Күн жүйесі эволюциясы

Күн — Күн жүйесінің орталық жұлдызы.Күн — G-спектрлік түрлі жұлдыз, оның диаметрі 696 000 km, 333 000 × Жер массасы, 1 300 000 × Жер көлемі, 1410 kg/m3 орташа тығыздығы бар. Экуаторы эклиптика жазықтығына 7.25º бұрыш мөлшерімен еңкейіп тұр. Негізінен сутегі мен гелийден құрылған. Көзге көрінетін беті «фотосфера» (температурасы 6000 К) деп аталады.Күн – қатты қызған (беткі температурасы – 6000С), плазмалық шар (тығыздығы 1,4 г/м3). Оның лаулаған от пен протуберанецтер орналасқан тәжі бар. Күннің сәуле шығаруының – күннің белсенділігінің – 11 жылдық циклі бар. Күннің белсенділігінің ең жоғарғы шегінде оның бетінде ерекше көп дақ байқалады. Сутегінің гелийге айналуы кезінде Күннің ішкі құрылысы1–Гелийлік ядро; 2-конвекция зонасы; 3-хромосфера; 4-фотосфера; 5–кун дақтары; 6-протуберанецтер; 7-тәж термоядролық реакциялар күн энергиясының көзі болып табылады. Алғаш рет термоядролық реакциялардың жүріп өтуіне қажетті температураны теориялық түрде Артур Эддингтон есептеп шығарған. Неміс физигі Ганс Бете (1967 жылы Нобель сыйлығын алған) Күнде жүретін сутегімен гелийдің термоядролық синтезінің реакциясын есептеп шығарды.Күн жүйесі мен жұлдыздардың пайда болуы жайлы кез-келген проблема немесе гипотезаның негізінде, Ғаламның үш фундаменталдық ерекшелігі бар: біріншіден Ғаламдағы заттардың басым көпшілігі сутегіден (75%), гелийден (25%) және басқа да химиялық элементтердің азғантай бөліктерінен құралған; екіншіден Ғаламның кезкелген нүктесінде жұлдызаралық газ және шаң бар; үшіншіден Ғаламда барлық заттар айналмалы және турбулентты қозғалыста (галактиканың формасы спираль тәріздес, жұлдыздар айналуда, планеталар күнді айналады және т.б.). Сондай ақ бізге Күн жүйесінің жасы 5 млрд жылға тең екендігін білеміз. Бұл мағлұмат бізге ғаламның өзіміз орналасқан бөлігінің тарихын елестетуге мүмкіндік бередіКүн жүйесінің пайда болуы жөнінде бірнеше гипотезалар бар. Өткен ғасырда осындай гипотезаны И.Кант ұсынды. Бұл гипотезаны П. Лаплас қолдады. Жақын арада ғана В.Фесенков пен О. Шмидтің жаңа гипотезалары пайда болды. Бұл гипотезалардың басқа гипотезалардаң айырмашылығы, оларға сәйкес планеталар бастапқы ыстық компоненттерден емес, суық күйдегі заттардан түзілген. Швед астрофизигі Х.Альвен ұсынып, кейін Ф.Хойл жетілдірген Күн жүйесінің пайда болуы гипотезасының электромагниттік варианты қазіргі таңда кең таралған.
Біздің Құс Жолы атты, спираль тәріздес галактикамыз шамамен 150 млрд жұлдыздан құралған, оның өзінің ядросы мен бірнеше спираль тәріздес тармақтары бар. Оның мөлшері 100 мың жарық жылына тең. Біздің галактикамыздағы жұлдыздардың басым көпшілігі қалыңдығы 1500 жарық жылындай болатын алып “дискінің” ішінде шоғырланған. Қазіргі кезде біздің галактикамыз космос кеңістігінде секундына 550 км жылдамдықпен қозғалып келе жатыр. Оның екі серігі - Үлкен және Кіші Магеллан бұлттары бар. Галактиканың диаметрі экватор бойынша 3•08•1013 шақырымға тең. Галактика жұлдыздары ядроны айналатын қозғалысы күрделі болады және бұл қозғалыс басқа қатты және сұйық заттардың қозғалысынан мүлдем бөлек. Жұлдыздардың айналу периоды олардың массасына және галактикалық орталықтан орналасу қашықтығына байланысты әртүрлі болады.
Галактикадағы заттар негізінен атомдық күйде болып, оның 99% сутегі құрайды. Галактиканың ядросы көлденеңінен шамамен 30 жарық жылына тең. Осы ядро сутегінің негізгі қайнар көзі болып саналады. Біздің Күн жүйеміз Галактиканың шетінде, яғни оның ядросынан 30 жарық жылы қашықтықтығында орналасқан. Ең жақын жұлдыздармен салыстырғанда Күн Лира шоқжұлдызына қарай 20 км/сек жылдамдықпен қозғалып келеді. Сонымен қатар Күн өзінің көршілерімен бірге галактика кеңістігінде Аққу шоқжұлдызына қарай 250 км/сек жылдамдықпен айналып келеді. Күн галактиканың орталығын 180 млн жылда айналып шығады. Яғни бір галактикалық жыл шамамен 180-190 млн жылға тең. Күнге ең жақын жұлдыздар – Центаврдің альфасы (Проксима) және Сириус.
Күн – қатты қызған (беткі температурасы – 6000С), плазмалық шар (тығыздығы 1,4 г/м3). Оның лаулаған от пен протуберанецтер орналасқан тәжі бар. Күннің сәуле шығаруының – күннің белсенділігінің – 11 жылдық циклі бар. Күннің белсенділігінің ең жоғарғы шегінде оның бетінде ерекше көп дақ байқалады. Сутегінің гелийге айналуы кезінде
Күннің ішкі құрылысы
1–Гелийлік ядро; 2-конвекция зонасы; 3-хромосфера; 4-фотосфера; 5–кун дақтары; 6-протуберанецтер; 7-тәж термоядролық реакциялар күн энергиясының көзі болып табылады. Алғаш рет термоядролық реакциялардың жүріп өтуіне қажетті температураны теориялық түрде Артур Эддингтон есептеп шығарған. Неміс физигі Ганс Бете (1967 жылы Нобель сыйлығын алған) Күнде жүретін сутегімен гелийдің термоядролық синтезінің реакциясын есептеп шығарды.
Күн жүйесі мен жұлдыздардың пайда болуы жайлы кез-келген проблема немесе гипотезаның негізінде, Ғаламның үш фундаменталдық ерекшелігі бар: біріншіден Ғаламдағы заттардың басым көпшілігі сутегіден (75%), гелийден (25%) және басқа да химиялық элементтердің азғантай бөліктерінен құралған; екіншіден Ғаламның кезкелген нүктесінде жұлдызаралық газ және шаң бар; үшіншіден Ғаламда барлық заттар айналмалы және турбулентты қозғалыста (галактиканың формасы спираль тәріздес, жұлдыздар айналуда, планеталар күнді айналады және т.б.). Сондай ақ бізге Күн жүйесінің жасы 5 млрд жылға тең екендігін білеміз. Бұл мағлұмат бізге ғаламның өзіміз орналасқан бөлігінің тарихын елестетуге мүмкіндік береді.
Күн жүйесінің пайда болуы жөнінде бірнеше гипотезалар бар. Өткен ғасырда осындай гипотезаны И.Кант ұсынды. Бұл гипотезаны П. Лаплас қолдады. Жақын арада ғана В.Фесенков пен О. Шмидтің жаңа гипотезалары пайда болды. Бұл гипотезалардың басқа гипотезалардаң айырмашылығы, оларға сәйкес планеталар бастапқы ыстық компоненттерден емес, суық күйдегі заттардан түзілген. Швед астрофизигі Х.Альвен ұсынып, кейін Ф.Хойл жетілдірген Күн жүйесінің пайда болуы гипотезасының электромагниттік варианты қазіргі таңда кең таралған.
Жұлдыздардың пайда болу үрдісі галактикада үздіксіз жүреді. Кезкелген уақытта газ бен шаң, турбуленттік күштердің әсерінен гравитациялық ядролар – протожұлдыздардың элементеріне үнемі қосылып жатады. Пайда болған глобула протожұлдыз басынан бастап гравитациялық ядролардан қалған айналмалы қозғалысқа ие болады. Глобула үлкейе бере ақырында ыстық болғандығы соншалық, оның ішінде атомдық синтездің реакциялары өте бастайды.
Қызудың белгілі бір шегіне жеткен кезде глобула өзінің қабығына айналған, қалған затты жарып, жан – жаққа шашыратып тастайды. Глобуланың сығылуы оның массасына прапорционалды түрде ұлғаяды. Ақырында ол атомдар өздерінің электрон қабықшаларын жоғалтатын температураға да жетеді. 15 млн градустық температурада ядролық синтез реакциялары басталады.
Сутегі ядролары орасан зор энергия бөле отырып, гелий ядроларын түзеді. Ағылшын астрофизигі А. Эддингтонның анықтағандай, біздің Күніміз осы ядролық реакциялар жүретін термоядролық қазан болып табылады. Оның ядросының температурасы 15 млн градус, ал бетінің температурасы 60000С-ге тең. Эдингтон Күнді құрайтын газдың тұрақты тепе- теңдігін түсіндірді. Оның түсіндірмесі бойынша тартылыс күші газдардың сығылуын тудырады, ал сығылуға газдардың қысымы кері әсер етеді. А.Эддингтон, бұдан басқа радиациялық қысымның жұлдыздардың ішінде бар екендігін ескерді, ал сәуле шығару жұлдыздың ішінде интенсивті жүретін болғандықтан, радиациялық қысым да елеулі болуы тиіс.
Бұл жерде гелийді күл ретінде қалса, сутегі қанша уақыт жануы мүмкін деген сұрақ пайда болады. Жұлдыздың массасына байланысты бұл үрдіс ұзақ немесе жылдам болуы мүмкін. Массалары Күннің массасындай жұлдыздарда сутегі миллиардтаған жылдар бойы жануы мүмкін. Бірақ сутегінің қоры шексіз емес, олар қашан да болсын таусылады.
Бұл жағдайда галактикадағы сутегінің қоры таусылғаннан кейін 100 млн градус температурада гелий жана бастайды деп жорамалданып отыр. Ендігі күл оттегі мен көміртегі болады. Оттегі мен көміртегі жану үшін біздің күннің массасы жеткіліксіз. Бірақ осы кезге дейін де күнде елеулі процестер өтеді.
        
        Күн — Күн жүйесінің орталық жұлдызы.Күн — G-спектрлік түрлі жұлдыз, оның
диаметрі 696 000 km, 333 000 × Жер массасы, 1 300 000 × Жер ... ... ... ... бар. ... ... жазықтығына 7.25º бұрыш
мөлшерімен еңкейіп тұр. Негізінен сутегі мен гелийден құрылған. Көзге
көрінетін беті «фотосфера» (температурасы 6000 К) деп ...... ... ... – 6000С), ... шар ... 1,4 ... лаулаған от пен протуберанецтер орналасқан тәжі бар. Күннің сәуле
шығаруының – күннің белсенділігінің – 11 жылдық циклі бар. Күннің
белсенділігінің ең жоғарғы ... оның ... ... көп дақ ... гелийге айналуы кезінде Күннің ішкі құрылысы1–Гелийлік ядро; 2-
конвекция зонасы; 3-хромосфера; 4-фотосфера; ... ... ... 7-тәж ... ... күн энергиясының көзі болып
табылады. Алғаш рет термоядролық реакциялардың жүріп өтуіне қажетті
температураны теориялық түрде Артур Эддингтон есептеп ... ... Ганс Бете (1967 жылы ... ... ... Күнде жүретін сутегімен
гелийдің термоядролық синтезінің реакциясын есептеп шығарды.Күн жүйесі мен
жұлдыздардың пайда болуы жайлы кез-келген проблема ... ... ... үш фундаменталдық ерекшелігі бар: біріншіден Ғаламдағы
заттардың басым көпшілігі сутегіден (75%), ... (25%) және ... ... элементтердің азғантай бөліктерінен құралған; екіншіден Ғаламның
кезкелген нүктесінде жұлдызаралық газ және шаң бар; ... ... ... айналмалы және турбулентты қозғалыста (галактиканың формасы
спираль тәріздес, жұлдыздар ... ... ... ... және т.б.).
Сондай ақ бізге Күн жүйесінің жасы 5 млрд жылға тең екендігін білеміз. Бұл
мағлұмат бізге ғаламның ... ... ... ... елестетуге
мүмкіндік бередіКүн жүйесінің пайда болуы жөнінде бірнеше гипотезалар бар.
Өткен ... ... ... ... ... Бұл гипотезаны П. Лаплас
қолдады. Жақын арада ғана В.Фесенков пен О. Шмидтің жаңа гипотезалары ... Бұл ... ... ... айырмашылығы, оларға сәйкес
планеталар бастапқы ыстық компоненттерден емес, суық күйдегі заттардан
түзілген. Швед астрофизигі Х.Альвен ұсынып, кейін Ф.Хойл жетілдірген Күн
жүйесінің ... ... ... ... ... ... ... таралған.
Күн жүйесінің эволюциясы
Біздің Құс Жолы атты, спираль ... ... ... 150 ... ... оның өзінің ядросы мен бірнеше спираль тәріздес
тармақтары бар. Оның мөлшері 100 мың жарық ... тең. ... ... ... ... ... 1500 ... жылындай
болатын алып  “дискінің” ішінде шоғырланған. Қазіргі кезде біздің
галактикамыз космос кеңістігінде секундына 550 км жылдамдықпен қозғалып
келе ... Оның екі ... - ... және Кіші Магеллан бұлттары бар.
Галактиканың диаметрі экватор бойынша 3·08·1013 ... тең. ... ... ... ... күрделі болады және бұл қозғалыс
басқа қатты және сұйық заттардың қозғалысынан мүлдем бөлек. Жұлдыздардың
айналу периоды олардың массасына және галактикалық орталықтан орналасу
қашықтығына ... ... ... ... заттар негізінен атомдық күйде болып, оның 99% сутегі
құрайды. Галактиканың ядросы көлденеңінен шамамен 30 ... ... тең. ... ... ... ... көзі болып саналады. Біздің Күн жүйеміз
Галактиканың шетінде, яғни оның ядросынан 30 жарық жылы қашықтықтығында
орналасқан. Ең ... ... ... Күн Лира ... ... ... ... қозғалып келеді. Сонымен қатар Күн өзінің
көршілерімен бірге галактика кеңістігінде Аққу шоқжұлдызына ... ... ... айналып келеді. Күн галактиканың орталығын 180 млн
жылда айналып шығады. Яғни бір галактикалық жыл шамамен 180-190 млн ... ... ең ... жұлдыздар – Центаврдің альфасы (Проксима) және Сириус.
 Күн – қатты қызған (беткі температурасы – 6000С), плазмалық шар (тығыздығы
1,4 г/м3). Оның ... от пен ... ... тәжі бар. ... ...... белсенділігінің – 11 жылдық циклі бар. Күннің
белсенділігінің ең жоғарғы шегінде оның бетінде ерекше көп дақ байқалады.
Сутегінің гелийге айналуы ... ішкі ... ... ядро; 2-конвекция зонасы; 3-хромосфера; 4-фотосфера; 5–кун
дақтары; 6-протуберанецтер; 7-тәж термоядролық реакциялар күн энергиясының
көзі болып табылады. Алғаш рет термоядролық реакциялардың ... ... ... теориялық түрде Артур Эддингтон есептеп шығарған.
Неміс физигі Ганс Бете (1967 жылы Нобель сыйлығын алған) Күнде жүретін
сутегімен гелийдің термоядролық ... ... ... ... жүйесі мен жұлдыздардың пайда болуы жайлы кез-келген проблема немесе
гипотезаның негізінде, ... үш ... ... ... ... ... ... көпшілігі сутегіден (75%), гелийден
(25%) және басқа да химиялық элементтердің азғантай бөліктерінен құралған;
екіншіден Ғаламның кезкелген ... ... газ және шаң ... Ғаламда барлық заттар айналмалы және турбулентты қозғалыста
(галактиканың формасы спираль тәріздес, жұлдыздар айналуда, планеталар
күнді айналады және т.б.). Сондай ақ бізге Күн ... жасы 5 млрд ... ... білеміз. Бұл мағлұмат бізге ғаламның өзіміз орналасқан
бөлігінің тарихын елестетуге ... ... ... ... ... жөнінде бірнеше гипотезалар бар. Өткен ғасырда
осындай гипотезаны И.Кант ұсынды. Бұл гипотезаны П. Лаплас қолдады. Жақын
арада ғана В.Фесенков пен О. ... жаңа ... ... ... ... ... гипотезалардаң айырмашылығы, оларға сәйкес планеталар
бастапқы ыстық компоненттерден емес, суық күйдегі заттардан түзілген. Швед
астрофизигі Х.Альвен ұсынып, кейін Ф.Хойл жетілдірген Күн ... ... ... ... варианты қазіргі таңда кең таралған.
  Жұлдыздардың пайда болу үрдісі галактикада үздіксіз жүреді. Кезкелген
уақытта газ бен шаң, турбуленттік күштердің ... ... ... ... ... ... ... жатады. Пайда болған
глобула протожұлдыз басынан бастап гравитациялық ... ... ... ие болады. Глобула үлкейе бере ақырында ыстық
болғандығы соншалық, оның ішінде атомдық синтездің реакциялары өте
бастайды.
 Қызудың белгілі бір ... ... ... глобула өзінің қабығына айналған,
қалған затты жарып, жан – ... ... ... Глобуланың сығылуы оның
массасына прапорционалды түрде ұлғаяды. Ақырында ол атомдар өздерінің
электрон ... ... ... да ... 15 млн ... ... ... реакциялары басталады.
 Сутегі ядролары орасан зор энергия бөле отырып, гелий ядроларын түзеді.
Ағылшын астрофизигі А. Эддингтонның анықтағандай, ... ... ... ... ... ... қазан болып табылады. Оның
ядросының температурасы 15 млн градус, ал бетінің температурасы 60000С-ге
тең. Эдингтон ... ... ... ... ... теңдігін түсіндірді. Оның
түсіндірмесі бойынша  тартылыс күші газдардың сығылуын тудырады, ал 
сығылуға газдардың қысымы кері әсер етеді. А.Эддингтон, бұдан басқа
радиациялық қысымның жұлдыздардың ... бар ... ... ал  ... жұлдыздың ішінде интенсивті жүретін болғандықтан, радиациялық қысым
да елеулі болуы тиіс.
 Бұл жерде гелийді күл ... ... ... ... уақыт жануы мүмкін деген
сұрақ пайда болады. Жұлдыздың массасына байланысты бұл үрдіс ұзақ немесе
жылдам болуы мүмкін. Массалары Күннің массасындай жұлдыздарда сутегі
миллиардтаған ... бойы ... ... ... ... қоры ... ... қашан да болсын таусылады.
 Бұл жағдайда галактикадағы сутегінің қоры таусылғаннан кейін 100 млн
градус температурада гелий жана бастайды деп ... ... ... ... мен ... ... Оттегі мен көміртегі жану үшін біздің күннің
массасы жеткіліксіз. Бірақ осы ... ... де ... ... ... ... сутегіден ауыр, сондықтан ол жанып біткен соң орталықта жиналып
қалады. Енді сутегі қабықтың ішінде жанады. Ал орталықта қалған гелийлік
шар, қызған сайын ... ... Оның ... да ... ... ... көлемі үлкейе бастайды. Бұл құбылыс бүкіл Күн жүйесін
катастрофалық процестерге алып келеді. Мысалға, Жерде поляр  ... ... ... ... ... ... ... онда үздіксіз жаңбыр
жауады. Гелийлік өрт оны қоршаған сутегілік қабықшаны жарып, нәтижесінде 
бүкіл планеталық жүйеге таралып, көптеген планеталардың атмосферасын ... ... ... ... ... соң ... пеш сөнеді. Бірақ Күн гелийлік жарылыста жойылмайды. 
Жарылыстың ықпалы күн бетіне жеткенше оның ... ... суыи ... ... ... ... ... жоғарыда көрсетілген реакция қайта
басталады. Ішкі қабаттардағы температура өсіп, сыртқы қабаттардағы
температура төмендейді. Ақырында атомдар түзілуге қажетті жағдайлар туып,
фотондардың ... ... ... жылу ... ... жүретін бұл үрдіс белгілі бір шекке
жеткенде, Күннің қабықшасы кеңістікке шашырап кетеді, яғни күн жарылады.
Сыртқы қабығынан айрылған Күн ақ карликке айналып, тып – ... ... ... ... ... ... ... Күннің массасы үлкен болғанда сутегінің жану процесі басқа химиялық
элементтердің, мысалы, ... ... ... ... ... никель, т.б.
түзілгенге дейін жүре берер еді. Бұл элементтердің ... ... ... ... жанатын еді, мысалы, магний – неондық
қабықта, фосфор - кремнийлік қабықта және т.б. Бірақ, темірге жеткенде бұл
процес ... ... ... ... Бірақ қысым мен температура
жоғарылағандығы соншалық, ең соңында электрондар мен протондар бір-бірімен
қысылысып, нәтижесінде тек нейтрондар ғана ... ... ... ... орны аз ... ... орталық өзегі одан ары
сығылады, сонымен қатар қосымша энергия бөледі, бұл энергияның әсерінен
сығылу процесі тездетіле түседі. Нәтижесінде көптеген нейтринолар пайда
болады, бұл ... ... ... тез арада сыртқа шығып кетеді.
Жұлдыздардың орталық бөлігінде энергия ... ... ... Нейтринолардың ағыны ұлғаяды, бірақ олар енді жұлдыздардан
бөлініп шығып кете алмайды, себебі сыртқы қабаттар өздерінің тығыздықтарын
ұлғайтады. Бұл кезде ... ... Күн ... аса жаңа жұлдыздың жарылысы деп аталатын жарылыс
болуы мүмкін.
 Осы жарылыс кезінде периодты системадағы басқа элементтер де  пайда
болады. Бұл элементтер ... ... ... ... ... ... Күн мен планеталар аса жаңа жұлдыздың жарылысынан кейін
эволюциялаған деп саналады. Глобула протожұлдызымен бірге ... ... бола ... бұл бұлттың жазықтығы жұлдыздың айналысының
осіне перпендикулярлы болады.
 Күн системасы 9 планетадан тұрады: Меркурий, Венера, Жер, Марс, ... ... ... ... планеталардың барлығы бір бағытта, бір жазықтықта (Плутоннан
басқасы), дөңгелек тәріздес орбиталары ... ... ... ... ... ... оның ... дейінгі қашықтық (Плутонға
дейін) 5,5 жарық сағатына тең. ... ... ... қашықтық 149 млн
шақырымға тең, бұл қашықтық оның 107 ... ... ... ... планеталар серіктерінің басым көпшілігіндегідей
атмосфера жоқ, өйткені оларда газдарды ұстап тұратын тартылыс күштері
жеткіліксіз. Венераның атмосферасында ... газы ... ал ... аммиак көп. Айда және Марста вулкандық жолмен пайда болған
кратерлер бар.
 Үлкен планеталардың - Юпитер, Сатурн, Уран мен ... ... ең ... ... ... жақсы көрсетеді. Олардың құрамы жалпы
Ғаламның құрамына өте жақын. Ішкі кішігірім, яғни Меркурий, ... Жер ... ... ... ауыр ... көп, ал ... неон сияқты газдар
аз мөлшерде, себебі планеталардың гравитациялық күші ... ... ... тұра алмай, олар ұшып кеткен.
 Юпитердің диаметрі шамамен 144 000 км. Бұл Жердің диаметрінен 12 есе ... ... ... ... 300 есе көп. ... ... заттардың
тығыздығы бөлек. Ол жеңіл заттардан – сутегі мен гелийдің қоспасынан,
сондай – ақ метан, аммиак, күкіртті газдар мен басқа да ... ... ... да ... ... Юпитердің бетіндегі
тартылыс күші Жермен салыстырғанда екі жарым есе көп, сондықтан жоғарғы
қабаттардағы қысым ... ... ... ... ішндегі заттардың
тығыздығы жоғарылайды.
 Ғылымда бұл планетаның құрылымы газды - сұйықты екендігі белгілі. Оның
центрінде ғана тас тәріздес ядро болуы ... Ол ... ... ... зор ... ... электр тогы мен жылуды өткізетін металдық қатты
денеге айналған.  Юпитерде Күн сияқты газды-шаңды тұманнан пайда болған.
Бұл тұжырымды ... ... ... дәлелдейді. Бірақ оның массасы
термоядролық реакциялар жүруі үшін жеткіліксіз, әйтпесе ... ... ... жұлдыз болып, бұл жағдайдың Жерде тіршілік пайда
болуына қалай әсер ететіні белгісіз еді. Жұлдыз болмаса да Юпитер спектрде
инфрақызыл сәулелерді ... ... ... ... ... ... сайын жоғарылап, ең орталық нүктесінде бірнеше мыңдаған
градусқа жетеді. Жоғары температуралар ... ... ... ... ... ... параллель горизонталды сызықтар
пайда болады. Юпитердегі магнит өрісі Күннен бөлінген сәулелерді ... ... ... ... электронды құралдарға да аса қауіпті зарядталған
бөлшектердің ағынын ... ... атты ... ... полярлық
шуғылалар мен Юпитер атмосферасындағы көз  шағылыстанатын найзағай
жарқылдарын, сондай ақ 400 км/сағ ... ... ... ... ... ... Юпитердің серіктері де анықталған. Олардың бірінде
– Иода, серіктің қабығының активтілігі жайлы ... ... ... ... ... табылған.
 
Күннің ғарыштық сәулелері, лап етуі, және тәжден ...... ... ... табылады, егер оның жалпы эммиссиясына қарасақ
(сәуле шығару, жарқырау), онда көп ... ... ... ... ... ... Бірақ ол тәжден белсенді лақтырылулардың
байқалатыңдығын ... жеке ... Х – ... EUV және
радиотолқындар. ТӘЖ - Күн айналасындағы ... газ ... ... ... күн ... ... көре аламыз. Оның құрлымы, қызметі сияқты магнит
өрісімен жөнге салынады.
Эруптивтік оқиғалар кезіндегі, күн ... ... ... ...... плазма көздеріне және энергиясы бойынша үдетілген
бөлшектер , тәждегі орташа жылу ... ... 100 ... ... Осы эруптивті оқиғалардың ... ... ... ... өте жоғарғы энергияға дейін үдетеді. Бұл өте сирек
кездесетін жағдай, 1942 ... 2009 ... ... ... 70 ... тәжі: магнит өрісінің құрлымының динамикалық ортасы
Күн тұтылуының суреттері (мұнда: 26 ақпан 1998 жыл, Гваделупа; © ... SAF ... тәж - ... ие ... ... ... ... көрінетін аймағынан ерекшелігіде
осында. Оның фотосферасы тура сфера ... Ол ... ... ... күш ... ... әсер етеді. Гравитация әрбір
бөлшектін массалар концентрациясын ортасына тартады және ... ... ... : ... ай және Күннің өзін. Тәж бір жағынан 1
миллион градус ыстық, ионизацияланған газ, ... ... ... электрон, протон, гелий ядросы мен неғұрлым ауыр элементтерден
құралады. Бұл газ манит өрісіне енеді, ... ... ... да ... қарай кетеді.
Магнит өрісі мен тәждің құрлымы
Бұл жағдай белгілі ... ... оның ... біз ... ... өрісінің сызықтары қалай орналасқан, магниттің екі полюсі:
магнитті бір парақ қағаздың бетіне жатқызамыз, жанына басқа бір ... ... ... ... ... ... орналасуын көреміз.
Болар болмас темірдің тұйіршіктері күш сызықтарының бойымен ... өріс ... ... ... Күн тәжімен қалай байланысты?
Енді жаңа көзқараспен, эмиссия көмегімен, ыстық ... ... ... қарастырайық. Суреттің он жағында тәж соңғы
ультрокүлгіндегі (EUV) фрагменті көрсетілген, лақтырылатын газ тәрізді
темірдің температурасы 1 ... ... жуық ( ... ... өтуі және
короналды зерттеуші серік, TRACE;HACA). Фотосфера барлық Күннің көрінетін
инфрақызыл жарығы шығарады, мұнда ... ... ... ... ... ал оның ... EUV сәулеленуін зерттеу үшін жеткіліксіз.
Ыстық тәжді газ тұзақпен шектеледі. Бұл былай ... ... ... ... ... ... тұзағында қалып қояды: магнит ... ... ... болған темір ұнтақтары секілді. Зарядталған
бөлшектер күш сызықтарының бойымен еркін ауыса алады, тек ... ... ... біз ... өріс ... ... онда олар
біз «көргіміз» келеді мен шектелмей, магнит ... ... ... ... ... ... ... өрісінің сызықтары -
тәжді тудыратын, Күннің ішінде орналасқан.
.
Күн динамикасы (белсенділік)
Күн мен магниттің арасында үлкен айырмашылық бар: магнит , ... ... ... ... статистикалық конфигурация (форма). Бірақ Күн
ішіндегі турбулентті газ, өзінің газдық ағысын, ішкі ... ... ... ... үнемі өзгертіп тұрады. Сондықтан бізге таныс магнитке
қарағанда Күннің магнит өрісі ... ... ... Біз күн ... көре ... ... кең масштабты құрлымы(немесе кемедегі EUV
толқындарында көрінетін) - тұрақты емес! ... ... ... ... ғана ... жағдайдың суреті емес. Тәжде орасан зор тәж
массаларының лақтырылулары болатың ... ... және олар ... ... ... дейін қыздырылады. Бұл энергиясы жоғары
зарядталған ... ... ... тәжінің ұйытқулары: тәжден массаның лақтырылуы және лап ... ... ... ... ... ... ... массаның лақтырылуын есептеуге болады (аббревиатура: ВКМ). ... ... ... ... (SОHO; ЕSA / NASA) Күн мен Гелиосфера
обсерваториясында LASCO коронографының ... ... ... ... ... ... ... жабылған, сондықтан күңгірт
тәж, табиғи күн тұтылуы кезіндегідей көрінеді (ұқсас).
Бірінші суретте тәждің қаптаған ... ... ... , тұтылатын дискінің астына қалыптасатын , стример деп ... ... ... Ол ... ... түсірумен байланысты және
белгілі. ... ... ... және оның ... ... ... жоғарғы тәжде қалай болатындығын көруге болады. Сонында ол ... ... ... ... Осы ... газ ... өрісінің құрылымын
тағыда көрінетін етеді. Бұл шындығында көбінесе газ ... ... ол- ... ... ... ... Магнит өрісі қайтадан газды
содан қабылдайды. Бұл Жердегі жанар таудың атылуынан ... ... да ... ... ... ... қарай ауырлық күшінің
әсерінен қайта құлайды.
A Ал күннің лап етуі ... ... ... ... жарқыраулар кезінде байқалады. Мұндай жарқыраулар әсіресе ... ... ... ... ... ... ... (EUV), Х-
сәуле, және радиотолқын, немесе кейде ... ... ... ... ... лап етулерін, біздің бақылаудағы аспаптармен көре алмайтын
кезде. Жоғарыдағы үш ... SOHO ... 14 ... 2000 жылы ... ... ... көмегімен түсірілген Күннің ... ... (EIT; 19,5 Нм ... ... Күн дискісінің
кіндігінен сәл ғана жоғары орналасқан «белсенді аймаққа» көңіл ... ... ... ... ... келе ... ... келесі суреттеде сақталған, ол 1 сағаттан кейін түсірілген
сурет болсада. Бұл – ... лап ... ... лап етуі мен тәжді массаның
лақтырылуы тәуелсіз болмайды. SOHO ... ... осы лап ... ... ... ... (ТМЛ) тіркеуге алды.
Күннің энергетикалық бөлшектер оқиғасы
Оң жақтағы EIT бейнелеудегі ақ ... ... ... ... ... мен иондардың энергиясы бірнеше ондаған және жүздеген МэВ-қа жететін
және аспаптарға әсер ететін, ... ... ... ... осы ... ... жоғарғы энергияға дейін үдетіледіде , планетааралық
кеңістікке кетеді. Бұл ... ... ... ... ... әсерінің көрнісін бейнелейді.
Энергиясы әлде қайда ... ... ... нейтронды мониторларда
табылған (тіркелген). Суретте уақыт профиліндегі бірнеше ... ... ... ... NMDB нәтижелерінен
алынған. Бұл бөлшектердің үдетілулері,Күндегі лап етуі мен тәжден массаның
лақтырылуының уақытымен байла-нысты ... ... ... ... Күн ... осындай зарядтарған бөлшектерді үдететін, ... ... ... нейтронды мониторлармен табылуы мүмкін, олар былай ... Ground Level ... (GLE). ... ... ... ... ... және жарқыраулар қалай пайда болады
?
Белсенді жарқыраулар аймағындағы және тәжден массаның лақтырылуы ... ... ... көз ... TRACE NASA ғарыш кемесі 14
шілде 2000 жылы EUV-да ... ... SOHO/ EIT ... ... ... тар ауқымда, және неғұрлым жоғары тактілі уақыт белгісінде.
Екі суреттің сол жағындағыда, бастапқы көрніс: (1) қараңғы жіп, ... ... ... ... ... панель), бөлінеді және
лақтырылады. (2) ... жіп ... тәж ... ... оның ... ... төменгі панельдегі суретті қараңыз.
Талшық – лақтырылған тәж массаның бөлігі болады. Оң жақтағы бірінші суретте
көрсетілгендей, негізгі аумақ жарықтанырылған.
Нәтижесінде фигуралар, ... ... саны ... ... де ... ... көз ... таса болып жоғалып кетеді. Мұны төменгі сурет
көрсетеді.
Бұл туралы және басқада бақылаулар деректерімен фильмдерді келесі TRACE
сайтынан табуға болады
http://trace.lmsal.com/POD/.
Магнит полюстерінің ... ... ... ... ... шешуші
процестері
Бұл оқиғалар кезіндегі болған процестер, ... ... ... ... ... ретінде көрсетуге болады. Бұл талшықтын
екі өлшемді көлденен қимасы, ол тығыз ... ... ... ... ауырлық күшіне қарсы тұрады
(a) Бұл ағыстағы газдың электр тоғы, талшық айналасында магнит ... ... ... айналасындағы жасыл түзулер ретінде көрсетілген.
Сонымен ... ... ... күш ... ... Күн фотосферасынан
төмен - олар Күннің қойнауынан пайда болады.
(b) Егер газдың турбулентті ... ... және ... ... ... ... ... затпен , аумақтың үлкен биіктігіне
көтеріледі, бастапқыда болғандай, артынша бұрынғыға қарағанда аз ... ... ... ... айналасына қарағанда:ең жақын зат , бұл
аумаққа, магнит өрісімен ... ... ... ... ... күш ... ... сары тікбұрыш аумағында жақындайды. Бұл
аймақ – ... ... д. а. ... ... өзгерген магнит өрісі қарқынды
электр тоғын тудырады.
(c) Магнит өрісінің күш сызықтарын токты ... ... ... ... бір ... ... (б), содан соң екі жаңа күш сызығы пайда ... ... ... ... ... қалса, екінші бөлігі талшықтан төмен жаңа
тұзақ түзейді.
(d) Магнит полюстерінің алмасуының келесі өріс ... әсер ету ... ... ... ... Егер күш сызықтарын мынадай негізде
қоссақ: Күннің бір шетімен, ал ... ... Күн ... ... ... ... Күн қойнауына негізделген магнит өрісінен
ажырап қалуы ... ... сон ... ... ... ... ... Бұл реттілік жоғарғы бейнелеуде көрсетілгендей: талшық
көтеріледіде , біртіндеп жоғала бастайды, әзірге ... ... ... ыстық газға толып тұрғанда, әліде бірнеше ... ... ... ... мысалы: EUV.
Бөлшектердің үдетілуі
Магнит өрісі қалыптаса бастағанда, энергия газ жылуына және ... ... ... мен ... ... ... түрленеді.
Бұл әртүрлі орында радиациалы сигнатуралар ... ... ... (d) ... Үйектер алмасу кезінде үдетілген бөлшектер
(магнит өрісінің күш сызықтарының ... ... де, ... ұшып ... ... ... аймағында бөлшектер тек қана талшықтан төмен үдетіліп ... ... ... ... ... ол ... толқынды
генерациялауы, ұшақ алдындағы ... ... Ол ... ... ... дыбыстанда тезірек ұшады, біз оны ... ... ... Күн ... ... ... ... газ, соққы
толқындарда электр өрісі болады, олар бөлшектерді жоғарғы энергияға дейін
үдете алады.
Біз ... ірі ... мен ... ... ... да, Жер ... ... сәулелердің дәл қалай үдетілетіндігін білмейміз. Сондай-ақ
білетініміз, бөлшектер оқиғаларының мұндай үлкен жарқыраулары, ... ... ... ... ... лақтырылуының нәтижесінде болатындығы. Қарқынды
зерттеулер қызметінің, полюстер ауысу мен ... ... Күн ... ... ... орны бар.
Зерттеушілер үлкен энергетикалық күн бөлшектерінің оқиғаларының пайда
болуын анықтау ... ... ... ... ... ... ... олардың пайда болуын болжау мен уақытша эволюция, қарқындылықтың
шыңында орынды. Күннің ... ... ... ... ... негізгі құрал болып табылады. (Қосымша ақпаратты қара.).

Пән: Астрономия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Күн жүйесінің эволюциясы7 бет
Биологиялық ырғақтар4 бет
Жердің әлем теңсіздігіндегі орны14 бет
Экономикадағы құн формасы15 бет
Экономикалық теориядағы ақша34 бет
Қазақстан Республикасының құнды қағаздар нарығын талдау82 бет
Күңгірт энергия және ғаламдық антигравитация8 бет
Аспан әлеміндегі ең көп таралған объектілер - жұлдыздардың эволюциясы10 бет
Жалпы биология9 бет
Магнитті дауылдар және олардың биосфераға әсері3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь