Биология пәнінен сыныптан тыс тәрбиелік жұмыстарды өткізу әдістемелері

РЕФЕРАТ
ГЛОССАРИЙ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1. Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.1 Сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
1.2Биология пәнінен сыныптан тыс жүргізілетін тәрбиелік жұмыстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
1.3 Биологиялық ойындар өткізу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.4 Танымжорықтың маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
1.4.1Танымжорық.тұлғаның шығармашылық қабілетігін қалыптастырудың бірден.бір формасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20
1.4.2 Биологтялық танымжорық қалыптастыру негізінде,табиғат кешенінің бағытыг зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 21
2 . Сыныптан тыс жұмыстарды өткізу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .22
2.1 Биологиялық ойындар өткізу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22
2.2 Танымжорықты өткізу әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24
3. Сыныптан тыс жұмыстарды өткізудің нәтижесі және талдау ... ... ... 30
3.1 Тәрбие сағаты «СПИД .XXI ғасыр дерті» ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30
3.2 Тәрбие сағаты «Салауаттылық.денсаулық негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
3.3 Ашық тәрбие сағаты «Ұлыстың ұлы күні. Наурыз ... ... ... ... ... ... ... ... .38
4. ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .43
5 . ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 47
Бітіру жұмысының өзектілігі: Сыныптан тыс тәрбиелік жұмыстар әдетте ұйымдастыру мәселелерін шешуден басталады.Биология пәнінен сыныптан тыс тәрбиелік жұмыстарды қызықты және оқушылардың қызығушылықтарын дамыту арқылы,ойлау,танымдық қабілеттіліктерін одан әрі толықтырып жетілдіруге мүмкіндік береді.Ал онда өткізілетін сыныптан тыс тәрбиелік жұмыстарды қалай қызықты да мазмұнды етуге,биологияға арналған шараларға дайындауға және оны өткізеуге оқушыларды қалай көбірек тартуға болады? Міне, бұл жерде мұғалім ынта көрсете білуі керек. Тәрбие ұғымы кең мағанада әлеуметтік қоғамдық құрылыс ретінде барлық салаларын қамтиды:жанұя,мектепке дейінгі мекеме,оқу,тәрбие орындары,еңбек ұжымы,информатика құралдары және басқа орындар.Тәрбие-балалардың жас және дербес ерекшеліктеріне дайындығы мен даму дәрежесіне лайық іске асырылады.[1]
Биология пәнінің мұғалімі сыныптан тыс тәрбиелік жұмысты ұйымдастырғанда оқушылардың тек көркем әдебиеттерді,шытырман оқиғалы әдебиеттерді ғана емес,содай ақ биологияға арналған ғылыми көпшілік әдебиеттерді де оқуына мүмкіндік жасай білуі керек.
Жұмыстың мақсаты: Оқушылардың ойлау қабілетін пәннен алған теориялық білімін іс жүзінде қолдану,білімін,іскерлігін,дағдысын жан-жақты қалыптастыру.
Жұмыстың міндеттері:
 Пәннің басты міндеті-сыныптан тыс жұмыстарды жандандыру,оны жаңа мазмұнмен байытып,тиімді өткізу.
 Сабақ үстінде қолданылатын жаңа-әдіс тәсілдердің тиімділігін зерттеу.
Жұмыстың жаңалығы:Сыныптан тыс тәрбиелік жұмыста ғылыми көпшілікке арналған әдебиеттерді оқу табиғат туралы білімді кеңейтіп, ғылымның дамуы,ұлы ғылыми жаратылыс зерттелушілердің өмірі туралы таныса аламыз.Биологиядан сыныптан тыс сабақтарды жүргізгенде танымдық құштарлықты дамытуда биологилық ойындардың маңызы өте зор.Олар назар салуға, көргенін есте сақтауға,есту,иіс сезімін дамытуға және қоршаған табиғатты бар ықыласымен толық қабылдауға мүмкіндік береді.Оқушыларға сыныптан тыс жұмыс ретінде ұсынылатын көптеген тәжірбиелер мен бақылауларды ботаника және зоология сабақтарында кеңінен пайдалануға болады.[1]
Қорғауға қойылатын басты қағидалар:1)Э.Б Эльконинің айтуы бойынша «Ойын арқылы іс әркет пайда болады және адамгершілік артады» демекші, ойын арқылы оқушылардың психикасын, тұлғасын дамыту барысында көмегі зор.2)Мектеп оқушыларына крассвордтар,ребустар мен әр түрлі бас қатыратын шытырман ойындар да қызықты болып есептеледі.Оны жасау методикасы ойынның ерекшелігіне байланысты. [1]
1. Д.И. Трайтак «Биологияға арналған кластын тыс жұмыстарды қалай
қызықты өткізуге болады» Алматы «Мектеп» 1984.
2 .П.И. Боровицкий, П.Ф. Винниченко, Д.Я. Крамаров, Г.М. Туляков,
О.С. Яковлева «Методика Преподавания Биологии».
Государственное издательство «Высшая школа» Москва -1962.82-88
3. С.Т.Мұратова.//«Биология және салауаттылық негізі, ғылыми-
педагогикалық журнал», «Қоршаған орта және өзіңді тану»Алматы,2005 №6 64-68 бб.
4. З.Б.Дәулетова.// «Биология және салауаттылық негізі,ғылыми-
педагогикалық журнал» «Ойын тәсілдерін қолдану» Алматы,№1 2010.
23-26 бб.
5. Р.С.Қабылбаева.//«Биология және салауаттылық негізі,ғылыми-
педагогикалық журнал», «Экологиялық танымжорық және үйірме»
Алматы,2004 №5 74-45бб.
6. C.Л.Болсынбаева.// «Биология және салауаттылық негізі, ғылыми-
педагогикалық журнал», «Топтық сайыс» Алматы,2006 №1 28-29 бб.
7. Қ.Әбділдаева.// «Қазақстан мектебі журнал»,«Сыныптан тыс іс-
шаралардың тәрбиелік мәні»Алматы, 2009 №8 56-59 бб.
8. З.Р.Көкшеева.//«Қазақстан мектебі журнал»,«Ойын арқылы
психикалық ерекшеліктерді қалыптастыру»Алматы, 2009 № 9 23-25бб.
9. Л.С. Рысжанова.// «Жалпы биология:мектепте оқыту», «Оқу мен
жазу арқылы сын тұрғысынан ойлауды дамыту»жобасы биология сабағында.Алматы, 2009 № 5, 14-17 бб.
10. Н.Т. Торманов, Л.Ү. Абшенова, «Биологияны оқыту әдістемесі»
Алматы, 1998. 150-154 бб.
11. С.Амантаева.// «Биология және салауаттылық негізі,ғылыми-
педагогикалық журнал», «Ой дамыту тапсырмалары» Алматы,2010
№1 42-44 бб.
12. М.Мұқашева.// «Биология және салауаттылық негізі,ғылыми-
педагогикалық журнал», «Танымдық ойындар» Алматы,2010 №1
39-42 бб.
13. Б. Төтенова / «Қазақтың ұлттық ойындары» Алматы,1991 ж 56-59 бб.
14. Т. Маткаликова // «Экология және біз» Алматы,2006 № 2 70-71 бб.
15. Г. Будинова // «Белсенді сабақ түрлерін ұйымдастыру»
Алматы,2010 № 1 25-27 бб.
16. Г.П.Бексейітова // «Рөлдік ойындар» Алматы, 2001 № 1 8-9 бб.
17. Н.Сайлауқызы / «Айқын апта» «СПИД;Алматыға алға шықты»
№112{808} 21.06.2007. 7бб.
18. АҚТҚ/ЖҚТБ-ның алдын алу үшін қажетті білімдер мен дағдылар
«мұғалімдерге арналған әдістемелік ұсынымдар»,Алматы,2007 5-6 б.
19. Н.М.Мамедов // «Биология в школе», «Культура устойчивого
развития» Алматы, 2004 № 1 2-4 бб.
46

20. А.В. Марина // «Биология в школе», «Биологические экскурсии как
форма реализации комплексного подхода к изучению природы»
Алматы,2007 №6 24-31 бб.
21. Я.С.Шапиро // «Биология в школе», « Урок-конференция “CПИД”-
глобальная проблема человечества» Алматы 2008 №2 28-32 бб.
22. Л.А. Беленина // «Биология в школе», «Эскурсия- одна из форм
развития творческих способностей личности» Алматы 2008 №2 44-49бб.
23. Н.Е. Шурковой // «Биология в школе», «Классификация видов
внеклассной работы» Алматы 2005 №8 55-59 бб.
24. Т.В. Иваченко, Е.В. Авдеева // «Биология в школе», «Патриотическое
воспитание школьников:назад в прошлое или шаг в будущее?» Алматы 2008 №3 14-21 бб.
25. Т.В. Василова // «Биология в школе», «Организация внеклассной
работы по биологии» Алматы 2006 №4 42-45 бб.
26. Б.Е. Ерназаров // «Валеология», «СПИД-XXI ғасыр дерті» 2008 №2
45-48 бб.
27. Н.Ш. Әлжанова // «Валеология», «Жұқпалы аурулардың таралу
жолдары,алдын алу шаралары» Алматы 2008 №1 9-10 б.
28. Б. А.Тұрлығожаева // «Өзіндік іс-әрекетті дамыту».Алматы 2005 №6
37-38 бб.
29. http://yandex:kz./referatoff.kz...pedogogika-psihologiya/klastan-tys
zhmystar.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ ... ... мен ... физиологиясы және биофизика кафедрасы
Бітіру жұмысы
Биология пәнінен сыныптан тыс тәрбиелік жұмыстарды өткізу әдістемелері
Орындаған:4 курс студенті__________________________Шырынбекова.М.М
«__»_____2010ж. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... тыс ... ... ... тыс ... ... ... ... ... ... ... қабілетігін қалыптастырудың бірден-
бір формасы..........................................................20
1.4.2 Биологтялық танымжорық қалыптастыру негізінде,табиғат кешенінің
бағытыг
зерттеу.....................................................................
...........................21
2 . ... тыс ... ... ... ... ... ... ... ... тыс ... өткізудің нәтижесі ... ... ... ... –XXI ... ... ... ... Ашық ... ... «Ұлыстың ұлы ... . ... Е Ф Е Р А ... ... ... 7-кестеден, 3-суреттен, 29-әдебиеттер тізімінен
тұрады.
Зерттеу ... ... ... ... ... Табиғат пен қоғам арасындағы байланысқа ... ... ... ... ... білімдерін өмір көріністерімен ұштастыруға себебші бола
алады.
✓ Оқушылардың мамандаққа байланысты қызығушылықтарын арттырады.
✓ Пәнге ... ... ... ... ... ... ... мақсаты: Оқушылардың ойлау қабілетін пәннен ... ... іс ... ... жан-
жақты қалыптастыру.
Жұмыстың міндеттері:
1. Пәннің басты міндеті- ... тыс ... ... ... ... ... ... үстінде қолданылатын жаңа-әдіс тәсілдердің тиімділігін зерттеу.
Жұмыстың нәтижесі:
1. Сыныптан тыс тәрбиелік жұмыстардың көптеген әдістерімен ... ... ... ... ... ... оқушылардың пәнге деген
қызығушылықтары басым екені анықталды.
Ғылыми және практикалық маңыздылығы:
Биология пәнінен сыныптан тыс ... ... ... жаңа ... ... ... және ... сол методикалық әдістерді
қолдануларына мүмкіндік жасау.
ГЛОССАРИЙ
Биология-ұғымы грек ... ... ... - тіршілік,ал «логос»-ғылым
деген мағананы білдіреді,яғни тіршілікті зерттейтін білім ... ... ... ... тыс жүргізілетін тәрбие
жұмыстарын айтымыз.Экскурсия - латын ... ... ... ... ... ... – грек тілінен аударғанда (didaktikos) – үйретуші,түсіндіруші
деген ... ...... ... ... – істің
басы,қандай іс болмасын соған алғашқы қадам жасау деген мағананы білдіреді.
КІРІСПЕ
Бітіру ... ... ... тыс ... ... ... мәселелерін шешуден басталады.Биология пәнінен сыныптан
тыс ... ... ... және оқушылардың қызығушылықтарын дамыту
арқылы,ойлау,танымдық қабілеттіліктерін одан әрі ... ... ... онда ... ... тыс ... ... қызықты да мазмұнды етуге,биологияға арналған шараларға дайындауға
және оны өткізеуге оқушыларды қалай көбірек ... ... ... бұл ... ынта ... ... ... Тәрбие ұғымы кең мағанада әлеуметтік
қоғамдық құрылыс ретінде барлық салаларын қамтиды:жанұя,мектепке ... ... ... құралдары және басқа
орындар.Тәрбие-балалардың жас және ... ... ... ... ... ... іске ... пәнінің мұғалімі сыныптан тыс тәрбиелік жұмысты
ұйымдастырғанда оқушылардың тек ... ... ... ғана ... ақ ... ... ғылыми көпшілік
әдебиеттерді де оқуына мүмкіндік жасай білуі керек.
Жұмыстың мақсаты: Оқушылардың ойлау қабілетін пәннен алған ... іс ... ... ... ... ... басты міндеті-сыныптан тыс жұмыстарды жандандыру,оны жаңа
мазмұнмен байытып,тиімді өткізу.
▪ Сабақ үстінде ... ... ... ... ... тыс ... жұмыста ғылыми көпшілікке
арналған әдебиеттерді оқу табиғат туралы білімді кеңейтіп, ... ... ... ... ... ... ... сыныптан тыс сабақтарды жүргізгенде танымдық құштарлықты
дамытуда биологилық ойындардың маңызы өте зор.Олар назар салуға, көргенін
есте ... ... ... және ... ... ... толық қабылдауға мүмкіндік береді.Оқушыларға сыныптан тыс жұмыс
ретінде ұсынылатын көптеген тәжірбиелер мен бақылауларды ... ... ... ... пайдалануға болады.[1]
Қорғауға қойылатын басты қағидалар:1)Э.Б Эльконинің айтуы бойынша
«Ойын ... іс ... ... болады және адамгершілік артады» демекші, ойын
арқылы оқушылардың ... ... ... барысында көмегі
зор.2)Мектеп оқушыларына крассвордтар,ребустар мен әр түрлі бас ... ... да ... ... ... жасау методикасы ойынның
ерекшелігіне байланысты. [1]
5
1. Әдебиеттке шолу.
1.1Сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыру.
Оқушылардың ... ... ... ... ... ... маңызы зор. Табиғаттың ... ... ... ... ... ... ... дамуының жоғары формалары,табиғи құбылыстардың үзіліссіз
байланыстар дүниетанымын қалыптастыратын түсініктерге ... ... ... ... беру ... ... қоғаманың жалпы талаптарына сай келеді.Бұл жүйе ... ... ... ... ... қалыптастыру;
2. патриоттық тәрбие;
3. еңбек және экологиялық тәрбие;
4. гигиеналық, жыныстық және дене тәрбие;
5. эстетикалық және ... ... ... ... ... тәрбиелеудің барлық
мүмкіндіктерін қолдана алады. Сонымен бірге,мұғалім өз пәнінің спецификалық
ерекшеліктерін ескере отырып, тәрбие ... ... ... ... ... ... көптеген түрлі
формалар:сабақ,сабақтан тыс және сыныптан тыс ... ... ... ... ... ... ... экологиялық лагерде демалуымен қатар табиғаттағы
құбылыстарды,тірі организмдерді зерттеу жұмыстары т.б.[25]
Оқыту мен ... - ... ... ... ... жүзеге асыру мұғалімнен көп ... ... ... ... беру дегеніміз-оқушының пәннен алған
білімінің сенімге айналуы ,ал сенім одан әрі жүйеге,көзқарасқа ... тыс ... ... ұйымдастырған кезде оқушылардың
биологиялық мәселелерді оқып үйренуге деген танымдық құштарлығы көптеген
сұрақтарға жауап ... ... күш ... жұмсалады.Мұғалім
сыныптан тыс сабақтарды өткізудің методикасы мен мазмұнын оқушылардың
танымдық әрекетін барынша ... ... етіп ... ... ... басшылығымен өткізілетін жас натуралистер ... ... жеке ... ... ... ... ... жасау,коллективтік жұмыстар
(өсімдіктерді күтіп баптау), жаппай ... ... ... ... ... ... ... да натуралистік
жұмыстар жүргізіледі. [1]
6
Биология ... ... ... ... жасай отырып,жас
натуралистердің творчестволық және ... ... ... ... ... ... ... істелетін және жеке
істелетін жұмыстардың ... аса ... ... алуы ... ... ... жетекші оның бүкіл оқу жылына немесе жарты жылға
арналған ... ... ... және ... ... ... ... тақырыптарды жоспарлауға болады:
1 ) Туған өлкенің табиғатын қорғау :
• қорғауға жататын объектілерді айқындау ( ұзақ ... ... ... немесе жануарлар,бақ
архитектурасының ескерткіштері,т.б);
• құстарды, ... және ... ... ... ... ,үлкендерге көмек беру т.б туралы бастауыш
класс оқушыларымен әңгіме өткізу.
2) Туған өлкенің ... ... ... ... ... ұйымдастырып өткізу ( жылдың ...... және ... ... ... музейін құру ( ботаника және ... ... ... үшін тақырыптың да жалпы идеясы ... ... ... жердің жағдайын ескере отырып,кез келген
мектеп,оны сабақтан тыс үйірме жұмысының жоспарына арқау етіп пайдалана
алады.Табиғатқа экскурсия жасаған ... ... ... ... ... ... ... түседі.Жас натуралистер сабақтан тыс
жұмыстарда жинаған экспонаттарын мектептің өлкетану ... ... ... ... биология кабинетіне көрнекі құралдар әзірлейді.
Биологияны оқыту арқылы тәрбиелеудің барлық мүмкіндіктерін ... ... ... элементтерге жатқызуға болады.Тәрбие
элементтерінің бір-бірімен ... ... ... ... ... қабілетінің дамуы мен ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу - практикада
қолдану және ... ... ... және ... ... қатынаста болатын,таным мен
этикаға байланысты;этикалық тәрбие- әлемдік көзқарас,ұжымдағы танымдылық
қызметі мен ... және ... ... ... элементтері түсініктердің жүйелілігімен,әдістер
және әдістемелік жүзеге асырылады.[1]
7
8
Оқушыларға білім және тәрбие беруде басты рөлін ... ... ... бірі ... тыс және ... тыс ... ... жасағанда мұғалім мына мәселелерге ерекше ... ... және жас ... жеке ... ... істер атқара алады;бақылау үшін қандай объектілер таңдаған
дұрыс;қарапайым тәжірибелер қою үшін ... ... жөн; ... ... ... да көпшілік жұмыс шараларын қалай жақсы ұйымдастырып,өткізу
қажеттігін ойластыру ... ... және ... тыс тәрбиелік жұмыс
жүргізгізуде биологиялық ойындардың маңызы ... тез ... ... есте ... ... ... ... туғызады.Мұндай ... ... ... ... ... ... арқылы оқушылардың пәнге деген қызығуы арта түседі.
Сонымен қатар , ойын ... ... ... ... ... ... шеңберінің ... ... ... беру жүйесінің алдында тұрған негізгі
міндет-білімді де білікті жас ... ... үшін ... ... ... ... ... керек.Қазіргі мектеп оқушыларының
логикалық ойлау қабілеті,өздігінен іздену ... ... тек ... ... ғана ... рөлін де атқаруы қажет.Оқушылардың
білуге деген қызығуын арттыру үшін:
• оқушылардың өздерінің ізденістерін ұйымдастыру кажет;
• өткен сабақ пен жаңа ... ... ... қажет;
• оқушылардың білімі мен білігін тексергенде әр түрлі жұмыс
формаларын пайдалану керек;
• сабақта жаңа ... ... ... ... пайдаланған жөн.
Оқытудың нәтижесі көбінесе оқушылардың сол пәнге деген қызығуынан
туындайды.Биология пәніне қызығуды тек ... ... ... ... ... ... ғана ... –ақ
оқушылардың тірі табиғатпен,қоршаған ортамен қарым-қатынасы арқылы да
оятуға болады.
Сабақты ... ... ... ... білімге,оқып-үйренуге деген құштарлығын арттыратыны анық. Оқушы
белсенділігін,ізденушілік қабілетін ... ... ... ... ... ... ... сыныптан тыс сабақтарды рөлдік ойын
ретінде өткізсе,оқушылар сабақта белсенділікпен ... ... ... ... ... Биология пәнінен жүргізілетін сыныптан тыс тәрбиелік жұмыстар.
Сыныптан тыс жұмыстар оқушылармен еркін ... ... ... ... формасының бір түрі болып есептеледі.Мұғалімнің
басқаруымен оқушылардың биология пәніне деген ... ... ... тигізеді.Сабақтан тыс жұмыстар биология кабинетінде,тірі ... ... ... участогінде орындалады. ... ... ... бақылау арқылы
жүргізіледі.Биология пәнінен жүргізілетін сыныптан тыс ... ... ... ... жүргізілетін жұмыс,жеке түрде жүргізілетін
жұмыстар.Топтасып өткізілетін жұмыстарға ... ... ... ... ... ... ... жұмыс
атқарып,оны жабдықтауға,безендіруге қатысады.Оның ішіндегі жас натуралистер
үйірмесінің алдына қойылатын ...... ... ... білімін тереңдету,олардың шеберлігін және іскерлігін арттыра
отырып,табиғаттың даму заңдылығына ... ... ... ... ... бір ... ... өзінің жоспарланған бағдарламасы
бойынша өзеркімен қызығып қатысушы ... ... бір ... ... ... ... ... арнаулы мынандай
үйірмелерді ұйыдастыруға болады.VI-кластарға жас ... ... – жас ... ... ... жас физиологтар, X-XI
кластарда бас биологтар үйірмесін ұйымдастыруға болады.Үйірмелердің былай
бөлінуі ... ... жас ... ... ... ... деңгейінеде байланысты.Әрбір оқушы өзінің
қызығуына қарай қалаған үйірмелеріне қатысуына болады.Мысалы,жоғарғы ... ... ... зоология үйірмесіне қатысуына болады.
Жалпы биологиялық сынаптан тыс жұмысқа юнаттар үйірмесіне аз ... ... ... ... ... мен ... ... көрсету арқылы лекция және ... ... ... ... ... орындарында,көрмеге
саяхаттар жасау,ғылыми кештер және конференциялар өткізу.Оқушылардың өнер-
шеберлік көрмесін ұйымдастыру,әртүрлі тематикалық кештер ұйымдастыру «Алтын
күз», «Бақ ... ... ... газеттер мен альбомдардың көрмесін
ұйымдастыру,т.б.Жекелеп ... ... тыс ... ... ... ... ... тәжірибе участогінде
істелетін жұмыс,табиғатта істелетін жұмыс және ... тыс ... ... ... ... ... ... ынтасын,қызығушылығы бар
жеке тұлғалар болады.Оқушы-лардың бақылау жүргізуіне,қарапайым тәжірибелер
жасай білуіне,белгіленген әдебиеттерді оқуға мүмкіндік жасау.[1]
10
Оқушылар ... ... ... ... ... ... ... өткізу арқылы табиғатты зерттеуге шамаға шақ көмек көрсете
алады.Бұл жұмысты зерттеу сипатындағы іс деп есептеу ... ... ... мен жануарлар әлемін ...... ... ...... ... ... сортаң өсімдікті аудандарын зерттейді.Жер
жерлердің бәрінде де өсімдіктер бар,олар ашық алаңдарды ... ... ... ... ... ... да ... кетеді.Мұндай
жұмыстың нәтижесін жас натуралистер мерекесінде қортындылап отырған
пайдалы,әдетте бұл істі бір ғана ... ... ... ... ... Жас ... мерекесін өткізіп.оған
даяарлану кезіндегі бар сарындылықтан арылуға ... ... ... ... аты оқушыларды әр ... ... ... ... ... орындау барысында және
ұйымдастыру тәсілдеріне байланысты.
Мектеп практикансында кеңінен пайдаланып жүрген ... ... бір түрі ... ... арқылы оқушылар алдында биология
ғылымының жетістіктерін және ауыл шаруашылығы практикасын ... ... ... ... ... ... хабарлама немесе
баяндама үшін қажетті материалды табуға ... ... ... ... және оған таблица немесе табиғи үлгіні отырып,тыңдаушыға
қалай жеткізу жолдарын көрсетіп беру өте қажет сай ... ... ... ... ... ... жалпы білім
беретін мектептердегі ғылым негіздерін үйрететін жеке пәндердің ... ... ... ... жеке пәндер ғана толық,терең ... ... ... ... және ... ... тыс ... сабақтан тыс жұмыстар мен сабақтар бірін-бір
толықтырып,дамытып ... ... тыс ... ... ... ... ... дамытуға бағытталып сабақтағы
материалды саналы,тез ұғып қабылдауына ... ... ... ... әр ... оқушыларды қызықтырып,ойландыратын сұрақтардың
барлық жағын ажыратып көрсете алмайды. Сондықтан сабақта өтілген материалды
кеңір ек оқып үйрену үшін сабақтан тыс жұмыстарды ... ... ... пәні ... ... ерекшеліктерін дұрыс
түсінетін,жан дүниесі таза адам болуға тәрбиелейді.Сабақтан тыс ... ... ... ... ... дамытуға және
тереңдетуге,оқу іс-әрекеттерінде белсенділіктерін арттыруға,материалды ... ... ... тыс ... ... жан-жақты ойлау мен іскерлігін
арттыру бағытында жүргізілетін педагогикабілім,экологиялық тәрбие беруде
басты орын ... ... ... салаларының бірі.
Сабақтан тыс уақыттарда оқушыларды танымжорыққа ... ... - ... ... эстетикалық ,еңбекке баулу,сабақта
өтілетін материалдарды пысықтауда,дамытуда үлкен рөл ат-қарып, ... ... ... ... ... орта жағдайында мінез-
құлық дағдыларын қалыптастырады.
Танымжорықтар кезінде ... тыс ... ... ... ... ұйымдастыру өз алдына жеке ... және ... ... ... жұмыстары,табиғат объектілеріне бақылау
ұйымдастырылуы тиімді,әр жақсы нәтиже ... ... ... өте абай ... ... ... улы
жәндіктердің улары ... ... ... жатады.Улы жәндіктерді орынсыз қырып–жоя
беруге болмайды.Себебі ... ... ... ... ... ... т.б жануарларды
құртып,пайда келтіреді.[16]
Жеке оқушыны жан-жақты дамыту мен тәрбиелеуде сабақты және сыныптан
тыс жұмыстарды ... ... ғана ... бір ... жетуге
болады.Сабақтар мен сыныптан тыс жұмыстар бірін ... ... ... тыс уақытта сабақта өтілген тақырыптарға байланысты
жергілікті жерге,табиғат ... ... ... ... ... ұйымдастырып,күнделікті оның нәтижелері жөнінде
пікірталасумен ... ... ... ... ... қорғауға,аялауға
баулиды.
Сыныптан тыс жұмыстың түрінің бірі мұғалімнің үлкен ұйымдастырушылық
шеберлікті талап ... ... ... ... қызысымен,яғни,ағаштар мен бұталарды
отырғызу басталысымен,көктемде Бақ апталығы,Орман апталығы немесе ... ... ... ... ... ... ... бақтарын және жеміс-
жидек отырғызады,егер олар бұрын отырғызылған болса,бақты күтіп-баптауға
кіріседі.Бақ апталығы күндерінде ... ... тек ... ... ... ... мен ауылдарда ағаштар мен бұталар ... ... бақ ... Бақ ... белсенді қатысуы үшін мектеп директоры
мен биология пәнінің мұғалімі ... дер ... ... ... ... қай жерге отырғызылатынын ... ... ... ... ... жұмыс жоспарын
жасайды.[15]
12
Сыныптан тыс жұмыстардың түрлері.
1)Сабақтан тыс жұмыстар түрлері ... және ... ... қарай бөлінуі:
• табиғат аясында («Сәлем,жылға!»);
• қала ... ... ... ... ( ... ... ... алаңында (достардың футболдық кеші);
• бала бақшада ( ... ... өмір ... ... ... тыс ... тәрбиешінің нәтижелік жоспарымен қарайтын
болсақ,пәндік нәтижесіне ... ... ... әлем ... ... дамыту ( қандай алуан түрлі әдемі әлем);
• әуенді тыңдап және ... ... ( ... ... тыс ... кең ... ... кітаппен жұмыс («католог- біздің көмекшіміз»);
• табиғат құбылысына қарай («күзге қараймын»);
• адамдармен тез тіл табысу («пәндік тіліне ... ... ... ... ... ... ... қадам.
Патриотизм - отанға деген сүйіспеншіліе ... және ... ... ... ... бұл педагогикалық шеберлікті қажет
етеді.Мектептегі тәрбие берудің негізгі ... ... ... ой
өрісінің арықарай дамуына көптеген септігін тигізеді.Болашаққа қадам жасау
үшін ең ... ... ... ... бере білу керек,ол үшін мұғалімнің
өзі сабақты өту барысында дұрыс ұйымдастыра алу ... ... ... ... ... бір ... сай келетін
сабақ жоспарын алып оның өту маңызын біле білуі керек.
Жалпы патриотизм ... ... ... шешім
қабылдауына,алдағы уақыттарда болашаққа ... ... ... тыс ... ... ... шеберлігін өте қажет
етеді.Жоспар жақсы құрылған жағдайда оқушылардың ойын әдістерін ... ... ... ... ең ... мәселеге яғни
оқушылардың ой ... ... ... ... тигізетін әдістерді
қолдануларына жағдай жасау.
Сыныптан тыс жұмыстарда көптеген әдістерді қолдану арқылы,өткен
тақырып ... ... ... ... ... ... оқушыларға ерекше көңіл аударуы ең басты мәселе болып
саналады.Әдістердің ... ... ... тыс ... ... ... жұмыс істеуіне және де оқушылардың мінез-құлықтарын
жақсартуға ... ... ... ... өз ... ... алады және де еркін сөйлеуге үйретеді.[24]
13
[24]
14
1.3 Биологиялық ... ... ... тыс жұмыстарды жүргізгенде танымдық құштарлықты
дамытуда биологиялық ойындардың маңызы өте зор.Олар назар салуға, ... ... иіс ... дамытуға,сөйтіп,қоршаған табиғатты бар
ықыласымен толық қабылдауға мүмкіндік береді.Қазіргі кезде әрбір мұғалімнің
мақсыты-сабақ сапасын көтеру,түрлерін ... ... ... оқыту процесінде оқушылардың алған білімін жүйелі
тексеріп,сабақтағы оқу материалдарына ... ... ... халықтық
салт-дәстүрлерді пайдаланудың және биологиялық ойындарды жиі -жиі өткізіп
отырудың да ... ... ... пәнге деген қызығушылыған,пәнге
деген сүйіспеншілігін артырады.Мектепте бұлшық еттерге көп күш ... жиі ... ... сезу,иіс сезімін дамытуға
бағытталған ойындар әлі де ... ... ... ... жәрдемдесіп,мектеп практикасында табысты пайдалануға
болатын мысал үшін ... ... ... ... ... ... де,табиғатта да,ботаникалық
экскурсиялар немесе өлкетану саяхаты кезінде де өткізуге болады.[9]
Мұғалім немесе ... ... ... ... ... ... әдетте әр түрлі ойындар ... ... сөз ... ... бес ... атау ... ... түбірді пайдалана отырып,солтүстік бағытты табу және т.б.Әдетте
танымдық ойындар ... ... ... талап
етеді.Енді сондай ... ... ... эстафета- Ойынға қатысушылар дөңгелене отырады да,ойын
басқарушы ойынға қатысушылардың барлығына бір -бірден өсімдік ... ... ... ойланған сөздің соңғы әрпінен келесі
өсімдіктің бірінші әрпі ... ... ... және т.б. Бұл ойын ... ... атауына оның қайда өсетіні ... ... ... ... ... ... ... айта отырып, «а» әрпінен басталатын сөз ойлауы
керек,мысалы:аскөк огородта өсді және т.б.
... ... ... ... ... кезінде өткізіледі.Ойын
басқарушы ойынға қатысушылардан жол бойы не ... кім ... және ... ... берсе,сол жеңіп
шығады.Сұрақтардың мына тектес болуы мүмкін:біз жүріп өткен орман
қорғайтын алқапта қандай бұталар өсіп тұр? Жас ... ... Біз ... ... ... қандай өсімдіктерді көрдікт
т.б.[1]
15
➢ Иісі бойынша ... ... ... ... ... ... ... жемістерін таңдап алу
керек.Бұларға қарағайдың бұтағын,жас саңырауқұлақты,пияз және басқа
өсімдіктерді қосуға болады.Үлгілердің әрқайсысын қақпаға бар ... ... соң ... ... иісі ... олардың қай
өсімдік екенін ажырату керекКім дұрыс жауапты көп қайтарса,сол ... ... ... - ... оқушыларының арасында әр түрлі
биологиялық викториналар кең тараған.Бұл ... ... ... ... болғанда да олар ... ... іске ... ... ... ... бойынша білімді тексеруге мүмкіндік береді. Викторинаға
қажетті сұрақтар құрастыру аудиторияға ... ... шара ... ... ... ... ... қысқа
жауап қайтаратындай болуы керек,мысалы «Капустаның қай сорты бір
жылдық өсімдікке жатады?»т.б.Егер ... ... ... ... ... ... өрістете жауап беруді қажет ететін
сұрақтар қоюға болады.Мысалы,иттің аса ыстық күндері тілін шығарып
жүретіні ... ... ... ... қайтаруға болмайды.Оны
толығырақ түсіндіруге болады.[1]
Оқушылар күн ыстық болғанда ит тілін шығарып жүру ... ... ... ... дене ... ... ... деп жауап беруге болады.Жас натуралистерге
үйірмеде сабақ өткізгенде немесе биологиялық олимпиадалар ұйымдастырғанда
және т.б.осыған ... ... ... ... практикасында суреттер
бойынша викториналар жиі өткізіледі.Бірнеше өсімдіктердің суреттерін немесе
кептірілген өсімдіктерді ... ... ... ... ... ... және т.б. ұсынуға да болады.
Оқушылардың жыртқыш құстар тақырыбы бойынша ... ... ... ... ... жасауына сабақта алған теориялық
білімдерін практикада пайдалана білуге,шапшаң ... ... ... ... және де ... ... ... тәрбиелеуде құсбегілік өнерге қажетті құрал-
саймандар,құсбегілікке пайдаланатын ... ... ... ... ... ... түрлі-
түсті суреттерді пайдалана отырып,«Жыртқыш құстар және саятшылық өнер»
тақырыбында ойын түрінде ... ... ... ... үш ... бөліп,ойын тәртібін түсіндірдім.
І топ «Сұңқар».
ІІ топ «Лашын».
ІІІ топ «Қыран».
16
Топтармен танысып болған соң,сабақ бөлімдерге ... ... ойын ... жалғасады.Енді «Шығармашылық бөлім» басталады. «Құсбегі
–қыран құстың ұстазы» тақырыбында әр топ өзінің қысқаша шығармашылық ... ... топ ... таныстырып болған соң,теориялық бөлімге
көшеміз. «Қыран ... ... ... ... ... топ ... алма-
кезек қыран құстардың суретін ... ... ... ... сайыс біткен соң, «Қане кім көп ... ... әр топ ... ... және аң ... ... әңгімелерін ортаға салады.Осылай қортынды бөліміне
келеді.Жеңген топты атап ... ... ... ... ... ... біле ... [4]
Мұғалім педагогикалық үрдісті сауатты ұйымдастыру үшін ... ... ... мақсаттарын,міндеттерін,мазмұнын
формалары мен ... ... алуы ... ... тек уақытын алып қана қоймай,бір нәрсеге үйрету үшін,олардың
білімін тексеруге,зеректілігін ... және ... ... ... үшін көп ... ойлап табуға болады.Мектеп оқушыларына
кроссвордтар,чайнвордтар,ребустар және басқа бас ... әр ... ... да ... ... ... ... методикасы ойынның
ерекшелігіне байланысты.
Мұндай ойын жұмбақтар қай-қайсысы болса да оқушылардың белгілі
білім талап етеді,ғылыми және анықтамалық ... ... ... ... ... ... жалпы ойының дамуына дұрыс ықпал
жасайды.Егер мұғалім оқушылардың іс- ... ... ... бағыттайтын боса,оның нәтижелігі,пайдасы арта ... ... ... әдебиеттерді оқып,материалды тақырыпқа қарай
іріктеуге болады,ойынның негізгі формасы мен бағытын анықтап ... ... ... ... ... ... ... естерінде қалады.Биологиялық ойындар осындай қысқаша тізбесі
оларды оқу-тәрбие мақсатында пайдалану мүмкіндігінің зор ... ... кез ... түрі ... үшін ... ... ... тексере алады.Сондай–ақ,ойындағы табыс
оқушыларды еліктіріп,табиғат ... ... да көп ... ... ... ... ... өткізу практикаға
кеңінен енді.Мұндай шараларды ... ... ... ... ... ... бір тақырыпқа баяандама және ... мен ... ... ... ... Биология апталығы күнін өткізуге жоспарланған
жұмыстардың басқа түрлерін де орындайды.Оқушылардың ой-өрісін ... ... ... ... ... еске түсіру барысында
сөзжұмбақ шешу өте қолайлы.[23]
17
Мұны сыныпты екі топқа бөліп жарыстырып өтуге де ... ... ... ... ... ... бола ... сол тақырыптың ішіндегі ең маңыздысы жасырылады.Осы арқылы
сабаққа ... ... ... ... ... табуа
тырысады.Ал,ізденушілікпен тапқан жауап,ол оқушының ... ... ... ... жас ... 5-7 ... ... осындай сөзжұмбақтарды көптеп ұсынған жөн.Қазіргі
кезде білім беру саласында жаңа ... әдіс ... ... ... ... сабағында сол әдістерді ойын түрінде
немесе жарыс,танымдық,сайыс,тәрбие сағаттарында кеңінен қолдануға болады.
Биологиялық ойындар белгілі бір ... сай ... ... ... болса,сол тақырыптың мәні мен мазмұнын,көптеген ұғымдар
мен терминдердің белгісіз мағаналарын ашуға әбден ... ... ... ... ... дамытуға арналған әртүрлі кестелер,сызбанұс-
қаларды,интерактивті тақта,электрондық оқулықтар, т.б. пайдалануға болады.
[4]
1.4 Танымжорықтың маңызы.
Биология сабағы тек ... қана өтіп ... ... ... ... ... және ... егін алқаптарында да өтуге болады.Педагогика саласында экскурсияның
орны ерекше. Біріншіден,өте кең ауқымды сапалы,білімді маңызды.
Танымжорық ... ... ... ... және кең ауқымды жұмыс дайындауға мүмкіндік жасайды.Табиғаттың
байлығын,әлеуметтік шаруашылықтың маңыздарын экскурсияның көмегінсіз түсіну
өте қиын.Экскурсия ... ... ... саласы болып саналады және
педагогика саласының маңызды бөлімі.Биология пәнінің мұғалімінің ... ... осы ... ... алып ... ... ... жақынырақ танысуға мүмкіндік
береді.Сыныпта өткен сабақ пен табиғат аясында ... ... ... ... тыс ... жүргізгенде белгілі тақырыпқа сай жоспар
дайындау керек,сонымен қатар табиғат аясына шығуға сай ... ... ... өткен сабақты қайталауға да болады.
Ең алдымен экскурсияға шыққанда оқушыларға алдын ала ... ... ... ... ... және де ... құрал-
жабдықтар мен арнайы дайындалған орындарды дайындап алу керек.Табиғат
аясына шыққанда мұғалім ... ... ... өздері дайындаған сол
жердің табиғаты туралы ... ... ... ... ... ... биология пәні үшін оқушылардың білімін
нақты тиянақтау үшін және ... ... мен ... маңыздарын
дамытуға мүмкіндік береді.Табиғат аясына саяхат ... ... ... мен ... тәрбиелік маңызының зор екенін әрбір мұғалім
жақсы біледі.Саяхатқа шығуға жалпы берілген сағат санынан ... ... ... пәнін толық терең түсіну,үйрену тірі объектілерді қолмен
ұстап көзімен көре отырып зерттеу,оның ... ... ... тек ... ... ғана ... көзін жеткізуге болады. Табиғатқа саяхатқа шығудың өзіне ... мен ... ... да ... ... ала таныстыру
басты парыз.Экскурсия өткізу бірнеше кезеңнен тұрады:дайындық кезеңі,өткізу
кезеңі,қортындылау кезеңі және оның ... ... ... беру ... ... ... ... нәтижелі өту үшін осы айтылған
кезеңдерден рет- ретімен орындалған ... ... - оның ... және
тақырыптық жоспарынан басталады. Осыған байланысты алдын ала саяхат
жүргізілетін ... ... ... т.б. сипаттарына аса көңіл ... ... ең ... ... ... ... ... экскурсия өткізілу әдісіне қарай музейге,көрмеге
барғанда әртүрлі дайын экспозицияларды бақылау болып есептеледі.Сондықтанда
экскурсияның ... да ... ... ... де оның ... тән басты
мақсат жаңа материалдарды игеруге зерттеуге немесе бұрынғы алған білімдерін
нақтылауға,дамытуға ... ... көп ... тек ... қана ... және ... ... мұғалімі туған табиғатты білу және оқушылар алдында
оның байлығын,әдемілігін аша алуы ... ... және ... ... ... ... табиғаттағы орасан өзгерісті
көрсету;табиғат байлығын еселеп көбейту және қорғау,сүюге үйрету,табиғатпен
тікелей қатынас ... оны ... ... құштарлығын арттырады
және мектеп оқушыларына эстетикалық тәрбие ... ... ... ... ... ... тәрбиелейді,бұл
советтік патриотизм тәрбиесі үшін жақсы негіз бола алады.
Танымжорық кезінеде табиғатты зерттеп,үйренуге құштарлығын артыру
және эстетикалық сезімді ... ... ... педагогикалық шеберлікті
талап етеді.Экскурсия орындары мектепке жақын ... ... ... ... ... ... оқу-тәжірибе учаскесі бола
алады.Жылдың әр ... ... бір ... ... бара ... ... ... құштарлығын төмендетіп жіберетінін көрсетуге
тиіспіз. [19]
19
1.4.1.Танымжорық - тұлғаның шығармашылық қабілетігін қалыптастырудың бірден-
бір формасы ретінде.
Танымжорық – жеке ... өз ... ... ... ... ... деген сүйіспеншілігін тудыратын
бірден – бір шығармашылық форма деп ... ... күз ... ... ... ... 6-сынып оқушыларымен
жүргізгенде,оқушылардың саны мен ... және де ... ... қатыса алады.
Танымжорық барысында сынып оқушылары:
❖ табиғат аясының қауіпсіздік ... ... ... сай киімде болу:
❖ өзімен бірге қол кітапшасы мен қаламсабы болуы керек:
❖ сызғыш,түрлі ... ... және ... ... және ... ... танымжорық қалыптастыру негізінде,табиғат кешенінің
бағытын зерттеу.
Кешенді бағыт ... ... ... ... ... әдістемелік;
❖ құрылымдық
❖ дамытушылық;
кеңістіктерге бөлінеді.
Әдістемелік- функция қоршаған ортаның күрделі бөлімдерінен тұратын
маңызды ... ... ... ... ... ... арқыла,формаларын жасыру.
Дамытушылық-функциясы реализдік жолмен мектептегі пәнаралық
мінездемелердің,формаларын ... ... ... ... үйлестіруші бағыт- әдістер арқылы өзара аспекті ... ... ... ... әлеуметтік беталыс;
▪ қауымдастық;
▪ ұйымдастыруды басқаруға беталыс;
▪ мұғалім мен оқушылардың ішкі және ... ... ... ... ... ... берудің
жүйелері,дүниетанудың жеңіл формаларын үйрену,дүниетанымды кең ауқымды
қызықтыру,пайдаланушы,әлемдік көзқарас,қарым-қатынасқа көз жеткізу.[28]
Кешендік үйлестіру оқыту ... ... ... ... ... және табиғаттың белгілеріне себеппен қарауды ... ... ... ... ... ... ... жақтарын әдістердің шешімі арқылы бағалаудың қортындысы
бойынша оқыту.Бұл ... ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаты оқытудың басты
бағыттарына педагогикалық коммуникацияның зерттелу мотивтеріне ... ... ... ... ... функциясы оқытудың негізігі формаларын
үйретудің барлық жиынтықтарын табиғи объекті бойынша ... ... жеке ... ... ... оқытудың
дүниетанымдық мақсатына практикалық байланыстар педагогикалық өзара қарым
қатынастарға баулу болып есептеледі.
Бақылауды ... ... ... ... ... ... берудің мұғалімдердің басты мінездемелік
бағдарламасын оқыту болып саналады.[23]
21
2.Cыныптан тыс жұмыстарды өткізу әдістері.
2.2 Биологиялық ... ... ... ... ... ой ... толықтыру үшін өткен
сабақтың тақырыбы бойынша биологиялық ойындарды өткізуге болады.Соның бірі
топтық сайыс болып саналады.Қазіргі кезде ... ... ... ... жетілдіру,оқушылар-дың қызығушылығын арттыру.
Биология пәнін ... ... ... ... ... жүйелі
тексеріп,сабақтағы оқу материалдарына қосымша ғылым жаңалықтарын,халықтық
салт-дәстүр-лерді пайдаланудың маңызы зор.
Құстар класынан ойын ... ... ... ... ... ... белгісі «Аққу»,ал балаларды
ер-ліктің,батырлықтың белгісі «Сұңқар»деп екі топқа бөлеміз.Бұл сабақта
оқушыларға құстарға тән ... ... ... ... түрлерін
,табиғаттағы,адам өміріндегі маңызын қайталай отырып,экологиялық білім
берледі.Сабақ ... әр топ ... ... атын ... айта ... ... тобы су құстарын, ... ... ... ... оқушы өзіне бөлінген құсқа өлеңмен немесе
қара сөзбен сипаттама айтады.Бұл ... 20-30 ... ... өтеді.Бұл
бөлімді құстардың өзін- өзі ... деп ... ... ғылыми
жаңалықтар,халықтық тәрбие түрлері айтылады.Мысалы, «Үкіні» ... үкі ... ... жыртқыш құс.Үкіні қазақ халқы ... ... ... басына,баланың бас киіміне
таққан.Себебі үкі қауырсындарындағы өрнекте,құранның ... бар ... ... бір ... жаз бойы 100 ... тышқан
жеп, 8 тонна дәнді сақтап келеді.Ал саршұнақ бір ... 8 кг ... ... ... әр топ ... ... «Қаз ... қосылмас», «Қаз келмей жаз келмес».
«Сұңқар» тобы: «Ажалды қарға бүркітпен ойнайды», «Екі сұңқар ... ... жем ... ... ... оның тәрбиелік мәніне де түсінік беріп
отырады.
Викториналық сұрақтар сайысы.
«Аққу» тобы
1. Ең кішкентай ... ... ... ... неше рет ... ... Төле ... қарлығаш би атану себебі неде?
2. Ең ұзақ жасайтын құс?
Жұмбақ айтысы.( Әр топ екі жұмбақтан айтады)
Биологиялық ... ... ... өткізілген сыныптан тыс
сабақтың нәтижесіне тоқталатын болсақ, оқушылар құстардың негізгі
22
ерекшеліктерін,олардың түрлерін,мінез құлықтарын,табиғаттағы ... ... ... маңызын еске түсіне отырып экологиялық білім ... ... ... топтың артынан тақырыпқа сай әнұрандар
айтып халықтық тәрбиесі бар ұлағатты ойларды келтіріп отырады.Мысалы,үкіні
қазақ халқы ерекше құрметтеген,оның ... ... ... бас
киіміне,қыздардың бас киімі сәукелеге тағу арқылы эстетикалық тәрбиелік
мәнін көрсете білді немесе бөктергінің табиғаттағы орны ... оның ... ... ашып көрсете білді.Мысалы,бір бөктергі жаз бойы 100
саршұнақты 3390 тышқанды ұстап жей ... ... 8 ... дәнді сақтап
қалатындығын біле отырып,табиғатта ... ... мен ... ... ... қарым-қатынаста болу арқылы табиғаттың
жалпы тепе-теңдігін сақтаудағы рөлі зор екендігі жайлы тәрбиелік мәні ... ... ... ойын ... ... оқушының ойын дамытумен
қатар оның білімін дамытуға ... ... ... ... мен
қатар, « Кім жылдам» ойыны.
Біздің мұндағы басты ... ... ... ... қолдана
отырып жер бетіндегі тіршілікті қорғау,сақтау үшін оның ... ... ... мін бере ... ... сана сезімін тәрбиелей отырып
іскерлігін,шеберлігін дағдысын қалыптастыру.Әрине осындай ... ... оқу ... ... шектелуіне байланысты,үлгере
алмағандықтан ... тыс ... ... ... ... ... ... пәніне деген қызығушылықтарын артыруға болады.
Ой дамыту тапсырмалары.
Бүгінгі күні Жер ғаламшарындағы тіршілікті сақтау үшін,табиғатты
қорғау мен оның ... ... ... ... туындап
отыр.Жемістердің түрлері,құрылысы олардың бір-бірінен айырмашылығы,адам
өміріндегі маңызы жайлы түсінік беру ... ... ... сабағымды сайыс түрінде өткіздім.
Үй тапсырмасын жаңа сабақты түсіндіргенен кейін,оқушылардың білімдерін
тиянақтау барысында ... ой ... ... ... ... ... және ... жыныс жасушаларының қосылуы....(ұрықтану)
2. Гүлдің көбеюге қатысатын бөлімдері....(аталық пен аналық)
3. Бір ... ... ... сол ... аналығының аузына (қос
жынысты гүл) түсуі ....(өздігінен тозаңдану)
4. Бір ... ... ... ... ... ... аузына түсуі
....(айқас тозаңдану)
23
Осындай ойын түріде өткізілген биологиялық диктантанттың
нәтижісі,қойылған сұрақтарға жеке ... мән бере ... ... тиісті дұрыс жауабын іздеп табу барысында өсімдіктенудан өткен
тақырыпты өз бетінше қайталай ... ... ... қою ... өз ... ... ізденпаздығын дамытуға мүмкіндік
туғызады.[9]
«Кім жылдам» ойын әдісі.
Ойын шарты бойынша ... ... ... ... ... ... ... тақтаға жапсырады.Екі топ
оқушылары жарысып,қай топ көп жеміс жинаса,сол топ ... ... ... мүшелеріне не жатады?
2. Гүлдің негізігі бөлімдерін атаңыздар?
3. Қос ... деп ... ... айтады?
4. Гүл формуласы қалай белгіленеді? т.б. ... ... ... ... ... ... жылдам» ойынын өткізу әдісінің басты мәні екі топ сұраққа жауап
беру барысында өзара сайысқа немесе ... түсе ... ... ... тырысады.Бұл жердегі басты мақсат топтардың ... ... ... ... ... ... жауап беру оқушыларды
уақытша ... да ... ... ... ... ... пәні – оқушыларды табиғат ерекшеліктерін дұрыс
түсінетін,жан дүниесі таза адам ... ... ... ... дала ... ... жер ... сол жердің табиғаты,фаунасы мен флорасы туралы хабардар
болуы тиіс.Мұғалімнің басшылығымен ... ... мен ... ... ... материалдар сабақ үстінде өңделеді.
Сабақтан тыс уақыттарды оқушыларды ... жиі ... ... ... - әлеуметтік,этикалық,эстетикалық,дене шынықтыру,еңбек
баулу, сабақта өтілетін материалдарды пысықтауда,дамытуда үлкен ... және ... ... ... табиғи орта
жағдайында мінез-құлық дағдыларын қалыптастырады.Танымжорық кезінде
сабақтан тыс ... ... ... ... жұмыстарды
ұйымдастыру өз алдына жеке қаралу тиісті және табиғи ортада ... ... ... ... тиімді,әрі жақсы
нәтиже береді.
Жорықтарға,танымжорыққа шыққанда оқушылар денсаулығына өте абай
болу керек.Жаз айларында улы жәндіктердің ... ... ... ... жоқ» ... ... ... ұқыпты да сақ,ал табиғатқа
қамқоршы бола білуі тиіс.Мұны біз жас жеткіншектердің бойына ... ... ... тыс ... ... және оған ... оқушылардың бақылау жүргізуіне,қар-апайым тәжірбиелер ... ... ... ... ... тыс ... өз ... экологиялық
жағдайы,қошаған орта, ... ... ... ... ... ... ... беру мақсатында қоршаған ортаға жауапкершілік
қатынасын қалыптастыру қоғамдық әлеуметтік қарым-қатынастардың элементі
болуы тиіс.Мектеп ... оқу ... ... жұмыстармен
байланыстыру арқылы ... ... ... ... ... ... тыс ... оқушыларға экологиялық
тәрбие беру жұмыстарын мынадай бағытта жүргізуге болады:
1. Экологиялық ... ... ... ... ... ... ортадағы жұмыстар( танымжорық,экологиялық жорық).[16]
Осы бағытта жүргізілген істер оқушылардың экологиялық
тәрбиесіне,табиғат ... ... ... қалыптастыруға
болады.Экскурсияның негізгі нысаны- табиғат ... ... ... ... ... ... бірден-бір жолы.
Осындай мақсатпен Алматы қаласы №161 Ж.Жабаев ... ... ... 7"а" сынып оқушыларының қатысуымен танымжорық өткізуді
ұйымдастырдым.Танымжорыққа жалпы 32-оқушы қатысты.Танымжорықты Әл-Фараби
атындағы ... ... ... ... ... «Биология
мұражайы» өткіздім.Оқушыларды музейдің ашылу тарихымен таныстырдым: 1936
жыл ҚазНУ-дың биология ... ... ... жанынан зоология
мұражайы ашылды. Мұражайды ұйымдастырудың мақсаты: оқу ... мен ... ... ғылыми-зерттеу жұмыстары үшін
пайдалану және Қазақстан фаунасы мен ... ... қор ... ... ішкі ... ... ... кафедрасының оқытушылары және
таксидермист Э.Ф.Родионов пен оның шәкірттерінің қолынан шыққан экспонаттар
негіз болды.1984 жылы биология ... ... ... ... ... ... ... Арсыланұлы Жолдасбековтың үнемі қолдап
отыруымен іске асты. Биологиялық мұражайды ... және ... ... ... және ... ... ... зор. Мұражайда - диорамаларда ... ... ... ... мен ... ... жүйесі көрнекті
кескінделген, көптеген карталар, панно, биотоптар, кестелер және ... оқу ... ... Үлкен ауқымды құралдар тақырыбына орай
төмендегінше бөлінген:
1. Табиғат зоналары
Диорамалар: Іле ... ... ... ... ... Сулы ... Құмды шөлейт; Сортаң, сор шөлейт; Тоғай;
Панно: Шөлейт түрлер; ... ... ... ... ... схемасы; Қазақстанның табиғат зоналары.
ІІ. Жер бетіндегі тіршіліктің эволюциялық дамуы
Диорамалар: Алғашқы қауым адамдарының ... ... ... ... Іле ... ... эволюция бойынша;
Панно: Жануарлар мен өсімдіктер дүниесінің геохронологиялық; Таралуының
негізгі ... Ұлы ... ... ... ығысуы.
ІІІ. Табиғатты қорғау
Диорамалар: Экологиялық дағдарыс: Австралия ; Тундра; Мұхит жағалауы; ... Сел; ... ... ... ... ... қорықтарының - 7 суреті; Сирек кездесетін және жойылуға
жақын өсімдіктер суреті;Жойылып кеткен жануарлар суреті;
Витриналар: ... ... ... ... ... енгізілген
жануарлар ;
ІҮ. Жануарлар мен өсімдіктер топтамасының жүйелілігі
Қойылған витриналарда: Өсімдіктер дүниесінің жүйелілігі ... ... ... ... (1-ші ... ... ... жалпы биология, ботаника, зоология,
жануарлар мен өсімдіктер дүниесінің жүйесі, ... ... ... ... ... және табиғатты қорғау сабақтарында
пайдаланады.
Мұражай ашылған ... ... осы ... ... оқу ... ... ... және мәдени түріндегі материалдарды сақтауда
алатын орны ерекше. Мұражайдың бағалы ... ... тек ... ... ... да ... қызықтырып тартады. Мұражай барлық
Алматыдағы жоғары оқу ... ... ... ... ... танымал. Мұражай
қызметкерлері табиғаттанушылар мен орта ... ... ... ... ... ... білімділігімен оқу-тәрбие, ағарту,
ғылыми зерттеу тартымдылығымен, кереметтілігімен Республикамыздың мақтанышы
болады. Экскурсия қазақ және орыс ... ... - ... мен ... ... мен ... қонақтарға шексіз із қалдыратынына сенімді!
Міне осылай ... ... ... ... ... ... ... толықтыру үшін түсініктемелері
сұралады.
1-оқушы: - Қазақстанда қазір жан-жануарлар мен құстардың- 178 аң
мен 512 (кей ... 505 деп те ... ... түрі ... ... мұражайда олардың 70-80 пайызы бар. Ел аумағында қазіргі таңда,
сондай-ақ 5 мыңнан астам өсімдік пен 10 ... ... түрі бар ... Менің ойымша, бізде әлі сыры ашылмаған аңдар көп. 1935-1938
жылдары ҚСРО ҒА Қазақстандық базасының зоология секторында ... ... ... ... ... белгісіз түрін тапқан. Оны мұражай
қызметкері В.С. Бажанов (ҚазССР ҒА-ның Табиғат мұражайының ... ... ... ... жаңа түр ретінде сипаттап жазып, 1939 жылы
оған Селевиния деп атау берді. Осы мұражайдың қорында сол ... ... ... ... әлі сақтаулы. Сол себепті болашақта әлі
талай жаңалықтар ашылады деп үміттенем.
2-оқушы: ... ... ... ... ... - 1936
жылы Биология факультетінің Омыртқалы жануарлар зоологиясы ... ... ... ... ... Ол біріншіден – оқу процесінде
және студенттер мен ... ... ... ... ... ... - Қазақстан фаунасын сипаттайтын қор ... ... ... ... ... КСРО ҒА ... ... В. Шнитников оған Қазақстандағы құстардың 200-ге жуық тұлыптарын
сыйлады. Қазақстанның ... ... ... ... тұлыптарын
берген жазушы М. Зверев пен ... КСР ... ... ... ... де ... қорының қалыптасуына өз үлесін
қосты. Оның дамуына, сондай-ақ Д.Поляков (ботаника), Г.Скопин (жәндіктер),
Н.Глиняныйдың (дарвинизм) да қосқан үлесі ... - 1949 жылы ... бұл ... ... ... ... ... Оның құрамына - омыртқасыз жануарлар зоологиясы,
омыртқалы жануарлар зоологиясы, ботаника және дарвинизм бөлімдері енді. ... ... қана ... ... ... ... айналуына профессор Б.Домбровский көп еңбек ... ... ... қолда өсіріліп жүрген жылқы малының 250-ден
астам тұқымының арғы тегі осы ... ... ... ... ... ... ... оқушылар жануарлардың кең ауқымды түрлерімен
және өсімдіктердің көптеген түрлерімен таныса алды.Танымжорық барысында
оқушыларға үйге ... ... ... кезеңдерден тұрады:
1. Танымжорық барысында өзіңе ұнаған жануар немесе өсімдіктің ... ... ... ... ... ... ... туралы мәліметтер?
3. Танымжорық кезіндегі қауіпсіздік ережелері?
Осылай оқушылардың танымжорық ... ... ... ... жиналуына көмектеседі.
Танымжорықтың ендігі бір әдісі «Ботаникалық бақ»мұнда ... кең ... ... ... ... бөлім қызықты серуендер ұйымдастырады-экспозиция
бойынша ... ... ... және ... ... ... ... саябақтық-ландшафттық үлгі
қолданылған.Бақта ... ... ... ... және ... ... мен
ағаштардың түрлері бар.Экскурсиялық бағдарламаның ... ... ... ... ... ... және ... түрлі
пальманың,бананның,бамбуктың,кактустың
Ботаникалық бақтың сыртқы көрінісі.
түрлері бар.
Өсімдікті ... ... ойын ... ... кезеңі оқушыларды қызықтыра түседі және оларды
28
тапсырманы өз бетінше орындауға бағыттайды ... ... ... ... көрсете отырып (арнаулы белгі немесе
санмен) ... ... ... ... ... ... ... белгілері бойынша,өсіп тұрған жерден ... ... ... үшін екі ... жер ... ... бір ... керек. Мұғалім дәптеріне өсімдіктің атын нөмері бойынша ... ... ... ... ... шәй;4-дала
қоғажай; 5- шырмауық; 6-сүттіген; 7-улы ... ... ... үйеңкісі;12-папоротник;13-жебіршөп,14-тал;15-
итшоған;16-ярутка.
Оқушылар өсімдікті сипаттап жазған карточка таратылады.Карточканың шамамен
жасалған үлгісі:
1-карточка.Көпжылдық. ... ... ... ... буынан
тамырланады, иіліңкі.Көптеген тамыр жапырақтары бар,тақ жапырақ қауырсынды
( ұзындығы 5- 20 см) Сағақ ... ірі ... ... Гүлі ... ... ... тұтас. Күлте жапырақшаларының ұзындығы
7-11 мм,ол жапырақ тостаған-шадан екі есе ... ... ... ... гүлдейді.Жемісі ірі,жұмыртқа тәрізді.Кез-келген
жерде,шабындықта,ашық жерлерде,жол бойында,өзен жағалауындағы,тағы басқа
ылғалды жерлерде кездеседі.
Жауабы: ... ... ... ... 30-70 ... ... лира
тәрізді.Жоғарғы жапырақтары сопақ,ойық ... ... ... ... ұзын. Бұршаққыны түзу немесе сәл имек-теу,бір
жағына ... ... ... соңында- жаз басында ... ... ... ... (Сурепка.)
Басқа өсімдіктердің де ... осы ... ... ... ... ... ... соң,мұғалім тексті ұқыптылықпен оқуды тапсырып,жоспарына сәйкес
бағдарлай отырып,өсімдікті іздеп тауып,оның өсу ортасының жағдайын сипаттап
жазуды ... ... ... ... ойын ... ... ... кіріседі.Олардың бар жігері,мақсаты
өсімдікті қалай да тауып,анықтауға бағытталған.Жалпы ... ... ... көп ... және оның ... ... отырып,әңгіме өткізеді.Мұғалім бұл экскурсияда мектеп оқушыларының
назарын көзге аса байқала бермейтін өсімдіктер формасына атқарады.Мұның өзі
бақылағыштықты қалыптастыруға ... ... ... ... ... оқушылардың
түсінікттерін толықтыру .[14]
29
3. Сыныптан тыс жұмыстарды өткізудің нәтижесі және талдау.
Алматы қаласы №161 Ж.Жабаев атындағы ... ... ... "а" сынып оқушыларына сыныптан тыс тәрбие сағатын өткіздім,соның
нәтижесінде ... ... ... ... ... САҒАТЫ.7-кл. ТАҚЫРЫП:«СПИД» - ХХІ ғасыр дерті.
САБАҚТЫҢ МАҚСАТЫ:
А) Білімділігі – оқушыларды ... өмір ... ... ... ... зиянды әсерлерін ашып көрсету,солардың саладрынан
туатын ауру аурулар ... ... ... ... ... СПИД ... адам өміріне зиянды әсерлерін айта
отырып,осы теориялық білімдердің көмегімен аурулардың ... ... ... ... ... жолдарын көрсету.
В) Тәрбиелік- оқушыларға жаман ... ... ... жан ... кеңейтіп,оқушыларды тазалыққа ,ұқыптылыққа үйрету.
САБАҚТЫҢ ӘДІСІ: сұрақ жауап,әңгімелесу,баяандау.
САБАҚ ... ... ... ... іс ... ... ... бойынша: түсіндірме,
ізденіс, проблемалық сұрақ.
САБАҚТЫҢ БАРЫСЫ: І) ҰЙЫМДАСТЫРУ КЕЗЕҢІ.
А) Кіріспе сөз.
Б) Тақырыпқа сай қойылған сұрақтарға пікір алмасу.
В) Қортынды.
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... атта ... бағдарламасында халықтың денсаулығын
нығайту мемлекетің бірінші кезектегі ... ... ... атап ... ... жастар денсаулығы мықты,рухани дүниесі
мол, жаны мен тәні таза,танымдық белсенділігі мен білім ... ... ... ... тиіс.Республика бойынша ерлердің 27 %, жасөспірімдердің
40-% шылым шексе ересек адамдардың 55%үнемі арақ ішеді екен.
Салауатты өмір ... ... ... алдын
алу адамдардың денсаулығын күшейту,міне бүгінгі таңдағы өзекті мәселе болып
отыр.ХХІ- ... ... ... ... жүрген СПИД
-ауруы.[27]
30
Бұл ауру соңғы жылдары біздің елімізде таралып жатқанын Денсаулық
сақтау министрі А.Дерновойдың ҚР ... ... ... ... ... мәлімдеуі бойынша биылғы жылдың 1- маусымындағы
көрсеткіш ... ... ... тапшылығын қоздыру ... ... саны 8 218- ге ... ... ... жұқтырғандар саны – 541.СПИД-ке қарсы және оның алдын
алу орталығының директоры Мәриям Хасанованың айтуынша, індеттің таралу ... ... ... ине салу ... ... Дәлірек
айтқанда,инфекция жұқтырғандардың 73% ,негізінен,есірткіні тамырға инемен
салу арқылы індетке шалдыққан.Сол сияқты,олардың 16,5% инфекцияны ... ... ... ең көп ... ... ... қаласы болып
табылады.Келтірілген деректерге қарағанда,Алматыда 100 мың адамға ... ... саны 148-ді ... ... ... саны 90% 20 мен 49 жас ... еңбекке жарамды
жастағы азаматтар.Одан да ... бір ... ... ... ... он ... бір гүлі ... періште сәбилер де
бар.СПИД- ке қарсы күрес және оны алдын алу туралы көптеген ... ... ... ... ... ... жұқтырған балалардың саны бүгінгі
күні 148-ді құрайды екен.
Денсаулық сақтау министрі ... ... ... ... СПИД- ке қарсы күрес ұлттық бағдарламасы бойынша ... ... атап ... ... бастап өлімге дейінгі мерзім орташа 5-12 ... ... ... ... айтуынша ,2002 жылдың
басында 40 млн адам ВИЧ ... ... оның 20 млн ... адам
өлген.Біздің Республикамызда ең ... рет ВИЧ - ... 1987 ... ... ... ... қалай жұғады?
СПИД - немесе ЖИТС- жүре пайда болған иммунитет жетіспеушілік
синдромы,адам ... ... ... ... зардап
келтіретін жұқпалы.ЖИТС ның ... ... ... екі ... ВИЧ -1 ... АNB ... ВИЧ – 2 ... ANB 2.
ANB вирусын 1983 жылы Франция ғалымы Люк Монтанье және Америка
ғалымы Роберт Галло бір ... ... 2 ... 1985 жылы ... ... тапқан.Адамның қорғаныс жүйесінде бір біріне тәуелді ... ... әсер ... ... болады.Солардың бірі Т ... ... ... ... иммундық жауап беруін ... ... ... отырады.Адам ағзасына енген вирус қанның лимфоцит
жасушасының ішіне еніп,олар тез көбейе бастайды,осы-ның ... ... ... ... ... ... жылға созылуы мүмкін,соның
нәтижесінде жасуша вирус ... ,ал адам ... ... ... ... таралу үшін адам ағзасының ішкі ортасы қажет.Жан
-жануарлар ағзасында өсіп- өне ... өну үшін тек ... ... ті ... тек қана ... – вирусымен ауырған адамнан,сау адамға қалай жұғады?
Ол үшін,біріншіден вирус ауырған ... ... ... ... ... вирус сау адамның ... ... екі ... ... Л.В Громоновский «жұқпалы аурудан
таралу механизмі» деп атаған.
СПИД-тің таралуы жасөспірімдер мен жастар ұстанатын қауіпті ... ... ... ... бойынша оларда ақпараттың жоғына
байланысты.Денсаулық үшін ... ... ... ... ... ақпаратты
олар темекіні,ішімдікті,есірткілерді пайдалана бастауынан және ... ... ... берудің маңызы зор.Жастардың білім
деңгейлері едәуір көтерілісе де,олар ... ... ... деуге
мүлде болмайды.Оқытудың дәстүрлі әдістерді (мысалы, дәрістер,пікір-
таластар,реферат жазу) қауіпсіз тәртіп ... ... ... ұсынымдар оқытушыларға оқушылар арасындағы алдын-
ала жұмыстарын жүргізуде көмек көрсетеді.
32
ЖИТС- ауруының белгілері:
• Алғашқы кезде ауру шаршағыш, ... ... ... ... т.б ... ісінуі байқалады.
• Жиі жиі іші өтіп,өкпесі қабынуы мүмкін.
• Дене ... ауық ауық ... ... ... ... ... ... жүйесінің зақымдануынан аурудың жұмыс істеу қабілеті төмендеп
ұмытшақ,қозғалу,жүру үйлесімділігі бұзылуы мүмкін .
• Интеллектің төмендеуі.аяқ қолдың ... ... ... ... зерттеулерде мерез ауруымен қатар жүруі кездесіп жүр екен.
ЖИТС аурын тек ... ... ... ... ... білінсе .міндетті түрде дәрігерге көріну керек
Ситуациялық жағдайдан шығу:
1. Сіздің тобыңызға жаңа ... ... ВИЧ ... ... Сіз өзіңіздің ВИЧ - тасмадалдаушысы екенізді білдіңіз. ... ... ... жан ... ВИЧ- ... ... ... іс
әрекетініз?
33
Бүкіләлемдік денсаулық сақтау ұйымының шешімімен 1988 жылы 1-
желтоқсанан ... ... күні ... СПИД -ке қарсы күрес
күні» болып жарияланды.Салауатты өмір салтын ұстану өз ... ... ... ... ... ... ... алу
арқылы сананы соған бағыттап отыруымыз керек.Жұқпалы ауруларды белгілі бір
микробтар таратады.Бізді қоршаған ортада ... ... ... ... ... приборлардың пайда болуына ... ... ... ... деп
атайды.Микроорганизмдердің табиғатта маңызы зор,сонымен қатар қауіпті ... ... ... ... ... аурулардан ерекшелігі оларда
белгілі бір қоздырғыштар таратады,ауру ... сау ... ... ... ... Президенті Н.Назарбаев «Халық
денсаулығы» атта мемлекеттік бағдарламасында халықтың ... ... ... ... атқаратын шараларының бірі
екендігін атап көрсеткен.
ХХІ –ғасырда жастар денсаулығы мықты,рухани дүниесі мол, жаны мен
тәні ... ... мен ... ... деген ынтасы ерекшеленіп
тұруы тиіс.Республика бойынша ерлердің 27 %, жасөспірімдердің 40-% шылым
шексе ересек ... ... арақ ... ... мазмұнының, әдістері мен тәсілдерінің оқышының білімге ... ... алып ... ... ... берудегі жаңа білім беру
парадигмасына байланысып педагогика ғылымымен мектеп практикасында негізгі
орынды жеке тұлға бағытталған ... ... ие ... оның ... ... ... ... жеке тұлға болып қалыптасуына бағытталады.
Оқыту барасында жаңа технологиялық әдістерді пайдалану шәкірттердің
ойлана білу қабілеттерін ... Бұл ... ... ... технологияны пайдалану қажеттігі мен оны пайдалануда қол
жеткізіліп жақтан тиімділігі ... ... ... Педагогикалық
технологияның ғылыми негіздерін білмей, оның тиімділігіне көз ... ... ... ... ... ... ... көрсетіп отыр.
Қай елді, халықты болсын, прогреске бастайтын жол-білім жолы.
Егемендік алған Қазақстанның болашағы жастарға байланысты. ... ... мен ... ... ... ... дарынды жастарды
тәрбиелеп шығару ұстаздар қауымына ... сын ... ... да ... ... ... талпынуға тәрбиелеу арқылы баланың қабілет-
қасиеттерін ашып көмектесу керек. ... ... ... ... ... баянды ете алады,қазақ елінің ертеңіне қызмет ете
алады.[17]
34
3.2.Сабақтың тақырыбы: Салауаттылық – денсаулық негізі.
Сабақтың мақсаты: Оқушыларды ... ... ... ... ... ... ... дамыту және есте
сақтау қабілетін арттыру, ізгілікке, имандылыққа, адамгершілікке, қоғамдағы
жат ... ... ... ... өмір сүруге тәрбиелеу.
Көрнекілігі: фломастерлер, өмір, денсаулық, бақыт туралы сөздер, кестелер,
компьютер, документ – камера.
Сабақтың барысы: Ұйымдастыру, оқушыларды жұппен отырғызу.
Сабақтың ... ... ... ... Біз, болашақ Қазақстан Республикасының азаматтары бүгінгі мектеп
табалдырығындағы оқушылар ... ... ... болуымыз
қажет.
Қазіргі кезде жеткіншектердің денсаулығын сақтау және салауатты
өмір сүруін қалыптастыру қажеттілігіне ... ... оқу ... ... ... ... ... Халықаралық денсаулық сақтау
ұйымының есебі бойынша адам ... 10% ... ... 15% ... 25% - ... ... ал 50% - ... өзіне, өмір
сүру қалпына байланысты екен. «Дені сау адам – ... ең ... ... ... біздің үйіміз ғана емес, біз ... ... ... ... ...... байлық ақ жаулық, үшінші байлық он саулық»/ халық мақалы.
Тренинг. Аяқталмаған сөйлем
Бақытты өмір – бұл...Автор орындығына ... ... ... ... ... 14,5 млн адам бар дейді, 2050 ... 10,5 ... ... ... өмір ... ерлер – 57 жыл, әйелдер – 72 жыл. Басты
себептері жүрек – қан ... ... өкпе ... ... ... ... өмір салтының ережелерін сақтамағандар,
суицид болып отыр.
Халықта мынадай дана сөз бар:
«Ақша жоғалтқаның – ештеңе жоғалтпағаның,
Уақыт жоғалтқаның – көп ... ... ...... ... кері әсер ... факторларды атаңдар:
1. Қоршаған орта ластығы.
2. ... ... ... ... ... ... сатыда ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... (Күліп тұрған адамның беті)
Салған суреттеріне талдау жасайды.
Тест. «Менің өмір сүру қалпым»
|№ |Дене қозғалысының|Күнделікті |Аңда-сан|Мүлде |
| ... | |да ... |
|1 ... |20 |10 |0 |
| ... 7:00, | | | |
| ... тұру | | | |
|2 ... дене |10 |7 |0 |
| ... | | | |
|3 ... келу |10 |6 |0 |
|4 ... ... |30 |10 |0 |
| ... қатысу | | | |
|5 ... тыс |10 |5 |0 |
| ... | | | |
| ... | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | |
|6 ... ... |5 |3 |0 |
| | | | | |
|7 ... дене |5 |3 |0 |
| ... | | | |
| ... | | | |
60 – ......... ішкі ... денесінің тазалығын тексеру.[12]
37
Жетістік
ДИПЛОМ
Мамандық
Отбасы ... ... ... ... қозғалыста болу
Қоршаған ортаны тазалау
Жеке бас тазалығ [12]
38
3.3. Сабақтың тақырыбы: «Ұлыстың ұлы күні - Наурыз»
Сабақтың мақсаты:
Білімділік- ... ... ... болу ... ... қазақ
халқының салт-дәстүрімен таныстыра отырып, ... ... ... ... ... Оқушыларды халқымыздың дәстүріне, ... ... пен ақ ... толы бабалар жолын жалғастыруға баулу;
Тәрбиелік-Оқушылардың танымдық қабілеттерін дамыта отырып, психологиялық іс-
әрекеті арқылы жеке тұлғаны тәрбиелеу.
Көрнеклігі: Сынып бөлмесі мерекеге сай безендірілген. ... тойы ... күні ... ортаймасын, ел той тойласын» атты ұлығатты сөздер
қабырғаға ілінген.
Сабақтың барысы:
Ұлттық мерекелер мен ... ... мәні зор. ... ... ... деп халық тойға дайындық кезінде балаларды
еңбекке баулиды, салттарды қалай өткізу ... ... ... ... ... енген. «Нау»-жаңа, «руз»-күн деген ұғымды білдіреді.
Қазақстанда наурыз ... 1926 ... ... ... ... ... Тек
1988 жылдан бастап ресми түрде қайта тойлана бастады.
Халқымыздың мифологиялық түсінігі бойынша 21 ... ... ... деп ... Сол ... осы түні- Қыдыр түні деп аталады. Осы
түні жалғыз шала ... ... деп ... қос ... ... ... Күн
сәулесі жер шарының шығыс бөлігінен таңғы сағат 3-ке тұспа-тұс келеді.
Сондықтан да ... ... жаңа ... наурыздың түс уақытында қарсы алады. Ұлыс күні наурыз
көже пісіріледі «Бұлақ көрсең көзін аш» деп, ... ... ... ... ... ашса, «Атаңнан мал қалғанша, тал қалсын»,
«Біл тал кессең он тал ек!» ... ... ... ... тал ... ... киім киген екі жүргізуші шығады)
1-оқушы:Құрметті халайық! Наурыз мерекесіне арналған ойын-сауық кешімізге
қош келдіңіздер.
2-жүргізуші:Мерекелеріңіз құтты ... ...... би, ... ... мерекесі. Бұл күндері
адамдар біріне-бірі қошемет көрсетіп, тартуын тартады.
2-жүргізуші: Наурыз шығыс елдері үшін ... ... ... ... ... ... ретінде тойланады.
1-жүргізуші:Осы ұлы күнге байланысты наурыз көже, наурыз бата, наурыз
жұмбақ, наурыз тілек, ... көк ... ... ... Ау, ... ... тұр. «Әке ... ұл сөйлегеннен без, шеше
тұрып қыз сөйлегеннен без» демекші ... ... сөз ... ... ... ... сөз сөйлейді. Наурыз ... ... ... түсінік беріп өтеді.)
1-әже: Наурыз айы –Шығыс күн есебі бойынша жылдың алғашқы айы. Бұл ... ... айы ... күн мен түн ... сол ... наурыз жыл
басы болып саналады.
2-әже: Наурыз той – бұл күні ... ... кіші ... осы ... ... ойын-сауықтарға қатысады. Тойда ат жарысы, ... ... ... ... ... Ән, өлеңдер айтылып, би биленеді.
3-әже: Наурыз көже – наурыз тойына ғана тән көпшілікке арналған ... Оны әр үй жеті ... ... ... ... көже сүт, ет, су,
тұз, тары, құрт, жеңіс тағы ... ... ... ... ... ... көк – наурыз айында ұшып келетін көктем құсы. Қарасы шағын
ғана осы құсты. ... елі ... ... Оны алғаш көргенде «Наурыз көгім
келдің бе?» деп шақырып, жем шашады.
5-әже: Халықта ... ... көп, ... бірі – ... бата. Мұнда наурыз
той өткізгендерге, тойда өнер көрсеткен ақын, інші, ... ... ... бата ... ... сіздерге, әжелер! Ендігі кезекті оқушыларға берсек.
1-оқушы: Салт-дәстүрім жараса,
Қайта құрып жаңаша.
Жарыса өнер көрсетіп,
Той тойлайық тамаша.
2-оқушы: ... ... ... кеші ... сахнаға.
Көңіл қошын іздесін – жақсы-жайжаң,
Тамашаға келіңіз, тамашаға!
3-оқушы: Ардақтаған анасын,
Даналардың данасы.
Үміті зор ананың,
Болашағы әр баланың.
Ән: «Анашым»
2-жүргізуші: Бүгінгі Наурыз тойымен ... ... ... ... ... ...... киелі, құтты мүлік. Сәбидің алтын ұясы. Бесікті
отпен аластап, «тышырма» ... ... да, ... бесікке салады. Бәсік
үстіне жеті қадірлі зат жабады. Жабылған әр ... ... міне ... деген ана махаббаты бесік жыры арқылы айтылады. Ана бала ... ... жыр ... Ана ... бесігіне бөлер кезінде:
40
Мойындағы тұмарым,
Тарқалмайтын құмарым.
Тағдыр берген аясын деп,
Ақ бесікке салсын деп.
Мойнымдағы маржаным,
Қорадағы мал-жаным,
Бесігіңе жата ғой.
Балам жатсын бесікке,
Пәлесі қалсын ... - деп ... ... ... ... ... ... отырып:
Әлди-әлди ақ бөпем,
Ақ бесіккежат бөпем,
Жылама бөпем, жылама,
Жілік ... ... ... ... ... қалпақ киісіп,
Ақырып жауға тиісіп.
Батыр ... ма ... ... ою ... ... ма ... - деп ... жерін, халқын, елін жаудан қорғайтындай үлкен азамат болып өсуін
арман еткен.
1-жүргізуші:Ұлыс күні қазан толса,
Сол жылы ақ мол ... ... бата ... ... жыл ... ... ... көйлек
Тұрғандай өзі қимылсыз билеп.
Иықтан шашы төгіліп жерге,
Күмістен шашбау жарасып белге.
Мың бұрылған бишілерімізді ортаға шақырамыз.
Би «Қазақ ... ... қар ... ... халықты қуантатын бұл қай кез?
Жиналған қауым:Наурыз! Наурыз!
2-жүргізуші:Келер күнге бар үмітті табынтып,
Бар халықты ... бұл қай ... ... Наурыз! Наурыз!
1-жүргізуші:Даңқы жетіп болашаққа зорайып,
Берекелі құт әкелген бұл қай кез?
Жиналған қауым: Наурыз! Наурыз!
2-жүргізуші:Ағарғаны шөп суындай молайып,
41
Қарық болар халқы мынау бұл қай ... ... ... ... ... ... айтылады.
1-жүргізуші:Ертеде бұл мейрамға халық ... жаңа ... ... ... ... ... ... екен.
Қазатың «Киім – Наурыздың ақ қарындай» деген сөз осыдан қалған екен.
2-жүргізуші:Наурыз мейрамының осы ... ... ... да ... ... киіп келіпті.
Ортаға ұлттық киім киген көрермендерді шақырайық. Қарсы алыңыздар!
Ұлттық киімдер шеруі көрсетіледі.
1-жүргізуші:Той тойға ұласуда, ... қыз ... ... ... ... ... ... көрсетіледі.
2-жүргізуші: Қыз ұзату тойында ата-ана ренжиді және қуанады.
Құшағында ... ... ... ... ... ... қондыру міндет
болғанмен қиынға соғады.
Қыз ұзату тойын жігіт жақтан қызды алуға 7-8-ден ... адам ... ... құдалар болып есептеледі. Қыздың үлкен туыстары бас құда болады.
Қыздың ұзатылған жігіті ... ... ... бала ... ... ... ... құдалармен бірге
таңертең шығарып салады. Күн шығатын кезде жаңа күн, жаңа өмір жолы ... ... ... ... ... ... ... алып қарттардың,
Наурыз көже беру рәсімін жасайық.
1-жүргізуші: Күн мен айға әлемнің,
Бердің ыстық сәлемін.
Қарттарыма сүйеніп,
Сәлем ... ... ... ... ... атты ... - деп бүгінгі тойға үлкендерден бата сұрайық.
Бата
Армысыңдар ... оң ... мол ... ... жол ... ... берсін.
Бәле жала жерге енсін!
Ұлы халқым тең болсын.
Қайғы-уайым жоқ ... көп ... ... - ... берудің негізгі жолы болып табылады.Тәрбие негізін
қалайтын оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... түрі - сыныптан тыс оқыту.
Сыныптан тыс оқыту - мұғалімнің ... ... ... ... сыныптан тыс оқыту әртүрлі жұмыстар ... ... ... ... ... бос ... тиімді пайдалануға,өз
қабілетін танып білуге,қосымша жұмыс ... ... ... ... ... ... ... дамытып оны ары
қарай жетілдіруде сыныптан тыс тәрбиелік жұмыстаң маңызы ... тыс ... ... белсенділігін
арттыруда,өзіндік көзқарастың қалыптасуында білімін ... ... ... құралы болып табылады.Сыныптан тыс тәрбиелік ... ... ... ... ... ... моральдық қасиеттер қалыптасады.
Сыныптан тыс оқыту оқу мен тәрбие саласындағы барлық ... әрі ... ... ... ... ... жолында
мұғалім ең озық әдістерді таңдап алап.оны іс - жүзінде пайдалана білуі
қажет.Сонымен ... ... ... тыс сабақтар оқушылардың
творчестволық белсенділігін дамытуға шексіз мүмкіндік береді.Кластан ... ... ... ... ... биологиялық мәселелерді
оқып деген танымдық құштарлығы көптеген сұрақтарға іздестіруге қозғаушы күш
ретінде жұмсалады,сөйтіп ең бастысы ... ... ... түрде жүргізіледі.
Мұғалім кластан тыс сабақтарды өткізудің методикасы мен ... ... ... ... дамыта алатындай етіп ойластыру
керек.Биологиядан кластан тыс жұмысты ұйымдастыруда: үйірме жұмыстарының,
биологиялық ... ... ... жиындары мен кештердің, өлкетану
экскурсияларының және ... ... ... мен
бақылыулардың ; ғылыми- көпшілікке арналған кітаптарды оқудың.сондай–ақ
жұмыс нәтижелерін жинақтаудың мәні ашылып беріледі.
Сыныптан тыс ... ... ... ... ... ... біз мынадай қорытындыға келдік:
1. Ойындардың қорытындысы ... ... ... тыс тәрбиелік жұмыс жүргізгізуде биологиялық ойындардың
маңызы зор.Олар тез ойлануға,білгенін еске ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың пәнге деген қызығуы арта
түседі.
43
Биология пәнін оқыту процесінде оқушылардың алған білімін жүйелі
тексеріп,сабақтағы оқу ... ... ... ... ... ... және ... ойындарды жиі -жиі өткізіп
отырудың да маңызы зор.Бұл оқушылардың пәнге деген қызығушылыған,пәнге
деген ... ... ... пәнін оқыту процесінде оқушылардың
алған білімін жүйелі тексеріп,сабақтағы оқу материалдарына қосымша ғылым
жаңалықтарын,халықтық салт-дәстүр-лерді пайдаланудың ... ... ... ... ... ... үшін оның
теориялық негіздерін ... ... мен ... ... алуы ... ... тек ... алып қана қоймай,бір нәрсеге ... ... ... ... және басқа пайдалы қасиеттерді
өрістету үшін көп нәрселерді ойлап ... ... ... ... ... ... ... материалын дайындауға,сыныпта үйренуге және кең ауқымды
жұмыс дайындауға мүмкіндік жасайды.Табиғаттың ... ... ... ... ... өте ... жұмысының белгілі саласы болып саналады және педагогика саласының
маңызды бөлімі.
Танымжорық оқушыларды табиғатпен ... ... ... ... ... шыққанда мұғалім бастаған басшылықпен оқушылар өздері
дайындаған сол жердің табиғаты туралы ... ... ... толық терең түсіну,үйрену тірі объектілерді қолмен ұстап көзімен көре
отырып зерттеу,оның табиғаттағы орнын,өзара байланыстарын,арақатынастарын
түсіну тек ... ... ғана ... ... ... ... саяхатқа шығудың өзіне тән талаптары мен ... да ... ... ала ... басты парыз.Экскурсия
өткізу бірнеше кезеңнен тұрады:дайындық кезеңі,өткізу кезеңі,қортындылау
кезеңі және оның нәтижесін ... ... беру ... ... ... СПИД –қорытындысы бойынша - Жұқпалы ... ... ... ... ... ортада көзге көрінбейтін
микроорганизмдер өте көп.Олар оптикалық приборлардың ... ... ... ... ... деп ... табиғатта
маңызы зор,сонымен қатар қауіпті ауру туғызатын түрлері бар.
Оқыту ... ... мен ... оқышының білімге деген
қатынасының өзгеруіне алып келіп отыр. Білім ... жаңа ... ... ... ... ... мектеп практикасында негізгі
орынды жеке тұлға бағытталған ... ... ие ... оның негізгі идеясы
оқушының өзін-өзі дамытуға, жеке тұлға болып қалыптасуына бағытталады.
44
4. Ұлттық тәрбие ... ... ... мен ... мәні зор. «Тойдың болғанынан боладысы қызық» деп халық
тойға дайындық кезінде балаларды еңбекке баулиды, ... ... ... үйретеді.
Оқушыларды халқымыздың дәстүріне, әдет-ғұрпына арналған ... ақ ... толы ... ... ... ... Өйткені жас ұрпақ –
біздің келешегіміз және де этнопедагогика элементтерін күнделікті ... ... тыс ... ... ... біріншіден, басқа
ұлт балаларының халқымыздың салт-дәстүрлеріне деген қызығушылығын,
түсінушілігін ... ... ... ... жазбаша тілін дамытуға
жағдай жасайды.Ұлттық тәрбие беруде оқушылар халқымыздың ... ... ... ... ... ... және сыныптан тыс
сабақтар кезіде толық мәліметтер ... ... ... ... пәнінен сыныптан тыс тәрбиелік жұмыстарды қызықты және
оқушылардың қызығушылықтарын дамыту арқылы,ойлау,танымдық ... әрі ... ... ... береді.
45
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.
1. Д.И. Трайтак «Биологияға арналған кластын тыс жұмыстарды қалай
қызықты өткізуге болады» Алматы «Мектеп» 1984.
2 .П.И. Боровицкий, П.Ф. Винниченко, Д.Я. ... Г.М. ... ... «Методика Преподавания Биологии».
Государственное издательство «Высшая школа» Москва -1962.82-88
3. С.Т.Мұратова.//«Биология және салауаттылық негізі, ғылыми-
педагогикалық журнал», «Қоршаған орта және ... ... №6 ... З.Б.Дәулетова.// «Биология және салауаттылық негізі,ғылыми-
педагогикалық журнал» «Ойын ... ... ... ... ... Р.С.Қабылбаева.//«Биология және салауаттылық негізі,ғылыми-
педагогикалық журнал», «Экологиялық танымжорық және үйірме»
Алматы,2004 №5 74-45бб.
6. ... ... және ... ... ғылыми-
педагогикалық журнал», «Топтық сайыс» Алматы,2006 №1 28-29 ... ... ... ... ... тыс іс-
шаралардың тәрбиелік мәні»Алматы, 2009 №8 56-59 бб.
8. З.Р.Көкшеева.//«Қазақстан мектебі журнал»,«Ойын арқылы
психикалық ерекшеліктерді қалыптастыру»Алматы, 2009 № 9 ... Л.С. ... ... ... ... «Оқу ... ... сын тұрғысынан ойлауды ... ... 2009 № 5, 14-17 ... Н.Т. ... Л.Ү. ... ... ... әдістемесі»
Алматы, 1998. 150-154 бб.
11. С.Амантаева.// «Биология және салауаттылық негізі,ғылыми-
педагогикалық ... «Ой ... ... ... 42-44 ... ... «Биология және салауаттылық негізі,ғылыми-
педагогикалық журнал», «Танымдық ойындар» Алматы,2010 №1
39-42 бб.
13. Б. Төтенова / «Қазақтың ұлттық ойындары» Алматы,1991 ж 56-59 ... Т. ... // ... және біз» ... № 2 70-71 бб.
15. Г. Будинова // «Белсенді сабақ түрлерін ұйымдастыру»
Алматы,2010 № 1 25-27 бб.
16. Г.П.Бексейітова // «Рөлдік ... ... 2001 № 1 8-9 ... ... / ... ... «СПИД;Алматыға алға шықты»
№112{808} 21.06.2007. 7бб.
18. АҚТҚ/ЖҚТБ-ның алдын алу үшін ... ... мен ... ... ... ... 5-6 б.
19. Н.М.Мамедов // «Биология в школе», «Культура устойчивого
развития» Алматы, 2004 № 1 2-4 бб.
46
20. А.В. Марина // ... в ... ... ... ... ... комплексного подхода к изучению природы»
Алматы,2007 №6 24-31 бб.
21. Я.С.Шапиро // «Биология в школе», « Урок-конференция “CПИД”-
глобальная проблема ... ... 2008 №2 28-32 ... Л.А. ... // «Биология в школе», «Эскурсия- одна из форм
развития творческих способностей личности» Алматы 2008 №2 44-49бб.
23. Н.Е. ... // ... в ... ... ... ... ... 2005 №8 55-59 бб.
24. Т.В. Иваченко, Е.В. Авдеева // «Биология в школе», «Патриотическое
воспитание школьников:назад в ... или шаг в ... ... 2008 №3 ... ... Т.В. Василова // «Биология в школе», «Организация внеклассной
работы по биологии» ... 2006 №4 42-45 ... Б.Е. ... // ... «СПИД-XXI ғасыр дерті» 2008 №2
45-48 бб.
27. Н.Ш. Әлжанова // «Валеология», «Жұқпалы аурулардың таралу
жолдары,алдын алу ... ... 2008 №1 9-10 ... Б. ... // ... ... дамыту».Алматы 2005 №6
37-38 бб.
29. http://yandex:kz./referatoff.kz...pedogogika-psihologiya/klastan-tys
zhmystar.
47
-----------------------
ВИЧ-
тасмалдаушы
бірнеше
кезеңдерден
тұрады:
ВИЧ- вирусы бар адам ағзасына түскенен соң,суық тиудің белгілері пайда
болды ( дене ... 2-3 ... ... ... өтуі ... тек лаборатория қортындысы бойынша білуге болады.ВИЧ-
тасмалдаушы адамдар өздерін жақсы сезінеді.
Жұқтырғанан кейін бірнеше жылдан соң ... ... ... ... болады (салмақтың артуы ішкі құрылысының бұзылуы.дене
қызуының көтерілуі)
Адам ем арқылы қысқа мерзімде ғана жақсарады,адам еңбекке жарамдылығын
жоғалтпайды.
Иммунитет бұзылады.
Сурет шеберлігі.
Ұжымдар арасындағы ... ... ... ... ... ... ... көздеген мақсаттарға пайдалану.
Театрлық шеберлік.
Әдебиеттік шеберлігі.
Шығармашылық шеберлік.
Табиғат аясына бақылау жүргізіп зерттеу.
Табиғаттқа танымжорық.
Кластан тыс оқылатын биология-лық әдебиеттер,
т.б.
[1]
Көгілдір және
«Жасыл» патрульдер т.б
Операция-лары
Егіншілер,
малшылар,
т.б звеносында
Тірі ... ... және оқу ... ... тәжірибелер
қою.
Натуралис-тік науқандар:
Құс күні,Орман апталығы,т.б.
Табиғатта
Табиғатта
Фенелогия
ық бақылау жасау
Биология-
лық
кештер,
конференциялар
Жас ... ... ... ... ... ... ұйымдар,
• Жастар ұйымы.
Сыртай
жұмыстар:
• Бірлесіп сырттай ұйымдасты-ру
• Обылыстар-дың,аудандар-дың кітапханаларымен жұмыс ... тыс ... ... сай ... ... ... жұмыстар:көрмелер,плакаттар,гүлшоқтары.
• Шеңбер ішіндегі мерекелік апталақта биология сабағында.
Топта ... ... ... тыс формасы
Оқу жұмысы:
• Биология және экология пәнінің мазмұны.
• Форма,методика және биология пәнінде салт-дәстүрді қолдану.
• Пәнаралық сабақтарды қолдану.
Патриоттық ... ... ... оң ... ... табиғатқа, қоғамға, адамдарға деген дұрыс көзқараспен
қарау.
Жеке бастың тазалығын сақтау.
Зиянды заттарды қабылдамау.
Денсаулық сақтау, медициналық көмектің сапасының ... ... ... орта ... ... дұрыс әсерін тигізетін факторлар:
Анадан балаға ЖИТС- ауруының ... ... ... ... ... табуға
болады.
ЖИТС- таратуда екінші орын алатын жол,вирустың ластанған ... ,қан ... ... ... жұғады.
ЖИТС–3түрлі жолмен жұғады:

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Биология. Адам және оның денсаулығы» (8-сынып) пәнін оқытуда жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдалану39 бет
Информатикадан сыныптан тыс жұмыстар әдістемесі4 бет
"Бюджеттен тыс қорлар."14 бет
"Физика пәнін оқыту әдістемелерінің негізі"63 бет
"Физика" пәнінен тест сұрақтар6 бет
"Философия тарихы" пәнінен тест сүрақтары5 бет
"Қазақ әдебиеті" пәнінен тест сұрақтар3 бет
2 – сынып математика сабақтарында оқытудың тәрбиелік функциясын жүзеге асыру64 бет
Html тілінде математикалық логика пәнінен электрондық оқулық құру40 бет
«Вокалдық-хор тәрбиелеу» пәнінен дәрістің қысқаша конспектісі32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь