Әл – Фараби

Орта ғасырда араб халифатының ықпалында болған Азия, Африка, Индия мен Испанияға дейінгі жерлерде біртұтас мұсылман мәдениеті жасалды. «Мұсылман мәдениеті» феноменін жасаушылар арабтар ғана емес, араб халифаты қол астына қараған түрлі елдер еді. Сол өркениетті, сол мәдениетті жасаушылардың ішінде ежелгі қазақ жерін жасаушылардың ішінде ежелгі қазақ жерін мекендеген ру-тайпалар да бар.
Мұсылман мәдениеті көне антикалық мәдениет дәстүрі мен шығыс дүниесі өркениетін дәстүрі мен шығыс дүниесі өркениетін біріктіру арқылы Еуропалық оянушылықтың негізін жасады. Еуропа елдері философия, математика, астрономия, медицинаны мұсылман өркениеті арқылы білді.
Орта ғасырда ислам дәуірінде қазақ жерінен көптеген ғалымдар шықты.
Әбунасыр әл-Фараби, Ғаббас әл-Жауһари, Исмаил әл-Жауһари, Жамал Түркістани, әл-Сығанақи т.б.
Мұсылман мәдениеті VІІ –ХІІ ғасырларда шарықтау шегіне жеткен. Аса үлкен мәдени орталықтары: Бағдад, Дамаск, Куфа, Басра қалалары болды. Осы кезде Сыр бойындағы Отырар қаласынан болашақта бүкіл шығыс қаласынан Аплатон (Платон) мен Аристотельден кейінгі екінші ұстаз деп ат берген, кейін әлемге Әбунасыр әл-Фараби болып танылған 16 жасар бала оқу іздеп, керуенге ілесіп, Бағдадқа аттанды. әл-Фараби шыққан Сыр бойы епжелден көне мәдениеттің ошағы еді. Отырарда Александриядан кейінгі бай кітапхана болғандығын Птоломей жазып кеткен. Ал әл-Фарабидің туған қаласы Түркістан маңындағы Отырар екенін ғалым-географ Ибн Хаукал әл-Фарабидің замандасы жазған болатын.
Әл-Фараби Бағдадқа келген соң Александрия, Византия ғалымдарынна оқыған, грек, араб тілдерін үйренген. Кей аңыздарда оны жеті тіл, тіпті жетпіс тіл біледі деп айтады. Әл-Фараби Бағдадқа ең әуелі дарынды ақын, музыкант ретінде танылған. Содан кейін Сайф ад-Даула деген әмірдің тапсырмасы бойынша музыканың заңдылықтарын зерттеп, оны екі тараудан тұратын «Музыканың үлкен кітабы» атты күрделі еңбек жазған. Бұл кітапта музыканың
        
        Тақырыбы: Әл – Фараби
Орта ғасырда араб халифатының ықпалында болған Азия, ... ... ... ... жерлерде біртұтас мұсылман мәдениеті жасалды.
«Мұсылман мәдениеті» феноменін жасаушылар арабтар ғана ... араб ... ... ... түрлі елдер еді. Сол өркениетті, сол мәдениетті
жасаушылардың ішінде ежелгі қазақ ... ... ... ежелгі қазақ
жерін мекендеген ру-тайпалар да бар.
Мұсылман мәдениеті көне антикалық мәдениет дәстүрі мен шығыс дүниесі
өркениетін дәстүрі мен ... ... ... біріктіру арқылы Еуропалық
оянушылықтың негізін жасады. Еуропа ... ... ... ... мұсылман өркениеті арқылы білді.
Орта ғасырда ислам дәуірінде қазақ жерінен көптеген ғалымдар шықты.
Әбунасыр әл-Фараби, ... ... ... ... ... ... ... мәдениеті VІІ –ХІІ ғасырларда шарықтау шегіне жеткен. Аса
үлкен мәдени орталықтары: ... ... ... ... ... болды. Осы
кезде Сыр бойындағы Отырар қаласынан ... ... ... ... ... мен Аристотельден кейінгі екінші ұстаз деп ат берген,
кейін әлемге Әбунасыр әл-Фараби болып танылған 16 ... бала оқу ... ... ... ... ... ... Сыр бойы епжелден көне
мәдениеттің ошағы еді. Отырарда Александриядан кейінгі бай ... ... ... ... Ал ... ... қаласы Түркістан
маңындағы Отырар екенін ғалым-географ Ибн ... ... ... ... ... келген соң Александрия, Византия ... ... араб ... ... Кей ... оны жеті тіл, ... тіл біледі деп айтады. Әл-Фараби Бағдадқа ең әуелі дарынды ақын,
музыкант ... ... ... ... Сайф ... ... ... бойынша музыканың заңдылықтарын зерттеп, оны екі тараудан
тұратын ... ... ... атты ... ... ... Бұл ... тарихы, табиғи заңдылықтары, дыбыстардың табиғаты, әуені, оның
реті, жеке дауыстан көп ... ... ... талдаған. Дыбыстың нотаға
бөліну заңын және тоғыз шекті музыка аспабының ... ... ... ... тұжырымдар айтқан. Әл-Фарабидің осы еңбегі көп заман
Еуропа елдерінде музыка тарихынан ... ... Оны ... ... ... ... бар саласында екінші ... ... ... бірінші ұстаз деген баға берген. Ол музыка теориясында
түбірлі өзгерістер жасаған.
Осы кітабын арабшадан француз ... ... де ... аударып
бастырған. Америка ғалымы Г.Фармер «Араб ... ... ... зор баға берген.
Әл-Фараби қарапайым ғана өмір сүрген. Бос уақытын түгелдей ... ... ... ... зат – ... ... ... береді. Табиғат
көркі – аспан шырақтары, жердегі көрік - музыка, дыбыс» - деген. Әл-Фараби
тоғыз ... ... ... ... ... Ол ... ... өлеңі бар.
Тұранның кім кеміткен музыкасын,
Фараби тоғыз шекті домбырасын.
Күңірентіп ... ... күй ... кім ... ... жасын.
Әл-Фарабидің музыкамен қатар айналысып, аса зор ... ...... мен геометрия.
Ол оптикалық астаптар жасаған. Оның ішінде ойыс-парабола айна, уақыт
өлшегіш күн сағаты бар. Осы ойыс парабола айна ... ... ... ... деп аударған) Еуропаға, Әл-Фарабидің шәкірті Ибн
–Хайтам арқылы, кеплерге ... ... ... күн сағатын жасау әдісі
осы күнге дейін ... ... ... ... ... күн ... ... меридианын табу Әл-Фараби әдісі деп саналады, ... ... ... ... ... ... көрсеткішінде
жүз алпыс шығарма тізімделген.
Әл-Фараби ежелгі грек оқымыстылары ... ... ... ... ... меңгеріп, араб ... ... ... ... еңбегін кейінгі шығыс ғалымдары Әл-Фарабидің
түсініктеме аудармалары арқылы оқыған. Грек ойшылдарын ... үшін ... өзі ... тер ... ... ... Гегель шығармаларында
бар. Онда Әл-Фараби Аристотельдің «Жан жайында» кітабын жүз рет, ... - 40, ... ... – 200 рет ... ... осы ... үйреніп қана қоймай, әрі қарай ... ... ... ... ... ... «Екінші ұстаз» деген атақ алды.
Әл-Фараби әлемге дүние, жаратылыс туралы өзіндік көзқарас әкелген ұлы
ойшыл, философ болып табылады. ... ... ... тану негізі»
еңбегі бүкіл шығыс философиясының тереңдігін, көне ... ... ... ... осы ... ... арқылы шығыс әдебиетіндегі көптеген аңыз,
мифологияны танып-таразылауға болады.
Фарабидің жаратылыс жайлы ойларын Фарабитанушы ғалым ... ... ... ... бөлшектері дүркін-дүркін араласудан ... ... ... дүркін бөлімдері пайда болған. Мысалы, бір
араластан соңғы ажырасуда жұлдыздар пайда ... ... сол ген ... жеті қат көк ... ... Сол сияқты тағы бір дүркінде жер пайда
болған, оның бетінде тіршілік пайда болған, адам өмірге ... ... ... күштер – қазіргі ғылымда анықталған тартылыс күші.
Әл-Фарабидің ... ... ... қала ... ... ... ... Ғалымның осы еңбегі Гомос Мордың «Утопиясына»
негіз болған деседі. Ең жетілген, адам арманындағы ел қандай ... ... ... ... ... ... инабатты, батыл, жомарт, өнерді
сүйеді. Әл-Фараби бұл шығармасын мамыражай, құт-берекелі елді аңсай ... осы ... ... ... кейінгі шығыс-батыс ойшылдарына ой
түрті болған. Оның іздері Фирдоусиден – ... ... одан ... дейін жалғасты.
Ұлы Абайдың көзқарасында Әл-Фарабимен ұқсастықтары бар. ... ... ... ... болуы. Шиһабуддин Маржаниге байланысты. Маржанидің
«Бұлғар мемлекеті мен ... ... ... ... ... В.Радлов
аударып, орыс тілінде басып шығарған. Жеті томдық «Өткен бабалар өмірінен»
деген кітабы араб ... ... ... Онда ... терең зерттеген.
Қазақтың белгілі қайраткер, ... ... ... ... кісі. Содан тәлім алған ... ... ... ... ... ... ... Абайға жету жолы.
Он сегіз мың ғаламды жаратушы – жалғыз ие, оның ... ... ... миы ... ... шығыс ғалымдары және Әл-Фараби де айтқан. Осы
ізбен Абай: «Жер ... ... ... шебер» -, - дейді. Адам неғұрлым
ізденіп, көп ... ... ... түк ... ... ... ... Сократтың «Менің білетінім – түк білмейтінім» ... көп ... ой. ... ең басты белгісі – бәрін білу»... Оның ... ... ... ... өз ... қарай бейімдеп шешуге тырысады. Ал оның
пайдасының көлемі ішу, жеу, ... ... ... ... мен
Абайдың кездескен тұсы осындай ойлар төңірегінде.
М.Әуезов айтқандай, ... ... үш ... бірі – ... ... ол ... төркіні Әл-Фараби болуға керек. Өйткені
Абай Әл-Фарабиді тікелей оқымағанмен, үлгі алған мепктебінің ... ... Бұл арна енді ғана жол ... ... ... ... ... ғалымдар саласында ғажайып жаңалықтар ... ... ... ... ақын ... қиял ... ... алғандығында болар
деп ойлаймыз. Әл-Фараби, шынында, ақын еді. ... ... Сайф ... ... болған атақты ақын Әбу-Фирастың мынандай сөзі бар: «Поэзия
– алтын түйе болса, оның басы Әбунасыр Мұхаммедке ... ... ... ... ... бин ... бин ... Әл-Фараби), өркеші - Әбу
Нувасқа, иығы Омар ибн Әбу Рабиоға, кеудесі - Әбу ... ... ... ішек қарын, оны екеуміз бөлісіп отырмыз», - депті сарай ... ... ... да осал ... ... ... да ақынның бар
таңдамасы» дегендей, жерлесімізді өз тұстастарының, ... ... оның ... ... ... керек.
Ақынның бізге жеткен біраз өлеңдері ... ... ... ... басылған. Енді туған жерін сағынып жазған бір өлеңіне
назар аударайық:
Қашықтасың туған жер – ... ... бір ... ... ... ... ... талды менің,
Шаңыт жолға сарылып қарауменен...
...Бір шөлмекте көк сия толып тұрса,
Екіншіде – шарап бар, жайы мәлім,
Даналықты сиямен ... ... ... өлеңдегі ақынның аңсары – туған жерге деген сағыныш, ... ... ... туған жеріне бір оралып, келіп-кетіпті. Бұхара
өкілі Нұх Самани шақыртып, жалпы ғалымдардың негізі жөнінде кітап ... ... ... ... ... ... ... - әс-Сәни») атты
еңбек жазыпты. Әл-Фараби өзі ақын болумен бірге өлең ... сыры ... ... өнерінің қағидалары туралы» трактатында Аристотельдің поэзия
саласындағы ойларын дамытқан. Онда ... үш ... ... ... ... бар, ... өлең өнерінің сын-сипатымен онша таныс
емес, тек аса алғырлығы мен бейімділігі арқасында ... ... ... тиіп ... Өлең ... ... ... құралының қайсысына болсын жетік
келеді. Бұлар нағыз ... ... ... ... екі ... ақындарға еліктейтіндер. Поэзияның ... ... ... Осындай ақындар ішінде қателіктер мен мүлт кетулер
жиі болып ... ... ... ... ... түсу үшін ... ... айтқан. Әр ақынның өзі төселген, ... ... ... оны зорлауға болмайтынын жазады. «Ғажап ... ... - ... ... ... өлең мен ... өнері бояумен құлпырады, олар
осымен ғана бөлек, ал іс ... ... де ... ... де адам ... ... әсер етеді», - деген. Әл-Фарабидің білімі, айналысқан ғылымы ұшан-
теңіз. Біз талдап әңгіме етіп отырған еңбектері дарияның ... ... ... ... саны жүз ... ... ішінде «Заң кітабы»,
«Субстанция туралы», «Дүниедегі қозғалыстардың тұрақтылығы», «Ақыл мен
сананың мәні», ... тілі мен ... ... сөз және ... ... ... бар.
Фарабидің ізін басқан шәкірттерінің бірі – Ибн Сина да ұстаздың
ғылымдағы жолын ... ... ... ... ... ... туралы да еңбек жазды. Птоломей шығармалары арқылы
геометрия, астрономияны оқып, грек ... ... ... ... ... ... ... Сайф ад –Дауланың сарайында болып, 950 жылы
80 жасында қайтыс ... әмір өз ... «Б ... атты ... ... бүкіл өмірін бағдад пен Мысырда өткізіп, еңбектерін арабша
жазғандықтан, бұрын қазақ жерінде аса көп ... ... да, ... ... ... әдебиет:
1. Алма Қыраубайқызы «Ежелгі әдебиет»
2. Н.Келімбетов «Ежелгі дәуір әдебиеті»

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аль-фараби және педагогика3 бет
Ақжан Машани «Әл-Фараби және Абай»6 бет
Ақжан әл-Машанидің Әбу Насыр әл-Фарабидің өмірі мен шығармашылығы жайында зерттеу жұмыстары66 бет
Болон үдерісі аясында әл- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің әлемдік білім беру жүйесіне интеграциялануы89 бет
Жүсіпбек Аймауытұлы мақалалары мен аудармалары. Ақжан Машани «Әл-Фараби және Абай»14 бет
Махмұд Қашқари,Қожа Ахмет Ясауи, Әбу Насыр Әл-Фараби7 бет
Отырар- Фарабидің Отаны4 бет
Фараби дүниетанымында дін және тәңір мәселесі5 бет
Фараби трактаттарындағы білім, тәрбие және адамгершілік - гуманизм мәселелері5 бет
Фарабидің музыкалық ілімі23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь