Әлем әдебиетіндегі сыншыл реализм

Жоспар

Кіріспе: Реализм туралы түсінік

Негізгі: Абай және орыс ақын жазушыларының реалистік шығармаларының үндестігі

Қорытынды: Сыншы реализм өмір шындығы
КІРІСПЕ
Реализм (латынша relis – заттылық, шындық) - әдебиет пен өмірдегі кең қанат жайған, өмір құбылыстарын бар қалпында, нақтылық, сипат белгілерін сақтай отырып, жинақтап, тұжырымдап, шыншылдықпен бейнелеуді мақсат ететін көркемдік әдіс. Реализм әдісі суреткерден өмір құбылыстарын, маңызды қоғамды мәселелерді, күнделікті тұрмыстағы, сан алуан жайларды мейілінше кең қамтып, әлеуметтік өмірдің қайшылықтарын терең ашып көрсетуді, қарапайым адамдардың бейнесін сипаттауға жете назар аударуды талап етеді. Егер Романтизм әдісі көбінесе сирек кездесетін ерекше жағдайларға назар аударса Реализм айналадағы нақты өмір құбылыстарын толық көрсету қажеттігін мойындайды. Реалистік принцип жаңа дәуір әдебиеті мен көркем өнерде жаңа сипатқа ме болып әдебиеттің халықтық демократияшылдық принциптерімен жалғасын тапты. Реализм өмірде болатын, үнемі кездесетін нақтылы іс – жағдайларды, адамның іс - әрекеттерін бейнелеуді басты мақсат санайды дегенде, әрине қиялға бой ұрушылық мүлде жат деп түсіну дұрыс емес. Алайда реалистік әдістің негізгі өзгешелігі өмірдегі типтік жағдайларды кеңінен қамтып, қай құбылыстың болсын даралық белгілерін де жинақталған көптеген құбылыстарға ортақ сипаттарын да нанымды суреттеп, нағыз типтік дәрежедегі көркем образдар, бейне тұлғалар жасау дейміз. Реалистік әдіс орыс әдебиетінде Пушкин творчествосы арқылы биік дәрежеге көтерілді. Реализм әдісін одан әрі Абай поэзиясында жоғары сатыға көтерілді. Абайға жалғас шыққан қазақ әдебиетінің ірі өкілдері Ш. Құдайбердиев, М. Дулаттов т.б. реализм әдісін өркендетіп, дамыта түсті.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
РЕФЕРАТ
Тақырыбы: Әлем әдебиетіндегі сыншыл реализм
Жоспар
Кіріспе: Реализм туралы ... Абай және орыс ақын ... ... ... ... ... өмір шындығы
КІРІСПЕ
Реализм (латынша relis – заттылық, шындық) - әдебиет пен ... ... ... өмір ... бар ... ... сипат
белгілерін сақтай отырып, жинақтап, ... ... ... ететін көркемдік әдіс. Реализм әдісі суреткерден өмір ... ... ... ... ... сан ... жайларды
мейілінше кең қамтып, әлеуметтік өмірдің қайшылықтарын ... ... ... ... бейнесін сипаттауға жете назар аударуды
талап етеді. Егер Романтизм әдісі көбінесе ... ... ... ... ... ... ... нақты өмір құбылыстарын толық
көрсету қажеттігін мойындайды. Реалистік принцип жаңа дәуір ... ... ... жаңа ... ме ... әдебиеттің халықтық демократияшылдық
принциптерімен жалғасын тапты. Реализм өмірде болатын, ... ... іс – ... ... іс - ... ... басты мақсат
санайды дегенде, әрине қиялға бой ұрушылық мүлде жат деп түсіну дұрыс емес.
Алайда реалистік әдістің ... ... ... ... ... ... қай құбылыстың болсын даралық белгілерін де жинақталған
көптеген құбылыстарға ортақ сипаттарын да нанымды ... ... ... ... ... ... тұлғалар жасау дейміз. Реалистік әдіс
орыс ... ... ... ... биік дәрежеге көтерілді.
Реализм әдісін одан әрі Абай поэзиясында жоғары сатыға ... ... ... ... ... ірі ... Ш. Құдайбердиев, М. Дулаттов
т.б. реализм әдісін өркендетіп, дамыта түсті.
Абай және орыс ақын жазушылардың реалистік шығармаларының үндестігі
Абай творчествосының ... әдіс ... ... ... ... Қ. ... М. С. ... М. Қаратаевтың, Ә.Тәжібаевтың
т.б. зерттеу еңбектерінде үлкен – кіші көлемде, әр қилы дәрежеде сөз болып
отырады. Олардың бәрі де Абай ... өз ... және ХХ ... ... ... үшін ең ... ұғым ... ұлы мектеп болғандығын
атап көрсетеді. Әдебиетші ғалым М. С. Сильченко: ... ... ... ...... ... маңызын айта келіп: «Халық
лирикасының ... ... ... ... ... ... шыңғыра
түсті. Бұл Абайдың көркемдік әдісі – сыншыл реализмге оның елеулі бір қыры
ретінде кірігіп кетті» деген пікіріне ... ... жөн. ... Абай
шығармаларын салыстырғанда оның әдебиеттегі ескі дәстүрлерге ... ... оның ... ... қою ... Шын ... әдебиет жасауды мақсат тұтқан Абай ең алдымен «мал үшін тілін
безеп, ... ... ... ескі ... ақындарын қатты сынап, ... ... ... ... ... ... ... алсақ, оның өлеңдері сыршылдыққы,
шыншылдыққы толы мол қазына. Бірақ ұлы Абайдың реализмге келу жолы – ... кең ... жол ... В. Г. ... ... өмірдің мін –
мүлтіксіз идеалдың шағын ғана өз туындыларының тақырыбы етіп ... ... ... ... жоққа шығару, сынау тәсілін қолданған ақын да
сондай жетістікке жете ... ... ... түп ... ... ... қабысып жатады. Абайдың көп ... ... ... ... ... ... ... суреттеді, дүниені
сезінуі үндес, бірақ еліктеу, табыну жоқ. ... ... соң, ... ... ... өлең авторларына сынай қараған Абай реалистік поэзияның жақсы
үлгілерін ... ... ... ... Оны орыс, шығыс
әдебиеттеріндегі қалпында емес, қазақ рухына төл ... ... ... ... Абайда еліктеу жоқтың қасы, керісінше үндестік барын
дәлелдейтін өлеңдер ... ... ... ... «Қыс» өлеңдері Пушкин,
Некрасовта кездесетін осы аттас лирикаға үндес. Бұл жөнінде Некрасовтың
«Мороз воеводасы» мен ... ... ... әбден болады. Қыс
мезгілі Абайда ел шаруасына кәрін төккен қатал сыншы бейнесінде алынады.
Әсіресе кедей – ... үшін ... ... «Ақ ... ... ақ ... соң – ақ ... қыс бейнесін алыстан іздеп әуре ... ... тек ... болатын дайын суретті, қыстың адам бейнесіне көшкен
аллегориялық бейнесін елестетеді.
Қыспен бірге тұмсығын ... ... қор ... итке ...
дегенде Абай қыстың «түсі суық» жамылғысын ашып, мол ... ... ... ... «Құр ... мына антұрған кәрі шалды» - дегенде
өмір құбылысын сезіну жағынан, өз ойын ... дәл ... алу ... ... мен ... үндестігі барынша айқын танылады. Некрасовтың
бейнелеуінде қыс суреті ел сүйген, жауынгер бейнесінде алынса, Абайдың ... ... ... ... ашылған «Кәрі құда» бейнесінде суреттеледі.
Орыс халқының ... ... мәні бар. ... қыс орыс ... ... пен молшылықтың нышанын аңғартады. Ең алдымен қыс қатты болып, қар
қалың болған жылдары егін бітік ... ... де мол ... ... ... орыс ... қолы босап, бой жазып тынығатын кездері. Ұлы
екі ақынды қыс бейнесінің осындай екі ... ... алуы екі ... ... ... ... Шыныда да, мал баққан, көшпелі
қазақтар үшін қыс кәрлі, жұттың ... ... ... де, ... ауыр ... соқтырады. Мұны ауызша әдебиетте «қылышын
сүйретіп қыс келді» деген мақалмен толықтай суреттей аламыз. Демек, ...... ... Абай да табиғат көріністерін әлеуметтік өмірден
бөліп алмайды, қайта оның сырларын ашатын фон ретінде енгізеді. Ол адамды
да, оны ... ... да ... ... ... ... ... Бұл ретте В.Т.Белинскийдің «Ақын неғұрлым данышпан болған
сайын табиғатқа тереңірек араласып, оны құшағына тұтас ... ... ... ... ... ... байланыстыра алып көрсетеді» - деген сөзін
келтіре аламыз. Орыс ақындарымен қатар Абайдың ... ... аса ... ... ... еткен сипаттардың бірі осы деуге
толық ... ... ... ... ...... ... елдердің әлдеқашан
басып өткен кезеңі деп ... ұлы ... ... ... ... ... ... әдебиетіне молынан кіргізіп отырады. Оны орыс
әдебиетінің ұлы классиктері Пушкин, ... ... ... емес, қазақ әдебиетінің ұлттық ерекшелігіне қабыса кететін етіп,
өз ойын өзінше дәл суреттеу арқылы асқан шеберлікпен кіргізді. Абайдың «Күз
бен қыс ... ... ... ... ... стилі», - деп
жазады ғалым М. С. Сильченко – «Абай көзқарасының ... ... оның ... ... ... ... - деген. Абайдың
орыс ұлтының шығармашыл өкілдерімен үндестік, ұқсастығының тағы бір қыры
мына ... да анық ... ... ... оның ... ... түйіні өз халқына сын ... ... Иісі ... ... ... қылықты өлтіре сынаған Абай туған халқын бар жүрегімен
сүйген, оның іргелі ел болуын аңсаған, көптеген ... өз ... ... ... қараңғылығына күйзеледі, жаны ауырады. Н .Г.
Чернышевский бір жерде өзінің ұлы халқына «Жалкая ... ... ... ... В. И. ... ... өзінің халқын жанындай сүйгендіктен
айтып, соны жоюға бар ... ... Абай ... мерездерді,
рушылдықтың кесірлерді, өткір зілмен мінеп, жанға батыра ... ... ... атым ... ... халқым бар.
Өтірік пен өсекке,
Бәйге атындай аңқылдар –
деп келетін өлең ... көз ... Абай ... халықты емес, ел
мазасын кетірген қулар мен сұмдарды уытты ... ... ... орыс халқының ең бір керемет күшті жері - өзін-өзі қатты сынай
білуінде. Бұл ретте орыстың ... ... ... адам ... роль атқарады. Гоголь мен Гончаров, Салтыков пен Толстой орыс
халқының ... ... ... ... ... шаңын жуды. Ұрыса отырып
міней отырып, халқын аспанға ... Ал олар ... ... ... ... сүйетін адамдар еді. Абайдың да халық тәрбиесіндегі негізгі
құралының бірі – ... ... ... сол елді ... бұзушы жандарды
«улы сия, ащы тілмен» күйрете сынау. Одан халық ... ... ... мейілінше жақсы түйсінген.
Реалистік әдебиеттің міндеті - өмір құбылысын, заман сипатын шынайы
бейнелеу. Абай тозығы кетіп қаусаған феодалдық қоғамға: «Несі ... ... ... ... Бас ... деп өз ... ... болашаққа зер сала
қарайды. Мұнда Абайдың феодалдық ... ... ... бірге, сол
қоғамның болашағы жоқтығын сезінген сыншыл реализм әдісі де анық танылады.
Бұл Абай реализімінің ... ғана ... ... бірге, оның
халықшыл бағытын да әйгілей түседі, әріректе ... ... ... орыс ... ... ... жирену тәсілінің Абай
творчествосындағы қазақ шындығы тудырған өмір объектісі еді. Абай өзінің
сыншылдық өлеңдерінде Гогольдің, ... С, ... ... үлгілерімен халықтың сана – сезіміне ... әсер етіп ... «Өлі ... мен ... ... көз ... кілең бір
помещиктер, бірінен бірі өткен жексұрындар шыға келері анық. Шындығында да
Пушкинді ... ... орыс ... әлеуметтік тіршілікті Гогольдің
осы екі шығармасындай суреттеген шығарма болған емес.
Ұлы Абайдың қазақ даласындағы озбырлық пен зұлымдықты ... ... ... қоғамындағы үстем топтың іс - әрекетін ... ... қолы бос, ... ... ... ... қазақ кедейлерінің
аянышты халіне жаны ашып, күйзелу сарыны көп ретте оны орыстың ұлы жазушысы
Гогольмен жақындастырады.
Гоголь өзінің «Өлі жандарында» қолынан іс – ... ... ... ... не ... жоқ, ... тұрақсыз Маниловты, ар – ... ... ... ... пен ... пиғылдың иегері Плюшкин мен
Коробочканы, маскүнем, құмарпаз, зорлықшыл, өтірік десе жүзі ... ...... пен ... ...... ... сол кездегі орыс қоғамындағы үстем тап өкілдерінің әр ... ... ... ... көрсетіп, жұрт алдына жайып ... ұлы ақын Абай ... ... бір тобы – ауыл аралап, ас ішуден
қолы тимейтіндігін, енді бір тобы – ... ... қыр ... ... ... ... бос жүргенін, қысқасы «сабырсыз, арсыз,
еріншектерді», домалақ арыз ... жаны ... өсек пен ... жүндей
сабап, ел арасын жауықтырушылардың, орынсыз бос сөзге үйір ... ... ... ... ... тындырлы жоқ іс - әрекеттерінің
шын сиқын ашып береді. Сөйтіп қазақ даласының Маниловтері мен Чичиковтерін
өлтіре сынады және де бұл ... ... өз ... ... ... ... россия қоғамын, біреуі қазақ қоғамын ... өз ... ... дамытты.
Абайдың болыс билерді сынап жазған өлеңдерінде Гоголь сыншылдығының
әсері сайрап жатады. Патшалық чиновниктердің елге ... дәл ... ... ... да ... оқиға болып көрінетіні даусыз.
Ояз начальнигі келгенде немесе губернатор келерде ... ... ... да зәр – иман ... не істерін білмей ... ... ... ... осы ... ... бір күні,
Атшабар келді лүпілдеп:
«Ояз шықты, сияз бар»
«Ылау» деп «үй» деп ... ... күн ... ... лүпілдеп – деп аса жіті байқағыштығымен шебер
суреттеген. Сол ... ... ... «Господа Головлевы» деген
шығармасында орыс дворяндарының ол өмірдің құмарсыз, кертатпа ... ... мен ... ... ... жасау арқылы көрсетеді.
Шіріп бүлінуге арналған дворян өмірін бұлай етіп көрсетуі – ... ... ... жемісі еді. Өйткені Шедрин көрсетіп отырған сол
дворяндар өмірінің айрықша бір өзгешелігі – семьялық ... ... ... ... аярлығында еді. Осылар сияқты Абай да өз заманының
шаруаға қыры жоқ, «Сырын түземей, сыртын түзеген», «бар ... – қу ... ... «ел ... ар ... ... ... шап – шақ,
Мүшесінен буынып басады алшақ.
Қарсы алдына жымырып келтірем ... ... ... ...... күні ақ ... бүктелмейді – ақ,
Қолында бір сабау бар ол дағы аппақ.
Керегеге сабайды шаншып қойып,
Бөркін іліп қарайды жалтақ – жалтақ.
Осындай ... ... елде көп – ... де ... ... ... - деп жер жебіріне шен шенейді.
Шаншып қойған сабауға ілінген ... ...... ... мәз ... ... сатып, ант ұрып іздегені – Бір семіз ат, аяғы бір табақ ас»
- ... ... ... Міне ... ... ... ... мен
Гончаровтың өз шұлығын өзі киюге ерінер тоғышар Обломовтары әрқайсысы өз
қоғамдарының ұлттық ... ... ... бір – бірінен аумайды. Осы
тұрғыдан алғанда, Абайдың ... мен ... ... ... ... өзіне тән ұлттық психологиясы өзгеше бола
тұра, сонымен бірге, ... бір – ... ... келуі – қоғамдық
формациялардың адамды – адам қанауға негізделуінде еді.
Сыншыл ... өмір ... ... дәуірде өмір кешкен ақын – жазушылардың жазғандарын
жеке талдап айта салу оңай да, ... ... - өзі ... талап етіп
қойған әдеби бағытын дұрыс тану көп еңбекті керек етеді. Бұлай дейтініміз
қандай әдеби ағын ... ... әр ... ... ... те ... болатындығы аңғарылады. «Әр елдің заңы басқа, иттері қара қасқа»
десек те ... мен ... ... ... ... ... ... болған елде қарама – қайшылық та, үстем топқа ... ... ... болатыны даусыз. Біз жоғарыдағы орыс ақын – жазушылары мен Абай
шығармаларын салыстыра қарағанымызда ... ... ... болсын, мейлі қазақ
қоғамы болсын ұқсастық барын ұқтық. Ал ... әр ... ... ғана ... Сыншыл реализм - өмір шындығын нақты
көрсете алатын әдеби ағым болғандықтан осы ағымға қалай ... ақын ... ... ... ... ... ... Өйткені өмір шындығы
әр елде кездесетін, әр халықтың арасынан табылатын шындық. Сол шындықты
ашына айтқан сыншыл ... ... бұл ... өз ... көзін ашуды
көздеген мақсаттары үшін еңбек еткені рас.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ХХ ғасырдағы Батыс және Шығыс әдебиеті.4 бет
Бақытжан Майтанов. Қазіргі қазақ поэзиясы және постмодернизм7 бет
Әдеби эстетикалық ой-пікірлердің тууы.Әдебиет теориясының методологиясы.Қазіргі әдебиет теориясындағы ғылыми ағымдар.Әдебиеттанудағы эстетика мен теория8 бет
XIX ғасыр қазақ әдебиетіндегі жыраулық дәстүрдің көрінісі38 бет
XIX ғасыр қазақ әдебиетіндегі нәзиралық шығармалар38 бет
XX-ғасырдың басындағы қазақ әдебиетіндегі ұлт зиялылары24 бет
Айқын Нұрқатовтың сыншылық ерекшелігі39 бет
Б.Кенжебаев-әдебиет сыншысы. М.Қаратаев-әдебиет сыншысы.Тоқырау жылдарындағы әдеби сын. Қазақ әдебиетіндегі ақтаңдақтардың игерілуі14 бет
Балалар әдебиетіндегі патриоттық тәрбие мәселесі6 бет
Кенесары ханның халық ауыз әдебиетіндегі бейнесі17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь