысу нысанындағы өндірістік коперативтердің нысаны;
• Мемлекеттік кәсіпорындар.
Шарушылық қоғам үш түрде болуы мүмкін:
1 Акционерлік қоғам
2 Жаупкершілігі шектеулі шаруашылық қоғам
3 Қосымша жауапкершілігі шектеулі шарушылық қоғам
Меншік нысанының әр-түрлілігі Қазақстандағы қаржы рыногының пайда болуы рынок қатысушыларының арасындағы қаржылық қатынастардың пайда болуын көздейді.
Қаржылық қатынастар келесі негіздерден пайда болады:
• Ұйымдармен кәсіпорындар арасында жиынтық табысты қалыптастыру мен бөлу процесінде, жеткізілімді төлеу кезінде, дайын өнімді сату кезінде;
• кәсіпорынның акцияларын шығару мен тарату кезінде;
• Валюталық қорды пайдалану кезінде кәсіпорындармен және шетелдік әріптестер арасында.
Қаржылық менеджмент немесе қаржылық ресурстарды және қатынастарды басқару шаруашылық субъектінің бәсекелестік қабілетінің көтерілуі мақсатында қаржы саласында нарықтық механизмді реттеудің нысандары мен тәсілдерін, қағидаларын, әдістерін қамтиды.
Шағын бизнесте қаржыларды басқару үшін бухгалтермен экономистің біліктілігі жетіп жатыр, өйткені қаржылық операциялар негізі ақша айналымы болып табылған жай қолма-қолсыз есептесудің шегінен шықпайды. Ірі бизнестегі көрініс тіптен басқаша. Ірі бизнесте санының сапаға өтуінің заңдылығы жұмыс істейді. Ірі бизнеске ірі капитал қажет және өнімді тұтынушылар қажет. Орташа немесе үлкен бизнестегі қызметінің көлемімен мөлшерін инвестициямен, капиталды көбейтумен байланысты қаржылық операциялар иеленеді.
Ірі бизнестегі қаржыны басқару үшін қаржылық бизнес саласында арнайы дайындықтағы мамандар қажет. Қаржылық менеджерлер (қаржылық директорлар). Қаржылық теориясын біле тұра менеджмент негіздері, қаржылық менеджер тәжірибе жинақтай отыра бизнестің негізгі тұлғасы болады. Қазақстанда елдің әлемдік дамудың жалпы экономикалық процестеріне тартылуымен қамтылған терең экономикалық өзгерістер болды. Экономиканы басқарудың бұрыңғы механизмін түбегейлі қайта құруы жүріп жатыр.
1. Анташов В.А. Уварова Г. В. Экономический советник менеджера. Уч.-пр. пособие: М., 1996. Бригхэм Ю. Ф
2. Анализ финансов предприятия в условиях рынка. – М., 1997.
3. Баймухамбетова С. С. Финансовый менеджмент. – А.: Казак университетi, 1998.
4. Бернстайн Л.А. Анализ финансовой отчетности: теория, практика и интерпретация. – М., 1996.
5. Бригхэм Ю. Ф. Энциклопедия финансового менеджмента. – М., 1998.
6. Бригхэм Ю. Ф., Гапсиски Л. Финансовый менеджмент. Полный курс: В 2-х томах. –С-П., 1997.
7. Ван Хорн Дж. К. Основы управления финансами. – М.: Финансы и статистика, 1996.
8. Друри К. Введение в производственный и управленческий учет. – М, 1997.
9. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ финансовой отчетности: Учебное пособие. – А.,1998.
10. Как понимать и использовать финансовую отчетность / [Пер. с англ. Н. Павлов, науч. ред. Г . Микерин]. – М. 1996.
11. Карлин Т.Р. Маклин III Альберт Б. Анализ финансовых отчетов (на основе GAAP). – М., 1998.
12. Ковалев А. И., Привалов В. П. Анализ финансового состояния предприятия. – М, 1997.
13. Коллас Б. Управление финансовой деятельностью предприятия. – М., 1997.
14. Маршалл. Дж. Ф., Викул К. Бансал. Финансовая инженерия.
15. Негашев Е. В. Методические рекомендации по составлению финансовой отчетности. – А., 1998.
16. Нурсеитов Н. А., Нурсеитов А. А. Финансовый менеджмент. – А, 1996.
17. Павлова Л. Н. Финансы предприятий. – М, 1998.
18. Павлова Л. Н. Финансовый менеджмент. – М.: “Банки и биржи”, 1995.
19. Радостовец В. К. Организация финансового учета. – А, 1997.
20. Рэй Вандер Вил. Управленческий учет. – М.: “Инфра-М”, 1997.
21. Савицкая Г. В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. – Минск, 1997.
22. Стоянова Е. С. Финансовый менеджмент: теория и практика. – М.: “Перспектива”, 1996.
23. Стоянова Е. С. Практикум по финансовому менеджменту. Учебно-деловые ситуации, задачи и решения. – М.: “Перспектива”, 1997.
24. Уткин Э. А. Финансовый менеджмент. - М., 1998.
25. Учет и анализ в управлении малым бизнесом. Пособие для новых казахстанских собственников. Подготовлено фирмой “DELOITTE & TOUCHE”.- А, 1995.
26. Финансовый менеджмент. Под ред. Палека Г. Б. – М.: “Финансы”, 1997.
27. Шеремет А. Д., Сайфулин Р. С. Финансы предприятий. – М, 1997.
28. Хэлферт Э. Техника финансового анализа. – М.: “ФиС”, 1996.
29. Амортизация как главный источник финансирования. А. Токберген, Ш. Ахметова. // “Аль Пари”: №2 1998 стр. 6-7.
30. // Каржы–Каражат – Финансы Казахстана:№1 1998 стр.85-8.
31. // Каржы–Каражат – Финансы Казахстана: № 5 1998 стр. 75-84.
32. // Каржы–Каражат – Финансы Казахстана: № 6 1998 стр. 74-84.
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
Экономика және Бизнес Факультеті
Экономика және Менеджмент кафедрасы
Бітіру жұмысы
Кәсіпорындағы Қаржылық Менеджмент
Орындаған:
Мырзабаев ... курс ... ... ... Д.Б
э.ғ.к
Бақылаушы:
оқытушы
Заурбеков.М.С
Қорғауға жіберілді:
Каф. менгерушісі
Кубаев.Е.К
э.ғ.д профессор
Алматы 2004
Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті, ... және ... 4 курс ... Мырзабаев Т ”Кәсіпорындағы қаржылық
менеджмент”тақырыбы бойынша бітіру ... ... 3 ... ... 28 формула 6-сурет ,1 кесте және ... ... ... ... ... ... ... нарығы
- Көрсеткіштерінің бастамалы мәндері
- Қазақстан экономикасындағы қаржылық менеджмент .
- Қаржы ресурстарын басқару
Зерттеу объектісі:
- Кәсіпорындағы қаржы ресурстарын басқару жүйесінің қызмет ету ... ... ... экономика жағдайындағы қаржы, менеджментінің мәні мақсаты
және міндеттері.
Қаржылық менеджменттің эволюциясы
- Қаржылық рыноктар – кәсіпорын қызметінің ... ... ... ... ... талдау әдістемесін оқып білу
- Нарықтық экономика жағдайындағы қаржы
- кәсіпорындағы қаржы ресурстыраын басқару жүйесінің мақсаты ... ... ... ... ... КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫНЫҢ МӘНІ МЕН
МАҢЫЗЫ.
1. Кәсіпорындағы қаржы ресурстарын ... ... ... ету ... ... ... экономика жағдайындағы қаржы менеджменттің мәні, мақсаты және
міндеттері.
3. Қаржы рыноктар - кәсіпорын қазметінің негізі ретінде.
2 ТАРАУ. ҚАРЖЫЛЫҚ МЕНЕДЖЕРДІҢ ҚЫЗМЕТІНІҢ МӘНІ ... ... ... ... ... ... және оның функциялары.
2. Қазақстан кәсіпорындарындағы қаржылық менеджмент.
3.TАРАУ. ШАРУАШЫЛЫҚ ... ... ... ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
ӘДІСТЕМЕСІ
1. Қаржыларды талдау әдістемесі
2. ... ... ... «АТВ және ... ... қаржылық талдау
Қорытынды
Әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Қазақстанда нарықтық экономика барған сайын үлкен қарқын алуда. Онымен
бірге шаруашылық процесті реттеудің негізгі маханизімі ретінде бәсекелестік
те күш ... ... ... ... ... қоғамға, кез-
келген шаруашылық субъектісіне капиталдың қозғалысын ... ... ... ... басқарылуының қамтамасыз етеді.
Қазақстан Республикасының аумағында кәсіпорындардың келесі ... ... ... мүмкін:
• Адамдардың бірігуі ретінде серіктестік, олардың ... ... ... ... Капиталды біріктіру ретіндегі қоғам;
• Қарапайым азаматтардң өндіріске қатысу ... ... ... ... кәсіпорындар.
Шарушылық қоғам үш түрде болуы мүмкін:
Акционерлік қоғам
1. Жаупкершілігі шектеулі шаруашылық қоғам
2. Қосымша жауапкершілігі шектеулі шарушылық қоғам
Меншік ... ... ... қаржы рыногының пайда болуы
рынок қатысушыларының арасындағы қаржылық қатынастардың пайда ... ... ... ... ... болады:
• Ұйымдармен кәсіпорындар арасында жиынтық табысты қалыптастыру мен
бөлу процесінде, жеткізілімді төлеу ... ... ... ... ... ... шығару мен тарату кезінде;
• Валюталық қорды пайдалану кезінде кәсіпорындармен және ... ... ... ... қаржылық ресурстарды және қатынастарды
басқару шаруашылық ... ... ... ... қаржы саласында нарықтық механизмді реттеудің нысандары мен
тәсілдерін, қағидаларын, әдістерін ... ... ... ... үшін ... ... жетіп жатыр, өйткені қаржылық операциялар негізі ақша айналымы
болып табылған жай қолма-қолсыз ... ... ... Ірі
бизнестегі көрініс тіптен басқаша. Ірі бизнесте санының ... ... ... ... Ірі ... ірі ... ... және өнімді
тұтынушылар қажет. Орташа немесе үлкен бизнестегі қызметінің көлемімен
мөлшерін ... ... ... ... ... ... бизнестегі қаржыны басқару үшін қаржылық бизнес саласында арнайы
дайындықтағы мамандар қажет. ... ... ... ... ... біле тұра ... ... қаржылық менеджер
тәжірибе жинақтай отыра бизнестің негізгі тұлғасы болады. Қазақстанда елдің
әлемдік дамудың жалпы экономикалық процестеріне ... ... ... ... ... ... басқарудың бұрыңғы механизмін
түбегейлі қайта құруы жүріп жатыр.
Нарықтық ... оның ... ... кезінде мемлекет
реттеумен толықтырылатын әлеуметтік бағыттаға шаруашылықты ... ... ... жүйесінде, сондай-ақ оларды мемлекет
тарапынан реттеу механизмінде де қаржы басты рөл ... Олар ... ... ... ... ... және мемлекттік саясаттың
жүзеге асырылуының маңызды құралы болып ... ... ... менеджердің жұмысының маңыздылығы артып отыр.
Қазақстанның экономикасының көтерлуі, бұған кең ... ... бар ... ... кадрлардың және оларға инвесторлардың,
акционерлердің, несие берушілердің, ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын жақсы
тәжірбиелік мектептің қатысуынсыз мүмкін емес.
Міне, сондықтан да қазіргі таңда біздің республикамызда қаржылық ... ... ... ... көп ... бөлінуде.
Бұл бітіру жұмысы, кәсіпорындағы және қазіргі таңдағы ... ... ... ... қаржылық менеджерге қойылған
талаптарын ерекшеліктерін зерттеуге бағытталған. ... ... ... ... ... ... және ... қаржылық жағдайын талдау әдістемесіне арналған.
1 ТАРАУ . КӘЗІРГІ НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКАДАҒЫ КӘСІПОРЫН ҚАРЖЫСЫНЫҢ МӘНІ ... ... ... ресурстарын басқару жүйесінің қызмет ету
проецесі және құрылымы.
Кез-келген бизнес ... үш ... ... ... оған ... ... ... алдына қойылған мақсаттар мен міндеттерді орындауға
мүмкіндік беретін кәсіпорынның ... ... ... ... ... қажет?
• Қаржыландырудың көздерін қайдан табу қажет және ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігімен қаржылық тұрақтылығыгн
қамтамасыз ететін қаржылық қызметі ағымдағы басқаруды қалай
ұйымдастыру ... ... ... басқарудың жалпы жүйесінің негізгі бірден-бір
жүйесі болып табылатын қаржылық ресурстарды ... ... ... қаржылыж менеджменттің шегінде шешіледі. (1-сурет).
Ø
Шаруашылық субъектісін, сондай-ақ оның кадрлық құрамын басқару жүйесін
ұйымдастырушылық құрылымы, кәсіпорынның ... оның ... ... ... ... құрылған. Ірі компания үшін бухгалтерия мен
қаржылық бөлім кіретін қаржы бойынша ... ... ... ... ... қызметтің бөлінуі тән болып келеді
( Сурет-2)
Сурет-2
Сурет-2
2-суретте көрсетілген схема типтік болып табылмайды, оның
құрамы қандай да бір елде бизнесті, компания түрін, оның ... ... да ... ұйымдастырудың ұлттық ерекшеліктеріне байланысты
өзгеріп отыруы мүмкін/1/.
‡лкен емес ... ... ... ... ... ... атқарады. Қаржылық менеджердің жұмысында басты, ол оның фирманы
басқарудағы жоғары буыны ... ... ... ... оған қаржылық
сипаттағы басқару шешімдерінің қабылдану үшін қажетті ... ... ... ... Фирма басқарудың
ұйымдастырушылық құрылымына байланыссыз қаржылық мәселелерді ... ...... ... компания белгілі бір дәрежеде қаржылық ... бұл ... көп ... ... ... әр ... жағдайда
болуы мүмкін; бағалы қағаздардың эмитенті, инвестор, қарыз ... ... ... ... мүмкін. Осыған байланысты қаржылық рыноктағы операциялар
қаржылық құралдардың ... ... ... Осы ... ... әр
түрлі көз қарастар бар. Сонын ішінде: қаржылық құралдар қаржылық рынокта
саудасы ... ... ... және ұзақ ... инвестициялауды
көздейтін контрактыны білдіреді. Осылайша, қаржылық құралдарға акцияларды,
облигация, фьючерстарды жатқызуға болады.
Қаржылық менеджердің аясында ... мен ... көп ... ... ... бөлуге болады: жалпы экономикалық, болжамды – сараптамалық және
арнайы.
Бірінші топқа несиелеу, саудалық – ... ... ... және
есептесу операцияларының жүйесі, сақтандыру жүйесі, есептесу ... ... ... ... ... амортизациялық
аударымдар өндірісінің жүйесі, салық салу жүйесі жатады. Мұндай тәсілдердің
жалпы логикасы олрадың негізгі параметрлері, орындаудың мүмкіндігі ... ... ... ... ... ... Бірақ оларды қолданудың вариабельдігі жеткілікті
дәрежеде шектеулі болғанымен, жекелеген тәсілдерді пайдаланудың ... ... ... жиі ... ... ... ... салықтық жоспарлау, болжау әдістері,
үлгілеу әдістері жатады. Бұлардың көбісі табиғаты бойынша жасалған.
Осы екі топ ... ... ... ... ... ... жеке ... міндеттілігі бойынша қаржыларды басқарудың
арнайы тәсілдері алады. Олардың көбісі өзінің таралуын енді ... ... ... ... ... ... ... операциялар,
франчайзинг, фьючерстер. Осы тәсілдердің негізінде ... ... ... басқарудың ақпараттық қамтамасыз ету жүйесінің негізі болып
қаржылық сипатты кез ... ... ... ішінде бухгалтерлік есепті,
қаржылық ... ... ... ... ... тауарлық, қорлық және волюталық биржалардың мәліметтерін, өзге
де ... ... ... ... ... ... ету жүйесі дербес болып
табылады және оның негізгі элементі болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... өзара
есептесулер несие карточкалар арқылы есептесулер, клирингтік есептесулер)
жүйелер ЭВМ желісін, персоналды компьютерлерді, қолданбалы бағдарламалардың
қызмет ету ... ... ... емес. Ағымдағы сарапатамалық
есептерді орындау үшін ... ... ... бағдарламалық
қамтамасыз етумен, соның ішінде Excel, Lotus ... ... ... ... кез ... ... ... етуі құқықтық және
нормативтік қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... үкіметтің қаулылары министрлер мен
ведомстволардың бұйрықтары мен нұсқаулары, лицензиялар, жарғылық құжаттар,
нормалар, инструкциялар, ... ... ... ... экономика жағдайындағы қаржы менеджменттің мәні
мақсаты және міндеттері. ... ... ... ... қарағанда қаржылық менеджмент дербес ғылым ретінде
жақында ғана құрылды. Қаржы ... ... ... ... ... ... ... соғысқа дейін жүргізілген: соның ішінде, 1938 жылы ... ... ... ... ... ... ... үлгісін атап
кеткен жөн. Ол фундаменталды көзқарастың негізі болып табылады. Соған
қарамастан, бұл ... ... ... Г. ... ... ... Бұл жұмыстарда қаржылық активтердегі ... ... ... ... ... ... ғылыми инструментари
ұсынған. Ұсынған идеялар математикалық апарат секілді елеулі ... ... ие ... ол ... ... ... қиындатты.
Кейінінен Марковицаның шәкірті Ульям Шарп математикалық ақпартты ... және ... ... ... Оған бір ... үлгі ... ... Шартпен берілген техника жүздеген қаржылық активтер кіретін
ірі ... ... ... ... ... ... өзінің одан ары дамуын бағалы қағаздардың ... ... ... ... ... жасауына
тәуекелмен кірістіліктің үлгісін құруға және ... ... жаңа ... ... ... ... зерттеулерде
алады.
Соның ішінде 60 – жылдарында У. Шарп, Дж. Линтер, Дж. Моссина күшімен
портфельдің ... ... мен ... ... ... (Capital Assets Pricing Model, CAPM) ... ... жасалды. Бұл үлгі қаржылар теориясындағы ана ғұрлым маңызды ғылыми
жетістік ретінде қалып отыр. ... ... ол ... бір ... ... ... ... САРМ үлгісіне ұқсас бірнеше тәсілдер
жасалынды. Соының ішінде бұл ... баға ... ... бағасының қалыптасы теориясы, және белгісіздік ... ... ... ... ... ... баға ... теориясы алды.
(Arbitrage Pricing Theory, APT). APT концепциясы қаржы саласындағы белгілі
маман Стивен Росспен ... ... ... кез келген акцияның
фактілігің кірістілігі екі бөліктен тұрады ... ... ... қалыпты
немесе күтілетін кірістілік және тәуекелділік немесе белгісіздік
кірістілік. ... ... ... ... факторлармен анықталды.
Мысалы, елдегі нарықтық жағдаймен, ішкі ... ... ... ... ... инфляциямен, пайыздық ставкалардың
динамиксымен анықталады.
САРМ басқа екі ... ...... ... ... (Option Pricing Theory OPT) және ... ... теориясы (State Preferens Theory SPT) белгілі бір ... ... ... ... жоқ және ... ... тұр. ... SPT теориясына қатысты оның теориялық сипат ... ... ... ... ... ... ... жағдайын нақты бағалаудың
анықтау қажеттлігін көздейді ОРТ теориясының қалыптасуының Ф. Блэк және М.
Скоулз ... ... ал ... ... Дж. ... байланыстырды.
Қаржылық активтердің және ақпараттың құнының өзара байланысы 50-
жылдардың аяғында ... ... ... ... Ю. ... ... Онда ... рыногының тиімділігінің үш нысанының бөлінуі
қарастырылады. Ол күшті, бәсең, әлсіз болып ... Бұл ... ... ... ... ... ... қарастырмады, тек
оның бекітілуінің эмпирикалық жағын қарастырды.
50-жылдарының екінші жартысында капитал ... ... ... ... ... ... ... жүргізілді.
Бұл зерттеулердің бастамасы 30 – шы жылдары Дж. Ульямс жұмысымен, ... Д. ... ... ... ... қарамастан бұл бөлім
бойынша негізігі үлес Ф. Модильяни және Ф. Миллерге берілгендігі ... ... ... ... ... ... ... ие болатын бір
қатар алғы шарттарға ... Осы ... одан әрі ... ... ... әлсізденуінің мүмкіндіктерін зерттеуге арналған. Сонымен қатар
әр түрлі үлгілерді ... ... ... ... әр ... ... құнын есептеу үшін САРМ зерттелді. /3/
Барлық аталған жаңалықтардың ішінен екі бағыт – портфель теориясымен
капитал құрылымының теориясы ірі ... ... ... мен ... негізін білдіреді. Олар екі маңызды мәселелерге жауап
беруге мүмкіндік береді: ... ... ... алу ... және ... ... салу ... 1958 ж. Модильян мен Миллердің пионерлік
жұмысы басылып шыққаннан кейін ... ... ... ірі мамандар
Т.Е.Коупленд және Дж. Ф. Уенстонмен қазіргі уақытта жаңа қаржы теориясы
ретінде ... ... ... жеке бағыт ретінде бөлінген
бұл жұмыс қарастырылған.
Қаржылардың ... ... ... ... қаржылық
менеджменттің қолданбалы пәні ... Ол ірі ... ... ... ... арналған ғылымы ретінде қалыптасты.
Бұл негізінен қаржылық ресурстардың ... ... ... есептің (компанияның қаржылық жағдайының анализі, дебиторлық
борышты басқару мен анализ) сараптамалық ... ... ... ... ... ... ... теориясының бір қатар апараты
арқылы жүзеге асады. Осы жаңа пән ... ... ... 60-
жылдардың басында ағылшын тілді елдерде қалыптасты. Оны оқу құрал ... ... ... ... ... қаржылық менеджмент туралы дербес ғылыми
бағыты ретінде және тәжірибелік қызметі ретінде ғана емес, сондай ақ оқу
пәні ... де ... ... ... ... ... ... теориясының, бухгалтерлік ... ... ... ...... ... ... түсінікті болы қана қоймай ,сондай-ақ тиімді болып табылмайды.Басқару
аспектілердің күшімен қамтамасыз етілген мүндай метамарфозалар маңызды болы
табылады. ... ... ... ретінде бухгалтерлік есептің англо-
американдық үлгінің шеңберінде басқару есебінің трансформациясы көрінеді.
Мәселелердің сәйкес ... ... ... ... және ... ... ... кезде ол шығынды басқару ретінде түсіндіріледі.
Бүл пәнінң ... ... әр ... ... ... мүмкін. Соның
ішінде тәсілдердің бірінен көрінгендей ол ... ... ... ... ... бақару оның иелерінің мүдделеріне байланысты жүзеге
асырылады.Жоғарыда аталғандай негізгі мақсат ... ... ... ... ... фирманың қүның өсіру арқылы
фирманың құның ... ... ... Бұл ... жету ... ... басқару шегінде шешімдер үш бағытта қабылдануы
керек:
• Инвестициялық саясат
• Қаржы көздерін басқару (яғни құралдарды ... ... ... ... ... ... құрлымы қандай )
• Дивиденттік саясат
• Революцияға дейінгі Ресейде қаржылық менеджменттің дербес ғылым
ретіндегі үғымы болған емес. ... ... осы ... ... ... екі ... қажет. Олар: қаржылық
есептеулер мен баланстық тандау. Бұлар сол кездін өзінде де ... ... ... ... болуымен қалыптасты, бірақ жеке
сала ... ... ғана ... Сол кезде олар коммерциялық
есептерге немесе коммерциялық арифметика ретінде белгілі. 19 – ... ... ... экономикалық өсімін коммерциялық білімнің таралу жүйсін
қолдаудың ... ... ... ... ... сол ... ... тарататын 24 – жоғары коммерциялық училище өмір сүрді.
Коммерциялық ғылымының негізін қолданылуы әр бір ... ... бір ... актісін әр қашан алып жүру ғана емес, ... оны ... ... ... құрады. Қазіргі таңның көзқарасы тарапынан
жаңа ... ... жағы қиын ... ол ... ... вексельдік есептеу техникасын, вексельдік бағам және қаржылық
операциялар ... ... ... ... ... ... ... жағы қазіргі таңда да өзекті болып отыр.
Экономикасы дамыған ... ... ... ... рыногындағы
анализдің әрекетін аясын шектейтін тәсіл бар. Осы ... ... ... – бұл ірі компанияның қаржыларын басқару бойынша маман; қаржылық
сарапшы – белгілі бір ... ана ... тар ... ... ... ... бұл бағыт әлеуметтік экономикада
бір қатар себептерге байланысты қалыптаса алмады. Соның ішінде ... ... ... және кәсіпорынның қаржылық дербестігінің
болмауынан орын ... ... ... экономиканың нарықтық қатынастарға көшуі,
соның ішінде банктік жүйедегі ... ... ... ... ... есептің трансформациясы шаруашылық субъектінің
қаржылық ресурстарын басқаруды ... ... Бұл ... ... ... ... ... талап етілген комбинацияда қажеттілік
кезінде кез келген басқа ресурстарды алуға болады. /4/
3. Қаржылық рыноктар – ... ... ... ретінде
Нарықтық типтегі экономика негізіндегі оның қаржыландырудың үш
элементі жүйесі жатыр: капитал ... ... ... ... ... ... және ... қаржыландыру. Кеңестік
дәуірде, яғни жоспарлы экономика жағдайында осы жүйенің соңғы ... ... ие ... Оның басқа бөліктерне қатысты болса,
онда бірінші элемент толығымен ... ... ... ... ... ... қатарында бюджеттік қаржыландырудың рөлі
төмендеді. 1993 – 1995 жылдары банкттік ... ... ... бойынша елеулі күш жұмсалды. Жарқын болашақта басты назар
отандық рынок капиталының дамытуға аударылады. ... ... ... ... ... болып капитал рыногының мәні және
түрлерін қарастырамыз.
Көптеген әсіресе ірі ... ... ... ... ... ... ... формальды емес жүйесін білдіретін
қаржылық рынокпен тығыз ... Осы ... ... ... ... ... ... капиталдың шоғырландырылуы
жүзеге асырылады. Бұл жерде негізгі рөлді ақша қаражатын меншік ... ... ... бағыттайтын қаржылық институттар ойнайды. Кез келген рынок
секілді қаржылық рынок қаржылық ресурстарды сатушы мен ... ... ... ... бекіту үшін арналған. Қаржылық рынокты бірнеше
түрге бөлуге болады. ... ... ... ... ... ... ... Бұл рыноктың негізі болып банкттер, басқада
несие – қаржылық рыноктар табылады.
Ақша қаражатының рыногы өтелу мерзімі бір ... ... ... ... ... рыногы – алтынмен соның ішінде стандарты алтын құймалармен
мәлімелер жасалынатын рынок. ... мен ... ... негізгі
көмегі банкттермен арнайы фирмалармен жүзеге асырылса ал фьючерстік ... ... ... биржаларға негізделген.
Капитал рыногы – ұзақ ... ... ұзақ ... ... және ... ... рынок. Нарықтық экономика
жағдайындағы қаржылық рыноктың ... түрі ... ... және ... ... өз қызметіне өаржыландыру көздерін алады. Фирма мен
капитал рыногын байланыстыратын ақша ағымдары ... ... ... түрде көрсетілген (3-суретте)
Қаржы Нарығы
Валюта нарығы ... ... ... ... ... Мөлшерлі бағалы ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығы
жедел
нарық ... ... ... ... ... ... ... Фьючерлік
Опциондық
своп рыногы
3-Сурет
4-сурет. Фирма мен ... ... ... ақша ... ... ... акционерлік
капитал;
2
3
7 үзақ ... ... ... ... капиталы
(4-суретте)
қөрсетілген ақша ағымдарының қиысыны келесідей түсіндіріледі:
1-жұмыстың басы; бағалы қағаздар ... ... ... ... тарту;
2-алынған қаржы ресурстарын негізгі құрал-жабдықтар мен айналым
активтеріне инвестициялау;
3-табысты ... ... ... ақша ... ... көрсетілген салықтар мен басқада аударымдарды төлеу;
5-инвесторлар мен кредиторларға пайданың қалған бөлігін төлеу;
6-пайданың бір бөлігін ... ... ... ... бір ... ... инвестициясы түрінде, капиталдар
рыногына бағыттау. Көрсетілген ... (4) ашық ... ... тән, ... ... формаларындағы кәсіпорындар да инвестор
рөлінде бола отырып, капиталдар рыногымен өзара әрекеттес бола алады.
Капитал рыногы кейде бағалы ... ... және ... ... ... ... ... қағаздар рыногы өз кезегінде алғашқы екінші
биржалық биржадан тыс мерзімді болып бөлінеді./5/
Бағалы қағаздардың алғашқы ... ... ... ... ... ... білідреді. Осы рынокта компаниялар өздерінің бағалы
қағаздарын ұстау ... ... ... ... ... рынок бұрын шығарылған бағалы қағаздардың айналымы үшін
арналған. ... ... ... ... ... тікелей алмайды.
Бірақ, рынок айрықша маңызды болып табылады. ... ... ... бағалы қағаздарға салынған ақша қаражатын қайтарып
алуға, сондай-ақ олармен жасалған опреациялардан ... ... ... Бағалы қағаздардың қайта сатылу мүмкіндігі ... ... ... ... және билік ету құқығына еркіндігіне негізделеді,
және оларды инвесторға қайта сату ... ... ... ... алғашқы
рынокты ынталандырады.
Биржалық рынок қор биржалармен жүзеге асырылатын бағалы қағаздар
рыногын білдіреді. ... ... ... ... инвесторлар,
делдалдар үшін биржамен анықталады. Биржадан тыс рынок қор ... ... ... бағалы қағаздардың айналымы үшін арналған.
Биржалық рынокта биржада ресми сатылуға рұқсат алған листинттен ... ... ... ... биржалық бағамдауды алу жағдайы
бекітіліп, бір қатар эмитенттер үшін ... ... қиын ... ... тыс ... та жұмыс істейді. Ол қор биржаларында ... ... ... ... – ақша ... ... алмастыру мәміле
жасаған кезде тікелей жүзеге ... ... ... ... ... жеткізуді көздейтін мерзімді контрактілердің саудасы
жүзеге асырылады. Мерзімді рынок ... ... ... қаражаттарды түріне
байланысты өз кезегінде бірнеше ... ... ... ... ... ... менеджер үшін ана ғұрлым қызығушылықты бағалы қағаздар рыногы
арттырады. ¤йткені біріншіден, бұл жерде компанияның бағалы ... ... ... ... осы ... ... ... осы рынокта оның қызметін инвесторлар ... ... ... табылады. ‡шіншіден, бағалы қағаздар ... ... ... ... ... көзі болып табылады.
1. ТАРАУ. ҚАРЖЫЛЫҚ МЕНЕДЖЕРДІҢ ҚЫЗМЕТІНІҢ МӘНІ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ.
2.1 Қаржылық менеджердің біліктілік сипаты және оның функциялары.
Қаржылық менеджердің ... ... оған оның ... дайындығына
және жұмысының тәжірибесіне талаптар қояды. Біліктік сипаты екі ... ... ... және ... алуы ... білу қажет:
1. Менеджмент теориясын
2. Қаржының, несиенің, ақша айналымының теориясын
3. Қаржылық менеджмент теориясын
4. Бухгалтерлік есепті
5. Экономикалық статистиканы, статистикалық ... ... ... ... ... ... ... ҚР
заңнамасын білу
7. Халықаралық есеп және сыртқы экономикалық қызмет ... ... ... ... қағаздардың түрлерін және олардың ... ... ... айналымын
9. ҚР ішкі қаржылық рыногындағы операциялардың ... ... ... ... ... ... жасаудың негіздерін
11. Шаруашылық субъектісінің экономикасының негіздерін
12. Экономикалық ... ... мен ... Іс ... және ... ... білу ... Бухгалтерлік балансты оқу
2. Шаруашылық субъектісінің статистикалық, бухгалтерлік және оперативтік
есебін білу
3. Қаржылық ... ... ... ... ... - ... және ... қаржылық
қызметтінің нәтижелерін анализдеу
5. Капитал салу бойынша шаралардың экономикалық тиімділігн анализдеу мен
бағалау
6. Капитал салудың ... ... ... ... қабылдау мен
бағалау
7. Қаржылық ресурстарды пайдаланудың бағдарламасын жасау
8. Қаржылық ресурстарды пайдалану бойынша және қаржылық жоспарды орындау
бойынша есеп ... ... ... ... Банкттерге, салық қызметіне өзге де басқа да органдарына беру үшін
қаржылық мәселері бойынша құжаттарды ... ... ... ... ... органдырмен және шаруашылық
субъектілерімен хат алысуды жүргізу
12. Қаржылық жоспардың, қаржылық ... ... ... ... ... ... ... емес
активтерді, айналым қаражатын тиімді пайдалануға ... ... ... қызметі.
Қаржыларды жоспарлау
Қаржылық жоспарлау бұл кәсіпорынның дамуын қамтамасыз ету үшін ақша
қаражаттарын шығандаудың бағыттарын барлық оның кірістерін ... ... ... ... әр ... ... және бағыттағы қаржы
жоспарлаудың міндеттерін және объектілеріне ... ... ... басшылыққа ала отырып, қаржылық жоспарларды перспективті,
ағымдағы және опреативтік деп бөлуге болады.
Перспективті және ... ... ... ... ... Ол ... ... елдерде жаңа кәсіпорын құру кезінде және
өнімнің жаңа түрлерін өндіру кезінде ... Ол үш ... бес ... ... ... ... ... одан көп жылға жарамауы мүмкін. Бизнес-
жоспар тек қаржылық жоспар ... ... Ол ... ... ... ... жаңа ... құруға немесе жаңа өндірістік бағдарламаны
қаржыландыруға қатысуға тартудың стратегиясын жасау үшін қажет./6/
Бизнес-жоспарды құру ... ... ішкі ... қамтамасыз
етеді. ¤тйкені ол мақсаттардың қойылуымен олардың тәжірибе жүзінде іске
асырылуы жасалады. ... ... ... ... ... және ... ықтималдылығын төмендетуге мүмкіндуік
береді. Кәсіпорынның басшылығы барлық уақытта таңдау алдында тұрады. Ол
жүзеге ... ... ... ... ... ... ... және
инвестициялық саясаттың салсындағы шешімдерді қабылдайды.
Кәсіпорынның барлық қызметі рентабельді болу, кәсіпорынның жұмысының
нәтижелеріне мүдделі толғалардың ... ... ... кридиторлар т.б.)
қанағаттандыратын көлемде ақша қаражатының түсі мін ... ... жету ... Экономикалық қызметтің күтілетін нәтижелерін бейнелеу
болашақта ... ... ... ... орын ... ... ... және ұзақ мерзімді жоспарлауды ажыратады.
Қабылданатын ... бір ... мәні өте ұзақ ... таралады. Бұл мысалы, негізгі капиталдың элементтерін алу,
кадр саясаты шығарылатын өнімнің түрлерін анықтау ... ... ... ... ... ... ... қызметін бірнеше
жылға алға анықтайды және ұзақ мерзімді жоспарда ... ... ... ... ... ... Ұзақ ... жоспарлар құрамдас элементі
қысқа мерзімді жоспарлар болып табылатын шектеулі конструкцияны білдіруі
қажет.
Негізінен кәсіпорындарда қысқа мерзіміді ... ... ... ... тең ... ... қатысты болады. Бұл мұндай аралықта
кәсіпорын өміріне қатысты ... орын ... ... бұл ... ... ... ... Уақыты бойынша жылдық бюджетті
айлық немесе ... ... деп ... болады.
Бюджеттің дәйектілігінің деңгейін бекітетін жалпы ережелер жасалынады.
Бірінші кезекте құрылған есептердің өнімділігі деңгейінің ... ... ... ... ... әр бір ... ... жекеленген
жоспарланған әрекеттерді үйлестіруді қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... қажет.
Жоспарлау мақсаты әр түрлі кәсіпорында ... ... ... түрі мен ... ... әр ... мағына беруі
мүмкін. Бюджет экономикалық болжау секілді. Кәсіпорынның басшылығы оның
көлемімен ... ... ... ... ... қандай
міндеттерді ол келесі кезеңге жоспарлай ... ... ... ... ... оның жұмысының нәтижелеріне аз талаптар
қояды. ... ... ... бір қатар түрлерін жоспарлаған кезде
қойылған міндеттерді ... үшін ... ... ... ... туралы білуі қажет. Бұл мысалы, капиталды тартудың ... ... алу ... ... ұлғаюы және т.б.) және
инвестиция көлемін анықтауға қатысты болып ... ... үшін ... ... ... Бюджеттегі жоспарлардың
жүзеге асырылуы бойынша кәсіпорынның қызметінің фактілік нәтижелерін тіркеу
қажет. Жоспарланған фактілік ... ... ... ... ... ... мүмкін. Бұл жағдайда негізгі назар жоспарлыдан
алшақтайтын және осы ауытқулардың ... ... ... ... ... ... жағы бойынша ақпарат осылай
толықтырылады. Бюджеттік бақылау ... ... бір ... ... болуының мән – жайын анықтайды. Бірақ, мұндай
жағдай орын алған ... ... өзі ... емес ... ... ... Екі жағдайда да басшылық осы туралы ақпарат алуға мүдделі
болады.
Бюджет үйлестіру ... ... ... ... ... сатып алуда,
өндірілген өнімді жүзеге асырудың саласындағы құндық көрсеткіштерінде
көзделген әрекеттердің бағарламасын білдіреді. ... ... ... ... және ... үйлесімділік қамтамасыз
етілуі қажет. Оның ... ... ... ... ... ... байланысты. Шығарылатын өнім саны – жүзеге
асырудың ... ... ... Шығарылатын баға көлемі өндірістің
бағдарламасы талап ететін материалдардың көлеміне байланысты/7/.
Бюджет міндет қою үшін негіз ... ... ... ... ... осы кезеңге қызметтің басталуына дейін ... ... ... ... ... ... ... ұсыныстарды таңдауы үшін
“уақыттың жеткіліктілігінің” ықтималдылығы ... ... ... бөлу ... ... ... ... кәсіпорын
басшылығымен мақұлдануы одан арғы ... ... ... ... ... ... егер ол ... белгіленген
шектен шықпаса. Егер де бөлініс деңгейіндегі бюджет ... ... ... ... ... ... ... қабылдау
процессінің децентрализациялануына жақын болуы екі талай.
Жоспарлауды ұйымдастыру кәсіпорынның көлеміне байланысты. ¤те ... ... ... бөлінісі орын алмайды. Осыған орай
басшылар барлық мәселелерге өздері енуге мүмкінді алады. Ірі ... ... құру ... ... ... тыс ... ... шеңберінде ғана өндіріс саласында тәжірибесі бар кадрлар үйлеседі
емес пе. Сондықтан да бөліністерде болашақта ... тиіс ... ... ... ... бір бірінен алшақталмған, есептеу кезінде мысалы,
сатудың жоспарлы көрсеткіштерін есептеу ... ... ... білу
қажет. ‡йлесімінің жүйесін қамтамасыз ету үшін ... ... құру ... ... жасалады. Онда уақытша жоспар, сондай-ақ
бюджеттік көрсеткіштердің есебі кезінде міндеттер мен жауапкершілікті бөлу
орын алады.
Кәсіпорындағы ... ... ... әдетте бюджетті құру
бойынша ... ... екі ... ажыратады: Break-
Down(жоғарыдан төменге) әдісі бойынша және build-up ... ... ... ... ... ... бюджеттік құру жұмысы жоғарыдан
басталады. Яғни, ... ... ... оның ... ... ... кейін бұл көрсеткіштер кәсіпорын құрылымының
төмен деңгейіне қарай ... ... ... ... ... жоспарына енеді. Build-up ... ... ... ... Мысалы, өткізу көрсеткіштерінің есебін ... ... ... одан соң ... ... ... ... бұл
көрсеткіштерді соңыра кәсіпорынның жалпы бюджетін (жоспарының) ... ... ... ... ... енгізіледі.
Break-down және Build-up екі ... ... ... ... бұл екі ... ... қолдану тиімсіз. Бюджетті
жоспарлау мен құру түрлі бөлімшелер бюджеттерін үйлестіруді тұрақты ... ... ... ... ... білдіреді.
Жоспарлау процесі кәсіпорын екі негізгі экономикалық аяда жоспарлау ... ... ... ... Бұл жерде оның жұмысының пайдалылығы мен
оның қаржылық ... ... сөз ... ... ... да ... ... жоспар бойынша бюджет ішкі фирмалық жоспарлаудың орталық элементі
болып табылады.
Айналым капиталын ... ... ... ... ... қажет. Бұл жоспардың негізгі факторы болып кіріс пен шығыс
түсімінің ... ... ... ... Кәсіпорынның айналым
капиталының болуы, өндірістің басталу уақытынан басталып тұтынушымен өнімді
төлеуге дейін шығысты жабуы қажет.
Негізгі капиталға деген ... ... ... даму ... ... өзгереді, жаңа ғимараттар, жабдықтар, компьютерлер қажет
етіледі. Негізгі капиталды сатып алу мерзімі жеткілікті ... жиі ... ... ... ... стратегиялық жоспарлау процесіне
енгізу маңызды болып табылады. Егер кәсіпорын жаңа рыноктарды ... ол ... ... ұзақ мерзімді жоспардың қалыптасу кезінде
капиталға қажеттілік туралық назар аударуы ... ... ... ... қорларының өнімді сатудан түскен
табысты, оның ... ... ... ... ... ... қосқанда
көптеген көздер білігілі бірінші кезектегі міндет, ... ... ... әр бір ... үшін, нағыз көздері таубудан көрінеді.
Сапалық жоспарлау қажетті қорды тек уақытнан ғана емес, ... баға ... ... ... Бұл үшін ... уақытта оларды
көрсететін табыстан түсімдер немесе акция шығару мен ... ... ... ... болмайтындықтан, түрлі қаржы көздерін жинақтап ... қор ... ... ... табу ... ... ішінде,
уақытты дұрыс таңдай білу қажет: акция рыногы жанданғанда акция сату ... ... ... ... ... алмау керек және т.б.
Болжау
Қаржылық менеджменттегі болжамдау – объектінің қаржылық жағдайының
өзгеруін жасау. Болжау жоспарлауға ... ... ... ... ... ... ... Бұл болжамдар белгілі бір өзгерістердің
көзделуін байқатады. Жобалаудың ерекшелігі болып қаржылық көрсеткіштердің
құрылымы табылады. Жобалау ... ... ... ... жүзеге
асырылады. Олардың алдын ала көруі негізінде басқару қаржылық менеджердің
белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... қабылдауын қалыптастыру талап етіледі.
Ұйымдастыру
Қаржылық менеджменттегі ұйымдастыру қызметі белгілі бір тәртіптер мен
жағдайларды қаржылық бағдарламаны бірігіп ... ... ... ... ... мен жағдайларға басқару органдарын ... ... ... ... ... ... ... ара байланыстарды бекіту, нормалар нормативтер және ... ... ... ...... параметрлерден ауытқу
туындағанда, қаржы жүйесінің ... ... қол ... ... ... ... әсер етуді айтамыз. Реттеу бекітілген нормалар
мен ... ... ... графиктерден туындаған
ауытқуларды болдырмау бойынша ағымдық шараларды қамтиды.
Ынталандыру
Қаржылық менеджменттегі ынталандыру қаржылық қызмет ... ... ... ... ... көрінеді.
Ынталандыру арқылы жұмсалған еңбектің сапасы мен ... ... және ... ... ... ... жүзеге асырылады.
‡йлестіру
Қаржылық менеджменттегі үйлестіру – барлық ... ... және ... ... ... ... ... ‡йлестіру басқарудың объектісін, субъектісін, басқару апаратын
және ... ... ... ... ... етеді.
Қаржыларды басқару
Активтерді басқару
Көптеген кәсіпорындардың қорын жұмсап жаратудан келесі негізгі бағыттар
бар: шикізат, бөлшек сатып алу, жұмысшылараға және ... ... ... ... ... төлемдер, пайыз төлеу.
Активтердің ұлғайюы. Қолма-қол ақша, сатудан түскен кіріс, запастар,
жабдықтар, ғимарат, жер – ... ... ... ... кез келген
ұлғайту қоры пайдалануды білдіреді.
Пассивтердің азаюы. ... ... ... берешек жағдайың
барлығы: банктік қарыздар, жеткізушілерге төлем және салықтар. Кәсіпорынмен
алынатын қорлар пассивтерді ... ... ... банк ... қайтару.
Меншік иелеріне төлемдер. Жеке кәсіпорындардағы және серіктестіктердегі
активтерді ұлғайтудан және пассивтерді азайтудан кейінгі қалғанның барлығы
меншік ... ... ... ... пайдаланбайтын капитал,
меншік иелеріне дивидент турінде төленеді.
Ағымдағы актвитерді басқару
Ағымдағы активтер ... ... бір жыл ... ... ... Айналым капиталының циклі. ... ... ... ретінде қолданылады. Айналым капитал ретінде қолданылатын
қорлар ... бір ... ... ... ... ... өнімге айналатын
бастапқы материалдарын сатып алуға ... ... ... ... өнім ... ... дибитор шоты төленеді және өтімді активтерге
айнала отырып инкассацияланады.
Айналым ... ... ... ... ... қажеттілігі
үшін пайдаланылатын кез келген қорлар, пассивтерді төлеу үшін бағытталуы
мүмкін. Сонымен қатар, олар ... ... ... алу үшін ... ... ... иелеріне кіріс ретінде төленуі мүмкін. ... ... ... ... материалдық техникалық ресурстарды
басқаруды жетілдіруде көрінеде. Ол келесі тәсілдер арқылы жүзеге асырылады:
• қажетті материалдарды сатып алуды ... ... ... ... ... жаңа ... пайдалану
• сұранысты болжауды жетілдіру
• жедел жеткізу
Айналым капиталындағы қажеттілікті қысқартудың екінші ... ... үшін ... ... қажетсіз қорғауларды бағалауда, төлемге
ұсынылатын шоттарды бағалауда несие саясатын ... ... ... ... ... ... шығындарын қысқартудың үшінші жолы қолма-қол
ақшаларды дұрыс пайдаланудан көрінеді. Фирмалар өздерінің өтімді ... ... ... ... ... ... Бірақ, басқа өтімді
активтер (қысқа мерзімді ... ... ... ... ... сатып алу келісімі аталатын бірдей уақыттың займның
әртүрлілігі) түрінде табыс әкеледі. /8/
Негізгі активерді басқару
Негізгі ... ... бір ... аса ... пайдаланатын активтер
жатады. Оларға негізгі капитал және табиғи ресурстар жатады. Қаржыгерлердің
міндеттерінің бірі ретінде ... бар ... ... ... ... табылады: негізгі капиталды алуға немесе ағымдағы ... ... ... ... ... меншік иелерін толеуге
шішім қабылдаған кезде жаңа капиталдың құны, оны ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Негізгі капиталды алу шешімі ... ... және ... ... ... ... ... Бұл күрделі процесс
өйткені қосымша негізгі капиталдардың плюстері әдетте ... жыл ... ... үшін ... ... ... болып табылатын жағдау, оларды
жылжымайтын мүлікті тиімі басқарудың ... ... ... ... бақылау, қаржылық жұмысты ұйымдластыруды және
қаржылық ... ... ... ... ... арқылы
қаржы өзгерістер енгізіледі. Бақылау қаржылық нәтижелерге талдау жасауды
білдіреді. Талдау – қаржыларды ... ... ... ... ... пайдаланғандығы туралы және объектінің қаржылық жағдайы
туралы ақпарат жинақталады, ... ... мен ... ... ... қаржы менеджменттің ұйымдастыруға, қаржылық бақылау
– қаржылық жоспарлаудың айналым жағы болып ... және оның ... ... ... ...... ... орындалуына,
қаржылық жоспардың орындаулына бақылау жасайды.
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... жағдайын ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді болашақ
тұрғысынан талдау қажет, өйткені оны ... ... әр ... болуы
мүмкін. Кәсіпорынның қаржылық жағдайы, оның құралдары мен оның қалыптаусу
көздерін орналастырумен сипатталады. ... ... ... ... ... қаншалықты тиімді пайдаланылуда екендігін білу
мақсатында жүзеге асырылады. Кәсіпорын жұмысының ... ... жеке ... мен ... ету және олардың сақталуы,
тауарлы – материалдық құндылықтардың ... ... ... және ... ... ... және қозғалысы, айналым
құралдарының айналымдылығы, банктік несиелердің материалдық ... ... ... тұрақты қаржы жағдайы бірнеше кезекте келесідей сапалы
көрсеткіштерді жетілдіруге байланысты: ... ... ... қор ... сонымен бірге пайда бойынша ... ... ... ұтымыды орналастыруына өндірістің
материалды-техникалық қамтамасыз етілуінің дұрыс ұйымдастырылуы, ... ... ... ... ... Сондықтан да, қаржылық жағдай
талдау қаржы-шаруашылық қызметті талдаудың соңғы сатысында жүргізіледі.
Сонымен қатар, кәсіпорынның ... ... есеп ... ... ... үшін ... жоқтығы, жектізу тұрақтылығына әсер етуі
және материалды-техникалық қамтамасыз ету ырғағын бұзуы мұмкін. Осыған
байланысты кәсіпорынның ... ... ... және оның қазметінің басқа
тұстарына талдау жүргізу бір-бірін толықтырып тұруы қажет.
Талдаудың міндеттері болып қаржы талдауын жалпы бағалау, мақсатты бағыт
бойынша ... ... ... қаржылық қиындықтардың себебін
анықтау, қаржы ресурстарын пайдалануды жақсарту мүмкіндіктерін айқындау,
қаржы ... ... ... және ... ... ... ... бағыты мен кәсіпорын қаржыларын жоспарлау және есепке
алуда пайдалану ерекшеліктеріне байланысты кәсіпорынның қаражаты негізігі
және айналмалы болып екіге ... 100 ... ... ... кем емес және ... ... олардың құнына тәуелсіз бір жылдан аз болмайтын мерзімдегі
қаражаттар жатады. ... ... бір ... жылдар бойы өз формасын
өзгертпей әрекет етеді. Олардың құны, оларды пайдаланудың ... ... ... ... ... Айналым қаражатына ... ... және ... ... мен ... процесіндегі шғындарды
аванслауды қамтамасыз ететін кәсіпорындық құралдар жатады. ... ... ... ен ... ... ... құрылыс, дайын өнім оның
сатылуына дейін ақша қаражаты және дебиторлық борыш ... ... ... ... ... фактор ретінде оның
айналым құралдарын жағдай табылады. Айналым ... ... ... құру ... ... үздіксіздігін және өнімнің
сатылуын қамтамасыз ететін ... үшін ... ақша ... ... Жоспарлау тәсілдері бойынша олар нормаланған және нормаланбаған
болып ... ... ... болып өндіріс және өнімді өткізу үшін
қажет минималды запастардың нормативтері бекітілетін ... ... ... ... ... нормативтері бекітілмейтін
айналым қаражаттары жатады (ақша құралдары, тиелген өнім үшін ... есеп ... ... және ... ... ... ... қалу және т.б.).
¤ндіріске қызмет көрсететін айналым ... ... құны ... ... ... ... қоса алғандағы барлығын өндіріс
саласындағы қаражаттар деп ... ... ... ... ... ... жинақталған. Айналыс сферасындағы айналым
құралдары өнімді өткізудің ... ... есеп ... ... жүргізілуіне арналған және дайын өнімнен, тиелген ... ... мен есеп ... ... ... ... ... көздері өзінді және займдық болып бөлінеді. ... ... және ... ... ... болашаққа запастар
мен шығындарды аз көлемде жабу үшін қаражат бөлінеді және кәсіпорынның
тұрақты иелігінде ... ... ... қаражаты мерзімдік шығыгдарды
және запастарды, және ақша құралдарына, мысалы өндірістік тапсырмаларды
артық орындаумен ... ... ... жабу үшін ... ... қызметін талдау үшін мәліметтердің негізгі көзі
– есептік бухгалтерлік баланс, балансқа ... ... ... ... жеке ... ... дәйектейтін басқада есептік формалар қаржы
көрсеткіштеріне әсер ектен факторларды зерттеуге мүмкікндік береді. Сонымен
қатар, қаржылық жоспардың ... ... ... және ... қалыптасуының мерзімін көрсетеді.
2.2 Қазақстан кәсіпорындарындағы қаржылық менеджменті
Кәсіпорындағы ... ... ... көп жағдайда
пайдаланылатын ақпараттық болады және анықталады. ¤зкезегінде кәсіпорындағы
қаржылық ... ... ... ... ... ... және ... қызметін ағымдық тиімді басқаруға
бағытталған сәйкесті ақпараттық ... ... ... ... ... кәсіпорын үшін, қаржылық менеджменттің ... ... ... оның ... ... ... шаруашылық қызметінің көлемімен және
диверсификациялану ... ... ... ... ... ... ... базасын құрайтын барылқ көрсеткіштердің
жиынтығы ақпарат көздерінің түрлері бойынша ... ... және ... тәжірибелік қызметінде әрбір топ ... ... ... талап етеді.
Бірінші топқа елдің жалпы экономикалық дамуын білдіретін ... Бұл ... ... ... жүйесі қаржылық қызметт
саласында стратегиялық шешімдерді қабылдаған кезде ... ... ... ... ... үшін ... ... келесі көрсеткіштер жатады.
• Мемлекеттік бюджет табыстарының көлемі
... ... ... ... ... тапшылығының мөлшерінің көлемі
• Ақшы эммисиясының көлемі
• Халық табыстарының көлемі
• Хылықтың банктегі ... ... ... ҚР ... ... ... ставкасы
Бұл топ көрсеткішетрінің қалыптасуы мемлекеттік ... ... ... топқа кәсіпорынның салалық құрылымын сипаттайтын негізгі
ақпараттық ... ... ... ... ... ... өнімге баға индексі
• негізгі қызмет бойынша пайдаға салық салу ставкасы
• активтердің, соның ішінде айналым активтерінің жалпы ... ... ... ... ... жеке ... жалпы
сомасы
• өндірілген (өткізілген) өнім көлемі.
Бұл топқа ... мен ... ... ... де ... ... топ ... қалыптасу көздеріне прессаның ... ... ... рейтингтер, ақпараттық қызметтер
рыногында ұсынылатын ақылы ... ... ... ... рыноктың коньюктурасын сипаттайтын көрсеткіштер
жатады. Бұл топтың ақпараттық көрсеткіштерінің ... ұзақ ... ... ... ... және қысқа мерзімді салымдар
мен басқа операцияларды ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Бұл топқа келесі көрсеткіштер жатады.
• биржалық және биржадан тыс қор рыногында айналатын негізгі ... ... ... ... және т. б.) түрлері;
• қор құралдарының негізгі түрлерінің сұранысы мен ... ... қор ... ... ... бойынша мәмлелердің көлемі мен
бағалары;
• қор рыногындағы баға ... ... ... ... банктердің депозиттік және несие ставкалары
• жекелеген валюталардың ресми бағамдары және т.б.
Төртінші ... ... ... және ... есеп ... ішкі ... көздерінен қалыптасқан көрсеткіштер жатады.
Бұл топтың көрсеткіштер жүйесін қаржылық менеджментің ақпараттық
базасының негізін ... Осы ... ... ... ... және ... ... қызметінің барлық бағыттары бойынша жедел
басқарушылық шешімдер қабылдау ... ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейі (сенімділік қорытылған қаржы
көрсеткіштерімен және қаржы есеп беруінің сәйкесті статусымен анықталады)
табылады.
Қаржылық ... алу ... оның ... ... қаржы
көрсеткіштеріне және қаржылық есеп беруге бағытталады. Қаржылық ... ... ... ... ... ... өркениетті инфрақұрылымының
қалыптастыруға көмек беруі, кәсіпорын қаржы ресурстарының тиімді көзі рынок
болуы тиіс ... мен ... ... ... қызметін орындауы қажет.
Қаржылық есеп берушілік – ... ... ... ... өз
уақытындағы, объективті және дәл көп аспектілі ақпараттарды көмегімен іскер
шешімдер қабылдау үшін ... ... және ... ... ... қаржылық есепке алу көрсеткіштерінің құжаттық негізде
құрастырылған есеп беру формаларының жиынтығы .
Кәсіпорынның қаржы есеп берушілік ... ... ... ... ... ... ... тікелей және жанама ... ... ... ... ... кәсіпорын меншік иелері;
2. басқару персоналы және кәсіпорын жұмысшылары;
3. кәсіпорында ... ... ... ... ... тікелей қаржылық
мүдделі – инвесторлар, түрлі кредиторлар және кәсіпорынның коммерциялық
серіктестері;
4. Қоғамдық өндірісті мемлекеттік реттеу қызметні ... ... ... есеп ... ... ... тобы - кәсіпорын
қызметіне мүдделі емес, ... ... шарт ... есеп ... ... ... мүдделерін қорғауы тиіс тұлғалар. ... ... ... ... ... кәсіподақтар,
қоғамдастық.
Қазақстан Республикасындағы «Бухгалтерлік есеп туралы» заңға сәйкес
қаржылық есеп берушілік үш есеп беруді ... ... ... ... ... нәтижелері туралы есеп беру;
3. ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп ... екі ... ... ... бөлікте активтер тізіледі, ал
төменде – міндеттемелер және жеке өзіндік капитал. Активтер ... ... ... егер де ол үш ... ... ... ... бар, объект өлшенетін құн бойынша сатып ... ... ... ... оның ... ... Активтер статьялары
екі топқа жинақталған: ағымдық ... олар ... ... ... ... ... бір жылдан аз уақытта пайдаланылуы мүмкін және ұзақ
мерзімді активтер. ... ... ... ... ... орналасады. ¤тімділік – активтердің қолма-қол ақша қаражаттарына
қаншалықты айнала алатындығының мөлшері, статьялардың өтімділігі ... ... ... ... қолма-қол ақшаға айналдыру соншама жеңіл
болады.
Компанияның қаржылық ... ... ... ... тізілетін кестенің төменгі бөлігінде суреттеледі. Бұл қаржы
көздері негізгі екі типке ... ... және ... капитал.
Міндеттемелер кәсіпорынның ресурстарының ішкі ... ... ... ... түрде екі статьяға жинақталады: ағымдық
міндеттемелр, олар бір ... кем емес ... ... тиіс ... және
ұзақ мерзімді міндеттемелер. Кәсіпорын қаражтарының қалыптасуының басқадай
көзі өзіндік капитал деп ... ... ... ... ... ... акцияларды алады. Инвесторларымен берілген капиталдың
жалпы сомасы ... ... деп ... ... ... көзі ... болып табылады. Инвесторларға қатысты міндеттемелерді
жабуға жіберілмейтін пайданың бөлігі кәсіпорын ... ... ... ... деп ... және шығындар туралы есеп беру компанияның қандай пайда
алғандығына және ол бір жыл ... ... ... ... куә
болады. Пайда және шығындар туралы есеп беру, компаниямен болашақта не
болатындығын алдын ала ... ... ... ... табылады. Бір жыл
ішіндегі цифрлар сізге компанияның қызметі туралы ... ... сәл ғана ... ... Бірнеше жыл қатарынан көрсеткіштерді
салыстыру - одан да барынша маңызды. Әдетте пайда және ... ... екі ... мәлметтер кертіріледі, ал он жылда бір рет жинақты
қаржы есеп беруі дайындалады.
Пайда және ... ... есеп ... ... ... ... ... қаржылық түйінді қамтиды. Баланстық есеп беруге қарама-
қарсы пайда және шығындар туралы есеп беру, ... бір ... ... нақты есептік жылда жүргізілген қызметті ... ... ... ... есеп ... ... есеп ... бейнеленген компанияның өз
активтерін қаншалықты табысты пайдаланғандығын көрсетеді; басқаша айтқанда
компанияны басқару бойынша ... ... ... бір жыл ішінде
алынған немесе шеккен пайда және ... ... ... ж. ... есеп ... ... «Ақша құралдарының
қозғалысы туралы есеп беру» жаңа ... ... ... ... есеп ... ... есептеудің халықаралық стандарттарынан
жақындау бағытына қадам жасалды. Осы жаңа ... ... ... ... ... ... үшін, пайдаланушыға барынша кең
мүмкіндіктер жасайды. Ақша ... ... ... ... қаржылық басқару мәселесін қамтиды.
Ақша құралдарының қозғалысы туралы есеп ... ақша ... ... ... оқиғалары және компанияның ақша құралы ағымдары
туралы қаржылық түйінді құрайды, бұл ... ... ... ... және ... өз ақша ... қалай алғандығын көрсету
үшін пайда және ... ... есеп ... де, баланстық есеп беру
ретінде де статьяларды біріктіре жинақтайды.
Жоғарыда айтылған есеп беру ... ... 2-ші ... ... ... ... қысқа мерзімді міндеттемелерді ұлғайту, сонымен
бірге қосымша жабдықтарды алу «АТВ» ... ... ... ... деп қорытынды жасау болады. Кәсіпорын белгілі бір қаржы тәуекелінде
және қаржыландырудың сыртқы көздеріне үлкен тәуелділікте болады. ... да ... ... және ... ... ... болжау, бұл
жағдайда тәуекелдің ақталғандығы туралы айтады. Болашақты дәл бағалау үшін
баланс болжамы және ... ... ... ... ... бизнес
жоспарын құрастыру бойынша ұсыныстарға сәйкес құрастырғаны жөн.
Қарастырылған ... ... ... динамикадағы
қаржылық жағдайының жалпы ... ... ... береді. Бұл
көрсеткіштерді салыстыра отырып кәсіпорын қызметінің түрлі кезеңдері үшін,
кәсіпорынның экономикалық жағдайының ... ... ... және ... сәйкесті басқарушылық ... ... ... ... ... беру тралы шешімдер қабылдау үшін инвесторлар ... ... ... кәсіпорынның баға мөлшеріне ықпал етуі
мүмкін.
3.TАРАУ. ... ... ... ҚАРЖЫ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
ӘДІСТЕМЕСІ
3.1 Қаржыларды талдау әдістемесі
Шаруашылық жүргізуші субъектінің қаржылық ... – бұл оның ... ... ... ... ... қабілеті) сипаттамасы,
қаржылық ресурстарды және капиталды қолдануы, мемлекет және ... ... ... ... ... ... табылады.
Шаруашылық жүргізушісі субъектінің қаржылық жағдайы кеселі ... ... ... ... ... ... ... валюталық өзіндікқайтарым.
Қаржылық жағдайды талдау үші ақпарат көзіне болып бухгалтерлік баланс
және оған қосымша, статистикалық және ... есеп беру ... ... мен
жоспарлау үшін шаруашылық жүргізуші ... ... ... қолданылады. Әр бір шаруашылық субъектісі өзіннің жоспарлы
көрсеткіштерін, ... ... ... және ... ... мен ... ... реттеу жүйесін жасайды. Бұл ақпарат ... ... ... ноу-хауды да құрайды.
Қаржылық жағдайды талдау келесі негізгі тәсілдер арқылы ... ... ... және ... ... ... Салыстыру
амалы есептік ... ... ... ... жоспарлы
міндеттермен (норматив, норма, лимит) және өткен кезең көрсеткіштерімен
салыстырудан ... ... және ... ... ... ... ... біріктіруден көрінеді. Жалғасты
қойылым ... ... ... ... ... ... қаржы көрсеткішінің
деңгейіне жекелеген факторлардың әсер көлемін есептеу үшін қолданады. Бұл
әдіс ... ... ... қызметтік тәуелділік формасында
математикалық бейнелеуге болатын жағдайда ... ... ... ... бір есептік көрсеткішті базистікпен (яғни, талданатын
көрсеткіш салыстырылатын көрсеткіш) жүйелі алмастыра ... ... ... ... ... қарастырады. Мұндай алмастыру әр бір
фактордың жиынтық ... ... ... әсерінің деңгейін анықтауға
мүмкіндік береді.
Шаруашылық жүргізуші субъектінiң табыстылығы абсолюттік ... ... ... ... ... табыс немесе пайда сомасы болып табылады.
Салыстырмалы көрсеткіш – рентабельдік деңгейдегі болып ... ... ... ... ... ... байланысты шаруашылық
жүргізуші субъектілердің рентабельдік деңгейі ... ... ... оның өзіндікқұнына пайыздық қатынаспен анықталады. ... ... ... ... ... ... ... тамақтану өнімі) өткізуден түскен пайданың ... ... ... ... кезінде таза пайданың көлемінің өзгеру динамикасы,
рентабельділік деңгейі және оны ... ... ... ... әсер ететін негізгі факторлар сатқаннан түсетін пайда, өзіндік құн
деңгейі, ... ... ... тыс ... ... тыс операциялар бойынша шығыстар,пайдаға салық мөлшері және
пайдадан төленетін басқада ... ... ... ... ... ... ... екіге бөлуге болады: шартты-тұрақты және
өзгермелі. ... ... ... болып өнімді сатудан түскен ... ... ... ... шығындар табылады. Бұл топқа арендалық
төлем, негізгі қорлардың амартизациясы материалдық емес ... ... Бұл ... ... ... ... ... шығындар –
сомасы өнімді өткізуден түскен кіріс ... ... ... ... Бұл ... ... ... транспортық шығындар, еңбек
шығындар және т.б. ... Бұл ... ... ... пайыздық түрдегі
шығындар деңгейін теңестіру жолымен талданады.
¤німді өткізуден пайданың тәуелділігі рентабельділік ... ... ... бұл ... К нүктесі шығынсыз нүкте болып
табылады. Ол құндық бағалаудағы өнімді өткізуден түскен кірістің (om) және
ол ... ... ... ... субъектісінің қызметі шығынды
болатын (өйткені, өнімді өткізуден ... ... ... өзіндікқұн сызығы
жоғары) өлшеудің натуралды бірлігіндегі (on) шекті сомасын ... ... ... секілді күрделі проблемаларды шешуге
жақындауға мүмкіндік ... өте ... және ... ... өнім ... ... ... қандай болады; егер баға
жоғарыласа, өзіндікқұн төмендесе, ал ... ... ... ... ... графиктерін тұрғызудың негізгі міндеті, алынған кіріс ақша
шығындарына тең болатын нүкте - шығынсыз нүктені анықтаудан тұрады.
Шығынсыз нүктені есептеуді ... ... ... ... ... ... ... деңгейі 0 % артық болатын
өнімді өткізуден түскен кірістің минималды көлемін анықтауды білдіреді.
Ошибка! Неизвестный аргумент ...  , ... Тmin – ... ... көлемі,табыстылық деңгейі-0% жоғары ;
Ипост-түрақты-шығындардың көлемі тенге.;
Ипер-өзгермелі-шығындар,тенге.;
Т -өткізуден түскен пайда, тенге.
Ошибка! Неизвестный аргумент ключа.
Сурет 5 ... ... а) - (б) ... ... тәуекелдігі
б) - (а) қатысты көрсеткіші тәуекелдігі
Бухгалтерлік баланс мәліметтері бойынша, талданатын ... ... ... ... және басқада активтердің қозғалысы, сондай-ақ
баланс пассивінде жүргізілетін ... ... ... ... ... ... жеке және займдық болып бөлінеді. Жеке
қаржылардың ... өсуі ... ... ... жұмысын оң
сипаттайды. Қаржы көздерінің жалпы сомасындағы ... 60%-ке тең ... көп ... субъектінің қаржылық тәуелсіздігіне куә болады.
Айналым құралдарының бар болуы мен құрылымына талдау, ... басы мен ... бұл ... ... салыстыру жолымен
жүргізіледі. Шаруашылық жүргізуші субъектіде нормативтері ... ... осы ... ... да және ... ... ... жетіспеушілігі туралы қорытынды жасалады.
Негізі назар дебиторлық және кредиторлық борышқа аударылыды.Бұл
борыштар қалыпты және өзін ... ... ... ¤зін ... ... мерзімінде төленбеген есептесу құжаттары бойынша
жеткізушілер алдындағы ... ... ¤зін ... дебиторлық борыш
материалды шығын келтіруідегі ... ... ... ... ... ... қамтиды. ¤зін ақтамайтын борыш айналым
құралдарын басқа жаққа заңсыз бұру және ... ... бұзу ... ... уақытында жоюға бақылау жасау үшін, оның пайда болу
мерзімін анықтау маңызды.
Төлемқабілеттілікті талдау бірінші қажеттілік ... ... мен ... ... ... ... ... қысқа мерзімде
(апта, жарты ай) оны талдауда дәл айқындалады. Несиеқабілеттілік-шаруашылық
- жүргізу субьектісінде несие алу үшін ... және ... ... ... ... . ... талдауда көп көрсеткіштер
пайдаланылады. Барынша маңыздылары, салынған капиталға пайда нормасы және
өтімділік болып ... ... ... ... пайда сомасының баланс бойынша
пассивтің жалпы сомасына қатынасымен анықталады:
Ошибка! Неизвестный аргумент ключа.  ...... ... есеп жылы ... (квартал, жылд), тенге.;
SК - пассивтің жалпы сомасы( бухгалтерлік баланс ... ... ... өсуі ... ... ... ... тенденциясын,
оның табыстылығын сипаттайды.
Осылайша, салынған капиталдың бір теңгесінен алынған пайда сомасы 2тг.
19 тиынға, 27тг. 84 тиыннан 30тг. 03 тиынға дейін ... 7,9 %-ке ... ... ... ... – бұл оның өз ... тез
жабу қабілеті. Ол борыштар мен өтімділік құралдары, яғни қарыздарды ... ... ... ... ... ақшалар, депозиттер,бағалы
қағаздар, айналым құралдарының өткізілетін элементтері және ... ... ... Мәні ... шаруашылық жүргізуші
субъектінің өтімділігі, оның балансының өтімділігің, ... ... ... ... сөзсіз төлемқабілеттілігін білдіреді.
Баланс өтімділігін ... ... ... ... ... және өтімділігінің азаюы тәртібінде орналасқан актив бойынша
құралдарды, ... ... ... ... ... ... өсу ... орналасқан пассив бойынша міндеттемелері бар
құралдарды салыстырудан тұрады.
¤тімділік деңгейде, яғни ақша ... ... ... ... ... субъектінің активтері келесі топтарға
бөлінеді:
А1 - барынша өтімді активтер. Оларға кәсіпорынның барлық ақша қаражаты
(қолма-қол және ... және ... ... қаржылық салымдар
(бағалы қағаздар) жатады;
А2 – тез өткізілетін активтер. Олраға дебиторлық борыштармен ... ... – Жай ... ... ... II – ... ... «Болашақ
кезең шығындарын» алып тастағаннан кейінгі «Қорлар және ... ... I- ... ... ... мерзімді қаржылық салымдар”, “құрылтайшыдармен
есеп айырысушылар” статиялары жатады.
А4 – ... қиын ... ... ... құралдар, материалдық емес
активтер, бітпеген капиталдық салымдар, құрылғыға жабдықтар кіреді.
Баланс пассивтері оларды ... ... ... ... - Барынша мерзімід пассивтер. Оларға кредиторлық борыш және ... ... ... ... пассивтер. Олар қысқа мерзіді несиелер мен займдық
қаражатты қатиды.
П3 – Ұзақ мерзімді ... ... ұзақ ... ... мен ... кіреді.
П4 – Тұрақты пассивтер. Оларға I – пассив “жеке қаражаттардың көздері”
жатады. ... және ... ... ... үшін бұл ... ... «Болашақ
кезең шығындары» статьясының сомасына азаяды.
Баланстың өтімділігін анықтау үшін, актив және ... ... ... нәтижелерін теңестіру керек. Баланс абсолютті өтімді
саналады, егер А1>П1, А2>П2, А3>П3, А4 < >П4 ... ... ... ... ... ... және
жалпы көлемге қатысты ... ... ... ... ... мөлшеріне (айналым құралдары, негізгі қорлар, ... ... ... ... қатынасын білдіретін капиталдың
рентабельдік деңгейіне сәйкес анықталады. Айналым қаражаттарын ... ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады.
Айналым қаражатының күніне айналымдылығы айналым қаражатының орта
қалдығын өнімді өткізуден түскен ... бір ... ... ... Айналымдылық коэффициенті- талданатын кезеңдегі (жыл, ... ... ... ... орта ... қатынасы. Айналымдылық
қаражатын жеделдету (баяулату) айналымнан ақша құралдарын босатады (қосымша
тартады). Бұл босатылған ... ... ... ... өзгеру
көлемін кірістің бір күндік сомасына көбейту арқылы анықталады.
Материалдық емес активтердің ... ... ... ... және қорсыйымдылығы көрсеткіштерінің ... ... ... ... ... емес ... қорқайтаруы
талданатын кезеңдегі кіріс сомасының негізгі ... ... ... орта құнына қатынасымен анықталады. ¤німнің қорсыйымдылығы
негізгі қорлардың (материалдық емес ... орта ... ... кіріс сомасына қатынасымен анықталады. Қорқайтаруды көтеру, яғни
қорсыйымдылығын ... ... ... ... ... куә болады және капитал салымдарын үнемдеуге әкеледі. ... ... ... сомасы, өнімнің қорсыйымдылығын төмендету
(ұлғайту) мөлшерін талданатын кезеңдегі ... ... ... жолымен
шығарылады. Валюталық өзіндік өтелушілік талданатын кезеңдегі ... оның ... асып ... сипаттайды.
Табыстылықты (рентабельділікті) талдау
Шарушылық жүргізуші субъектінің ... ... ... ... сипатталады. Табыстылықтың ... – бұл ... ... ... ... ... көрсеткіш –
рентабельділік деңгейі. Рентабельділік өндірістік-сауда ... ... ... ... Оның ... рентабельділік
деңгейімен өлшенеді. Шарушылық жүргізуші субъектінің рентабельділік деңгейі
өнім (тауарлар, жұмыстар, ... ... ... ... ... ... оның ... құнына пайыздық қатынасымен
анықталады:
Ошибка! ... ... ... ... Р- ... деңгейі,
П-өнімді өткізуден түскен пайда,теңге;
И-өнімнің өзіндік құны, теңге.
Сауда мен қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарының рентабельділік деңгейі
тауарларды өткізуден алынған пайданың (қоғамдық тамақтану ... ... ... ... ... ... барысында таза пайда көлемінің өзгеру динамикасын,
рентабельділік деңгейін және оларды анықтауша ... ... ... әсер ... негізгі факторлар болып, өнімді өткізуден түскен кіріс
көлемі, өзіндік құн ... ... ... өткізуден басқа
операциялардан табыс, өткізуден басқа операциялар бойынша шығындар, пайдаға
салық мөлшері және ... ... ... ... ... жүргізуші субъектінің табыстылығын талдау жоспарымен және
өткен кезеңді салыстыра ... ... ... ... ... көрсеткіштердің теңестірілуін қамтамасыз ету және
олардың бағаның ... ... жою ... ... бір жыл ... ... жүргізіледі. ¤ткен жыл көрсеткіштері ... ... ... ол «Қаржы ресурстары және капитал» бөлімінде
әдістемесі ... баға ... ... ... ... ...... болып, жеке құралдары есебінен ... ... ... емес ... ... ... салынған құралдарды
жабатын, ақталмайтын дебиторлық және кредиторлық борыштарға жібермейтін
және өз міндеттемелері ... ... ... ... жүргізуші
субъект табылады. Қаржы қызметінде ... ... және ... ... ... ... табылады. Сондықтан қаржы жағдайын талдау
процесінде айналым құралдарын рационалды пайдалану мәселесіне негізгі ... ... ... ... талдауларды қамтиды:
• Шарушылық жүргізуші субъектінің ... ... ... ... ресурстары көздерінің динамикасын және құрылымы;
• Жеке, айналым құралдарының болуын;
• Кредиторлық борышты;
• Айналым құрадарының болуын және құрылымын;
• Дебиторлық ... ... ... ... ... ... ... активтердің
өсімінің қарқыны болып табылады. Нақты активтер – бұл нақты бар жеке мүлік
және нақты құндары бойынша қаржы ... ... ... ... активтер, нгізгі қорлар мен материалдардың тозуы, пайданы ... ... ... Нақты активтер өсімінің қарқыны мүліктердің
көбню интенсивтілігін сипаттайды және ... ... ... ... ... ключа.  (4)
Бұл жерде, А – нақты активтер өсімінің қарқыны, пайыз;
С – ... ... және ... ... емес ... ... ... бойынша сауда қойылымын,
тозуды есептемегендегі салымдар;
З – запастар және шығындар;
Д – ақша ... есеп ... ... заемдық – құралдарын есептемегендегі басқа да активтер;
Индекс «0» - өткен (базистік) жыл;
Индекс «1» - ... ... ... ... ... өсімінің интенсивтілігі бір жылда 0,4 %
құраса, онда ... ... ... қаржы тұрақтылығының
жақсаруына куә болады. Талдаудың ... сәті ... ... ... ... және ... табылады.
Несиеқабілеттілігін талдау
Шарушылық жүргізуші субъектінің несиеқабілеттілігі дегеніміз өзінде
несиені алуға алғы шарттың және оны ... ... ... ... ... ... несиеқабілеттілігі оның бұрынғы алған несиелері
бойынша есеп ... ... оның ... ... ... өзгерц болашағымен, түрлі көздерден ақша құралдарын қажеттілігінде
жинақтау қабілетімен сипатталады.
Банк несие ... ... өзі ... ... ... деңгейін және
берілетін несие мөлшерін анықтайды.
Несиелеу шарттарын талдау келесі мәселелерді зерттеуді білдіреді:
• Қарыз алушының беделділігі, ол бұрын ... ... ... ... есеп ... ... есеп ... сапасымен,
басшылықтың жауапкершілгі және ұқыптылығымен сипатталады;
• Қарыз алушының бәсекеқабілетті өнім өндіруге ... ... Бұл ... ... орта табыстылығымен салыстырғанда
қарыз алушының ... ... ... ... ... пайданы бағалау жүргізіледі. Банк ... ... ... ... ... қажет. Банк қалыпты
қаржы қызметтерін жүзеге асыруда ... ... ... ... ... алушымен алынатын пайданың көлемін
бағалайды;
• Несие ресурстарын пайдалану ... Жеке және ... ... ... ... ... ... қарыз алушының жүргізілуі тұрғысынан несие
сомасы өндіріледі;
• Залогтық құқықты пайдалану және берілген ... ... ... ... ... ... талдау жолымен
қарызды жабу жүргізіледі;
• Несиені қамтамасыз ету, яғни ... ... ... ... активін берілген қарызға залог ретінде банктің алу
құқығын анықтау тұрғысында жарғы мен жағдайды оқып танысу.
Несиеқабілеттілікті талдауда бірқатар ... ... ... ... ... ... капиталға пайда нормасы және
өтімділік табылады. Салынған капиталға пайда нормасы пайда сомасының баланс
бойынша пассивтің жалпы ... ... ... Неизвестный аргумент ключа. ,(5)
Бұл жерде Р – пайда нормасы;
П – есептік (квартал, жыл) кезеңдегі пайда
сомасы, ...... ... ... ... көрсеткіштің өсуі қарыз алушының қызметінің ... оның ... ... ... ... = ... ... 10500/34962 = 0,30 бар.
Осылайша пайда нормасы салынған капиталдың бір теңгесінен ... ... 2,16 ... ... - 27,84 т. 30,03 ... ... 7,9 ... жүргізуші субъектінің өтімділігі – бұл оның өз ... ... ... Ол ... ... және ... құралдардың, яғни қарыздарды
жабу үшін (қолма-қол ақшалар, ... ... ... айналым
құралдарының өткізілетні элементтері және т.б.) пайдаланылатын құралдардың
арақатынасымен ... Мәні ... ... жүргізуші субъектінің
өтімділігі оның ақшаға айналу мерзімі міндеттемені ... ... ... ... жүргізуші субъектінің активтерінің активтерінің
міндеттемелерін жабу деңгейінде ... оның ... ... ... ... ... ... сөзсіз төлем қабілетін
білдіреді және активтер мен уақыты келуінің мерзімі бойынша, жалпы ... ... ... ... білдіреді.
Баланс өтімділігін талдау өтімділігінің азаю тәртібінде орналасқан және
олардың ... ... ... топтастырылған активтер бойынша
құралдарды мерзімінің ұлғаю тәртібінде және ... жабу ... ... ... ... ... салыстырудан көрінеді.
¤тімділік деңгейінен, яғни ақша ... ... ... ... ... ... ... келесі топтарға бөлінеді:
1. – барынша өтімді активтер. Оларға барлық ақша құралдары ... және ... және ... ... ... ... (бағалы
қағаздар) жатады;
2. – тез өткізілетін ... Олар ... ... және басқа
активтерді жатқызады;
3. – баяу ... ... ... ... ... ... тастағаннан кейін «Запастар және шығындар» 2-ші ... ... ... ... ... 1-ші ... «Ұзақ
мерзімді қаржы салымдары», «Құрылтайшылармен есеп айырусылар»
статьялары жа жатады.
Капиталды пайдалануды талдау
Капитал салымы ... ... ... ... пайдалану тиімділігі
дегеніміз салынған капиталдың бір теңгесіне келетін ... ... ... ...... ... ... қорларды,
материалды емес активтерді пайдалануды қосатын кешенді түсінік. Сондықтан
капитал тиімділігін талдау оның жекелеген ... ... ... соң қорытынды талдау жасалады.
Айналы құралдарын пайдалану тиімділігі бәрінен ... ... ... ол дегеніміз құралдардың өндіріс ... ... ... өту ... ... Айналым
құралдары айналымда болатын, яғни бір сатыдан екіншіге кезекті өту уақыты
айналым ... ... ... ... ... құралдарының
айналымдылығы бір күндегі айналым ұзақтығымен (күніне айналым құралдарының
айналымдылығы) немесе есептік кезеңдегі айналымдар санымен ( ... ... ... бір ... ұзақтығы, айналым
құралдарының орта қалдығы сомасының талданатын кезеңдегі бір күндік ... ... ... ... аргумент ключа. ,(6)
Бұл жерде Z – айналым құралдарының айналымдылығы, күн;
O - айналым құралдарының орта қалдығы, ... - ... ... (90,360) ... ...... ... өнімді өткізуден түскен
кіріс, теңге.
Айналым құралдарының орта ... ... ... ... ... жиынтығы бойынша есептелетін орта хронологиялық
сәттік ... ... ... ... аргумент ключа. ,(7)
Бұл жерде О1; О2;Оn - әрбір айдың бірінші ... ... ... теңге;
П – ай күндері.
Қаражаттардың айналымдылығының коэффициенті ... ... ... ... ... ... ... көлемінің мөлшерімен
сипатталады. Ол өнімді өткізуден түскен ... ... ... орта ... ... ... ретінде анықталады және
төмендегі формаламен ... ... ... ... жерде:
К- айналымдылық коэффиценті, айналымдар;
Т-талданатын кезеңдегі өнімді өткізуден түскен кіріс, ... ... ... орта ... ... айналымдылығының коэффициенті – бұл олардың қорқайтаруы.
Оның өсуі айнаолым құралдарын барынша ... ... ... коэффициенті бір уақытта талданатын кезеңдегі ... ... ... ... және ... кезеңдегі күндердің
санын күніне бір айналымның ұзақтығына (бір күндегі айналымдылық) бөлумен
есептелуі ... ... ... ... ... К - айналымдылығының коэффициенті, айналымдар;
1- талданатын кезеңдегі күндердің саны (90,360);
Z – күніне айналым құралдарының ... ... ... ... ... көрсеткіші болып
айналымдағы құралдар ... ... ... ... ... ... ... өткізуден түскен авансыланған бір
теңгеге кіріс айналым құралдардың сомасын сипаттайды. Басқаша айтқанда, ол
айналым ... ... яғни бір ... ... ... ... қызмет) алу үшін айналым құралдарының шығындары (тиындар). Айналымдағы
құралдар жүктемесінің коэффициенті – айгалым құралдарының орта ... ... ... ... ... ... ... Неизвестный аргумент ключа.  (10 )
Бұл жерде:
К – айналымдағы құралдар жүктемесінің коэффициент
О- айналым құралдарының орта ... ... ... кезеңдегі өнімді өткізуден түскен кіріс, ...... ... айналдыруы.
Айналымдағы құралдар жүктемесінің коэффициенті (Кд), ... ... (Кц) кері ... ... ... Құралдар
жүктемесінің коэффициенті аз болған сайын, айналым құралдары ... ... ... ... ... – жеке ... ... есебінен, яғни амортизациялық
аударымдар және пайда арқылы қаржыландыру. «¤зіндік қаржыландыру» ... ... ... ... қабылданған жағдайынан
бөлінеді, яғни ... ... ішкі ... ... ақша ... жүргізуші субъектілерді қамтамасыз етуде амортизациялық
аударымдар және ... ... ... ... Бірақта
шаруашылық жүргізуші субъект өзін жеке қаржы ресурстарымен толық ... ... ... да өзіндік қаржыландыруға толықтырушы ... ... және ... ақша ... кең пайдаланылады. ¤зіндік
қаржыландыру қағидасы тек жеке ақша көздерін жинақтауға ұмтылуда ғана ... ... ... ... ... ... жаңалауда, рыноктың сұранысына икемді әсер етуде жүзеге асырылады.
Нақ осы ... ... ... ... ... ... ... жағдай жасауға, яғни өздерінің ағымдық және капиталдық қажеттіліктерін
қаржыландыруға жеке ақша құралдарын ... ... ... ... деңгейі төмендегі келтірілген коэффициентердің
көмегімен бағаланады:
1. Қаржы тұрақтылығының коэффициенті (К) – бұл жеке және ... ... ... ... ключа. ,(11)
Бұл жерде:
М - өзіндік құралдар, теңге;
К – заемдық құралдар, теңге;
З – кредиторлық борыш және басқада ... ... ... ... ... жоғарлаған сайын, шаруашылық жүргізуші
субъектінің қаржы жағдайы тұрақтырақ.
Жеке құралдарды қалыптасу көздері, ... ... ... ... аударыңдар ( қорлану қорына, тұтыну қорына, резервтік қорға),
мақсатты қаржыландыру және ... ... ... ... ... ... коэффициенті (К):
Ошибка! Неизвестный аргумент ключа. ,(12)
Бұл жерде:
П- қорлану қорына жіберілетін пайда, теңге;
А – амортизациялық аударымдар, теңге;
К – заемдық ... ...... ... және ... тартылған құралдар, теңге.
Бұл коэффициент қаржы ресурстары көздерінің арақатынасын, яғни ... жеке ... ... және ... құралдардан қаншалықты
артық екендігін көрсетеді.
П+А өлшемі ұлғацмалы ұдайы өндірісті қаржыландыруға бағытталған өзіндік
құралдарды білдіретіндіктен бұл ... ... ... ... ... ... бөгде құралдардан неше есе асатындығын көрсетеді.
¤зіндік қаржыландыру коэффициенті ... ... ... ... ... бір ... сипаттайды. Бұл коэффициент
мөлшері жоғары болған сайын, өзіндік қаржыландыру деңгейі соншама жоғары.
¤зіндік қаржыландыру коэффициенті бір ... ... ... ... және тартылған) құралдарды жинақтау индикаторы болып табылады. Бұл
шаруашылық жүргізуші субъектіге қаржы ресурстарының ... және ... ... ... ... әсер ... ... береді.
¤зіндік қаржыландыру коэффициентінің төмендеуінде шаруашылық жүргізуші
субъект өзінің өндірістік, ... ... ... ...
басқарушылық және кадрлық саясатын қайта бағыттауды жүзеге асырады.
3. ¤зіндік қаржыландыру процесінің ... ... ... Ошибка! Неизвестный аргумент ключа. ,(13)
Бұл жерде:
П-қорлану қорына жіберілген пайда, теңге;
А- амортизациялық аударымдар, теңге;
М- өзіндік ... ... ... процесінің тұрақтылық коэффициенті ұлғаймалы ұдайы
өндірісті қаржыландыруға бағытталған өзіндік құралдар үлесін көрсетеді. Бұл
коэффициентің мөлшері жоғарлаған ... ... ... ... ... ... соншама тұрақтандырады, рыноктық экономикада
бұл әдіс соншама тиімдірек пайдаланылады.
4. ¤зіндік қаржыландыру ... ... ... Неизвестный аргумент ключа. (14)
Бұл жерде:
А – амортизациялық аударымдар, теңге;
ТП –таза пайда, теңге;
М- өзіндік құралдар, теңге.
¤зіндік ... ... ... ... ... рентабельділігі болып табылады. ¤зіндік қаржыландыру ... ... ... ... жұмсалуы мүмкін жеке қаржы
құралдарын салудан ... бір ... таза ... жиынтық мөлшерін
көрсетеді.
Көрсетілген көрсеткіштерді пайдалану өзіндік қаржыландыру деңгейін
бағалауда шаруашылық жүргізуші субъектісінің мысалында көрсетіледі.
3.2 Коэффициентер ... ... «АТВ және ... қаржылық жағдайын талдау
Бітіру жұмысының өткен бөлігінде бухгалтерлік ақпараттардың ішкі ... ... үшін ... ... ... ... ... жекеленіп қарастырылған.
Бұл құжаттардағы ақпараттар кәсіпорын жұмысының ... ... ... мен есептердегі сияқты сараптамашы мен ... ... ... ... Олар өңдеуден, жүйелеуден кейін дәл және айқын
мәлімет болып ... және ... ... ... әсер ... және ... ... қол жеткізу процесі үшін ... ... ... мәні жоғарыда қарастырылған.
Бұл бөлімге қаржы ... ... ... есептен қажетті
ақпараттарды қалай алуға болатындығына жан-жақты тоқталайық. Сондай-ақ ... ... ... ... ... қарастыруға және олардың мәнін
түсінуге тырысамыз. Бұл кәсіпорынның қаржы жағдайын төмендегідей маңызды
сипаттамалары бойынша бағалау үшін қажет:
... ... ... ... ... тиімділігі;
• жеке капиталды пайдалану тиіміділігі.
Бұл сипаттамалардың әрқайсысы сыртқы (инвесторлар, ... ... және ішкі ... үшін ... ... ... ... жүргізіледі.
Кәсіпорын жағдайын дәл бағалау және арықарай шешім қабылдау үшін біз
жақсы немесе жаман деп айта ... ... ... ... ... ... қаржы нәтижелері туралы есеп пен баланс статьларының мәліметтерін
салыстыра отырып кәсіпорынның экономикалық жағдайын ... ... ... ... ... қажет. Бұл коэффициенттерді талдау
жетекшіге кәсіпорын ... мен ... ... пайдаланылуда
екендігін түсінуге, басқару шешімдерінің бұрын қабылданған нәтижелері
ретіндегі болып ... ... ... отыруға мүмкіндік береді.
Мұндай талдау тауарлардың үлкен запасын ... ... ... ... ... бағалауға, қарызды дәл уақытысында ... ... ... басқарудың салыстырмалылығы мәселесіне жауап беруге
көмек береді.
Қаржы жағдайын ... ... және ... коэффициентерді немесе
көрсеткіштерді талдау қажет деген сұрақ туындайды. Бұл сұраққа ... ... және ... көлемі мен қызмет түріне байланысты, сонымен бірге ... ... үшін ... аз ғана ақша бөле ... қаржы және
уақытша шығындары болып табылады. Коэффициентерді талдау, егер ол артық
бөлікке бөлініп талданатын ... ... мәні мен ... ... ... айтып өту қажет.
Коэффициентерді талдау тек кәсіпорын басшысы үшін мүдделі емес. ... ... ... ... түрлі коэффициент және ... келе ... бөлу ... ... ... ... ... Бұл
кәсіпорын қызметінің көрсеткіштерін зертте келе, потенциалды серіктес осы
немесе басқа кәсіпкермен іс ... бола ма не ... ... ... Егер ... өз ... ... келсе, бірқатар
коэффициентердің көлемдері оған сатып алушы төлеуге дайын болатын бағаға
айтарлықтай әсер етуі ... ... төрт ... ... ... пайдалылық
• қаржы міндеттемелерін пайдалану
• ағымдық көрсеткіштер.
Қажеттілігіне қарай басқа да коэффициенттерді пайдалануға болады.
¤тімділік білдіреді: 1) – ... өз ... ... үшін ақша
құралдарының қажетті запастарын иелену және 2) – ақша құралдарына кенеттен
пайда болатын қажеттілікті ... ... ... ... және ... өлшемі жалпы өтімділіктің
коэффициенті немесе жабу коэффициенті болып табылады. Жабы коэффициенті тез
өтімді активтерін пайдалана ... ... ... міндеттемелерді
мерзімінде төлеуге кәсіпорынның қабілетін анықтайды. Бұл коэффициент
ағымдық ... ақша ... ... ... ... бір ақша бірлігіне қаншасы келетіндігін көрсетеді. Егер
арақатынас ... аз ... ... ... ... асып
кетуін білдіреді. Бұл қаржы жоғары тәуекелділік туралы, ... ... ... ... ... сондай-ақ материалды-техникалық
жабдықтауды нашар ұйымдастырғандығы туралы куә бола ... Бұл ... ... ... ... ... және кәсіпорын
қызметі көбінесе кредиторларға байланыстылығ жөнінде алдынала ескерту болып
табылады.
Коэффициеттің мөлшері екіден көп болса қалыпты саналады. ... ол ... 2,5-ке ... ... ... ... ... айытқуы мүмкін.
‡лкен коэффициент (3:1 және одан да көп) өтімділіктің жоғары дәрежесін
білдіреді, ... бұл оның ... ... ... ... ... көп қаражаттар бар екендігін білдіруі мүмкін.
Батыста бизнестің нақты әрбір саласы үшін көрсеткіштер жыл ... ... ... және ... ұлттық статистикалық
қызметтермен жариаланады.
«АТВ» шағын кәсіпорыны қаншалықты өтімді ... ... ... ... ... ... оңтайлы болу үшін
құжаттардың толық формаларын емес, тек ... ... ... ... ж. ... ШК ... ... баланстық есебі.
Жалпы өтімділік коэффициенті (CR)
CR = ағымдық активтер / қысқа мерземді міндеттемелер (15)
Осы коэффициенті тоқсан соңына ... ... = 55417 / 61882 ... құралдарына кенеттен пайда болатын ... ... ... ... ... мерзімділікөтімділік (QR)
мөлшерімен ... Егер ол ... ... көп ... ... тез ... ... жетіспейді деп қорқпауға болады.
QR = ақша қаражаттары / қысқа мерзімді міндеттемелер. (16)
QR = 35265 / 61882 = 0,57
¤тімділіктің осындай ... емес ... ... ... ... алу және ... жабдықтар сатып алу болып табылады. ¤тімділікпен
қамтамасыз ету ... оның ... алу ... ... ең ... таңдау
болып табылмайды. Бірақ біз несие төленген кездегі болашақта, сатып алынған
жабдықтар жұмыс істей және ... ... ... ... ... ... ... айналым капиталына қатынасын талдауда мүмкін болады және
төмендегідей есептеледі:
ТМЗ / ағымдық активтер – ... ... ... ... ... мен ... мерзімді міндеттемелер ... ... ... ... ... деп ... және үлкен мән
беріледі, өйткені қысқа мерзімді төлемдер тез өтімді активтер ... және ... ... ... ... ... дағдарысына әкелуі мүмкін деп саналады.
Айналым капиталы (WK) кәсіпорынның ... ... ... ... ... = ... активтер – қысқа мерзімді міндеттемелер (18)
WТ =55417 - 61882= - ... ... ... ... ... ... – бұл басшы үшін
кауіптіліктің қызыл белгісі. Сондықтан қысқа мерзімді тез несие ... ... ... қабылдау қажет.
Салыстырмалы талдаудың маңыздылығын ерекше көрсету қажет. ... үшін ... ... ... ... және ... көрсеткіштерден тұрады. Бұл кәсіпорында қарастырылған кезең
ішінде қаржы жағдайында ... ... ... ... ... ... ... қараша желтоқсан 4-ші
(коэффициент)
тоқсан
жалпы өтімділік 5,16 3,98 ... ... 4,38 3,31 ... ... 39327 46641 -6465 ... басшысының ақпаратпен қамтамасыз ... ... ... ... ... Олар ... қаншалықты тиімді
жүзеге асырылып жатқандығы және пайда алуды қамтамасыз ететін қаражаттардың
пайдаланғандығы ... ... ... ... табылады. Пайдалылыққа
қол жеткізу кәсіпкердің басты мақсаттарының бірі және маңыздылығы бойынша
бұл мақсат ... ... ... ету ... бірдей болады.
Ақша қаражаттарының жеткілікті запасы ресурстарды ... ... ... сөзсіз қабілетін білдіреді, бірақ мпқсат еткен пайданы алу ... ... ... ... мәжбүр ету қажет. Жұмыс үшін маған ... және ... ... ... ... ... ... бұрын терминологиялық анықталу қажет ... ... ... нені білдіретіндігін (жылдық ... ... ... тәртібі туралы инструкцияға сәйкес) білу қажет. Сонымен
¤німді (жұмыс, қызмет) өткізуден түскен табыс - бұл сома,
тиелген өнім үшін ... ... ... ... ... құны - ... ... өнім және өндіріске
(шығын құрамы туралы шаралармен анықталған)
Жалпы табыс - бұл кіріс сомасы және ... пен ... ... сомасы
Қаржы-шаруашылық қызметтердің нәтижелері туралы есеп
(Таңдап алынған мәліметтер)
Көрсеткіштің аталуы қазан қараша желтоқсан ... ... ... 33690 47045 48915 129650
өткізілген өнімнің 5616 7842 8154 ... ... ... 20247 32879 40690 ... ... 7827 6324 ... шығын
¤ндіріспен айналысатын кәсіпорын үшін өткізуден түскен кіріс – ... ... ( ... мен қоғамдық тамақтану сферасындағы кәсіпорындар
үшін сатулар – сату бағаларындағы өткізілген тауарлардың нақты көлемі). ... ... ... және ... ... ... ... келеді,
өйткені негізгі өндіріс және өнімді өткізуден басқа ешқандай басқа қызметті
кәсіпорын жүзеге асырмады.
Пайдалылықтың негізгі көрсеткіштері ... ... ... олар ... ... төмендегі суретте көрсетілгендей,
және жеке ... ... ... пирамидасы
Ошибка! Неизвестный аргумент ключа.
Сурет 6
Активтердің рентабельділігі ( активтерге қайтарулар) – бұл кәсіпорынның
активтері ... ... ... және бір ... ... пайда әкелетіндігін анықтайды.
Пайданы есептеудің екі жолы
Баланстық пайда, бөлінбеген пайда
Отандық бухгалтерияды рентабельділікті есептеу үшін баланстық пайданы
қолдану қабылданған. Әлемдік ... ... ... ... ... алымында жиі қолданады. Кәсіпорын басшысы және меншік иесі ... ... ... ( ... шығын) тұратын көрсеткіш қызығушылық
тудырады, өйткені кәсіпорынның жеке ... әсер ... ... үшін ... ... активтердің рентабельділігі
бөлінбеген пайда / активтер сомасы = (14222 / 147104)* 100% =9,7%
Басқаша ... бір ... ... он тиын ... ... ... инвестициядан қайтару есебінде бөлшек бөлімінде
есептік кезеңдегі орта құн көрсетіледі.
Сату рентабельділігі, сату ... ... ... ...... бір ... сатудан кәсіпорын пайдасын анықтайды. Бұл көрсеткішті
есептеу үшін қаржы-шарушылық қызметтің ... ... есеп ... ... ... ... үшін 129650 теңгеге өнім ... ... ... = NP / S = ... ... өткізуден түскен кіріс) * 100% = (14222
/ 129650)* 100% = 10,9 % ... ... бір ... он бір ... ... ... жақсы, өйткені сатудан 3-5% көлемінде қайтару
қалыпты ... ... ... үшін ... және қоғамдық тамақтану
саласында өз қызметін жүзеге асыратын
ROS = (табыс / сатылғын баға ... ... ... * 100% ... ... жеке ... пайда кәсіпорын иесімен салынған құралдарды
пайдалану деңгейін көрсететін пайдалылықтың маңызды көрсеткіштердің бірі
болып табылады. Егер ... ... ... ... мен барлық
міндеттемелер арасындағы айырмашылық кәсіпорын иелерінің меншігіне әрқашан
тең болса, онда бұл ... ... ... ... ... ... ... Неизвестный аргумент ключа. (21)
"АТВ"кәсіпорыны үшін ROE = 14222 / 85 222 = 0.17. яғни, 1 ... -17 ... ... Неизвестный аргумент ключа. (22)
Егер кәсіпорын құралды пайдаланатын болса (ұзақ мерзімді ... ... ... ... қайтару сипаттамасы немесе
инвестицияға қайтару, яғни салынған құралға қатынас бойынша қарастырылатын
пайда ... ... ... ... ... ... салыстыру жөн. Акционерлік кәсіпорын үшін акцияға табыс және
акционерлер меншігіне қайтаруда ... ... ... туралы сұраққа жауаптар қаржы міндеттемелерін
пайдалануды ... ... ... ... ... Бұл ... ... қызметі қаншалықты заемдық капиталға қарағанда ... ... ... ... болып табылады. Әдетте үш
коэффициент пайдаланылады.
Құрылымдық коэффициенттер
Ошибка! Неизвестный аргумент ключа.
Сурет -6
Активтерге ... ... ... коэффициент - кәсіпорын қызметін
қаржыландыру үшін пайдаланылатын заемдық құралдардың ... ... ... Бұл ... ... болған сайын, ... ... ... ... ақша ... мен ... етілгендігі түсінікті. Бұл жерде мен ... ... ... және бұл коэффициентті есептік кезеңнің аяғына қарай
есептеймін:
Қарыздық коэффициент = ( ... ... / ... ... 100 %
50 %-тен аз ... ... ... Қарыздық коэффициент = (40000 /
147104)* 100 % =27,2 %
Алынған ... ... ... қызметтің мәліметтерімен
салыстырған пайдалы: көрсеткіштің ... ... ... ... ... ... ... өсуімен бірігуінде жеке
құралдарды пайдалану тиімділігі ұлғайғандығын білдіреді.
Қаржы міндеттемелерінің көрсеткіші бұл кәсіпорынның жеке ... ... - ол ... ... ... коэффициентті және
кәсіпорынның кредиторлармен меншік иелері ... ... ... міндеттемелерді қанағаттандыру қабілетін анықтайды.
Есептеу 1,2, және 3 ... есеп ... ... ... Неизвестный аргумент ключа. (23)
Көрсетілген көрсеткіш жеке капитал кәсіпорынның жалпы қаржыландырудың
жартысынан астамын құрайтындығын, кәсіпорынның барлық 73 % ... ... ... ... ... ... төлемқабілетінің
жақсы дәрежесін иеленетіндігін көрсетеді. Кәсіпорын міндеттемесі оның жеке
құралдарының ... тең ... ... қалыпты болып табылады.
Көрсеткіш жоғары болған сайын кәсіпорын кредиторлар шағымдарынан соншама ... ... ... ... ... қосымша қаржыландыру үшін сіз
барған банкир немесе инвестор үшін ... ... ... ... ... нәтижесі өнімге сұраныс көп ... онда ... үшін ... ... алу және ... кеңейтудің мәні бар
екендігін көрсетеді.
Ұзақ мерзімді міндеттеменің ... ... ... - ... кезеңдегі баланс міндеттемесі және жеке ... ... ұзақ ... ... ... ... ... құралдар жеке құралдармен ұзақ ... ... ... ... ... ... жұмысының іскер белсенділігі
тиімді мөлшері.
Активтердің айналымдылығы – ... ... ... ... ... жеткілікті деңгейіне жету үшін). Сатудың
қандай көлемі активтердің бір теңгесіне ... ... ... бұл ... ... соңында жеткілікті жоғары емес
және оны ұлғайту басшының міндеті болуы қажет. ... аз ... ... және шикізаттар мен тауар өнімінің артық запастарынан
құтылуға тырысу ... ... ... өз ... ... ... сауда және қоғамдық тамақтану кәсіпорыны үшін бұл
көрсеткіш мөлшері бірнеше есе көп ... ... ... ол жағдайда алымда
сату бағасында өткізілген тауарлардың нақты көлемі ескерілуі қажет.
Тауар запастарының айналымының орта ...... ... ... ... ... ... тауар запастарының айналыс
санын анықтайды. Тауарлар запасының айналымдылығын ... ... ... өнім ... ... = CS = ... ... өнімнің орта запасы баланстық отчеттан анықталады.
I(ср) = [I (н) + 1(к)]/2 (24)
Кәсіпорын өз қызметін бар болғаны бір ... ... ... ... ... ... нолге тең, «АТВ» кәсіпорыны келесі сомаға тең
дайын орта запасты иеленеді:
I(ср) = [I (н) + 1(к)]/2 = [0 + 5223]/2 =2611.5 ... ... ... ... жылдамдығы
= CS / I(ср) = = 93816/ 2611.5 = 36
Есептік кезеңде ( тоқсанда 92 күн) ... ... ... ... ... ... ... есептік кезеңде запас ... ... ... ... орта саны ... ... = 92 /36 = 2,6 күн
Бұл барынша жақсы көрсеткіш сауда ... ... ... тез
айналымдылық сату көлемінің ұлғаюын қамтамасыз етеді және ... ... ... Бірақ өндіруші үшін дайын өнім запастарының айналым кезеңі
қаржы нәтижелеріне ... әсер етуі ... ... ... жетіспеушілігін,
негізгі жабдықтың қатардан шығып қалуын дұрыстау жағдайында бірнеше көп
болуы ... ... ... үшін бұл ... ... түрі және ... ұзақтығына байланысты түрлі тиімді өлшемді алуы мүмкін екендігін
айтуымыз қажет.
Тиімді бақылау үшін бастапқы және ... ... ... ... пайдалануға және тауар запастарының айналымының орта
жылдамдығының айлық көрсеткіші. ... бұл ай ... ... ... етеді, бірақ екі рет қайта есептеген жөн. Шығынды толтыру көп уақыт
пен қаражатты алады.
Нақты ... ... ... ? Бұл ... жауап нақты коэффициентті талдау
арқылы беріледі.
Нақты коэффициент – сатуға кері қайтарудың ... ... ... ... бір ... таза ... алу үшін қандай түсімдер екендігін
көрсетеді. Екінші ... ... ... ... ... ... ... шеккен шығынды жабу үшін тауарлар қандай сомаға сатылуы тиіс
екендігі көрсетіледі.
RR = ... ... ... / ... = ... 129650 / 14222 = 9.11
Яғни, бір теңге пайда алу үшін немесе бір ... ... жабу ... тоғыз теңге өнімді сатуы қажет. Бұл жақсы көрсеткіш, өйткені бұл
мысалда сатуды қайтару 11 % құрайды, ... ... ... ... ... магазиндерде барлық сауда бар болғаны 3-5 % және егер ... бір ... нан үшін 12 ... төлеуді ұмытса,онда кәсіпорынға
төмендегі сомада ... ... тура ... = RR x NP = {1 / 0.04} * 12 == 300 ... ... бір бөлке нан шығынын жабу үшін. Әрине, өзіндік құнды
есептегенде шығынды ескеруге болады және бағаны сәл-пәл ... ... ... ... ... ... жабу тек пайдадан төленеді.
Негізгі коэффициенттер мен өсу көрсеткіштерінен туынды болатын басқа
көрсеткіштер де пайдаланылуы мүмкін.
¤ткен – болашақиндикаторы ... ... ... ... ... мен ... жөн болатын акцияға пайда ... ... ... Бұл ... шындығында өсетіндігін немесе кәсіпорын
тек инфляцияны қуатындығын анықтайтын жағдай болып табылады.
Қазан айының «АТВ» кәсіпорыны бойынша мәліметтерін 100 % ... ... және ... өмуі айына 9 % деп «АТВ» кәсіпорынының 2000 ж. 4
тоқсаны және 2001 ж. ... үшін сату ... ... ... ... сату ... жобалаудан мәліметтер ала отырып) болады.
|өткізу  |қазан ... ... ... ... ... ... | | |сан | | | ... |33690 |47045 |48915 |58200 |67500' |76500 ... |100% |139.6% |145.2 % |172.7% |200.4% |227.1% ... % |- |39.6 |45.2 |72.7 |100.4 |127.1 ... |100% |109% |119% |130% |142% |155% ... ... есеп беру ... ... ... борышты
жабу, қысқа мерзімді міндеттемелердің ... ... ... қосымша
жабдықтардың алынуы, «АТВ» кәсіпорын өтімділігіне теріс әсер ... ... ... ... бір ... ... және үлкен қаржыландырудың
сыртқы көздерінен тәуелділікте болады. Бірақ басқа қаржы сипаттамалары және
ақша құралдары ... ... бұл ... ... ... Болашақта барынша дәл бағалау үшін, кәсіпорынның
бизнес жоспарын құру ... ... ... ... және ... ... есеп ... жасаған жөн.
Қарастырылған коэффициенттерді талдау динамикалы ... ... ... картинасын алуға мүмкіндік береді. Бұл ... ... ... ... түрлі кезеңдері үшін кәсіпорын
экономикалық ... ... ... айқындауға және өз
уақытында басқарушылық сәйкесті шешімдер ... ... ... ... беру ... ... инвесторлармен қолданылуы,
сондай-ақ кәсіпорынның баға мөлшеріне әсер етуі ... ... ... ... ... ... (айналыс) шығындары
Басқарушылық есеп басымдылықтарының бірі - ... ... ... және ... ... ... қарастыру, шығынддар
әрекетін қарастырусыз мүмкін емес. Бұл үшін, сату мөлшері мен ... ... ... ... пайданы анықтаушы теңдікке қайтадан
келу қажет.
Пайда = сатудан түскен түсім – ... ... сату ... ... ... ... ... бірі болып табылады. Егер сату көлемінің ... ... ... ... ... және ... ... болса, онда барлық ... ... ... көлемі
көбіне қолда бар ақша және материалды ресурстарды ... ... ... ... ... ... ретінде болады.
Кәсіпорын тиімділігін көтеру бойынша қаржы менеджерінің жұмысында
шығындарды басқару ... роль ... Осы ... де ... алдында
шығындырды бөлу және жіктеудің маңызды міндеті ... ... ... ... ... ... пайдаға салық салу мәселесі бойынша,
салық қызмекерлерімен өзара қатынаста даулық жағдайға жбермеуге мүмкіндік
береді.
¤ндіріс ... ... ... басқаруға әсерін бақылап
отыру үшін, ... ... ... ... ¤ндіріс көлеміне байланысты:
• өзгермелі
• тұрақты
• шартты-тұрақты
2. ... ... ... ... өзіндік құнына жатқызу
тәртібіне ... ... ... ... ... ... пайдалана отырып, өнімнің толық
өзіндік құнының қалыптасуын қарастырайық.
Тікелей шығындар өнімді дайындаудың ... ... ... ... сай, ... ... ... бөлінеді және оларды нақты өнім түрлеріне- есеп объектілеріне
тікелей жатқызуға болмайды. Жанама шығындар қатарына жалпы ... ... ... ... ... ... ... құнға қандайда бір бөлу
базасына пропорционалды түрде қосады. ¤ндірістік өзіндік құнды ... ... ... ... = Q1 + 3 - Q2 ... жерде:
С - кезең ішінде өндірілген өнімнің өзіндік құны,
Q1 - кезең ... ... ... ... - ... кезеңдегі өнім өнірісінің шығындары,
Q2- есептік кезең соңындағы бітпеген өндіріс.
Шығындар және шығынсыздық
Шығындарды жоспарлау және бақылау ... ... ... ... ... мен ... жеке ұлғайтуының маңызды шарты болып ... ... ... ... ... ... бұрын шығындар
әрекетінің негізгі ... ... ... ... ... ... ... өзгеруіне байланысты шығындар өздерін қалай
ұстайтындығын анықтау қажет.
Шығындардың кез-келген түрі дерлік ... және ... ... ... ... ... өнім шығару, көрсетілетін қызмет және
өткізілген өнім ... ... ... ... ... ... азаяды. Мұндай шығындар өзгермелі болып табылады. Басқа
шығындар ол ... ... ... бола ... өзгермейді. Тұрақты
шығындар өздерін басқаша көрсетеді. Жалпы тұрақты шығындар өндірістің
немесе тауарлар мен ... ... ... белгілі бір аралығында
тұрақты болып қалады.
Шығындардың жобалық тізімі
Ошибка! ... ... ... өнім бірлігіне шығынды қайта есептесек, онда ... ... өнім ... ... шығындардың үлесі азаяды.
Ережеге сәйкес, тұрақты шығындар өндірістің немесе тауарлар мен
қызметтердің ... ... ... бір ... өзгеріссіз қалады.
Мысалы, өнімді шығаруды 2-есеге ұлғайтуда сізге тағы бір ... тура ... ... ... ... ... оның еңбекақысының
көлеміне ұлғаяды.
Бірқатар тұрақты немесе тек өзгермелі сияқты шығындарды ... ... олар екі ... ... яғи ... бір ... болып табылады, бір бөлігі өндіріс немесе өткізу көлеміне ... ... ... ... ... қызметін төлеумен
байланысты шығындар. Бір жағынан, ... ... үшін әр ... ... ... ... халықаралық телефон сөйлесулері уақытқа
байланысты. Мұндай ... ... ... табылады.
Бірақта шығындарды жоспарлау және бақылау мақсаттары үшін, шартты-
өзгермелі шығындар не өзгермелі немесе тұрақты шығындарға жатқызылуы ... ... ... ... ... ... ... бөлінуі
қажет. Шығындар әрекеті жоспарланған кірістер мен пайда, өндіріс ... ... мен ... ... ... ... негізінде жатыр.
Мұндай талдау экономикалық негізделген шешім ... және ... ... ... пайдалы құрал болып табылады. Талдау
негізінде ... ... ... бірі жатыр:
¤ткізу көлемі = ¤згермелі шығындар + Тұрақты ... V F ... ... ... отырып, пайданы анықтау үшін формуланы аламыз:
NP = S - (V + F) ... ... ... ... ... ... ... тең болатын
жағдай, шығынсыздық нүктесі деп аталады. Бұл жағдайдатеңдік келесі түрде
болады:
S=V+F или S - V - F = О ... ... өнім ... және ... шығынсыздық нүктесін табуға
көмек береді. «Дом» компаниясының ағаш ... цехы ... ... Сату мен өндіріске өзгермелі шығындар бір жақтауға 800 ... ал ... ... ... ... 72 мың ... құрайды.
Жақтаулар данасы 1400 теңге бағасында сатылады. ¤нім ... ... ... табу ... ... санын Q деп белгілейміз,
сонда
S=V+F 1400 x Q = 800х0+72000
600 x Q = 72 000 Q = 120 рамы ... ... ... жету үшін ... түскен кіріс айына
120 х 1400=168 000 теңгені құрайды.
Шығынсыздық нүктесі жағдайын ... ірі ... үшін ... ... ... талдаудың құндылығы, оның шығындар
әрекетіндегі сапалы өзгерістерді ... ... ... ... ... ... ... амалға жоспарланған пайданы қосуға
болады. Айталық, коэффициенттерге талдау ... ... ... цех ... 1 теңге сатуға 6 тиыннан кем емес пайда алуды (немесе
6,12 %сату рентабельділігін алу) ... етіп ... ... - V - F = NP ... x Q' - 800 x Q' - 72000 = 1400 x Q' x 0.0612 516 x Q' =72000 Q" ... ... алға ... ... ... ... 20 ... жақтауды сату
мен шығаруды ұлғайту қажет және сәйкесінше сатудан 196 000 теңге кіріс ... ... ... ... ... ... болып
табылмайды, біз жәй талдау жүргізу үшін осылай жасадық. ... ось ... ... ... ... ... өндірілген-сатылады деп
жоспарланады). Вертикалды ось – теңгедегі өндірілген шығындар мен өткізуден
түскен кірісті көрсетеді. ... ... ... мен өткізу сызығы
шығынсыздық нүктесінде қиылысады.
Біздің талдау толық болмайды, егер біз ... ... ... (СМ)- ... ... ... барлық өзгермелі шығындардан асып
кетуін білдіреді,
CM=S-V;
Егер пайда бар болған ... СМ - F = ... ... ... ... мен ... мысалына қайта
оралайық.
| ... рама саны |
| |120 |140 ... ... ... ... 1400- 1 дана.) |168000 |196000 ... ... ... (800 - дана шт.) |96000 |112000 ... |72000 |84000 ... Түрақты шығындар |72000 |72000 ... ... |0 |12000 ... ... жағдайы (ВЕ) салым тұрақты шығындарға тең болған
жағдайда қол жеткізіледі:
СМ - F = ... және ... ... ... ... ... бұл
формула келесідей түрде болады:
(СМ на единицу продукции х BE в единицах продукции) = F
Сондақарапайым өзгерту өнім ... ... ... ... в единицах продукции = F / CM на единицу продукции
Пайданы жоспарлау үшін біз формулаға ... ... ... ... ... етілетін саны = F+NP/CM өнім ... ... ... ... мен ... ... ... нүктесін де, және өнімнің талап етілетін ... да ... өнім ... санының тілейтін пайданы алу үшін.
Жүргізілген операциялар мен жоспарлау процесін бақылау ... тағы бір ... ... ... Бұл ... осы сату
(өткізу) жатқызылған салым мөлшері ... ... ... деңгейін білдіреді:
PL = CM / S *100% = 84000 *196000 * 100% = 42.86% = 84000 *196000 ... = ... ... немесе басқаша айтқанда сатудың шекті көлемі
төмендегіше анықталаады:
ВЕ= F / PL = 72000 / 0.4286 = 168000 ... ... ... өмір ... құқы бар және
шығындарды, өндіріс пен өткізу көлемдерін, және тілейтін ... ... ... ... ... қабылдау үшін қолдануға болады.
Шығынсыздықты талдау және есеп айырысулар нәтижесі белгілі бір
жағдайларға жол ... ... ... ... және ... шығындар жоғары ұқыптылықпен анықталуы
тиіс
• Кірістер мен ... ... ... ... ... ... ... кезең үшін шикізат пен өнімге бағаның
өзгерісі болмайды және кәсіпорын тұрақты ... ... деп ... ... ... ... ... басқа, шығынсыздықты стандартты талдау ақша қаражаты ағымындағы
өзгерістерді ескермейтіндігін айта кету қажет.
Қорытынды
Қолданылған Әдебиеттер
1. Анташов В.А. Уварова Г. В. ... ... ... ... ... М., 1996. Бригхэм Ю. Ф
2. Анализ финансов предприятия в условиях рынка. – М., ... ... С. С. ... менеджмент. – А.: Казак
университетi, 1998.
4. Бернстайн Л.А. Анализ финансовой отчетности: теория, практика и
интерпретация. – М., 1996.
5. Бригхэм Ю. Ф. ... ... ... – М., 1998.
6. Бригхэм Ю. Ф., Гапсиски Л. ... ... ... ... ... ... ... 1997.
7. Ван Хорн Дж. К. Основы управления финансами. – М.: Финансы и
статистика, 1996.
8. Друри К. Введение в производственный и ... ...... ... К.Ш., Егембердиева С.К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ
финансовой отчетности: Учебное ...... Как ... и ... ... ... / [Пер. с англ.
Н. Павлов, науч. ред. Г . Микерин]. – М. ... ... Т.Р. ... III ... Б. ... финансовых отчетов (на
основе GAAP). – М., 1998.
12. Ковалев А. И., ... В. П. ... ... ... – М, ... ... Б. Управление финансовой деятельностью предприятия. – М.,
1997.
14. Маршалл. Дж. Ф., Викул К. Бансал. ... ... ... Е. В. Методические рекомендации по составлению финансовой
отчетности. – А., ... ... Н. А., ... А. А. ... менеджмент. – А,
1996.
17. Павлова Л. Н. Финансы предприятий. – М, 1998.
18. Павлова Л. Н. Финансовый ... – М.: ... и ... ... Радостовец В. К. Организация финансового учета. – А, 1997.
20. Рэй Вандер Вил. Управленческий учет. – М.: “Инфра-М”, 1997.
21. ... Г. В. ... ... ... ... ... 1997.
22. Стоянова Е. С. Финансовый менеджмент: теория и практика. – М.:
“Перспектива”, 1996.
23. Стоянова Е. С. Практикум по ... ... ... ... ... и ... – М.: “Перспектива”, 1997.
24. Уткин Э. А. Финансовый менеджмент. - М., 1998.
25. Учет и анализ в ... ... ... ... для ... собственников. Подготовлено фирмой “DELOITTE &
TOUCHE”.- А, 1995.
26. Финансовый ... Под ред. ... Г. Б. – М.: ... ... А. Д., ... Р. С. Финансы предприятий. – М, 1997.
28. Хэлферт Э. Техника финансового анализа. – М.: ... ... ... как ... источник финансирования. А. Токберген, Ш.
Ахметова. // “Аль Пари”: №2 1998 стр. ... // ...... ... 1998 ... // ...... Казахстана: № 5 1998 стр. 75-84.
32. // Каржы–Каражат – Финансы Казахстана: № 6 1998 стр. 74-84.
-----------------------
Кәсіпорындағы қаржы ... ... және ... ... ... ... ... кадрлері
Қаржылық
құралдар
Қаржылық
әдіс
Қаржылық
ақпарат
Қаржылық басқарудын
Техникалық ортасы
Жүйелік басқару
Басқару Объектісі
¤ндіріс
Рынок
Бюджет,
Меншік иелері,
контрагенттер
Қаржы ресурстарының көзі
Қаржы ... ... ... ... ағымы
Материалдық ағым
Қаржы басқаруының үйымдық құрылымы
Ақша ағымы
Директорлар құрылтайы
Президент
¤ндіріс бойынша вице-президент
Қаржы бойынша вице-президент
Сату бойынша
Вице-президент
Бас Қаржы ... ... ... мен ... ... пен басқару
Отчет қуру
Ішкі және сыртқы аудит
құру
Қаржылық есеп
Басқару есебі
Ақпарат пен қамтамасыз
етілу
Ақшы ресурстарының активіне фирманың инвестициясы
Бюджет

Пән: Менеджмент
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорындағы қаржылық менеджментті жетілдіру жолдары40 бет
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
Кәсіпорында қаржылық есеп жүргізу92 бет
Кәсіпорындағы қаржылық жоспарлау57 бет
Кәсіпорындағы қаржылық жоспарлау мен болжамдау38 бет
Кәсіпорындағы қаржыны жоспарлау5 бет
Кәсіпорынның қаржылық инвестициялық қызметінің мәні мен маңызы39 бет
Кәсіпорынның қаржылық менеджменті және тәуекелділігін басқарудың экономикалық негіздері26 бет
Мемлекеттік қаржылық бақылаудың проблемалары4 бет
Қаржылық есеп беру - корпорация жағдайының қаржылық негізі27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь