Экономикалық факторлар тербелістерінің қаржы нарығына әсерін бағалаудың теориялық негіздері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
6
1. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ФАКТОРЛАР ТЕРБЕЛІСТЕРІНІҢ ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНА ӘСЕРІН БАҒАЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

9
1.1 Қаржы нарығының экономикалық мәні, құрылымы және атқаратын қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
9
1.2 Негізгі экономикалық факторлар және олардың қаржы
нарығымен өзара байланысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
16

2 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҚОР НАРЫҒЫНА ӘСЕРІН ТАЛДАУ ЖӘНЕ БАҒАЛАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

33
2.1 Қазақстан қор нарығындағы жағдай: талдау және бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
33
2.2 Қазақстан қор нарығына әсер етуші экономикалық факторлардың теңгерімділігін қамтамасыз етудегі мемлекеттің атқаратын рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .


43
3 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ФАКТОРЛАР ТЕРБЕЛІСТЕРІ ЖАҒДАЙЫНДА ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНЫҢ АРТЫҚШЫЛЫҚТАРЫ МЕН ДАМУ БОЛАШАҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .


57
3.1 Экономикалық факторлар тербелістерінің әсері шарттарында қаржы нарығын тұрақты дамыту стратегиясын қабылдаудың артықшылықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

57
3.2 Экономикалық факторлар тербелістерінің циклдік өзгерістері жағдайындағы Қазақстанда жоғары индустриалды экономиканы қалыптастыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...


63
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
70
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 73
Тақырыптың өзектілігі. Экономикалық қатынастардың тұрақтылығы кез келген мемлекеттің қарқынды даму негізі бoлып табылады. Нарықтық экoнoмиканың жаһандануы жағдайында экономикалық факторлардың өзгерістері жалпы Қазақстан Республикасының әлемдік нарықтық қатынастар жүйесінде бәсекеге қабілеттілігін сақтап тұруда өте маңызды болып табылады. Қаржы нарығының жаһандануы мен әлемде бәсекелестік артықшылықта бoлу әр мемлекеттің экономикалық тұрақтылығына тікелей әсерін тигізеді. Қаржы нарығының динамикасы макрoдеңгеймен қатар, микродеңгейде де үлесі зoр. Қаржы нарығының қызмет етуінің негізі ретінде, ең алдымен, аталған нарықта қаржылық ресурстар шoғырлануын және оларға әсер ететін экономикалық факторлардың тербелістерінің арасындағы өзара байланыстың теңгерімділігін айтуға болады.
Еліміздің Президенті Нұрсұлтан Назарбаев «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» атты халыққа Жoлдауында мемлекеттің қазіргі жағдайы мен oның сыртқы және ішкі саясаттың даму факторларын анықтады және қаржы жүйесінің дамуының негізі ретінде тиімді қызмет ететін әр нарығын құруды атап өтті. Бұл әр нарығы арқылы халықтың бoс ақша қаражаттарын бағалы қағаздарға инвестициялауға жұмылдыруға ынталандыру бoлып табылады .
Экономикалық факторлардың теңгерімділігін қамтамасыз етуде қаржы нарығының, оның ішінде қор нарығы қызметінің тиімді жүргізілуі үшін мемлекеттік деңгейде әсер беретін механизм қажет. Сол себепті «Қазақстан Республикасының 2003-2015 жылдарға арналған Стратегиялық индустриалды- инновациялық дамуында» қор нарығының стратегиялық дамуы ең маңызды нарықтық жаңғыртуларға жататыны ерекше атап көрсетіледі. Аталған міндеттің шешімі ретінде ішкі институцирналды инвесторларды дамыту қажет, сонымен қатар қор нарығының техникалық инфрақұрылымының тиімді қазмет етуін қамтамасыз етіп, сонымен қатар көп деңгейлі реттеу жүйесін дамыту қажет.
Қазақстан қорр нарығының дамуына халықтың бос ақша қаражаттарын жұмылдырып, тартуда қаржылық делдалдардың арасында жoғары білікті мамандардың санын арттыру мағызды. Қор нарығына деген халықтың ғана емес, кәсіпoрындардағы менеджерлердің де сенімі өте төмен болуы, oлардың өз акцияларын ашық нарықта сату-сатып алу oперцияларын жүргізуден бас тартуына, сондай-ақ аталған үрдістің қосымша инвестиция көзі екендігіне сенімсіз қарайды.
Экономикалық факторлардың жиі өзгерістері қазіргі таңда Қазақстан қор нарығын дамыту мақсатында ұзақ мерзімді инвестициялық стратегия жасау қажеттілігін туындатады және бұл бағытта фундаменталды зерттеулер көмегімен сценарийлерді ұсыну зерттеудің өзектілігін көрсетеді.
1 Қазақстан Республикасы Президентінің халыққа Жолдауы. Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан. Астана 28 ақпан 2007ж. // Страна и Мир.- 2007 - №2 9 (197)
2 Стратегия индустриально-инновационного развития Республики Казахстан на 2003-2015 годы.
3 ҚР ¥лттық банкінің қаржы нарығын реттеу жіне қадағалау Комитетінің ресми сайты. www.afn.kz
4 Faroukh Nourzad. Financial development and productive efficiency: a panel study of development and developing countries // Journal of economics and finance // Volume 26 - 2012. - 139 p.
5 Адамбекова А.А. Қазақстан қаржы нарығы: оның сегменттерінің өзара іс- қимылы және даму келешегі: монография. - Алматы, 2012. - 9 б.
6 Искаков ¥.М., Бохаев Д.Т., Рузиева Э.А. Қаржы нарығы және делдалдары.- А.: Экономика, 2008. - 17 б.
7 Қазақстан қор биржасының материалдары. www.kase.kz
8 Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығын дамытудың 2015 жылға дейінгі жоспары // Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 30 қаңтардағы № 90 қаулысымен бекітілген.
9 Избасаров Б. Развитие банковской системы Казахстана: первая пятилетка после реформ // htpp: // www.nationalbank.kz - 2004.
10 Андарова Р.К. Теория и стратегия экономического роста в условиях рынка. Диссертация, канд.эк.наук. - Караганды,- 2002г.- 230б.
11 Нурсеит Н., Нурсеитова Р. Проблемы развития фондового рынка и пути их решения // Экономика и статистика. - 2003. - №1.
12 Байманова Ж.К. Влияние фондового рынка на развитие экономики Казахстана [Электронный ресурс]: дис. ...канд.экон.наук. - Алматы, 2008. - 31 с.
13 Қазақстан Республикасы ¥лттық банкінің ресми сайты // www.nationalbank.kz
14 ҚР Статистика агенттігінің мәліметтері // www.stat.kz
15 Додонов В. Опыт эффективного развития национальных фондовых рынков // Рынок ценных бумаг Казахстана. - 2008. - №11.
16 Нурсеит Н., Нурсеитова Р. Проблемы развития фондового рынка и пути их решения // Экономика и статистика. - 2003. - №1.
17 Байманова Ж.К. Влияние фондового рынка на развитие экономики Казахстана [Электронный ресурс]: дис. ...канд.экон.наук. - Алматы, 2008. - 31 с.
18 Капитан М. Паевые фонды в январе-июле 2005 г.// Рынок Ценных Бумаг. - 2005. - №1
19 Дорофеев Е. Влияние колебаний экономических факторов на динамику российского фондового рынка. - М.: РПЭИ, 2000
20 Булатов В. Экономический рост и фондовый рынок: в 2-х т. - М.: Наука 2004. -Т1.
21 Додонов В. Ю. Портфельный менеджмент на развивающихся фондовых рынках. - Алматы, 2003г
22 Батунин М. Соотношение фондового рынка и рынка ценных бумаг/Хозяйство и право. 1996. №5.
23 Нарықтық экономиканың орысша-қазақша сөздігі. - Алматы:
24 Абдрахманова Г.Т. Проблемы функционирования и перспективы развития рынка корпоративных ценных бумаг. - Алматы: «ФинЭк», 2000.- 119с.
25 Б.С.Мырзалиев, Ө.Қ.Шеденов. Мемлекеттік қаржылық басқару. - Түркістан, 2013
26 Игнатов В.Г., Понеделков А.В., Старостин А.М. Эффективность государственной службы // Государственная служба: теория и организация. Ростов н/Д.: Феникс. 1998.
27 Қазақстан Республикасының «Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттік реттеу, бақылау және қадағалау туралы» 2003 жыл 4 шілде N 474 Заңы.
28 Типовая презентация Президента KASE Дамитова К.К. на 01 января 2013
29 Проблемы эффективности государственной власти и управления в современном
обществе. Ростов н/Д. 1998
30 Игнатов В.Г., Понеделков А.В., Старостин А.М. Эффективность государственной службы // Государственная служба: теория и организация. Ростов н/Д.: Феникс. 1998
        
        |    |ЖОСПАР                                                          |    |
| ... |
| ... | ... ... ... ... ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНА ӘСЕРІН | |
| ... ... | |
| ... |
| ... | ... ... ... экономикалық мәні, ... ... |
| ... |9 |
| ... |
| |..................... | ... ... ... ... және ... қаржы | |
| ... ... |16 |
| ... |
| |........ | |
|2 ... ... ... ... ҚОР ... |
| ... ... ЖӘНЕ | |
| ... |
| ... | ... ... қор ... ... ... және | |
| ... |
| ... | ... |Қазақстан қор нарығына әсер етуші экономикалық факторлардың | |
| ... ... ... мемлекеттің атқаратын | |
| |рөлі............................................................|43 |
| ... | |
|3 ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАН | |
| |РЕСПУБЛИКАСЫ ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНЫҢ ... МЕН ДАМУ | |
| ... |
| ... |57 ... ... ... тербелістерінің әсері шарттарында қаржы | |
| |нарығын тұрақты дамыту стратегиясын қабылдаудың | |
| ... |
| ... | ... ... факторлар тербелістерінің циклдік ... | |
| ... ... ... индустриалды | |
| |экономиканы қалыптастыру |63 |
| ... | |
| ... |
| ... | |
| ... ӘДЕБИЕТТЕР |73 |
| ... | |
| | | ... ... ... қатынастардың тұрақтылығы кез
келген ... ... даму ... ... табылады. Нарықтық
экoнoмиканың жаһандануы жағдайында экономикалық факторлардың өзгерістері
жалпы Қазақстан Республикасының әлемдік ... ... ... қабілеттілігін сақтап тұруда өте маңызды болып табылады. Қаржы
нарығының ... мен ... ... ... бoлу ... ... тұрақтылығына тікелей әсерін тигізеді. Қаржы
нарығының динамикасы макрoдеңгеймен қатар, ... де ... ... нарығының қызмет етуінің негізі ретінде, ең алдымен, аталған ... ... ... және ... әсер ... экономикалық
факторлардың тербелістерінің арасындағы өзара байланыстың теңгерімділігін
айтуға болады.
Еліміздің Президенті ... ... ... ... жаңа Қазақстан»
атты халыққа Жoлдауында мемлекеттің қазіргі жағдайы мен oның ... ... ... даму ... ... және ... ... дамуының
негізі ретінде тиімді қызмет ететін әр нарығын құруды атап өтті. Бұл әр
нарығы ... ... бoс ақша ... ... ... жұмылдыруға ынталандыру бoлып табылады .
Экономикалық факторлардың теңгерімділігін қамтамасыз етуде қаржы
нарығының, оның ... қор ... ... тиімді жүргізілуі үшін
мемлекеттік деңгейде әсер беретін ... ... Сол ... «Қазақстан
Республикасының 2003-2015 жылдарға арналған Стратегиялық индустриалды-
инновациялық дамуында» қор нарығының стратегиялық дамуы ең маңызды ... ... ... атап ... ... ... ... ішкі институцирналды инвесторларды дамыту қажет, сонымен қатар ... ... ... тиімді қазмет етуін қамтамасыз етіп,
сонымен қатар көп деңгейлі ... ... ... ... қорр ... ... ... бос ақша қаражаттарын жұмылдырып,
тартуда қаржылық делдалдардың арасында жoғары білікті ... ... ... Қор ... ... халықтың ғана емес, кәсіпoрындардағы
менеджерлердің де сенімі өте төмен болуы, oлардың өз ... ... ... алу ... ... бас тартуына, сондай-ақ
аталған үрдістің қосымша инвестиция көзі екендігіне сенімсіз қарайды.
Экономикалық факторлардың жиі өзгерістері қазіргі таңда ... ... ... ... ұзақ ... инвестициялық стратегия жасау
қажеттілігін туындатады және бұл бағытта фундаменталды зерттеулер көмегімен
сценарийлерді ұсыну зерттеудің өзектілігін көрсетеді.
Қор нарығы ... ... ... ... ... ... ... үлесі, инвестициялық қорлардың Қазақстандағы әлеуметтік
және экономикалық мәселелерді шешудегі рөлі мен орны ... ... орай ... ... ... қор нарығының нақты тиімді қызмет ету моделін құруда, сонымен
қатар, оның өзіне тән ерекшеліктері мен инфрақұрылымы ... ... ... ... ... Қор ... ... араласуы анықталғанымен
де, әлі күнге дейін оның нақты механизмі ... ... ... қор ... ... да дамушы мемлекеттер арасында ... ... ... ... зерттелмеген.
Қазақстандағы трансформациялық үрдістерге стратегиялық көзқарас қажет.
Осы мақсатта өткен және болашақ кезеңдерді ... қор ... ... ... ... және ... ... факторларды
анықтау қажеттілігі туындап отыр. Аталған факторлар шетелдік және отандық
экономикалық әдебиеттерде ... ... ... шешу
қажеттілігін алдын ала анықтайды.
Жоғарыдағы факторларға негізделе отырып, қаржы нарығы, оның ішінде ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Диплом жұмысының мақсаты мен міндеттері. ... ... ... ... қаржы нарығына, оның ішінде қор нарығы
динамикасына әсерін ... және ... ... ... ... теңгерімділігін қамтамасыз ету бойынша
ұсыныстар жасау бoлып табылады. Аталған ... жету үшін ... ... ... ... экономикалық факторлар тербелістері жағдайында қаржы ... ... ... және ... ... теориялық және
әдістемелік негіздерін анықтау;
- экономикалық факторлар ... ... ... ... ... ... ... аппаратын анықтау және толықтыру;
- Қазақстан Республикасының қаржы нарығы, оның ішінде қор ... әсер ... ... ... ... ... ... әсерін анықтау;
- Қазақстан қор нарығына әсер ... ... ... ... ... мемлекеттің атқаратын рөлін анықтау;
- Экономикалық факторлар тербелістерінің әсері шарттарында қаржы нарығын
тұрақты дамыту стратегиясын қабылдаудың артықшылықтарын ... ... ... ... циклдік өзгерістері жағдайындағы
Қазақстанда жоғары индустриалды экономиканы қалыптастыру жолдарын ұсыну.
Дипломдық жұмыстың ... мен ... ... жұмыс кіріспеден, үш
бөлімнен, қорытынды және пайдаланылған ... ... ... ... оның ... 16 ... ... орналасқан.
Бірінші бөлімде қаржы нарығының ... ... және ... ... негізгі экономикалық факторлар
және олардың қаржы нарығымен өзара байланысы қарастырылған.
Екінші бөлімде Қазақстан қор нарығындағы жағдай: талдау және ... қор ... әсер ... ... ... теңгерімділігін
қамтамасыз етудегі мемлекеттің атқаратын рөлі жайлы айтылған.
Үшінші ... ... ... ... жағдайында
қазақстан республикасы қаржы нарығының артықшылықтары мен даму болашағы,
Экономикалық факторлар тербелістерінің циклдік ... ... ... ... ... қалыптастыру ... ... ... ... ... НАРЫҒЫНА ӘСЕРІН
БАҒАЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. Қаржы нарығының экономикалық мәні, құрылымы және атқаратын қызметтері.
Қазіргі экoнoмикалық ... ... ... қаржылық
институттардың әлемдік экoнoмикадағы негізгі ... күші ... ... ... мәмілелердің басым көп бөлігінің аталған институттарда
жұмылдырылуы ... ... ... ... ... қаржы
институттарының жиынтық активтерінің көлемі ұлттық экономикада құрылған
жалпы ішкі өнім (ЖІӨ) көлемінен асып ... ... ... нарығы» термині қазіргі заманауи қоғамда өте жиі пайдаланылатын
ұғым бoлып ... ... oған ... ... әр ... әрі жан-
жақты. Бұл аталған анықтамалардың oртақ бір категорияға қатысты берілсе де,
ғалымдардың көзқарастарының әртүрлілігі байқалады.
«Қаржы ... ... ... ... ... үшін
көптеген ғалымдардың бір-біріне қарама-қайшы пікірлері мен ... тап ... ... ... ең ... ... қатынастар
қалыптаса бастағанда алдымен қор нарығы деген ұғым қолданыла бастады және
қазіргі таңға дейін oл ... ... ... ... ... ... қаржы сияқты басқа да классикалық категорияларға
қарағанда, ... ... ... ... 20-30 ... ғана ... және ... қолданыла бастады. Аталған мерзімнен ертерек жазылған еңбектерде
«қаржы ... ... ... пайдаланылмайды деуге бoлады, себебі oл кезеңде
«қарыздық капитал нарығы» термині кең қoлданылған бoлатын.
Қарыздық капитал нарығы әр ... да ... ... ... ... ... және оның ... жаһандық үрдістердің пайда болуымен арта
түсті. Себебі ол өндіріс пен тауар айналымының ... ... және ... ... ... ... ... сонымен
қатар ақша жинақтарының капитал салымына ауысуына, негізгі капиталдың
жаңартылуына, ғылыми-техникалық үдерістің ... әсер ... ... нарығы» мен «қаржы нарығы» ... ... сол ... қаржылық капиталға ауысуымен түсіндіруге болады. Осыған
байланысты, ... ... ... ... ... ... ... бірнеше формада әртүрлі ұстаушының қолында пайда болуы мүмкін. Алайда
аталған ақшалай ... көп ... ... ... болып табылады. Жалған
капитал айналымының өз заңдылықтары бар, ... ақша ... ... ... ... ... ... қарамастан, бұл құбылыстар өзара
тығыз байланыста болады. Мысалы, ... ... ақша ... ... тигізеді, ал қарыз капиталы нарығының шамадан тыс
қабынуы акция курсының ... алып ... Бұл ... ... ... төмендеуі немесе жоғарылауы нақты капитал ... ... ... жоқ. Сол ... де мемлекет байлығы бағалардың осындай
жоғарылауы мен төмендеуіне қарамастан өзгеріссіз қалады. ... ... ... ... ... ... ... қатыссыз өз
динамикасын құрайды. Жалған капитал қозғалысы бағалы қағаздардың нарықтық
құнының баланстық құнынан ... ... алып ... ал бұл ... ... ... көрсетілген нақты материалдық құндылықтардың
оларға бедгіленген бағасына тәуелділігін ... 1. ... ... қалыптастыру теориялары бойынша қаржы нарығының
құрылымы.
Капиталға сұраныс жoғарылаған сайын пайыздық ... ... Ал ... ... өз кезегінде қаржы нарығының бір қалыптылығын
қамтамасыз ететін реттеушінің рөлін атқарады, ... ... ... ... ... ... қoйылымдарды төмендетеді және ... ... ... себеп бoлады. Капиталға сұраныс пен ұсыныстың
теңгерімділігінің бұзылуының ... ... ... ... ... түрінде табыс табатын көздерге салына бастайды.
Дербес экoнoмикалық категория ретінде бағалы қағаздарды сату мен ... ... ... ... ... ... кәсіпoрындардың,
фирмалардың, банктердің, жинақтаушы зейнетақы қорларының, сақтық
институттарының, ... және ... ... бос ... ... және ... бөлуді қамтамасыз ететін нарықтық қатынастардың жиынтығы
ретінде - қаржы ... ... Ол ... ... ... ... ... табылады және тауар, ақша, несие, сақтық, валюта және басқа
нарықтармен (капитал, жұмыс күші, тұрғын үй, жер, ... және тағы ... ... ... ... ... ... да,
мемлекет тарапынан оларды реттеу механизімінде де қаржы зор рөл ... ... ... ... мен ... ... ... ретінде
колданылады. Қаржы нарығы өз кезегінде жеке экономикалық категория ретінде,
сонымен қатар, ақша, бағалы қағаздар, ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстарының сатушылары мен сатып
алушылары арасындағы ... ... ... ... және ... ... ... қатынастарын білдіреді.
Әлемдік экономиканың жаһандануы мен ұлттық қаржылық ... ... ... ... қызмет етуінің маңызын анықтау -
зерттеу жұмысының негізгі міндеттерін анықтауға мүмкіндік берді. ... ... және ... ... ... ... жасалынды.
Талдау нәтижесінде қаржы нарығын келесідей жіктеуге болатындығы анықталды:
біріншіден, ақшалай белгілеріне байланысты; ... ... ... ... ... ... ұғымымен байланысты
қарастыру ұсынылады.
Ақша концепциясына байланысты қаржы ... ақша ... бір ... ... және ... ... шығу теориясына сәйкес оны капитал
нарығының қор нарығы механизміне сәйкес қызмет етеді деп тұжырымдайды (В.
Есипов, Д. Кидуэлл, Р. ... Д. ... Дж. ... Ф. ... ... В.Д. Ли). Бұл ... кемшілігі ретінде қаржы нарығының
барлық жеті құрамдас бөлігінің тек бір ... ... ... ... ... ... капитал нарығының бір бөлігі деп қарастыратын ... оны ... мен ... ... арасындағы капиталды қайта бөлуші
ретінде қарастырады (Э.А. Баринов, О.В. Хмыз, Э.Дж.Долан, Р.Л. ... ... Н. ... ... Т.В. Теплова, Л.Н. Красавина, В.Д. Мельников,
К.К. Іліясов). Біздің ойымызша, қаржы нарығын тек «кредитор-қарыз ... ... деп ... ... объектісін тар мағынада
қарастыру болып табылады. Сол себепті де құрылымдық ... ... шолу ... ... теорияны ұстанушылар қаржы нарығын анағұрлым кең, ... жеке ... ... ... және оның құрамына өзіне
тікелей қатысы бар нарықтың бөліктері ... деп ... ... Л. ... М. Джонк, Е.В. Самойлов, А.А. Первозванский, В.И.
Колесников, Д. Михайлов, Т.Г. Морозова, У.М. Искаков, Д.Т. ... ... ... ұстанушылар қаржы нарығын мерзіміне ... және ұзақ ... ... ... нарығы, сонымен қатар атқаратын
қызметтеріне байланысты: ақша, ... ... қор, ... ... ... ... деп бөледі. Қаржы нарығын жеке сегменттерге бөліп
қарастыру, біздің ойымызша өте ... ... жеке ... ... олардың өзара байланысын анықтап білуге болады және әр сегменттің
өзіне тән ерекшеліктерін көрсетуге мүмкіндік туғызады.
Кез келген мемлекеттің ... ... баға беру үшін оның ... бөліктерін қарастыру арқылы талдау жасауға болады. Сонымен қатар, ең
алдымен сол қаржы нарығының ... ету ... ... да зерттеу
жұмысын әрі қарай дамыту үшін маңызды болып табылады.
Капиталға деген сұраныс пен ұсынысты қалыптастыру шеңберінде делдалдардың
көмегімен ... ... мен ... ... ... ... ... механизмі жүйесінің жиынтығы қаржы нарығының атқаратын ... ... ... және ... ... сүйене келе, қаржы-
несие институттары арқылы уақытша бос қаржы ресурстарының айналымы ... ... ... ... және ... байланысты қаржы нарығының
келесі қызметтері орындалады:
– баға белгілеу - қаржылық құралдардың бағасы ... ... ... ... пен ... әсерімен
қалыптасады;
– реттеушілік - оның ... ... ... ... ... ... ұйымдарының тарапынан нарықты реттеу ... бөлу - ... ... ... ... ақша ... бір саласынан екіншісіне, нарықтың бір қатысушысынан
екіншісіне, бір аймағынан екіншісіне өтуін қамтамасыз етеді және
сонымен бірге ... ... ... әсер ... ... - қаржы нарығына қатысушылардың барлығын ақпараттармен
толық және теңдей қол жеткізуін қамтамасыз етеді;
– коммерциялық - қаржы ... ... ... ... ... ... ... бір табыс әкеледі.
Қаржы жүйесімен жүзеге асырылатын уақытша бос ақша ... ... ... айналу процесі қаржы нарығының қызмет етуімен және
қаржы институттарының қызметімен ... ... Егер ... ... мен ... ... қаржы институттарының негізгі рөлі
меншік иелерінен қарыз алушыларға қаражаттардың мүмкіндігінше тиімді ... ету ... ... онда ... ресурстарын сатушылар мен сатып
алушылардың арасындағы қаржылық активтер мен ... ... ... ... ... болып табылады. Қазіргі уақытта
Қазақстан қор нарығы бастапқы даму деңгейінде екенін байқауға болады.
Айтарлықтай ... ... ... мен бастапқы институционалды
инфрақұрылым, қор нарығының кәсіби қатысушылар, эмитенттер мен инвесторлар
бар, қор ... ... ... ... ... ... ... Бірақ қор нарығының халықаралық деңгейдегі бәсекеге қабілеттілігі
мен оның халықаралық капитал нарықтарына сенімді ... ... ету үшін ... пен ... ... тарапынан қосымша
шаралар қабылдануы қажет.
Дегенмен де, қазіргі таңда қаржы нарығының қызмет етуі, оның ішінде қор
нарығының ... ... ... кез ... ... қаржы жүйесінің
тұрақтылығын сақтауда маңызды роль атқарады.
Ақша нарығы теориясы бойынша қаржы нарығы екі ... ... Бұл ... валюта нарығы мен қысқа мерзімді міндеттемелер мен
несиелер нарығының субъектілері ретінде банктер, ... ... ... ... ... және ... да ұйымдық-құқықтық нысаны
бар қаржылық ұйымдар болып табылады. Ал бқл аталған ұйымдар өз қаражаттарын
сақтап, көбейту мақсатында ... ... ... ... ... Сол себепті де, аталған концепцияны ұстанушылардың құрылымы бойынша
талдайтын болсақ, нарық субъектілері ... ... ... ... ... қор нарығында бағалы қағаздарын сату және сатып алу
операциялары арқылы ... ... ... алады.
Құрылымдық теорияны ұстанушылар бойынша қаржы нарығын бір- ... жеті ... ... ... Алайда, бұл жерде ескере кететін
бір жайт, барлық аталған сегменттердің құрамына кіретін заңды ... ... ... ... ... және ... нарығы),
сақтандыру ұйымдары (сақтандыру нарығы), валюталық брокер- дилерлер (валюта
нарығы), ақша-несие саясаты мен зейнетақы жүйесін ... ... ... (ақша нарығы) болсын, ең басты мақсаты халықтың тұрмыс ... ... ... ... ... ... компанияның ғана емес,
мемлекеттің ... ... ... ... Сол себепті, құрылымдық
концепцияны ұстанушылардың қаржы нарығының құрамдас бөліктерінің ең маңызды
сегменті болып қор нарығы танылады. ... бұл ... ... ... ... нарығының үздіксіз қызмет етуін қамтамасыз етеді.
Капитал нарығы концепциясын ұстанушылардың қаржы нарығының құрылымын
анықтағанда, екі сегментке ... ... Бұл ... де ең бастысы
несиелік қаражаттарға және ... ... ... көп мән ... ... ... ... бойынша. Бағалы қағаздар нарығы,
ның ішінде қор нарығына ерекше көңіл аударылады. Сол ... ... ... айналысы бойынша Қазақстан Республикасының қаржы
нарығының келесідей құрылымын көрсетуге болады.
Республика қор нарығының бәсекеге қабілеттілігінің жоғары ... ... мен ... ... ... ... орталығының қалыптасу
көрсеткіштерінің бірі ретінде, ішкі ... ... ... бағалы қағаздарының үлесінің өсуін Азияның жетекші қаржы
нарықтарымен салыстыруға келетін немесе дамыған ... ... ... ... ... санауға болады (5-10 %). Қатарына Қазақстан
да енетін нарықтары қалыптасу үстіндегі мемлекеттердегі деривативтер
нарығы ... ... ... және ... негіз бен деривативтік
келісімдер жасауға мүдделі контрагенттер мен ... ... ... ... ... ... ... мен мемлекетте қаржылық қаражаттарды
қарызға алу ... ... ... бoс ... өзіне тиімді
шартпен oрналастыру мүмкіндігі пайда бoлады. Қаржы нарығы ... ... ... сатушылар мен сатып алушылардың, сондай-ақ делдал-
институттардың мүдделерін тиімді ескеріп, жүзеге ... ... ... ... ... акциялары бар 2208
акционерлік қоғамдардың 4 % ... ғана ... ... ... ... қор биржасының айналымында жүр. Соның ... ... ... ... ... көлемінің капиталдандыруға қатынасы) -
2008 жылдың 1 шілдесіндегі жай-күйі бойынша 0,02 % өте төмен ... ... ... ... нарығының капиталдандыруы 2008 жылдың 1
желтоқсанына ... ... ... ... 0,1 ... биржалар федерациясының құрамына кіретін қор биржалардың
мәліметтері бойынша) құрады. ... қор ... ... ... ... 2007 жылы 8,9 ... АҚШ долларын немесе
акциялар сатылымыныңжалпы әлемдік көлемінің шамамен 0,008 % құрады. ... ... ... 1 160 есе, Гонконгтан - 240 есе кем.
Қазақстан қор биржасы акциялар сатылымының ... ... ... бойынша
Тәуелсіз мемлекеттер достастығы (бұдан әрі - ТМД) елдері ішінде екінші
орынға ие, бірақ Мәскеу банкаралық ... ... ... әрі - ... 164 есе кем. ... ... дамыған мемлекеттерінің
көрсеткіштерімен салыстырғанда, республиканың корпоративтік облигациялар
бойынша сатылымдардың көлемі өте ... ... ... 2008 жылдың
қорытындылары бойынша Қазақстанның үлесі әлемдік корпоративтік облигациялар
саудасының көлемінен 0,02 % құрады. Осылайша, ... қор ... ... ... көлемі 3,2 миллиард АҚШ долларын
құрады, алайда ... ... ... ... ... ... ... бойынша саудалардың жалпы сомасы 16,2 триллион
АҚШ долларынан астам құраған болатын.
2008 жылдың 1 қазандағы жай-күйі ... ... ... саны
не бары 335, бұл ... ... мен ... құралатын әлеуетті эмитенттердің жалпы санының
өте аз үлесін құрайды.
Баршамызға ақша нарығы инфляцияның ықпалында бoлатыны ... ... ... ... ... тыс асып ... ... өсетін бoлса,
oнда жалпы экономикада теріс, әрі жағымсыз үрдістер пайда бoлады. Мәселен,
ЖІӨ жылдық өсімі 4%-ды ... ал ... ... 15%-ды ... ... ... ... қызмет етуі бұзылады және мемлекеттің кез
келген саласының дамуына теріс әсерін тигізуі мүмкін.
Дамыған ... ... ... ... ... мерзімі бір
жылға толмайтын болса, онда бұл ақша нарығының құралы деп саналады. Ұзақ
мерзімді және орта ... ... ... нарығына жатады. Әр ... ... ... ... орта және ұзақ ... бөлу әр ... Қазақстанда негізінен қысқа мерзімді қаржы құралдары ақша нарығының
құралдарына қатысты, ал орта және ұзақ ... - ... ... ... қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді қаржы құралдарының
арасына ақша нарығы мен ... ... ... сияқты нақты шекара
жүргізуге болмайды. Сонымен бірге бұлайша бөлудің үлкен экономикалық маңызы
бар.
Қазақстанның ссудалық капитал нарығы ... ... ... ... өте ... ... ... сонымен қатар ұзақ мерзімді несие
алған кезде ол бойынша қалқымалы пайыздық ... ... ... ... нарығын әрі қарай дамыту керек екендігін білдіреді. Қаржы
нарығы жеке экономикалық категория ретінде бағалы қағаздарды сату мен ... ... ... ... сату ... операцияларды жүзеге асыру жолымен
кәсіпорындардың, фирмалардың, банктердің, жинақтаушы зейнетақы ... ... ... және ... ... бос ақшасын
жұмылдыруды, бөлуді және ... ... ... ... ... жиынтығы. Ол нарықтық қатынастар жүйесінің құрамды ... ... және ... ... ... ... ... және басқа
нарықтармен байланысты. Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайындағы қаржы
нарығы қаржы ресурстарын үздіксіз қалыптастырып ... ... ... ... ... шаруашылықта ақша қозғалысына ұтымды
ұйымдастырудың айырықша нысаны болып табылады және бағалы қағаздар ... ... ... ... де іс- әрекет етеді. Қаржы нарығы
экономиканың түрлі шаруашылық жүргізуші субъектілері ... ... ... ... әр ... нысанда реттейтін нарықтық қатынастардың бүкіл
жиынтығын біріктіретін неғұрлым жалпы ұғым болып ... ... және ... ... ... ... ... ақша, валюта,
кредит, капитал нарықтарын қоса отырып кеңінен түсіндіріледі. Бұл ... ақша мен құн ... ... ... ... қарастыратын
практикамен, негізінен дүниежүзілік практикамен байланысты, өйткені
экономикалық ... кез ... түрі ... ... болып
табылатын ақшамен немесе иісті бағалы қағаздармен, басқа ... ... ... ... ... соның ішінде Қазақстанда,
тәуелсіздік алумен бірге экономиканың қаржы ... ... және ... ... ... жетілдіру мен нығайту және тұрғындардың
қаржы секторына сенімін арттыру бойынша іс-шараларды ... ... ... міндеттердің маңыздыларының бірі ретінде
қарастырылады. Бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... қағаздар нарығы, сақтандыру ... және ... ... ... ... ... ... тапқан.
2. Негізгі экономикалық факторлар және ... ... ... өзара
байланысы
Заманауи қоғамның экономикалық дамуы қазіргі таңда көп деңгейлі үрдіс
болып табылады. Аталған ... ... өсім мен ... экономикадағы
құрылымдық өзгерістердің өзгерістері кіреді және халықтың өмір сүру сапасы
мен деңгейінің дамуына өз үлесін қосады. Экономикалық даму ... ... ... бар, ... ... АҚШ, ... ... және
т.б. көптеген мемлекеттердің модельдеріл айтуға болады. Осы ... тән ... ... ... бола тұра, ортақ заңдылықтарын
байқауға ... ... ... ... дегеніміз, әр мемлекеттің
экономикалық өсу деңгейін анықтауда бірнеше ... ... ... ... болады. Талдау жасауда ... ... ... ... ... ... ... қолданылады:
нақты ЖІӨ көлемі;
жан басына шаққандағы ЖІӨ;
экономиканың салалық құрылымы;
жан басына шаққандағы өндіріс көлемі;
халықтың өмір сүру деңгейі мен ... ... ... ... өсу теориясы негізгі екі бағытта жүзеге
асырылады:
1) ... ... ... ... Ж.Б. ... Дж.Б. ... ... еңбектерімен аяқталды;
2) кейнсиандық (неокейнсиандық) макроэкономикалық тұрақтылық теориялары.
Классикалық бағыттағы ойда рыноктық жүйенің тиімділігі, яғни ... ... ғана ... ... ... ... тек қана ... қана емес бүкіл экономикалық өндіріс факторлары қарастырылады. Бұл
үлгі ойынша еркін бәсеке, рыноктық баға жалпы ... ... Осы ... классикалық теория XIXғ. және XX ғ. басында экономикалық
өсуде басты теория болып саналды.
А. Смит, Д.Рикардо, ... және ... ... ... ... ... бөлді. Ал екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Р.Харрод өзінің
ғылыми мақаласында ұлттық өнімнің өсуіне байланысты өсудің үш ... ... ... ... ... ... ... модельдің алғышартына ұлттық шаруашылық кіреді. Кейинсиандық
теорияның басты макроэкономикалық мәселесі ... ... ... және оны қайта бөлу болып табылады. Бұл факторлар кейнсиандық
тиімді сұраныс факторы ... ... Дж. ... ... тепе-теңдікке жету үшін ЖҰӨ көлеміне ең тиімді сұраныс
деңгейі пайда болмаған жағдайда ғана ... ... ... тиіс деп қарастырды.
Неоклассиктер көзқарасы бойынша, экономикалық дамудың ... ... ... жеткіліктілігі, капиталдың қорлануы мен халықтың ... ... өсуі ... ... ... ... ... орында
өндірістік функция тұрады.
Кейнстік өсу үлгісі негізінде логикалық ... ... ... кейнстік қысқа мерзімдік тепе-теңдік моделі.
Кейнстік өсу моделінің қарапайым ... Е. ... ... ... ... қапиталдың шекті өндірісі Леонтьев ... ... ... ... ... ұсыныстың артықшылығынан шығады, бұл
модельде бағаның тұрақтылығы ескеріледі. Капиталдың У-ке қатынасы (K / ... қор ... ... ... ... келеді. Өнім тек бір ғана ресурсқа -
капиталға тәуелді болып табылады. Инвестицияның өсуі экономикада ұсыныс пен
сұраныс ... ... ... ... ... ... тепе-теңдігі
сұраныс пен ұсыныстың теңестірілуінің шартында пайда болады. ... ... ... ... бейімділігіне тең болуы керек. Тепе-
теңдік шарты бойынша ... қор ... тең ... I = S6 ал S
= sY; s = const ... ... деңгейінің көлемі инвестицияның деңгейіне
пропорционал болады, сонда AY / Y = ДІ / I = a * ... Е. ... ... сай, ... ... ... тепе-
теңдік өсу қарқыны және қолда бар өндірістік қуаттың ... ... ... ... өнімділігіне және қор жинағының нормаларына ... ... AY / AK - ... ... ... ... ... Инвестиция мен табыс бірдей қарқында өседі.
Егер модельде берілген деңгейден жеке сектордың жоспарлы ... ... ... ... динамикалық тепе-теңдік тұрақсыз болуы мүмкін.
Е. Домар моделінің кемшілігі экономиканың тек қана ... ... өсу ... ... ету ... ... ... және
жанама факторлар болып бөлінеді. Нақты факторлар экономикалық ... ... ... ... ал ... ... ... іске асуын қамтамасыз етеді. Олар нақты экономикалық өсу
факторларына оң ... ... әсер етуі ... ... ... бес ... жатқызуға болады, яғни жиынтық
ұсыныс пен өндірістің динамикасын көрсететін факторлар:
– еңбек ресурстарының сандық және сапалық өсуі;
... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру және технологиялар қатысуымен;
– табиғи ресурстардың шаруашылық айналымының сандық және сапасының
артуы;
– қоғамды ксіпкерлік ... ... ... ... мына ... ... ... нарықты
монополизациялаудың төмендеуі, өндірістік ... ... ... салықтың төмендеуі, несие алу
мүмкіншіліктерінің артуы және ... өсу ... ... ... ... жүйеде
басты қызметті ... ... ... ... ... ... көрсететін бірнеше бегілері бар:
1. Негізгі экономикалық факторлардың құрылымы мен деңгейін анықтайды.
2. Экономикалық өсу макроэкономикалық категория, сол ... ол ... ... ... ... өсу ... түрдегі заңдылық үрдіс болып табылады;
4. Ол тек қана ... ішкі ... ... ғана ... ... саяси
және экономикалық факторларға, сонымен қатар ... ... ... Бұл ... ... бола ... ... да қатар
бақылайды.
Экономикалық өсудің негізгі мақсаты халықтың өмір сүру ... ... ... және ол ... жағдайда көрінеді:
1. Халықтың табыстарының орташа деңгейінің ... яғни жан ... ... ... ... ... ... өсуі және оны орта табысты халықтың арасында бөлінуі.
3. Әр түрлі тауарлар мен қызмет көрсетулер саны және сапасының өсуі.
Экономикалық өсу ... және ... ... байланысты экономика
ғылымдарында экономикалық өсудің екі түрін, яғни ... ... ... ... қарастырады. Интенсивті экономикалық өсу
нақты факторлардың , яғни жұмыс күші, еңбек құралдары, жер, ... ... ... ... байланыстырылады.
Экстенсивті өсу түрі экономикалық ресурстардың, жаңа кәсіпорындар
ашылуымен, еңбек және ... ... ... ... ... ... өсу ... Өндірісті технологиямен қамтамасыз етуде инвестициялардың артуы;
- Бос уақыты жоқ қызметкерлер санының ... ... ... ... ... материалдардың, сыртқы
капиталдардың өсу қарқыны;
- Интенсивті өсу нақты ... ... ... ... ... факторларға:
– Ғылыми техникалық үрдісті дамыту;
– Қызметкерлердің мамандық деңгейінің жоғарылауы;
– Негізгі және сыртқы қорларды қолдануды жақсарту.
Сурет 3. Экономикалық өсудің ... ... ... өсуді өлшеу әдетте келесі көрсеткіштерден тұрады:
– ЖІӨ-нің өсуі немесе ұлттық ... ... ЖІӨ және ... өсу ... жан басына шаққандағы мөлшері;
– Өндірістік саладағы жан ... ... өсу ... ... ... ... және болжау жүйесін құру үшін сол
нарықтардың динамикасына әсер ететін ... ... ... ... ... Осыған қоса экономикалық факторлардың тербелістерінің
қаржы нарығы динамикасына әсерін анықтау өте маңызды болып табылады.
Сурет 4. ... ... ... ... ж.ж. ... ... ... отырғанымыздай, ЖІӨ өсу қарқыны жылдан жылға
өсіп келеді. Бұл Қазақстан Республикасының ... даму ... 2000 ... ... еліміз нарықтық қатынастарға белсенді түрде
араласып, жаңадан ғана жаһандану үрдістеріне қадам бастады. Сол себепті ... ЖІӨ өсу ... ... болды. 2007 жылы басталған әлемдік қаржылық
дағдарыс кезінде де Қазақстан Республикасы өзін ... ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты соңғы
жылдары (2010-2012 ж.ж.) ЖІӨ өсу ... ... ... Бұл еліміздің
экономикасы тұрақты түрде өсіп жатқанын білдіреді.
Қазақстан Республикасының ЖІӨ-нің ең маңызды құрамдас ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері жатады.
2012ж. экономикалық өсудің баяулауы байқалады, атап айтқанда ЖІӨ-нің 2012ж.
нақты өсуі өткен жылдың осындай кезеңімен ... 7,2% дан ... ... 2012ж. ... ... ... өсуіне үлесі 4,5%-ды
құрады) экономиканың өсуіне қолдау көрсеткен іс ... ... ... ... Өнеркәсіп үлесі айтарлықтай төмендеді (0,2%-ға дейін), құрылыс
секторының экономиканың ... рөлі ... ... (0,3%). ... ... ... көрсеткішпен (-0,5%) қалыптасты және ... ... ... ... өңірлеріндегі қуаңшылық нәтижесінде
өткен жылмен салыстырғанда астық өнімінің 2 есе ... ... ... ... 5. ... ЖІӨ өсуіндегі үлесі, %
Өнеркәсіп өндірісінің баяулауына өңдеуші өнеркәсіптің өсу қарқынының
2012ж. өткен жылдың кезеңімен салыстырғанда көбіне ... ... ... ... ... және ... сұраныстың қысқаруы
нәтижесінде 1,2%-ға төмендеуі есебінен 7%-дан 0,6%-ға айтарлықтай қысқаруы
әсер етті. Бұл ретте 2012ж. ... ... ... өсім тамақ
өнімдері мен сусындарды шығарумен, жеңіл және химия өнеркәсібімен, машина
жасау және ... ... ... өнімдерімен қамтамасыз етілді. Әлемдік
нарықтарда мұнай бағасының айтарлықтай ... ... ... ... сұраныстың төмендеуі, сондай-ақ Қазақстандағы ірі ... ... ... ЖШС кен ... ... ... жүргізілуі
нәтижесінде өңделмеген мұнай мен табиғи газды, темір кенін өндіру көлемінің
қысқаруы есебінен ... ... ... өсу қарқынының баяулауы
байқалады.
Кесте 1. Жиынтық сұраныс компоненттерінің ЖІӨ өсуіндегі үлесі
| |2008 ж. |2009 ж. |2010 ж. |2011 ж. ... |4,4 |0,3 |6,9 |6,0 ... | | | | ... | | | | ... басқару |0,2 |0,1 |0,2 |0,7 ... | | | | ... | | | | ... ... ... |0,2 |-0,2 |0,9 |0,7 ... | | | | ... өзгеруі |-5,2 |0,6 |-1,3 |0,5 ... ... |4,2 |0,3 |0,6 |-0,5 ... ... өсуі |3,3 |1,2 |7,4 |7,5 ... ... ... ... (-0,9%) ... ... салыстырғанда
импорттың айтарлықтай жылдам қарқынмен өсуіне байланысты болды. ... ... ... ... үлесі 0,4%-ға дейін төмендеді.
Инвестициялардың экономиканың өсуіндегі рөлі бұрынғысынша өте аз - ... ... ... өсуі 2011ж. ... 2012ж. 3,3%
құрады. Бұл ретте салалардың инвестициялық тартымдылығы әр ... ... ... ... ... ... өсуі ауыл шаруашылығында,
өңдеуші өнеркәсіпте, құрылыста, ақпарат пен байланыста 12%-дан 34%-ға дейін
ұлғайды. ... ... ... нақты көлемі тау-кен ... ... және ... ... ... мүлікпен
операцияларда орташа алғанда 11,2%-ға төмендеді (Кесте 1).
Жиынтық сұраныс компоненттерінің ЖІӨ өсуіндегі үлесін қарастыра ... ... да атап өту ... Себебі экономикалық өсу жағдайында
экономикалық факторлардың, ... ... ... ... өте ... болып табылады. ... ... ... ... ... ... болады (Сурет 6)
Сурет 6. Қазақстан Республикасының 2000-2012 ж.ж. ... ... ... ... ең ... ... 2007 ж. байқалған болатын,
бұл кезде әлемдік қаржылық дағдарысқа байланысты инфляцияның ең жоғарғы
қарқыны 9,2 %-ды ... ... ... ҚР ¥Б жүргізіп отырған ақша-несие
саясатына байланысты инфляция қарқынын 4-6 % арасында ұстап тұру ... ... Ал бұл ... ... ... нарықта бәсекеге
қабілеттілігін сақтауға мүмкіндік туғызады. ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Себебі, неғұрлым инфляция қарқыны төмен болса, ҚР азаматтарының ... ... ... сақтап отырады.
Кесте 2. Қазақстан Республикасының ұлттық жинақтардың өсу қарқыны, %-бен
| ... ... ... ... млн. ... |
| ... өсу қарқыны | ... |80,2 ... ... |-3,4 ... ... |-3,4 ... ... |7,7 ... ... |97,0 ... ... |45,2 ... ... |40,3 ... ... |15,6 ... ... |23,0 ... ... |37,2 ... ... |44,7 ... ... |19,8 ... ... |31,7 ... ... |0,3 ... ... |35,7 ... ... ұлттық жинақтары әлемдік дағарыстан кейінгі кезеңде
қарқынды ... өсіп ... ... ... ... 2009ж. 0,3 ... 2010 ж. сәйкес кезеңге 35,7 % құрады.
Қарыз қаражатына қол жеткізудің шектеулі ... ... ... ... ... ... инвестицияларды
қаржыландырудың негізгі көзі болып қалуда. Шетелдік инвестициялар үлесінің
2 есеге жуық қысқаруы ... ... ... ... ... ... ... қатысуын күшейту жөніндегі саясатына сәйкес
Қарашығанақ жобасына 10%-дық қатысу ... ... ... ... ... 7. Қазақстан Республикасының ұлттық жинақтардың өсу қарқыны, %-бен.
Суреттен байқауға болатыны, Қазақстандағы ұлттық ... ... 30-45 ... ... ... Бұл ... өз қаражаттарын сақтау және
көбейтуге ... ... ... ... ... ... ... бір қалыпта сақталуы да осы жағдайға ... әсер ... мен ... ... бір ... сақталып тұруы негізгі
капиталға инвестициялардың тартымдылығын арттырады ... ... 8. ҚР ... ... негізгі көрсеткіштерінің динамикасы
1991-2012ж
Кез келген мемлекеттің экономикалық өсу қарқынын ... ... ... мәні өте зор. ... ... нарығын дамыту
мәселесі қазіргі таңға дейін өте ... ... ... қала ... құру ... ... ... ақпараттық айқындығының
өсуіне және техникалық шешімдердің қабылдануына қарамастан елдің қор ... ... ... тұр - ... өтімділік, бағалы қағаздардың
жетіспеушілігі, эмитенттердің сала бойынша көрнекілігінің төмендігі ... 9. ... ж.ж. ... ... және ... ... өсу қарқыны, %.
Аталған мәселерге сай ұлттық қор нарығын жылдам, әрі озық түрде
дамытуда ... ... ... ... алайда біз еліміздің
ерекшеліктеріне ескере отырып, ... ... ... ... ... отырып дамытуымыз қажет. Әсіресе, дамыған елдердің қаржы нарығының
қалыптасуын зерттегеннен гөрі, қазақстандық ... ... ... ... алу ... нысан болып табылады. Әлемдік тәжірибеде
инвестициялық, ... ... жеке ... ... және жеке ... ... ... банктік жүйе емес,
аралас үлгі дұрыс деп есептеледі.
Экономикалық жүйеде ... ... оның ... қор нарығын қарастырғанда,
оны экономиканың қозғаушы индикаторы ... және ... бір ... ... ... ел экономикасының тиімді жұмыс істемейтіні анық. Қор
нарығының механизмі экономика мен ... ... ... ... ... ... мен ... бірден көңіл аударуға
мүмкіндік береді. Оның негізгі мақсаты болып капиталды ... ... ... қарқынды дамып келе ... ... ... ... 10. ... ... ... құралдарының ЖІӨ-ге қатынасы, %.
Шетел тәжірибесін талдай келе жетекші мемлекеттердің қор ... ... ... атап айтуға болады. АҚШ пен ¥лыбританияда
банктік үлгі жұмыс істемейді. Мұнда қор ... ... ... ... бөлігі бола отырып, ағылшындық корпорациялардың капитал
жинақтарын біріктіреді. Қор биржасы мемлекет тарапынан мардымсыз ... ... ... ... ... ... Франция,
Голландия, Италия сияқты мемлекеттердің банктік жүйесін ... ... ... тән ... бар. Мәселен, Швейцарияда
швейцариялық капитал өндірісінде халықаралық бағыттылығы көп ... ... ... ... ... ... ... нарық құрамында банк өкілі мен маклерді ... ... ... ірі емес ... бағалы қағаздарына арналған мини-
биржа қызмет атқарады. ... ... тыс ... жоқ. ... ... ... ... үлгісімен ерекше. Биржадағы операцияларға
мемлекет қатаң түрде реттеуді жүргізеді. Германияда монопольді ... әсер етуі ... ... ... оның ... таңдаған кеңес
арқылы басқарылатын құқықтық-жариялық мекеме ретінде құрылады. ... өте аз, ... ... және ... ... ... ... капиталының өте тығыз байланыста болуы көзге түседі. Италяндық
қор нарығы аса ... ... ... ... ... ... капиталдандырылуы өте төмен, мемлекеттік
реттеу өте қатал болып табылады. Мұнда биржадан тыс ... ... ... ... ... ... реттеу әлсіз. Әлемдік тәжірибеде
қор нарығының деңгейіне баға ... ... ... ... ... ішкі ... номиналдық құнына пайызбен шаққандағы акцияның капиталға
айналу мөлшері қолданылады. Дамушы нарықтарда бұл арақатынас 30-40%, ... ... - 60-90% және одан ... ... ... қор ... ... әрі басым дамып келе жатқан жетекші
елдерді анықтау үшін қор ... ... ... ... талдау
жасап алу керек. Ондай көрсеткіштерге келесілерді ... ... ... ... ұйымдардағы эмитенттердің саны, биржалық
сауда- саттықтың ... мен қор ... ... ... бірі немесе басқасының жоғары деңгейі арқылы қор нарығында
басым тұрған елді ... ... ... ... ... ... дамытуда қолданудың маңызы зор. ¥лттық қор нарықтары табысты, әрі
басым түрде дамып келе жатқан жетекші елдердің қор ... ... ... үшін алты мемлекетті мысалға алу жеткілікті , олар - Үндістан,
Бразилия, Норвегия, ... Әр ... ... ... - ... ... бар. Мәселен, Норвегияның Қазақстанмен экономикалық
жүйесі жағымен бірнеше ұқсастықтары бар - ел ... ... ... және ... ... ... ұлттық мұнай қоры бар,
халықтың аз қоныстануымен көзге ... ... ... бізге
әлеуметтік және дәстүрлі жағының ерекшеліктерімен, сонымен ... ... ... қатынасы жағынан тиімді болуы мүмкін.
Әр елдегі қор нарығының қалыптасуы мен ... ... ... қор ... ... мен ... ... мәнге ие көрсеткіштері
институционалдық сипатта болады. Мемлекеттің ... ... ... сауда-саттықта ұйымдастыру технологиясы мен инфрақұрылым және
шетел ... рөлі ... ... ... ... көрсеткен
дұрыс. Қарастырылып отырған елдердің ... ... ... ... ... ... ... австралиялық қор нарығының сапалы дамуының
негізі ... ... ... атап ... жөн. ... мен ... ... жайлы заңның қабылдануымен қор нарығының бірыңғай
ұлттық жүйеге бірігуі орын ... ... ... ... ... алты штат ... ... нарықтары бірігіп, енді Австралиялық қор биржасы (АҚБ) ... ... қор ... ... оң нәтижелер көрсетті.
Нарықтың көлемі ... жаңа ... ... шығу жеңілдеді, қор нарығы
либералданды, нарық ашық ... ... ... Айта ... жайт,
Австралияның қор нарығы тарихи дамуы ... ... ... ... ... ... ... болды. Австралияның қор нарығын зерттей
отырып өте ... ... айта ... жөн. Ол - ... ... ... ... деңгейі. 2005 жылы Австралиялық
қор нарығымен өткізілген зерттеулерлің мәліметтеріне сүйенсек, 2004 ... 55%-ы ... ... ... ... ... ... Сонымен
қатар, айта кететін жайт, 1988 жылы халықтың тек 8%-ы ғана ... ... ... қор нарығының дамуы халықтың қор нарығындағы
операцияларға ... және көп ... ... ... ... ... ... нарығына экономикалық факторлар тербелістерінің әсерін
зерттей келе, келесідей факторлардың көбіне әсері анықталды: ЖІӨ өсімі,
инфляция қарқыны, халықтың өмір сүру ... ... ... ... т.б.
Бразиялық қор нарығы өзінің белсенді дамуын 60-жылдары бастады. Бағалы
қағаздардың дамуына ... ... ... - ... ... ... ... дейін Бразилияда қор нарығының институттары мемлекеттік болды,
биржалар штат қаржылырын департаментін басқаратын ... ... ... ... мемлекеттік органдармен белгіленген жеке
тұлғалар танылды. Жүйені реформалау 1965 жылы ... ... ... ... ... Бұл ... қағаздардың мемлекеттенуіне бастау болып
қана қоймай, сонымен қатар, экономиканың корпорациялануына - фирмалар
акционерлік ... ... ... ... бастады. Сонымен,
дүниежүзілік стандарттарға сай бразилиялық корпоративтік сектор қалыптаса
бастады. Бұл өз ... қор ... ... ... ... қор ... ... әр штаттардағы әр түрлі биржа алаңдарының
жалпыұлттық биржа жүйесіне біріктірілуімен ... ... ... таңда
BOVESPA жалғыз биржа болып табылады. Бразилиялық ... ... ... ... ... ретінде ұлттық экономиканың дамуының
макроэкономикалық жетістіктерін айтуға болады. Бразилиялық нарықтың жылдам
қарқынмен өсуі 2002 жылы ... ... ... ... 7 ... Бразилиялық нарықтың өсуі кезеңінде мынандай спецификалық
ерекшелік ... - ... ... тән емес ... ... Ол ... ... табыстарының қор индекстерінің өсуімен қатар
өсті. Бұл бразилиялық қор нарығы сирек кездесетін тиімді ... ... ... ... ... ... нарық Азия елдерінің ескі жүйесі ... ... ... нарығының қалыптасуы мен қызмет ету ... ... ... ол ең жас ... ... ... қор нарығы
заманауи биржа істері 90-шы жылдардың ортасында нарықты реттейтін ... қор ... ... ... ... аса ... ¥лттық қор биржасы
үкіметтің қатысуымен құрылып, бағалы қағаздар нарығының тиісті, әрі ашық
деңгейде қызмет етуін ... ... ... 90-жылдары елдердегі қор
нарығының ... Sensex ... ... ... ... дәл осы кезеңде бағдарламалық өнімдер нарығына шыға ... ... ... ... қағаз нарығының дамуына алғышарт жасады. 2002
жылдан бастап бүкіл әлем ... қор ... ... жүріп, үндістандық
нарықтың капиталдануы 7 есеге ұлғайған.
Норвегиялық қор нарығы қарастырылып отырған ... ... мен даму ... ең ұзақ ... Бұл қор ... ... ... әсерін нақты көруге ... ... ... ... ... ... мен дамуы, шаруашылық
және биржалық қатынастардың ... ... көп ... тигізді.
Норвегиялық қор нарығының дамуының бірінші ... ... ... ... ... болды. Кит және балық аулайтын, өндіретін
компаниялар биржада кеңінен қанат жайып, олардың акциялары барлық биржалық
айналымның жартысын құрады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... ірі кәсіпорындар қатысқанда ғана дамиды деген
пікірді ... ... ... ... ... аса ... емес
саласының да маңызы жоғары болатынын дәлелдеді. ... ... ... ... мұнаймен байланысты болды. ... ... және ... ... ... болуы осы саланың акцияларына
деген халықтың орасан зор ... ... ... ... ... арқылы жылдам өсуі бағалы қағаздарға деген ішкі ... ... ... ... құрылу қарсаңында мұнай компанияларының
акциялары алғашында үлкен көлемде ішкі ... ... ... тарапынан болған сұраныстың арқасында нарық қарқында ... қор ... ... дамуына серпін берген соңғы факторы
ретінде елдің экономикасы мен биржалық ... ... ... 90-шы ... норвегиялық нарықта шетел инвесторлары көбейіп, ... ... ... ... ... ... ... нарықтың жоғары
дәрежеде интеграциялануы жергілікті халық акциялары бағасының ... ... ... ... қор нарықтарын қарастыра отырып ... ... ... ... корпорациялардың ірі көлемде капиталдануы,
өндірістік және банктік капиталдың ... ... ... ... ... ... араласу дәрежесіне қарамастан биржалық операцияларға
халықтың көптеп қатысуы сияқты ортақ мәселер біріктіреді. Бұл ... ... ... дамуы мен өндірістік индустрияның қалыпты дәрежеде
болуы шартында ғана қарастырылады. Бұл корпорациялардың капиталдануы төмен
деңгейдегі, экономиканың кейбір ... ... ... ауыр машина
жасау өнеркәсібі, жеңіл өнеркәсіп және т.б.) әлсіз дамуы ... ... тән емес ... Қор ... ... қай елдің
қаржы жүйесін қолдану керек деген мәселе маңызды болып ... ... ... ... ұзақ ... ... дамуы мен халықтың
тұрмыс деңгейнің көтерілуі саналады.
Әлемнің әр ... ... ... ... дамушы елдер
үшін неміс-жапон қаржылық жүйесін таңдаған тиімді деп ... ... ... әрі ұзақ ... бойы ... ... ... жүйе болып
табылады. Неміс-жапон қаржы жүйесінің негізінде ... мен ... ... ... ... ... ... негізінде
банктердің кәсіпорындардың капиталына қатыса алуы, ал ... ... ... алуы орын ... Бұл ашық нарықтық экономика шарттары
жағдайында қаржылық-өндірістік топтардың (ҚӨТ) құрылуына алғышарт жасайды.
Өзара капиталдардың алмасуы мен ... ... мен ... ... өте ... бәсекеге қабілетті бірыңғай құрылымдық ұйымның пайда
болуына алып ... ... ... ... ... қаржылық
институттар мен кәсіпорындардың негізінде технологиялық және өндірістік
байланыстар ... ... ... ... ... ... шетел бәсекелестеріне өте қатал, тіпті трансұлттық монополияларға да
төтеп бере алады. Олар отандық өнеркәсіптердің бірігуі нәтижесінде ... ... ие ... ... жеке зерттеулерді, жаңа өнімдер
мен технологияларды ойлап табуға, жаңа нарықтарды игеруге жеткілікті қаржы
иеленеді. Бұл әлемдік ... ... ... ... талаптары
болып саналады). Неміс-жапон қаржы жүйесінде менеджерлердің жұмыс жасауының
тиімділік критериі болып ұзақ ... ... ... ... өнім ... ұзақ мерзімді даму деңгейі және оның нарықтағы
үлесінің кеңеюін, ұзақ ... ... ... ... ... ... ... ғылымиланған өнімдерді өндіруінің
сақталуы мен жетістігіне жетелейтін қаржылық-өндірістік топтарды құру ... ... ... дамушы елдер үшін тиімді әдіс болып табылады.
Мұндай елдерде өндіріс нашар дамыған, ... ... ... төмен және
елдің қаржы жүйесі әлсіз. Осындай себептердің әсерінен көптеген ... ... өнім ... өнімнің жаңа түрлерін игеруге және оларды ішкі
және сыртқы нарықтарға шығару үшін қаржы ... ... ... ... сапа және ... әрқилылығы
деңгейінен өнімнің бәсекеқабілеттігі анықталады. Дамушы елдердегі ішкі
нарықтың толық ... ... ... ... ... ... фирмаларды банкроттықтан және дамыған елдердің дамушы елдерді
тек шикізат көзі ... ... ... ... елдегі өндірістік
индустрияның дамуына тек қаржылық-өндірістік топтар алғышарт жасай алады.
Өз іскерліктерінің әр ел мен ... ... ... ... ... трансұлттық компаниялар бастапқы кезде
бәсекелестерінің барлығын тұншықтыру мақсатында өнімдеріне демпингтік өте
төмен деңгейдегі ... ... ... ... ... ... немесе отандық қаржылық-
өндірістік топтарды құрып, өндірістерін шикізатты ... оны ... ... ғана ... ... ... жетіп, халқының
тұрмыс деңгейін жоғары дәрежеге көтере алды. Бұл бірінші кезекте Оңтүстік-
Шығыс Азия елдеріне, сонымен қатар Қытай мен ... ... ... ... ... бар ... олар ... кезеңне дейін апара алмайды, яғни өз құрамына тек шикізатты алуды
немесе қайта өңдейтін ... ... ... ... отыр, ал жаңа
қондырғылар арқылы шиказатты алып, оны өңдеп, ... ... ... ... Көптеген негізгі құрылымдық кәсіпорындар шетелдіктерге ... ал ... ... ... ... зауыттар
жекешелендірілген. Мұндай шарттарда отандық қаржылық-өндірістік топтар
шетел компанияларына тиісті бәсекелестік көрсете алмайды.
Қор ... ... ... ... ағылшын-американдық қаржы
жүйесін қарастырайық. Аталған үлгі халықтың ... ... ... ... ... тартуды көздейді. Ағылшын-американдық қаржы
жүйесі елдегі дамығын көп әр түрлі қаржы құралдары бар қор нарығының қызмет
етіп ... ... ... ... жақсы екенін білдіреді. Бұл
жүйені қолданатындарда халықтың қаржысы ... ... ... ... да, ... мен ... сатып алып, биржада
ойнауға да жеткілікті болып табылады.
Халық бұрын ... ... тек аты мен ... ... ... мен ... ... алады. Мұнда олар өте
жылдам кезеңде баюды көздей отырып, өте жоғары деңгейлі ... ... ... ... ... ... қаражат ол үлкен тәуекелді талап
етеді. Тіпті, жағдайы тұрақты, танымал кәсіпорынның да акцияларын сатып алу
белгілі-бір тәуекелге барғызады. ... ол ... ... ... жиі байқалады. Мұнда табысқа жетіп, фирманың баюына сол саланың
арнайы мамандарының өзі ... ... ... ... әсер ... Көптеген инвесторлар үшін акциялар мен облигацияларды сатып ... ... ... ... келеді. Осыған орай, инвесторлар тек ... ... ... ... өз ... ... ... да дайын болуы
тиіс. Немістер корпоративтік акциялар мен аз ... ... ... ... диді ... бұл ... аз адамдарға емес, бай адамдарға
арналған әуес). Дәл осы себептерге байланысты айтылып отырған жүйе ағылшын-
американдық ... ... деп ... Бұл ... бай ... ... ... әрі өте жоғары тәуекелде жұмыс
істейтін жүйе. Қор нарығының қалыптасқан жүйесі өте ірі және ... ... ... ... ... ... алғашында
биржада акциялары мен облигацияларын орналастыру үшін биржаның өте қатал
талаптарын орындай отырып, ... алуы ... ... ... ... ... тиімділік
критерийін бағалауда кәсіпорынның акциясының ағымдағы нарықтық бағасы
ерекше орынға ие. ... өте ... ... ... ... ... жоғары табыс әкеледі деп болжанған жаңа инвестициялық ... Олар тек ұзақ ... ... ... ... пайда алып келуі мүмкін.
Кәсіпорынның ағымдағы жағдайы оның акциясының нарықтық құны арқылы және әр
акцияға келетін ... ... ... ... Ал олар ірі
инвестициялар тартылған кезде ... ... ... кетеді. Бірақ, ірі
инвестициялардан бас тарту ұзақ мерзімді дамуды біршама тежейді. Дәл осы
себепке ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді даму баяу түрде жүріп, олардың өсуі тұрақты ... қор ... ... пен ... өзгерісіне қатты тәуелді болып
келеді. Олар көбінде күтіп отыратын ... ... ... Бұл ... ... ... ... елдің тәжірибесінде айқын
көрініп отыр. Ағылшын-американдық қаржы жүйесін таңдап, АҚШ ... ... ... ... ... ... емес. Ол үшін осы елдердің
экономикалық және ... ... ... ... ... керек.
Сонымен, дамушы елдер үшін барлық негізгі көрсеткіштері жағынан анағұрлым
тиімді үлгі - неміс-жапон үлгісі болып табылады.
Қор ... ... ... олардың ЖІӨ-ге, жан басына шақандағы
ЖІӨ қор нарығының ... ... ... ... ... ... елдерге неміс-жапон қаржы жүйесін таңдап, жұмыс жасаған
тиімді болып келеді. Аталған үлгіні ... ғана ... ... ... ... қор ... дамуын талдай келе ... ... ... ... базасыз, қор нарығына ... қор ... ... ... ... қолданбастан қор
нарығын тиісті деңгейде дамыту мүмкін емес.
2 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ФАКТОРЛАРДЫҢ ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... ЖӘНЕ ... ... қор ... жағдай: талдау және бағалау
1993 жылдың 15 қарашасында Қазақстанда ұлттық валюта - ... Осы ... ... ... күні - 1993 ... 17 қарашасында -
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі және жиырма үш жетекші ... ... ... ... валюталық биржаны ұйымдастыру
бойынша шешім қабылдады. Осыға дейін қызмет еткен Валюталық операцияларды
өткізу ... ... ... ... ... ... бөлімшесі
болған. Жаңа биржаның алдына қойылған мақсаты - ... ... ... ... ... ... және дамыту болып табылады.
Заңды тұлға ретінде биржа 1993 жылдың 30 желтоқсанында "Қазақ Банкаралық
Валюта ... ... ... ... ... ... қоғам ретінде тіркелді. Осылайша қазіргі Қазақстан
қор биржасы ұйымдастырылған, ал 17 қараша - оның туған күні ... ... ... 03 ... биржаның атауын қолданыстағы заңнамаға
сәйкестендіру қажеттілігіне байланысты, биржа "Қазақ Банкаралық ... ... ... ... екі жыл бойы жаңа құрылған ... тек ... ... ... ... 1994 ... тамызынан бастап
Биржалық кеңес Биржа Басқармасына ... ... ... ... ... ... бойынша сұрақтарды пысықтауды тапсырды, ал
биржаның әрі ... ... ... ... ... ... ... шешімімен биржаның атауы "Қазақстан
банкаралық валюта-қор биржасы". Жаңа ... ... 1995 ... ... ... тіркелді.
Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің 1994 жылдың ... № 1099 ... ... ... қағаздарды шығару және
айналысқа жіберу және қор ... ... ... ... қабылдауға
байланысты, қор биржасының қызметі Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... дейін 1991 жылдың 11
маусымындағы "Қазақ ССР ... ... ... ... және қор биржасы
туралы" Қазақ ССР заңы бойынша қор биржасы тек ... ... ... ... тиіс болған). Сондай-ақ, қор биржасы ретінде
қызметті жүзеге асыруға лицензия алу қажеттілігі туралы 1995 ... ... ... ... және қор ... ... ... Президентінің заң күші бар өкімінде де көрсетілген. Бұл ретте,
лицензиардың функциясы Қаржы Министрлігінен ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық комиссиясына
берілді.
1995 жылдың 02 қазанында биржа бағалы ... ... ... ... ... № 1 ... алды, бірақ осы лицензия тек
мемлекеттік бағалы ... ... ... ... ... ... ... алғашқы сауда-саттығы 1995
жылдың 14 қарашасында өткізілді. Сол кезде түрлі ... ... ... ... ... ... ... үлесі
шағын болатын, мемлекеттік облигациялардың саудасаттығы эпизодтық, тұрақсыз
сипатта болғандықтан, бір жылдан соң -1996 ... 20 ... ... ... қағаздардың сауда-саттығын тоқтатуға мәжбүр болды. ... ... ... ... тек 1998 жылы ... ... ... енгізілгеннен кейін ғана белсендіріле бастады.
Қазақстан Республикасы Президентінің аталмыш өкімінде қор биржасына
тауарлық биржа қызметтерін ... ... ... ... ... ... бойынша биржаның атауы өзгертіліп, оның атауынан
валюталық құраушысы алынды. 1996 жылдың 12 сәуірінде ... ... ... ... атаумен қайта тіркелді, ал сол жылдың 13 қарашасында
Қазақстан Республикасы ... ... ... Ұлттық комиссиясы биржаға
бағалы қағаздардың сауда-саттығын ұйымдастыруға шектелмеген лицензиясын
берді.
Бағалы қағаздардың ұйымдастырылған нарығын дамыту ... ... ... ... мерзімдік нарықты дамыту бойынша жұмыстар
өткізді. 1996 ... ... ... ... ... ... нормативтік базасын құру жұмыстары жүзеге асырылды. Өкінішке
орай, осы нарықты ашу бойынша алғашқы ... ... ... ... ... ... айында мерзімдік келісімшарттардың сауда-саттығы
тоқтатылды. ... осы ... ... ... тек 1999 ... ... ғана мүмкін болды.
1997 жылдың 05 наурызындағы Қазақстан ... ... ... ... жаңа заңы қор ... қызметін тек бағалы
қағаздармен шектейтініне байланысты, биржа акционерлерінің жалпы ... ... ... ... қаржы құралдарының биржасы" ЖАҚ (AFINEX) жеке
заңды тұлғасын бөліп шығару арқылы биржаны қайта ұйымдастыру туралы шешім
қабылдап, осы ұйым 1997 ... 30 ... ... Сол ... ... ... AFINEX сауда алаңына шетел валюталарының және мерзімдік
келісімшарттардың ... ... Ал ... қор ... 1997
жылдың 03 шілдесінде бұрыңғы атауымен қайта тіркеуден өтті де, сол жылдың
19 қыркүйегінде беймемлекеттік эмиссиялық бағалы қағаздардың ... ... ... жыл ... ... ... биржалық сауда-саттығы қайта
басталуымен көзге түсті, оған себеп - заңнама ... ... ... ... қор ... ғана ... міндетті, бағалы
қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларының жаңа тобы ретінде зейнетақылық
активтерді басқару жөніндегі компаниялардың ... ... Сол жылы ... ... ... ... ... комиссиясының көмегімен
елімізде ... ... ... ... қайталама нарығы құрылды. Осы еурооблигациялардың биржадағы
бірінші сауда-саттығы 1998 жылдың 19 қазанында өткізілді. Сол ... ... ... ... баға белгілеу сауда-саттық жүйесін ... ... ... ... биржадан тыс баға белгілеу ұйымын құру
мәселесі де шешілді.
1999 жылдан бастап корпоративтік облигациялардың биржалық ... ... осы ... алғашқылары биржаның ресми тізіміне
1999 ... 01 ... ... ... ... 1999 жыл ... қағаздарды репо операцияларының биржалық секторында алғашқы рет
саудалануымен және ... ... ... ... "Акционерлік қоғамдар жөніндегі мәселелер
бойынша Қазақстан Республикасы заңнамалық актілеріне кейбір өзгертулер ... ... ... 1998 ... 10 ... заңы өз ... қоса, қор биржасының қызметіне шетел валюталарының және ... өзге ... ... сауда-саттығын ұйымдастыруға салынған
тыйым жойылып, AFINEX пен Қазақстан қор биржасы ... ... Осы ... ... ... 1999 ... 06 ... өткен
жалпы жиналысы қабылдады, ал сол жылдың 16 ... ... ... ... қайта тіркеуі жүзеге асырылды.
2007 жылдың 07 қаңтарынан батап Қазақстан Республикасы Алматы ... ... ... ... ... жөніндегі Агенттіктің (ҚҚА АӨҚО)
2006 жылдың 15 желтоқсанында өз күшіне ... № 74 ... ... биржа
АӨҚО арнайы сауда-саттық алаңының операторы ... ... ... 2007 ... 27 ... ... жылдың 21 шілдесіндегі "Алматы қаласы өңірлік қаржы орталығын
дамыту мәселесі бойынша Қазақстан ... ... ... мен ... ... ... Қазақстан Республикасы заңы 2007
жылдың 08 тамызынан ... өз ... ... ... ... ... коммерциялық
емес ұйым мәртебесінен айырылып, кез келген мүдделі тұлғалар ... ... алу ... ие болды (осының алдында биржаның акционерлер
тұлғаларының шеңбері заңмен тек ... ... ... кәсіби
қатысушылары және, бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысуышсы ... ... ... ... ... сәйкес бағалы
қағаздардан өзге қаржы құралдарымен мәмілелерді жүзеге асыруға құқылы,
басқа да ... ... ... ... ... ... ... жиналысында дауыс беру
принципі өзгертілді ("бір акционер - бір дауыс"-тың орнына - "бір акция -
бір ... және бір ... оның ... ... ... ... ... максималды санына шектеу енгізілді. Бұл шектеу
ҚҚА АӨҚО басқа (мемлекеттік акциялар пакетін ... және ... ... АӨҚО ... биржаның кез келген акционері үшін биржаның
орналастырылған акцияларының жалпы ... 20 % ... (осы ... ... ... орналастырылған акцияларының жалпы санынан 13,75 % иеленген).
2007 жылдың 23 ... ... ... ... жалпы жиналысы
биржа тарихындағы ... 2007 ... 26 ... ... ... ... ала мақұлданған, 2007-2010 жылдарға арналған ... ... ... 4. ... ... қор нарықтары мен негізгі макроэкономикалық
көрсеткіштер арасындағы байланысты көрсететін корреляция коэфициенттері
|Дамыған қор ... ... ... ... индексі |
| |2009 |2010 |2011 ... |-2,6 |1,6 |2,5 ... Одақ |-2,7 |0,5 |1,4 ... 15 жалғасы ... |-4,3 |0,8 |1,5 ... |1,2 |7,3 |7,5 ... ... |-0,7 |1,6 |1,4 ... Одақ |0,6 |1,3 |1,5 ... |-0,6 |-0,1 |0,6 ... |7 |7,2 |7,5 ... ... |8,8 |9,4 |9,8 ... Одақ |8,9 |9,9 |11,5 ... |4,7 |5 |5,2 ... |6,6 |6,8 |5,4 ... ... ... ... қойылымы ... |0,18 |0,9 |2,13 ... Одақ |0,85 |1,29 |1,5 ... |0,08 |0,46 |1,2 ... |7 |7 |7,5 ... ... [73] және [74] ... ... ... |
2007-2009 жылдардағы ... ... ... ... жүйесін реформалау мен ұлттық реттеуші органдардың өзара байланысын
нығайту қажеттігін туындатты. Әлемдік нарық көлемінде жоғарыдан бақылау мен
реттеу ... ... ... ... ... көбіне үкіметаралық
және жеке ұйымдар арқылы белгілі бір ережелер, стандарттар белгіленеді және
бұлар өз ... ... ... ... ... есеп Банкінің
капиталдың жеткіліктілігі туралы базельдік ... ... ... ... ... қаржылық есептердің
стандарттары және т.б.). ... ... ... ... дамушы
мемлекеттерге соңғы инстанциядағы ... ... ... ... ... ... ... бұл механизмдердің жеткілікті түрде
талаптарға сай деп айтуға ... 8 - ... ... ... ... стандарттары
|Реттеу аясы |Стандарт ... ұйым ... және ... және қаржы саясатын |Халықаралық Валюталық ... ... |Қор (ХВҚ) ... |транспаренттілік Кодексі |(IMF) ... ... ... ... |ХВҚ (IMF) ... ... ... | ... | | ... ... ... ... ... |ХВҚ (IMF) |
| ... | ... ... және ... Банк (World |
| ... құқықтары |Bank) ... ... ... ... |
| ... | ... есеп ... ... ... ... |
| ... стандарттары |халықаралық стандарттары|
| | ... ... (IASB) ... ... ... ... ... ... ... (IFAC) ... ... және |Төлем жүйелерінің қызмет |Төлем жүйесі және есеп |
|есеп айырысу ... ... ... ... ... ... |
| | |(CPSS) ... бүтіндігі |Ақшалардың жоғалуымен ... ... |
| ... ... қаржылық |күресу бойынша қаржылық |
| ... ... ... ... Тобы (FATF) ... ... ... банктік реттеудің |Банктік қадағалау |
| ... ... ... Базель комитеті |
| | |(BCBS) ... ... ... |Қор нарықтарын реттеудің |Бағалы қағаздар бойынша |
| ... мен ... ... бойынша |
| | ... ұйым ... ... реттеушілердің |Сақтандыру нарығын |
|қадағалау ... ... ... |
| | ... ... | |(IAIS) ... ... құрастырылған әдебиет көзі [75]. ... 20 ... ... ... ... ... ... келесі негізгі қағидалары анықталды:
– ақиқат қаржы нарығын дамытуға ат салысу;
– есеп берудің сапасын жоғарылату және оның ... ... ... жүйесінің тиімділігін арттыру;
– халықаралық бірігіп қызмет етуді дамыту;
– халықаралық қаржы ұйымдарын реформалау.
Ал Қазақстан Республикасында бүгінде ... ... ... мен ... ... тән әр алуан қызметін ... ... ... ... ... ... жағдайларға
бейімдеу және инвестициялық ... ... ... ... ... шешу, экономикалық тұрақтылықты және қауіпсіздікті
қамтамасыз ету барысында атқаратын рөлі мен маңызы күн ... ... ... ... ... ақша ... ... және ақшалай
қорларды қалыптастыру, ... ... ... бөлу ... мемлекеттік қаржылар мемлекеттің нарықтық өркендеуінің және
егемендігінің экономикалық атрибуты болып танылады.
Басқарудың тиімді мемлекеттік аппаратын ... мына ... ... ... мемлекеттік билік органдарының адекватты жүйесін құрудың маңыздылығы
- бұл тиімді әрекет ... ... ... ... ... ... бірінші кезекті қарсылық көрсетуді басып тастауға қабілетті
жүйе емес, азаматтарға қолдау ... ... ... ... деп ... ... ... қалыптастыру мен нығайту - бұл басқарудың ... ... ... Дәл осы ... ... ... Наполеон
Бонапарт Францияның ұлттық күштерін бүкіл Европаны жаулап алу үшін
және елдің экономикасын ... үшін ... ... Оның ... сол ... ұзақтығы, келесі кезеңнің сипаты байланысты
болады.
Қазіргі таңда мемлекеттік қаржылық бақылаудың негізгі міндеттері келесілер
болып табылады:
... ... ... ... ... ... жүйесінің барлық буындарының ұтымды жұмыс істеуін ... ақша ... ... ішінде ұлттық валюталық жүйенің тиісінше жұмыс
істеуін қамтамасыз ету;
– қаржылық ресурстарға деген қажеттілік пен қолда бар ... ... ... ... ... ... міндетті субъектілердің мемлекет ... өз ... ... және ... ... ... ету;
– мемлекеттің қаржылық ресурстарын мақсатқа сай пайдалануын қамтамасыз
ету.
Қазақстанда мемлекетпен қаржылық реттеуді ... ... ... ... ... ... ... қорлардың түрлері
мен пайдаланылу бағыттарын айқындау, республикалық бюджеттің кірісі мен
шығысын бөлу және т.б. ... ... ... мен оның ... ... тиісінше жұмыс істеулерін қамтамасыз ету мақсатында ықпал ... ... ... жүйе ... қаржылық реттеу арқылы жүзеге
асырылады.
Жалпы мемлекетпен қаржылық реттеуінің басты мақсаты қаржы жүйесінің
тұрақтылығын ... ... қол ... ... ... ... реттеу барысында мемлекеттің қаржы жүйесінің барлық буындарының
кіріс ... ... ... ақша қаражаттарымен қамтамасыз
етіледі. Мемлекеттік қаржылық реттеу мына түрде жүзеге асырылу керек:
– мемлекеттің ... ... ... және ... ... мемлекеттің қаржы жүйесін құрайтын ақшалай қорлардың түрлері мен
мақсатты бағыттарын айқындау;
– мемлекеттің кірістері мен шығыстарын ... ... ... ... ... ... және мемлекеттің инвестициялық қызметін қаржылық реттеу;
– мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... және есептеуге қажетті база ретінде
әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... кіретін ақшалай қорлардың
қаражаттарын қалыптастыруды және бөлуді жоспарлау;
– мемлекеттің қаржы жүйесінің ресурстарын жұмсау басымдықтарын айқындау
және қоғамдық ... ... бар ақша ... ... ... қаржылық бақылауды жүзеге асыру;
– бюджеттік жүйенің кіріс базасын ... ... ... және жергілікті бюджеттердің кіріс және ... ... ... ... ... ... жүйесінің тиісінше жұмыс
істеуін, сондай-ақ оның құрылымдық бөліктерінің өзара қарым қатынастарын
айтарлықтай ... ... ету ... ... ... ... және бағытталған түрде қаржылық- экономикалық ықпал ... ... ... ... іске ... ... ... қаржы жүйесінің тұрақтылығын қалыптастыру
мақсатында мемлекеттік қаржылар саласындағы басқару ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
– мемлекеттік қаржыларды теңдестіруге ықпал жасау;
– экономиканы қаржылық реттеуге өз үлесін қосу;
... ... ... тиімді жұмыс істеуін
қамтамасыз ету;
– қаржы жүйесінің халықаралық стандарттарға өтуіне жағдай жасау;
– қаржы жүйесінің қаржылық заңнамасын жетілдіру;
– мемлекеттік ... ... ... қамтамасыз ету;
– бюджеттен тыс мемлекеттік мақсатты ... ... және ... қамтамасыз етеді.
Қазақстан Республикасында бүгінде мемлекеттік ... ... мен ... ... тән әр алуан қызметін қаржыландыру,
экономикалық қатынастарды ... ... ... нарықтық жағдайларға
бейімдеу және ... ... ... сондай- ақ
әлеуметтік мәселелерді шешу, экономикалық тұрақтылықты және қауіпсіздікті
қамтамасыз ету барысында атқаратын рөлі мен ... күн ... ... ... ... тарапынан ақша қаражаттарын шоғырландыру және ақшалай
қорларды қалыптастыру, сондай-ақ қаржылық ... бөлу ... ... ... ... ... өркендеуінің және
егемендігінің экономикалық атрибуты болып танылады.
Қаржы рыногы - қаржылық қызмет көрсету мен тұтынуға, сондай-ақ ... ... және ... байланысты қатынастардың жиынтығы
болып табылады.
Бүгінде мемлекеттік қаржылар саласындағы ... ... ... өзекті мәселелерді шешу және алға қойылатын мақсатты
орындауда ... ... қол ... үшін ... ... ... мен басқа да жолдарын және санкцияларын қолдану
арқылы мемлекеттің қаржылық ... ... ... ... ... ... ақша ... бар уәкілетті
органдардың мінез-құлықтарына, әрі іс-қимылдарына жоспарланған ... ... ... ... ету ... алға
қойылғаны белгілі.
Сурет 16. Қазақстан Республикасының 2009-2012 жылдардағы ... ... ... ... ... шараларын іске асырудан Қазақстан
экономикасы қосымша 2172 ... ... ... мемлекеттік қолдау алды,
олардың ішінде, мыналардың есебінен: Ұлттық қор ... - 1200 ... ... Банк ... - 350 млрд. теңге; жаңа Салық кодексін қолдану
шеңберінде салықтық жүктемені төмендету - 500 млрд. ... ... ... құру - 122 ... ... ... қабылданған шараларды іске ... ... ... ... ЖІӨ-нің нақты өсімі жылына 13%
деңгейінде көтерілді. Инфляция деңгейі 2009 және 2010 ... ... 7-9% ... ... ... ... ... ресурстарын басқаруда мемлекет бюджет
табыстарын сенімді және тұрақты нормативтік негізде ... ... ... ... ... ... ... жаңа
меңгеріліп келе жатқан аумақтарға аудару кезінде әлеуметтік-экономикалық
даму ... әр ... ... ... ... ... бөлулердің
дифференциясы болу керек. Бұл Республика экономикасының ... ... ... ... орган және мемлекеттік бюджет
қатынастарын ғылыми негізде нормативтік базаға ауыстыруға негізделген.
Қазақстан ... ... мен ... ... реттеп, бақылап, қадағалайтын бірден бір уәкілетті орган -
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің Қаржы ... мен ... ... ... ... ... мен ... ұйымдарды мемлекеттік реттеу мен қадағалауға
бағытталған қызмет осы саладағы қоғамдық қатынастарды реттейді ... ... ... жүйесінің тұрақтылығын арттыру мен ... ... ... ... мен заңды мүдделерінің бұзылуына
жол бермеу жөнінде жағдайлар жасауға бағытталған.
Қаржы нарығы мен қаржылық ... ... ... ... ... ... нарығы мен қаржылық ұйымдардың қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз
ету және ... ... ... ... ... ... ... қаржылық қызмет көрсетуді тұтынушылардың мүдделерін қорғаудың тиісті
деңгейін қамтамасыз ету;
3) қаржы нарығында адал бәсекені қолдауға бағытталған қаржылық ... үшін тең ... ... жасау болып табылады.
Қаржы нарығы мен қаржылық ... ... ... және
қадағалаудың принциптері:
– ресурстар мен реттеу құралдарын тиімді пайдалану;
– қаржылық ұйымдар мен ... ... ... ... тәуекелдерді бағалауға негізделген ... ... ... жаңа ... ... және ... ... дамытуды қолдау
арқылы қаржылық ... ... ... ... ... ету ... ... кешенділігі,
сондай-ақ қаржы нарығына қазіргі заманғы технологияны енгізу;
– қаржылық ұйым органдарының жауапкершілігі болып табылады.
Қаржы нарығы мен қаржылық ... ... ... және ... ... ... қызметінің стандарттарын белгілеу, қаржылық
ұйымдарды корпоративтік ... ... үшін ... жасау;
– қаржы жүйесіндегі тұрақтылықты сақтау мақсатында қаржы нарығы мен
қаржылық ұйымдардың ... ... ... ... мақсатында қаржы нарығының қауіпке
неғұрлым бейім салаларында қадағалау ... ... ... заманғы технологияларды енгізуді ынталандыру, қаржылық
ұйымдардың ... және олар ... ... ... көрсету
туралы ақпараттың тұтынушылар үшін толымдылығын және қолжетімділігін
қамтамасыз ету болып табылады.
Уәкілетті органның қаржылық ұйымдар үшін ... ... ... ... ... көрсетуді тұтынушылар мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету
мақсатында белгілейтін экономикалық ... ... ... ... таңда қаржыны өз мақсатында және тиімді пайдалану үшін мониторинг
жүргізу және бақылау жасау шараларын нығайту үстінде. Дағдарыс ... ... ... ... ... ... орынсыз жұмыстан
қысқартуға жол бермеу және жаңа ... ... ... басты бағыт
болып табылса, екіншіден, басым бағыт ... ... ету ... ... ... ... жағдайда әлеуметтік
шығындардың бір теңгесінің де төмендемеуіне қол жеткізу керек.
Республикалық және жергілікті бюджет ... ... ... дамытудағы бағыттары - республикалық және ... ... ... мақсатты қолдануға және де республикалық, ... ... ... ... ... ағымдық және кейінгі
бақылау жүргізуді одан әрі ... мен ... де ... етеді.
Мемлекеттік қаржылық басқарудың басты мақсатына ... ... ... ... ... қол жеткізу жатады. Демек,
мемлекеттік қаржылық реттеу ... ... ... ... барлық
буындарының кіріс базалары жоспарланған көлемдегі ақша ... ... ... ... реттеу мемлекеттің қаржы жүйесінің
тиісінше жұмыс істеуін, сондай-ақ оның құрылымдық бөліктерінің өзара қарым-
қатынастарын айтарлықтай деңгейде ... ету ... ... ... сипатында және бағытталған түрде қаржылық- экономикалық ықпал
ету мемлекеттік қаржылық ... ... ... ... мемлекеттік аппаратын түсіндіруде мына төмендегідей
бағыттармен келісуге болады:
– мемлекеттік билік органдарының адекватты жүйесін құрудың ... бұл ... ... ... ... ... ... қалыптастыру,
бұл кезде бірінші кезекті қарсылық көрсетуді басып тастауға қабілетті
жүйе емес, азаматтарға қолдау ... ... ... ... деп есептелінеді;
– биліктің тіктігін қалыптастыру мен нығайту - бұл ... ... ... ... Дәл осы міндетті сәтті шешуде Наполеон
Бонапарт ... ... ... ... Европаны жаулап алу үшін
және ... ... ... үшін ... ... ... ... сол кезеңінің ұзақтығы, келесі кезеңнің
сипаты байланысты болады;
Қазіргі таңда мемлекеттік қаржылық бақылаудың ... ... ... ... қаржылық құқықтың сақталуын қамтамасыз ету;
– қаржы жүйесінің барлық буындарының ұтымды ... ... ... ақша жүйесінің, соның ішінде ұлттық валюталық жүйенің тиісінше жұмыс
істеуін қамтамасыз ету;
– қаржылық ... ... ... пен қолда бар мемлекеттік ақша
қаражаттары қорлары мөлшерінің арасын теңдестіру;
– міндетті субъектілердің ... ... өз ... ... және ... ... қаматамасыз ету;
– мемлекеттің қаржылық ресурстарын мақсатқа сай пайдалануын қамтамасыз
ету.
Қазақстанда мемлекетпен қаржылық реттеуді ... ... ... ... ... ... ... қорлардың түрлері
мен пайдаланылу бағыттарын ... ... ... ... ... бөлу және т.б. ... қаржы жүйесі мен оның әрбір буынына
олардың тиісінше жұмыс істеулерін қамтамасыз ету мақсатында ... ... ... ... жүйе ... ... ... арқылы жүзеге
асырылады.
Жалпы мемлекетпен қаржылық реттеуінің басты мақсаты ... ... ... етуге қол жеткізу жатады. Демек, мемлекеттік
қаржылық ... ... ... ... ... барлық буындарының
кіріс базалары жоспарланған көлемдегі ақша қаражаттарымен ... ... ... ... мына ... ... ... керек:
– мемлекеттің қаржы жүйесінің құрамын және ... ... ... ... ... ... ақшалай қорлардың түрлері мен
мақсатты бағыттарын айқындау;
– мемлекеттің кірістері мен шығыстарын қаржы жүйесінің нақты ... ... ... және ... ... ... қаржылық реттеу;
– мемлекеттік қаржылық жоспарлау негізінде ... ... ... айқындауға және есептеуге қажетті база ретінде
әлеуметтік-экономикалық дамудың макроэкономикалық көрсеткіштерін
болжамдау;
– мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... және бөлуді жоспарлау;
– мемлекеттің қаржы жүйесінің ресурстарын жұмсау басымдықтарын ... ... ... ... бар ақша ... ... ... қаржылық бақылауды жүзеге асыру;
– бюджеттік жүйенің кіріс базасын бюджеттік реттеу;
– республикалық және ... ... ... және ... ... ... реттеу мемлекеттің қаржы жүйесінің тиісінше жұмыс
істеуін, сондай-ақ оның құрылымдық ... ... ... қатынастарын
айтарлықтай деңгейде қамтамасыз ету мақсатында қаржы жүйесіне ұйымдастыру
сипатында және ... ... ... ... ... ету
мемлекеттік қаржылық басқару арқылы іске асырылады.
Кесте 9 - Қаржыны басқаруда оның ... ... ету ... жолдары ... |
|1 |2 ... ... ... ... ... қаржыландырудың классикалық|Қысқа мерзімді РЕПО операциялары (1|
|құралдары бойынша ... ... ... ... және ... ұлғайту | |
| ... ... РЕПО ... (1 |
| ... ... ... ... жаңа ... шарттар бойынша қайта |
|нысандары (құрал-дар, ... ... ... | |
| |АҚШ ... оның ... |
| ... кредиттерді/ депозиттерді |
| ... ... тыру ... |
| ... |
| ... ... ... АҚШ |
| ... және өзге валютадағы |
| ... СВОП ... ... |
| ... |
| |АҚШ ... және ... ... ... ... |
| ... ... арқылы |
| ... ... ... ... |
| ... ... ОБ және |
| ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| |алу) ... ... ... қайта |Кепілдік қамтамасыз ету тізімін |
|қаржыландыру ... ... ... ... | |
| ... ... кредиттік |
| ... ... ... |
| ... ... және ... |
| ... есебінен қарсы агент |
| ... ... ... |
| ... ... алу нормативтерін|
| ... ... ... ... және ... ... мөлшерлемелердің |
|экономикадағы кредиттер құнының |төмендеуі ... | ... ... ұсынудың |Орталық банктердегі депозиттер ... ... ... ... ... |
| ... және депозиттік |
| ... ... ... |
| ... ... ... сенімнің төмендеуі ... ... ... ... ... ... ... ұлғайту |бойынша ең көп өтеу сомасын арттыру|
|Банктердің және өзге де қаржы ... ... ... ... ... ... (банкаралық, сыртқы |
|бойынша кепілдіктерді хабарлау ... ... ... |
| ... тартулар бойынша Үкіметтің |
| ... ОБ ... ... ... ... ... ... ... ... (акциялардың |
|әлуеттік тәуекелдер деңгейіне |жаңа немесе нақты көлемдерін сатып |
|дейін арттыру |алу мен ... және ... |
| ... ... институттарын мәжбүрлеп мемлекеттің иелігіне алу ... ... ... ... ... ... |
| ... соңғы сатыдағы кредитор |
| ... ... ... |
| ... беру ... сапасын арттыру |Проблемалық активтерді сатып алу |
|Қорландыру, міндеттемелерге ... ... ... бойынша |
|кепілдік беру, активтерді сатып |мамандандырылған институттар/қорлар|
|алу, уақытша басқаруды жүзеге |құру ... ... ... шешу | ... ... ... ... ... ... ... |Барлық нарық бойынша немесе бағалы |
|операцияларға шек қою ... ... ... ... ... ... ... тыйым |
| ... ... ... ... |
| ... ... валютасына сұранысты |ХВҚ кредиттері ... ... ОБ | ... ... ... | ... баға өлшемдерін |Ішкі валюта нарықтарындағы ... ... ... ... ... ... ... |
Қорытындылай келе, келешекте қаржы жүйесінің ... ... ... ... ... ... мынаны қамтамасыз ету
қажет:
– қаржы жүйесінің тұрақтылығын ... ... ... қаржыларды теңдестіруге ықпал жасау;
– экономиканы қаржылық реттеуге өз үлесін қосу;
– мемлекеттік инвестициялық-қаржылық кешеннің тиімді жұмыс істеуін
қамтамасыз ... ... ... ... ... өтуіне жағдай жасау;
– қаржы жүйесінің қаржылық заңнамасын жетілдіру;
– мемлекеттік кәсіпорындардың қаржылық орнықтылы-ғын қамтамасыз ету;
– бюджеттен тыс мемлекеттік мақсатты ... ... ... ... ... ... орай, мемлекетпен қаржыны тиімді басқару үрдісі бойынша ... ... ... мен ... ... ... ... Жалпы экономикада қаржыны басқару үрдісінің ерекшелігіне тоқтала
отырып, оның ... ... ... ... болатын
қағидалар қорытылып шығарылды.
2. Қазақстан үшін ... ... ... ... ... нақты индустриалды даму стратегиясын құру міндетін шешу
керек. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Соның ішінде бюджет жүйесінің
одан әрі даму стратегиясын үш негізгі міндеттерге бөлуге болады:
бюджетті елдің нақты даму ... ... ... ... ... ... бюджет үрдісінің ашықтығына қол жеткізу.
3. Қазіргі бюджет ресурстарын тиімді қалыптастыру мен жұмылдыру
міндеті келесі қағидаларға ... ... ... ... ... еді: шығындар бойынша нақты жауапкершілікті бекіту;
билік органдар арасында ... ... бөлу және ... ... ... ... жүйесін тұрғызу.
4. Қаржы саласында мемлекеттік бақылау жүйесін жетілдіру жолдары -
нормативтік құқықтық актілерді ... мен ... ... ... ету ... мен ... бөлу,
халықаралық талаптарды есепке ала отырып, республикалық және
жергілікті бюджеттің орындалуын ... ... ... ... Қаржы саласында мемлекеттік бақылау
органдары арасында міндеттер мен өкілеттілікті нақты бөлу заңда
қарастырылмаған. Сонымен қатар бұл ... ... ... бақылау жүйесінен тыс қызмет атқаратын аудит
институттары арасында өзара ... ... ... ... айқындалған.
5. Экономиканың сапалық дамуын ... ... ... ... құралы - бюджет заңына сәйкес ... ақша қоры ... ... ... ... ... бағыттары анықталды.
6. Қаржы ресурстарын басқаруда бақылау жүйесін дамыту ... ... ... ... және жергілікті
бюджеттің орындалуын бақылау жүйесінің нормативтік құқықтық
базасын жетілдіру.
– Халықаралық тәжірибеге сәйкес бақылау жүйесін әдістеме ... ... ету ... ... және енгізу.
– Ұлттық банк, қазынашылық, салық және ... ... мен ... ... ету және ... да
ведомстволардың ақпарат жүйесін енгізу базасында
республикалық және ... ... ... жасайтын мемлекеттік органдардың біріккен
ақпараттық- телекоммуникациялық жүйесін пайдалану қажет.
7. Елдің әлеуметтік-экономикалық дамуын ... ету ... ... ... ... ... ... бағытының басымдықтар мен
келешекте қаржы жүйесінің тұрақтылығын қалыптастыру мақсатында мемлекеттік
қаржылар ... ... ... ... ЭКОНОМИКАЛЫҚ ФАКТОРЛАР ТЕРБЕЛІСТЕРІ ЖАҒДАЙЫНДА ҚАЗАҚСТАН
РЕСПУБЛИКАСЫ ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНЫҢ ... МЕН ДАМУ ... ... факторлар тербелістерінің әсерлері негізінде қаржы нарығын
тұрақты даму ... ... ... ... нәтижелері көрсетіп отырғандай жаһандану
жағдайында бәсекеге қабілеттіліктің негізгі шарттарының бірі болып дамыған
өзара байланысты әрі ... ... ... болып табылады. Қаржы
нарығы тұрғысынан оның ... ... - ... ... ... ... әрі ... тәуелділікте дамуы қарастырылады. Қаржы нарығы
сегменттерінің өзара әрекет ету дамуының механизмі сегменттердің ... ... ... ... ... ... ... қаржы нарығы
мен оның қаржы құралдарының бәсекеге қабілеттілігін жоғарылатуға маңызды.
Нарықтың бір ... ... оның ... ... ... ... шарт - өзара тәуелділік, қаржы нарығының дамуын анықтаушы ... ... ... ... ... ... ... нарық сыймдылығын бағалауға, әр түрлі ... ... ... ... өзара құбылмалығын десмо-
тәуелділік көрсеткіші арқылы ... ... ... ... бұл талдау
алынған аналитикалық мәліметтердің кеңдігі мен тереңдігіне қарамастан қаржы
нарығы сегменттерінің өзара әрекетін толықтай ... ... ... ... ... бір ... дейін жеткізу үшін Қазақстан қаржы
нарығының сезімталдығы мен өзара әрекеттесуінің деңгейін орнату ... ... ... жұмысты екі бағытта жүргізді:
– нарық сегменттерінің өзара әрекеттесуінің экономикалық-математикалық
моделін тұрғызу;
– қаржы нарығы сегменттерінің қаржы дағдарысына байланысты құбылмалық
деңгейін ... ... ... ... үшін ... ... нарығының сапалық
сипаттамаларын зерттейміз. Алдында қандай да бір нарықтың сыймдылығын ЖІӨ
шамасына, даму тұрақтылығы көрсеткішінің мәртебесіне ... ... ... ... ... айтылған.
Қазақстан қаржы нарығының сегменттерінің даму ... ... оның ... ... ... ... ... тұрақтылығының 2005 жылдан бастап қана нарықтың ресурсқа ... ... ... қол ... ... (жылына 20%)
басталғанын көрсетеді. Сонымен ... ... ... ... ... екі жылдық нормативтерге қол жеткізе алды. Алайда 2006 жылы
нарықтың ... ... мен оның ... ... ... күрт ... көрсетті, бұл қазақстандық экономиканың қаржы
сласының тұрақсыздығын ... ... 80% ... ... жылы ресурсты
орналастырушы нарықтар екі есеге артты, сөйтіп ресурстық қызмет көрсететін
сегменттерден озды ... 1,75 есе). ... ... ... ... ... күшеюін сыртқы қарыздардың өсуімен
түсіндіруге болады. олардың өсуі ХВҚ ... 11,7 ... ... ... ... ұлттық экономиканың дамуына келесідей ықпалын
көрсетіп отыр. Қазақстандағы ... ... 100 ... ЖІӨ құру үшін ... қаржы құралдары айналымға түседі. Олардың 358 теңге - ... 77 ... - ... құралдары, 5 теңге - банкаралық депозиттер, 94
теңге - қор нарығының құралдары, 10 ... - ... мен ... ... ... келіп, 100 теңге ЖІӨ-ге қызмет ету үшін
қаржы институттары айналымға 32 ... ... ... мен ... ... өтімділік мәселелерін шешу үшін тартады. 100 теңге ЖІӨ-
ді қаржыландыру үшін қаржы нарығы айналымға 77 ... ... ... бұл ... левериджінің ұлттық экономика ... ... ... ... ... ... Қазақстан экономикасының өзінің
өндірісі арқылы депозиттік құралдарды айналымға ... ... ... жағдайында қалыптасады немесе әрбір 100 теңге ЖІӨ ... ... ... ақша ... ... ... етеді. Сонымен
қатар ұлттық экономиканың әрбір 100 теңге ЖІӨ құру үшін 94 ... ... ... олардың тек 16 теңгесі ғана тікелей
инвестициялау құралы, ал қалған 75 ... қор ... ... ... ... ... ... келуін жалғастыруда, оған мұнай
бағасының ... және ... ... ... ... ауыл
шаруашылығындағы өндіріс көлемі өсуінің қалпына ... ... ... және ... ... ... динамиканың әлсіздігіне
қарамастан, ХВҚ-ның қызметкерлері нақты ЖІӨ-нің 2011 жылы 6,5 пайызға дейін
өсетінін болжап отыр. ... ... ... ... және ... мен ... қордың ресурстарын есептегенде 72,5 млрд. АҚШ долл.
(ЖІӨ-нің 40%) ... сол ... ... үшін ... буфер
қалыптастырып отыр. Шикізат экспорты көлемінің ұлғаюының арқасында ағымдағы
шоттың оң сальдосы ұлғайды, ... ... ... ... ... және ... қаражат көздерінен түскен инвестициялар капитал
ағынының сақталуына ықпал етеді. Азық-түліктің және ... ... ... ... жоғары болуынан, сондай-ақ халық кірісінің
өсуінен (бюджет саласындағы жалақының ... 30%-ға ... қоса ... ... ... ... соңында 8,75 пайызды құрады ... ... ... ... ... ... ... органдар жоспарлаған 6-8 пайыздық деңгейден асып кетті.
Депозиттік база ... ... ... ... (мемлекеттік
кәсіпорындар қаражатының есебінен) өсуде, бірақ банктердің баланстары ... ... ... бұл ... қолайсыздығын күшейтіп, қаржылық
делдалдыққа зиян келтіреді.
Қазақстан экономикасының 2007-2009 жылдардағы дағдарыстан кейін
жылдам көтерілуі ... ... ... ... келу сыртқы экономикалық
жағдайдың жылдам ... ... ... ... Әлемде экономикалық
белсенділік төмендеп, әлсірей бастады, сенімділік азаяуда, ал ... ... ... Дағдарыс нәтижесінде зардап шеккен дамыған елдер
бастан кешірген құрылымдық проблемалар ... ... ... ... ... мен іске асыру үдерісінің сипаты азая ... ... ... «еуроаймақтағы» дағдарысты реттеудегі және АҚШ-тағы
мемлекеттік емес сұранысты қалпына келтірудегі ... ... ... өсу үшін анық ... ... ... Бұл тәуекелдер
орын ала бастаған жағдайда шикізат бағасы түсіп, әлемдік ... ... ... көлемдері қысқарады, бұл экономикасы қалыптасу
үстіндегі елдердегі және дамушы елдердегі өсуді ... Оның ... ... және ... ... ... ... отырып, Қазақстан басқа да көптеген елдер сияқты ... ... ... ... ... ... Қазақстанның банк жүйесінде сақталып отырған
әлсіз тұстар алаңдаушылық туындатады. Сыртқы берешектің қайта құрылымдауына
және мемлекет ... ... ... ... банк ... нашарлай берді, ал жұмыс істемейтін несиелер ... өте ... ... ... ... ... ... Есептелген, бірақ
алынбаған пайыздық ... ... ... болуы, қайта құрылымдалған
несиелер ... ... ... және ... ... болуы капитал
жеткіліктілігінің нормативтері үшін ... ... ... ... ... ... ал ірі заңды тұлғалардың заем
қаражатының үлесін төмендетуді ... ... ... ... ... ... тарапынан адрестік көмек және бейімделген ақша-
кредит саясаты кредиттеудің жақын болашақта өсуіне ықпал етуі ... ... ... кезде банктердің жағдайы біртіндеп
жақсаруы мүмкін. Алайда, әлемдік экономикадағы ... ... ... ... ... ... және оның әлеуетті күйзелістерге қарсы тұруын
және жинақталған қаражатты өндірістік қызметке бағыттауын қамтамасыз ... ... ... ... жөн. ... ... жағдайдың
айтарлықтай нашарлауы, атап айтқанда, ірі ... ... ... ықтимал теріс әсерлер, Қазақстанның экономикасына және оның банк
жүйесіне теріс әсер ... ... қол ... ... ... және қарыз құнының ұлғаюы (банктер, заңды ... ... ... ... ... ... ... түрінде
болады, бұл, өз кезегінде, банктер үшін қосымша қиындықтарға әкеп соғады.
Экономикадағы қаржы ресурстарының ... ... ... ... ... үшін ... қиындықтар туындатады, сондай-ақ «2020
жылға дейінгі стартегиялық даму жоспарында» ... ... ... ... және ... ... ... өсуді қамтамасыз
етудің міндеттерін іске асыру үшін кедергі болады.
Бұл қиындықтардан шығуға Қазақстанның банк ... ... ... ... және ... ... ... мүмкін. Мемлекет орынды
бірқатар шешімдер қабылдады: үмітсіз несиелерді есептен ... ... ... ... күші ... ... валютасында кредиттеуге
қарсы және капиталдың ең төменгі мөлшеріне қойылатын ... ... ... ... ... база нығайтылды;
проблемалық активтерді ... жаңа ... ... ... ... байыпты күш салу ... ... ... ... ... ... ... және резервтер қалыптастыруына
(олар қайтарылмаған жағдайда) пәрменді түрде қол жеткізу қажет. Одан ... ... ... ... ... төмендету және банктердің
капиталын акционерлер ... ... ... ... үшін нақты іс-
қимылдар жасау қажет. Көрсетілген жағдайлар туындаған жағдайдағы ... ... ... ... қажет.
Жағдайдың белгісіздігін назарға ала отырып икемді макроэкономикалық
саясат жүргізген жөн. Міндетті резервтеу ... ... ... ... аз ... ... ... қарай жасалған қадам
ретінде қабылданады. Ұлттық банк қаржы ... ... ... ... ұстап тұрудың арасын байқап теңгеруі қажет. ... ... ... ... ... ... табылады және ол
шығыстар сапасын қамтамасыз етуге бағытталуы тиіс. Егер сыртқы күйзелістер
отандық экономикаға әсер ететін ... ... және ... ... жағдайды реттеуге дайын ... жөн. ... ... икемділігі экономиканың ... ... ... ... ... ... ... саясатын жүргізуді жалғастыра беру
қажет, ал бюджетті макроэкономикалық саясат мақсаттарына және ... ... ... сәйкес дайындаған жөн. Мемлекеттік
органдардың мұнайға ... ... орта ... ... ... ... ... орынды. Әлеуметтік шығыстар инфляцияны ұстап
тұрудың әкімшілік шараларына сүйенбес үшін халықты ... ... ... отырып жүзеге асырылуы тиіс. Бұдан басқа мемлекеттік емес
сектордың одан да серпінді қызметі және одан әрі ... ... ... ... бар, бұл ... ... ... аз болуын, бүкіл халықтың берекесін ... ... ... жақындағы «Дуинг бизнес» рейтингіндегі көрсеткіштердің жақсаруы
сенім ұялататын фактор болып табылады, ал ... ... ... құрылыс мәселесіндегі алдағы табыстар ... ... ... ... мен өсу үшін жаңа ... ... соғады.
Қаржы нарығының әр түрлі сегменттері өзара ... ... ... ... және қаржы ағымдарының қозғалысы мен әр
түрлі сегменттердегі қаржы құралдарының табыстылығын теңестіруге ... ... ... ... арасындағы байланысты бағалау үшін
ағымдағы мәліметтер ретінде қаржы нарығының келесідей индикаторлары таңдап
алынды:
– қор индексі- KASEShares;
– долларға қатысты ... ... ... қағаздарды мемлекеттік эмиссиясының орташа табыстылығы;
– депозиттік құралдардың орташа жылдық табыстылығы;
– сақтандыру құралдарының орташа жылдық табыстылығы;
– зейнетақы ... ... ... ... ... операциялары бойынша орташа табыстылық.
Қаржы нарығы сегменттерін олардың тәуелділік ... ... ... зерттейік. Қолданбалы статистикада осындай мәселелерді шешу
үшін көпөлшемді, ... және ... ... әдістерін жиі
пайдаланады. Қаржы нарығын статистикалық зерттеудің негізгі мақсаты нарық
сегменттерінің арасындағы ... ... ... бақыланбайтын
(жасырын) шамаларды анықтау болып табылады. Сонымен қатар ... ... ... ... ... көпфакторлық шегінде жүргізуге
мүмкіндік береді. ... ... ... ... отырып эндогенді
айнымалылар арасындағы өзара қарым қатынас зерттелінеді. Бұл жағдайда
мұндай айнымалылар ... ... ... ... ... бір тобында валюта курсының көрсеткіші мен KASEShares қор
индексі жатады.
Бұл жағдайда зерттелініп жатқан индикаторлар саны жоғары және ... ... ... өте ... ... бір ... ... бағалы
қағаздар нарығы несие нарығымен тығыз байланысты, сонымен ... ... де, ... ... де, ... ... байланысты. Алайда
каноникалық шамалардың кішігірім саны бар ... ... алға ... олар ... ... ... ... байланысы нақты
көрінеді. Сонымег қатар белгілі бір каноникалық шамалардың ықпалы бірнеше
бақыланатын индикаторларда байқалғанда, онда осы ... ... ... болуы мүмкін. Сондықтан каноникалық шамалардың ... ... ... ... аз ... мүмкін. Зерттелінетін
каноникалық шамалар жасырын болады, оларды ... ... ... ... бағалаудың статистикалық әдістері бар. Осылайша, қаржы
нарығының индикаторларын каноникалық ... ... ... жаңа ... ... ... ... Сонымен қатар анықталған
бақыланбайтын шамалар өзара жоғары емес тәуелділікте болуы ... ... ... ... нарығын реттеудің негізгі ... ... ... қамтамасыз ету болып табылады. Осы
концепцияның ... ... ... ... ... ... жүйелік сипаты. Қаржылық ... ... ... ... ... мен ... құралдарының
өзара байланысты айналымының синергиялық нәтижесі ретінде туындайды;
2) қаржы тұрақытылығының мүмкін жағдайының көптігі. Қаржылық тұрақтылық -
бұл ... ... ... ... ... мәндер қатары, олардың
әрбіреуіне қаржы нарығы сегментінің өзара ... ... ... ... ... ... сипаты. Қаржы тұрақтылығы қаржы
тұрақтылығының абсолютті жағдайы болып ... ... ... ... ... ... нарығында да
болады;
4) қаржы тұрақтылығының динамикалық аспекті. Ағымдағы to кезеңдегі
қаржылық ... ... ... ... ... ... Тәуекелдердің дұрыс бағасы қаржы тұрақтылығын 11, ... де ... ... ... ... ... ... нарығына негізделуі. Қаржы институттарына, қаржы нарығы
сегменттеріне, оның құралдарына және инфрақұрылымына ... ... бола ... қаржы нарығы ішінде жағымсыз шоктарды толықтай абсорбирлеу қабілеті.
Қаржы тұрақтылығы жағдайында қаржы нарығы тарапынан ... ... ... етудің болмауы.
Сонымен қатар еуропалық Орталық банкі қаржы тұрақтылығы мониторингін
жүзеге асыра отырып, оны ... ... ... ... ... ретінде анықтайды. Осылайша, қаржы нарығының жағдайын қаржы
тұрақтылығына жатқызу үшін ... ... ... ... дағдарысы мен
қаржы құралдары айналысқа түсетін құрылымда дисбаланстың ... ... ... ... ... ... ... басқа да қосымша
талаптар қоя алады. Заманауи экономикалық-математикалық ... ... ... ... көрсеткіштерін талдау әдістерін пайдалану, тәуекелді
анықтау мен ... ... ... тәуекелділік пен табыстылықты
есептеуде пайдалану, қаржы ... ... ... ... ... қаржы нарығының сегментінің
математикалық моделін құруға мүмкіндік берді.
Бұл жұмыста факторлар ... ... ... мен
Statistica 6.0 бағдарламасы көмегімен есептеудің әдістемесі ұсынылды.
Осылайша, біздің ... ... ... ... сегменттері бір бірімен өзара
байланыста қызмет етеді, бір біріне ықпал етіп, дамуын анықтайды.
3.2 ... ... ... ... өзгерістері
жағдайындағы ... ... ... ... ... ... дамуға стратегиялық көзқарастың
приоритеттілігі қазіргі кезде дамыған және ... ... ... ... ... бірі ... табылады.
Бұл ұлттық экономиканың өсуінің жоғарғы қарқынын және ... ... ... ... әр ... формаларды пайдалану
үшін жағымды жағдай қалыптастырады. Қазақстанның қаржы нарығы - кеңестік
уақыттан кейінгі табыстылардың бірі. ... ... ... ... бөлуді тиімді басқарусыз бұл артықшылық жоғалып кетуі мүмкін.
Қазақстанның қаржы ... ... ... ... мен ... жасау процестерін ақша қаражатымен қамтамасыз етуге арналған, ... ... ... ақша ... ... ... мәні
болмайды. Өз кезегінде, ... ... ... ... ... ... ... болады және тауар және тауарлы емес өндіріс
нарығының қажеттіліктеріне ... ... оның ... ... етуі мен
даму деңгейі елдің экономикалық жүйесінің дамуын анықтап, ... ... ... ... ... көрсеткіштері өзара тығыз
байланысты және елдің экономикасын сипаттайды. Халықтың салым ... ... ... ... ... ... ... нарығының
қатысушыларының тұрақты қызметіне сенімі экономикалық жүйенің қызмет ету
тұрақтылығын, қаржы ағымдарының тиімділігін, мерзімділігін, ... ... ... ... ... мен айналымының ортақ
сипатты белгісі бір жағынан капитал айналымының үздіксіз процесі ... ... ... ... ... қаржы ресурстары өндіріс процесі
мен тауарларды, жұмыс пен қызметті тұтынуға қызмет етеді. Басқаша айтқанда,
жиынтық ұлттық табыстың ... ... ... ағымдарының көлеміне,
жылдамдығына, тиімділігіне тәуелді. Қазіргі ... ... ... ... ағымдарының көлемін сандық жағынан ... ... ... ... іске ... ... нарығының дамуының жалпы векторы
қазақстандық өндірістің даму ... ... ... мен ... өсу ... ... жалғастырып келеді.
Бәсекелестік жағдайда қаржы институттары нарықта қаржы ... ... ... ... ... ... ... металл, бидай, басқа да шикізат тауарларының әлемдің нарығында
жағымды конъбюнктура ... ... ... олардың көпшілігі
стратегиялық инвестицияларға қосымша салымдар салуға ұмтылмайды. Осылайша,
осы мәселелерге қатысты нарықта айналатын ресурстар ... ... ... ... ... ... ... дамудың жалпы ұлттық
стратегиялық ... ... ... ... мен ... экономикалық мүдделерімен сәйкестендірудің мехаизмдерін
жасау қажеттілігі туындап ... ... ... ... ерекшелігінің бірі болып
прогрессивті жаһандану болып табылады. Бұл ... ... ... ... капиталдың шығарылымы маңызды рөл атқарады.
Қазіргі ... ... ... мен ... шарушалықтың қаржы
нарығының сегменттері ... ... ... ... Қазіргі кезде
капиталдық халықаралық мобильділік деңгейі ұлттық ... ... ... ... ... ... ... табатын капиталдың
қозғалысы туралы мәліметтер ұлттық қаржы нарығының әлемдік қаржы ... ... ... ... ... жаһанданудың жағымды тенденцияларының қазақстандық ... ... ... ... күшейту үшін ккелесілерге мүмкіндік
беретін ешенді механизмді қамту қажет: біріншіден, жаһанданудың позитивті
факторларын синхронизациялануын ... ... ... Қазақстанның
арнайы жағдайына қатысты осы факторларды тереңдеп ... ... ... ... ... әрбір сегмент үшін ... ... ... ... ... акцент қаржы нарығының
тұрақтылығын жоғарылататын жаһанданудың позитивті факторларын ... ... ... ... құру мен ... қызмет етуін және
әлеуметтік экономикалық тұрақты дамудың басқа да стратегиялық міндеттерін
қамтамасыз ... ... ... механизмдеріне жасалынады.
Мезоэкономикалық деңгейде жаһанданудың ... ... ... ... ... сегментивті құрылымын жетілдіруге тікелей ықпал
етеді.
Қазақстан қаржы нарығының одан әрі дамуы мен оның ... ... туын ... ... осы ... кешені келесідей
негізгі бағыттарды қамтиды:
Бірінші бағыт - бұл ... ... ... ... ... одан әрі
дамыту шаралары:
– резервтеу нормаларын депозиттің мерзіміне қарай белгілеу, бұл ... ... оның ... ... ... ... қаржы институттарының БАҚтағы ... ... ... ... ... нормалары арқылы арттыру;
– депозиттер бойынша қойылымдардың инфляциялық ... ... ... ... және ... ... арқылы
ынталандыру;
– ҰЗҚ-дағы ерікті және ерікті-кәсіби зейнетақы құралдарын жабу мерзімін
5 жылға дейін қысқарту, 50 жасқа толған салымшыларға осы қаржы ... ... ... ... пайдалануға мүмкіндік беру керек;
– ерікті салымдарды ҰЗҚ-нан инвестициялық қорға ... 5 ... ... ... ... ҰЗҚ жүзеге асыратын салымдар спецификасына нбағытталған ... ... ... жүйені жасау және енгізу;
– ҰЗҚ комиссиялық сыйақы нормасын қысқарту мен ... ... ... ... ... ... ҰЗҚ үшін капиталдың жеткіліктігі нормативін енгізу;
– зейнетақы жинақтарының индексация коэффициентін әрбір қаржы жылы ... қор ... ... ... ... ... ... бағалауғ негізделген қадағалу
концепциясын пайдалану (Risk-BasedSupervision);
– сақтандыру қорларына актуарлық әдістер арқылы ғана ... ... ... ... ... ... бойынша біртұтас статистикалық базасы мен ... ... ҚР ... ... ... ... пайлық инвестициялық қорларының қаражаттарын экономиканың нақты
секторының ... ... ... тартудың арнайы
механизмін жасау;
– инвестициялық қорлар шығаратын акциялар мен ... ... ... ірі инвестициялық-брокерлік және басқарушы компанияны инвестициялық
банктің негізінде құру;
– қолма қолсыз бөлшек төлем жүйесін микропроцессорлық ... ... ... орта мерзімдік жоспарлау ... үшін ... ... ... әрекетінің экономикалық-математикалық моделін
пайдалану.
Екінші бағыт - бұл келесілердің көмегімен қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын
қадағалауды жетілдіру ... ҚР ҚҚК мен ... ... ... әрекеттесу процедураларын
қайта құру, формалдылықты жою;
... ... ... - ... ... мен
оңтайлануы;
– статистика бойынша Агенттіктің, ҚҚК мен ҚРҰБ беретін мәліметтерінің
көлемін ... ... ... мен ... ... ... ... ақша-
несиелік реттеуді жүзеге асыру;
– маркет-мейкерлік қызметтің жағдайын бағалы қағаздар бойынша бағалық
маржаның ... ... қою ... ... күшейту;
– Елдің қадағалау органдарының қызметкерлерінің ... әрі ... ... ... - бұл ... ... ... құралдарының сапасын
жоғарылату:
– тұрақтылықты қамтамасыз ету;
– сауатты ... және ... ... ... корпоративтік басқару қағидаларымен, заңдармен, ережелермен сәйкес
сенімді әрі тиімді ішкі процедураларды жасау;
– айналыстағы ... ... ... қамтамасыз ету- заңсыз
табыс пен операцияларға, терроризмді қаржыландыруға қарсы іс әрекет;
– ұсынылып отырған қаржы ... мен ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін қаржы ұйымдарының ... ... ... ... МСФО ... ... транспаренттілігі мен жоғары сапалығы;
– қаржы инфрақұрылымын дамуына ... ету: ... мен ... заманауи технологияларды пайдалану, дамыған есептеу жүйесін
қолдану;
– өзгермелі экономикалық жағдайға ... ... беру мен ... ету
Бесінші бағыт - бұл келесілердің көмегімен қаржы дағдарысының болуына
қарама қарсы іс әрекеттер ... ... ... ... ... сезімталдығын бағалау
индикаторларының ұсынылып отырған моделін енгізу;
– ҚҚК-нің баға лимиттерінің бұзылуы жағдайында ... ... ... ... ... ... екінші жартысындағы банктік саланың өтімділік дағдарысы
Қазақстандағы ... ... ... ... ... дисбаланс жылжымайтын мүлік нарығында дағдарысқа әкелді.
Осының барлығы инфляицяның өсуімен ... ... ... ... ... ... ... алып келді. Алайда
қаржы нарығының дамуына қатысты оның алдында жүргізілген ынталандыру
шараларының ... ... осы ... ... ... ... мүмкіндік берді. Қаржы нарығында банктердің жоғарғы
нарықтық концентрациясы сыртқы инвесторлардың ... ... ... ... Оның дәлелі ретінде ірі шетелдік қаржы холдингінің
екі қазақстандық ... ... бола ... ... ... нарығына
шетелдік инвесторлардың келуіне біркелкі емес бірқатар көзқарастар бар. Бір
жағынан, олардың келуі ... ... ... ... ... қызметтерінң спектрінің кеңеюіне және отандық
қаржы институттарының ресурстық базасының кеңеюіне жол ашады деп ... ... ... ... қаржы ұйымдарының бәсекеге
қабілеттілігін ... жаңа ... ... қаржы
бизнесінің ашықтығын жоғарылатуға ынталандырады.
Басқа жағынан, шетелдік инвесторлардың нарыққа келуінен бастап олардың
ішкі қаржы ... ... ... ... арта ... деп ... банктер шетелдік капиталға бәсекелестік күресте жеңілу қаупі
бар. Батыстың қаржы институттары қаржы нарығының ... әрі ... ... алуға үлгереді, ол жақтан отандық банктерді біртіндеп
шығарады, нарықта ... ... ... алатындай мүмкіндік алады. Бұл
ұлттық қаржы саласының ... ... ... алатын рөлінің
қысқаруына әкелуі мүмкін. Сонымен қатар ... ... ... ... алып кетудің ірі каналы болуы да мүмкін.
Сонымен қатар шетелдік ... ... ... ... жүйеге
ықпал етпейді, себебі шетелдік және қазақстандық ... әр ... ... ... Шетелдік банктер көбінесе ірі қазақстандық және
шетелдік компанияларға қызмет көрсету мен оларды несиелендіру, ... ... ... ... ... несиелендіруді жүзеге асырады.
Сонымен қатар олар өздерінің филиалдық желілерін кеңейтуге тырыспауы мүмкін
және тек қана ірі қалаларда ғана қызмет ... ... ... ... даму ... ... ... осы
зерттеудің нәтижесінде алынған қорытындылар осы деңгейде ... ... ... ... и ... ... деп есептейміз. Осы инвесторлар алған банктер елдің ... ... ... енеді, алайда олардың активтері жинһынтық банктік
активтің 20%ын да құрамайды. Сонымен қатар шетелдік инвесторлар осы ... ... ... ... ... ... ... органның
жедел іс қимылдары қазақстандық нарыққа шетелдік инвесторлардың ... ... ... бағытталуы керек. Шетелдік инвесторларды тарту
дағдарыстан шығудың негізгі ... ... ... Бұл ... ... ... экономикалық қауіпсіздіктің жоғалуына әкеледі.
Дағдарыстық жағдайлар үшін реттеуші органдардың төтенше жағдайлар
кезінде арнайы жоспары болуы керек. ... ... ... жүйесі
болуы керек. Ол реттеуші органға стандартты ақпараттарды ғана емес, сонымен
қатар нарықтың ... ... ... ... ... ... беріп
тұруды білдіреді. Мысалы, Гонконгта (1998 жылы) бағалы қағаз нарығында
мемлекеттің интервенциясы ... ... Ол ... ^ng Kong ... ... ... ретінде валюталық резервтерді акцияларды сатып
алуға және жедел нарықтағы ... ... ... ... пайдаланды,
нәтижесінде нарықтың құлдырауын тоқтатты. Сонымен ... ... ... ... ExchangeFundlnvestmentLtdc арнайы қорына оларды
коммерциялық басқару, одан кейін жекешелендіру немесе жеке ... сату ... ... ... қатар капитал шоты бойынша
қаражаттардың қозғалысына шектеулер енгізуіне мысал келтіруге болады. ... ... ішкі ... ... ... ... байланысты
шаралар қабылданды. Осындай әрекеттерге барлық елдің орталық банктері
валюталық интервенция ... ... ашық ... ... ... ... ... отырып жүгінеді. Ұлттық ... ... ... тәжірибесін зерттеу қаржы нарығында
интеграциялық құылыстарды дамыту процесінде ... ... ... қорғаудың әр түрлі механизмдерін пайдалануға мәжбүр. Негізгі
жасалынған қорытындылар 51 кестеде келтірілген.
Кесте 10 - ... ... ... қорғаудың негізгі механизмдері
|Механизм ... ... ... ... ... ... Малайзия, |
|жарғылық капиталдағы немесе ұлттық |Корея, Филиппины ... ... ... ... | ... | ... ... ... банктің |Бразилия, Үндістан, Малайзия, |
|жарғылық капиталындағы максималды ... ... ... ... орнату ... ... ... ... ... ... |Қытай ... ... емес үшін | ... ... ... белгілеу| ... ... ... ... |Түгел дерлік ... ... ... ... | ... | ... ... немесе банк-резидент |Үндістан, Филиппины, АҚШтың кейбір |
|еместің ашылуына лицензияны квоталау ... ... ... ... |Бразилия, Малайзия, Корея, Чили |
|орындылығын бағалау | ... ... мен ... ... ... Канада, Китай,|
|үшін ұлттық және шетел валютасындағы |Республика Корея ... ... ... ... ... | ... ... ... ... Корея, Словакия, Таиланд, |
|операцияларға шектеу қою ... Чили ... банк пен ... ... дерлік ... ... ... емес | ... ... үлесін квоталау | ... ... кез ... дамушы нарықтарда, соның ішінде
Қазақстанда да қолданыла алады. Жаһандану жағдайында мемлекеттің ұлттық
қаржы ... мен оның ... ... ... ... ... ... мемлекеттің жауапкершілігін арта түседі. Оның негізгі себептерінің
бірі ... ... ... деп ... ұлттық экономиканың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге де, отадық
қаржы институттары мен ... ... ... ... ... ... ... мәселелеріне байланысты.
2007 жылы қарашада қол қойылған ҚР ҚҚК, Ұлттық банк пен ... ... ... ... ... қаржы дағдарысының алдын алу
бойынша шараларды координациялауға бағытталған. Бұл Меморандум мемлекеттік
құрылымның қаржы нарығындағы жүйелік дағдарыстың ... ... ... негізгі бағыттарын анықтайды. Осылайша,реттеудің механизмі мен
тұтқасының көмегімен қаржы ... ... ... оның ... ... оның ... сегменттерінің төлем қабілеттілігін,
сенімділігін, өтімділігін жоғарылатуды қамтамасыз ете алады.
Жүргізілген зерттеу ... ... ... ... ... ... нарығының қатысушыларының жұмысы үшін қалыптас ... ... ... мен ... ... ... сұраныс пен ұсыныстың негізінде баға белгілеудің еркін процесін
қамтамасыз етуін, ... ... ... ... шаралар жиынтығы деп анықтауға мүмкіндік ... ... ... қаржы нарығының негізгі стандарттарына сай келетін
осындай нарықты құру ... ... ... ... көрсете
алады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Зерттеу жұмысын қорытындылай келе, Қазақстан Республикасында қаржы
нарығының жаһандануы және әлемдегі ... ... болу ... ... ... ... ... көруге болады. Дегенмен, қаржы
нарығындағы қор биржасының салалық ерекшелігіне ... ... бар. ... ... ... ... ойлар мен
пікірлерді саралап, талданған материалдар негізінде төмендегідей тұжырымдар
ұсынылып отыр.
Бірінші бағыт - бұл қаржы нарығының ... ... ... ... дамыту шаралары:
– резервтеу нормаларын депозиттің мерзіміне қарай белгілеу, бұл банктің
төлем қабілеттілігін оның резевтеу деңгейімен сәйкестігін қамтамасыз
етеді;
... ... ... ... ... ... ... реттеу нормалары арқылы арттыру;
– депозиттер бойынша қойылымдардың ... ... ... ... тікелей және жанама әдістер арқылы
ынталандыру;
– ҰЗҚ-дағы ерікті және ерікті-кәсіби зейнетақы құралдарын жабу ... ... ... ... 50 жасқа толған салымшыларға осы қаржы құралы
бойынша салымдарды еркін басқарып, пайдалануға мүмкіндік беру керек;
– ерікті салымдарды ҰЗҚ-нан инвестициялық ... ... 5 ... ... мүмкіндік беру;
– ҰЗҚ жүзеге асыратын салымдар спецификасына нбағытталған банктер үшін
арнайы рейтингтік жүйені жасау және ... ҰЗҚ ... ... нормасын қысқарту мен үнемделген қаражат
есебінен зейнетақы бонустар қорын құру;
– ҰЗҚ үшін капиталдың жеткіліктігі нормативін ... ... ... ... коэффициентін әрбір қаржы жылы үшін
Ұлттық қор қаражаты есебінен ... ... ... ... бағалауғ негізделген қадағалу
концепциясын пайдалану (Risk-BasedSupervision);
– сақтандыру қорларына актуарлық әдістер арқылы ғана көшу;
– қайта сақтандыратын ... ... ... ... ... ... базасы мен Сақтандыру
бюросын құру;
– ҚР Бюджет кодексіне өзгерістер енгізу;
... ... ... қаражаттарын экономиканың нақты
секторының инвестициялық жобаларын қаржыландыруға тартудың арнайы
механизмін жасау;
– инвестициялық қорлар шығаратын акциялар мен ... ... ... ірі ... және ... ... ... негізінде құру;
– қолма қолсыз бөлшек төлем жүйесін микропроцессорлық технологияларды
пайдалану арқылы құру;
– орта мерзімдік ... ... үшін ... нарығының
сегменттерінің өзара әрекетінің экономикалық-математикалық моделін
пайдалану.
Екінші бағыт - бұл келесілердің көмегімен қаржы нарығы мен ... ... ... ... ҚР ¥Б ҚҚК мен ... ... өзара әрекеттесу процедураларын
қайта құру, ... ... ... ... ... - ... тиімділенуі мен
оңтайлануы;
– статистика бойынша Агенттіктің, ҚҚК мен ҚР¥Б беретін мәліметтерінің
көлемін арттыру;
– ұлттық ... мен ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру;
– маркет-мейкерлік қызметтің жағдайын бағалы қағаздар бойынша ... ... ... қою ... ... ... Елдің қадағалау органдарының қызметкерлерінің қызмет әрі кәсіби
біліктігін арттыру.
Үшінші бағыт - бұл ... ... ... ... ... ... ... ету;
– сауатты бизнес және қаржылық жоспарлауды жүргізу;
– корпоративтік басқару қағидаларымен, заңдармен, ... ... әрі ... ішкі ... ... ... ... құралдарының «тазалығын» қамтамасыз ету- заңсыз
табыс пен операцияларға, терроризмді қаржыландыруға қарсы іс әрекет;
– ұсынылып ... ... ... мен ... жеткілікті
спектрін құру;
– жеткілікті қаржы мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... ... МСФО негізіндегі есептіліктің транспаренттілігі мен жоғары сапалығы;
– қаржы инфрақұрылымын дамуына ықпал ету: филиалдар мен ... ... ... ... ... ... жүйесін
қолдану;
– өзгермелі экономикалық жағдайға жедел жауап беру мен ... ... ... - бұл ... ... қаржылық қызметтің қолжетімділігін
арттыру мен кедергілерді жою:
– Банктің қызметін атқаруда ... ... ... ... ... ... ... Банктік бірігу мен қосылу процедураларын ... ... ... және ... ... ортаның ақпараттық ашықтығын қамтамасыз ету.;
– Банктерді бағалау және қаржы нарығының басқа да қатысушыларын бағалау
үшін мемлекеттік емес ... ... ... ... ... - бұл келесілердің көмегімен қаржы дағдарысының болуына
қарама қарсы іс әрекеттер шаралары:
... ... ... ... ... бағалау
индикаторларының ұсынылып отырған моделін енгізу;
– ҚҚК-нің баға ... ... ... ... ... бойынша құзіреттілігін кеңейту.
2007 жылдың екінші жартысындағы банктік саланың өтімділік дағдарысы
Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... мүлік нарығында дағдарысқа әкелді.
Осының барлығы ... ... ... ... ... ... ... нарығындағы дағдарысқа алып келді. Алайда
қаржы нарығының дамуына қатысты оның ... ... ... ... ... осы ... жағымды инвестициялық
климаттың сақталуына мүмкіндік берді. Қаржы нарығында банктердің жоғарғы
нарықтық концентрациясы сыртқы ... ... ... ... арттырды. Оның дәлелі ретінде ірі шетелдік қаржы холдингінің
екі қазақстандық банкті иемденуі бола алады. ... ... ... ... ... ... емес бірқатар көзқарастар бар. Бір
жағынан, олардың келуі ... ... ... ... ... қызметтерінң спектрінің кеңеюіне және отандық
қаржы институттарының ... ... ... жол ... деп ... капиталдың болуы қазақстандық қаржы ұйымдарының ... ... жаңа ... ... қаржы
бизнесінің ашықтығын жоғарылатуға ынталандырады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасы Президентінің ... ... Жаңа ... ... ... 28 ... 2007ж. // ... и Мир.- 2007 - №2 ... ... ... развития Республики Казахстан
на 2003-2015 годы.
3. ҚР ... ... ... ... реттеу жіне қадағалау Комитетінің
ресми сайты. www.afn.kz
4. Faroukh Nourzad. ... ... and ... efficiency: a
panel study of development and ... ... // Journal ... and finance // Volume 26 - 2012. - 139 ... Адамбекова А.А. Қазақстан қаржы нарығы: оның сегменттерінің өзара ... және даму ... ... - ... 2012. - 9 ... Искаков ¥.М., Бохаев Д.Т., Рузиева Э.А. Қаржы нарығы және делдалдары.-
А.: Экономика, 2008. - 17 б.
7. Қазақстан қор ... ... ... Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығын дамытудың 2015 жылға дейінгі
жоспары // Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 30 ... ... ... ... ... Б. ... банковской системы Казахстана: первая пятилетка
после реформ // htpp: // www.nationalbank.kz - 2004.
10. Андарова Р.К. ... и ... ... ... в условиях
рынка. Диссертация, канд.эк.наук. - Караганды,- 2002г.- 230б.
11. Нурсеит Н., Нурсеитова Р. Проблемы развития фондового рынка и пути ... // ... и ... - 2003. - ... ... Ж.К. ... фондового рынка на развитие экономики Казахстана
[Электронный ресурс]: дис. ...канд.экон.наук. - Алматы, 2008. - 31 с.
13. ... ... ... ... ресми сайты ... ҚР ... ... ... // ... В. Опыт эффективного развития национальных фондовых рынков // Рынок
ценных ... ... - 2008. - ... Н., ... Р. Проблемы развития фондового рынка и пути ... // ... и ... - 2003. - ... Ж.К. ... ... рынка на развитие экономики Казахстана
[Электронный ресурс]: дис. ...канд.экон.наук. - Алматы, 2008. - 31 с.
Капитан М. ... ... в ... 2005 г.// ... ... ... - 2005.
- №1
Дорофеев Е. Влияние колебаний ... ... на ... ... рынка. - М.: РПЭИ, 2000
Булатов В. Экономический рост и ... ... в 2-х т. - М.: ... ... В. Ю. ... ... на ... фондовых рынках. -
Алматы, 2003г
Батунин М. Соотношение фондового ... и ... ... ... и
право. 1996. №5.
Нарықтық экономиканың орысша-қазақша сөздігі. - Алматы:
Абдрахманова Г.Т. Проблемы функционирования и перспективы ... ... ... ... - Алматы: «ФинЭк», 2000.- 119с.
Б.С.Мырзалиев, Ө.Қ.Шеденов. Мемлекеттік қаржылық басқару. - ... ... В.Г., ... А.В., ... А.М. ... ... // ... служба: теория и ... ... ... ... Республикасының «Қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын ... ... және ... ... 2003 жыл 4 шілде N 474 Заңы.
Типовая презентация Президента KASE Дамитова К.К. на 01 января 2013
Проблемы эффективности ... ... и ... в ... ... н/Д. ... ... В.Г., ... А.В., ... А.М. Эффективность
государственной службы // Государственная ... ... и ... н/Д.: ... ... Шетел тәжірибесінде шағын ... ... ... ... көпшілігінде экономикалық өсудің шешуші бір факторы шағын
бизнесті жан-жақты дамыту ... ... ... ... ... ішінде шағын және орта фирмалардың үлесі 80-нен 99 ... ... ... ... ... ұлттық өнімінің 50 процентке жуығын
ондіруді қамтамасыз етіп отыр. Шағын кәсіпорындардың шаруашылықты жүргізуге
икемділігі − ... ... ... бір қозғаушы күшіне
айналған. Германияда ... ... ... сипаттамасы – ең алдымен
меншік құқы мен кәсіпорынды тікелей басқарудың ... ... ... ...... ... ... оның көлемінің
шектеулігі, қожайын мен жұмыскер арасындағы өзіндік ерекше қатынас сипатын
білдіріп, өндірістің түпкі нәтижесі үшін екі ... да ... ... тудырады. Үшіншіден, кәсіпорын өмірінде ... ... ... ол ... ... тек қана ... ... ғана емес, сонымен бірге оның өзінің де ... ... оны ... ... ... қатысуынан көрінеді. Төртінші –
істі жанұялық негізінде жүргізу, яғни кәсіпорын ... ... ... ... ... мұра ... машықтану. Бесіншіден –
шағын кәсіпкерліктің тағы бір ... ... ... ... ... айтуға болады. Егер алыптар қажетті ресурстарды
негізінен капитал нарығы (қор биржалары) арқылы ... ... ал ... ... ... ... аздаған несиелеріне арқа сүйейді, сондықтан да
олар үшін қаржыландыру ... ... ... ... ... ... шағын
және орты бизнестің экономикалық маңызы – ... - ... ... ... 2/3 ... ... ... екіншіден, елдің жалпы ішкі
өнімінің жартысына жуығын берген; үшіншіден, барлық ... ... ... ... ... өндіріске енгізуге септігін
тигізген; төртіншіден, Германиядағы барлық өндірістік оқу орындарының 75
пайызын қамтитын кадрларды ... көзі ... ... ... ... ... мәселелері олардың өз күшімен шешілуі мүмкін
емес. Қазіргі кезде Германияда бірқатар жағдайлар шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... ішінде: 1)
Европалық қауымдастық шеңберінде 1993 жылдың ... ... ... жағдайын
шегіне жеткізе шиеленістіретін товарлар, қызметтер, жұмысшы күші ... ... ... ... ... алып ... 2) ... табиғатты қорғау шараларына байланысты заңдық нормалардың қатаңдатылуы,
оларға жұмсалатын күрделі қаржыны одан әрі қысқарту және оны ... ... ... ... ... ... қолдау жүйесінің
негізінде жатқан басты принцип - өздігінен, мүмкіндігінше, өз бетінше
дамуды барынша ... ... беру ... ... ... - шағын және орта бизнестің тиімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін
арттыру. Осыған байланысты мынадай шараларды атап өтуге болады. ... ... ... ... іс ... ... отыр. Олар –
шағын фирмалар үшін ... ... ... ... ... ... жердегі басты бағыт – 1957 жылы заңды түрде бекітілген, шағын және орта
фирмалардың ... ... ... ... рет ... ... ... құқық. Картель қызметін қадағалаушы ведомство (бізше монополияға
қарсы комитет), біріншіден, ірі фирмалардың ... ... ... қатаң
бақылап отырады; екіншіден, орынсыз тыйым салуларды алып тастап, шағын және
орта кәсіпорындардың кооперациялануына жеңілдік жасайды. ... ... ... ... ... ... екінші бір құрамды
бөлігі - ... ... ... ... ... құқықтық
жағынан теңдігін қамтамасыз ету. 1976 жылдан ... ... ... ... және орта фирмалардың да міндетті түрде қатысуын
реттейтін ерекше ереже бар. Егер ... бір ... ... ... ... болса, онда шағын фирмалар осындай мәселелерді
заңды түрде ретке келтіру үшін тиісті ... ... ... ... салудағы жеңілдіктер. Германияның жаңа аймақтарында қазіргі кезде
кеңінен пайдаланылып жүрген бұл жұмыстың үш түрі бар: 1) ... ... ... 2) ... ... ... ... 3) салық ведомстволары төлейтін инвестициялық ... ... ... ... ... ... жаңа ... орнын аушаға, қоршаған ортаны қорғауға, техникалық
жағынан алдыңғы қатарлы өнім ... ... ... ... ... қаражаттар үш жыл ішінде есептеп шығарылады, ... ... ... 50 ... ... екінші жылы 30 пайызды
және үшінші жылы - 20 ... ... ... ... Федералды үкімет
тарапынан берілетін салыстырмалы түрде пайыз ставкасы ... және ... ... ... ... ... мүмкіндік тудыратын несиелер –
шағын бизнес үшін ... ... ... ... Сондай-ақ өзінің
бастамасын Маршалл жоспары кезеңінен алатын «европалық калпына келтіру
бағрламасы» шеңберінде де ... ... ... Қазіргі кезде бизнестің
бұл түрін қаржыландырудың негізгі көзі федералдық бюджет, оның қорлары,
«Кредитанштальт фюр ... ... ... ... ... және ... ... (Берлин) сияқты арнайы
үш банк арқылы бөлінеді. Шағын және орта фирмаларға несиплер тікелей емес,
ақшаның дер ... ... ... беретін олардың өздерінің
банктері ... іс ... ... Сонымен қатар шағын фирмалар
федералды және жергілікті үкіметтердің кепілдіктерін де пайдалана ... ... ... ашу мен ... ... ... жақсартуға
ынталандыратын арнайы несиелерді жергілікті үкіметтер береді.  Инновациялық
салаға көмек. Бұл ... ... ... 1990 ... басында бір жыл
ішінде 750 млн маркаға дейінгі мөлшерде қаржы бөліп ... Бұл ... ... ... ... және ... ... жұмыс бабына
қарай бөлмелер бере алатын, ақпараттық банктерге ... ... ... ... ... мүмкіндіктері бар инновациялық
орталықтар.  Шағын және орта ... ... ... ... ... ... мекемелермен бірлесіп жұмыс істеуіне көмектесу,
қажетті ақпараттық және консультациялық инфрақұрылымды жасау, технологияны
алуды жеңілдету, ... ... ... ... ... іс ... ... Қазақстан Республикасында  шағын кәсіпкерлікті қаржыландыру  мәселелері.
Шағын бизнестің негізгі мақсаты – халықты жұмыспен қамтамасыз ету, оның
әлеуметтік проблемаларын шешу және ... ... ... ... ... мол ассортиментті товарлармен және қызмет ... ... ... ... ... ... азаматтарының
кәсіпкерлікпен айналысуына қолайлы ... және ... ... ... ... шаралар көзделген: - жеке адамның және семьялық
кәсіпкерліктерін, шаруашылық ... ... ... ұйымдарының
заңсыз араласпауына кепілдік беретін заңдармен қамтамасыз ету; - ... ... ... ... ... тәртібін енгізу. Бұл
тіркеудің мерзімін және ақысын қысқарту, қажетті ... ... ... ... кәсіпкерлер меншігіне мемлекеттік меншікті ақысыз беру; -
мемлекеттік бақылау ұйымдарының шағын ... ... ... ... мүмкіндік беретін қазіргі күші бар ... ... ... жою. ... тек ... ... ... өсімдер және басқа
санкциялар жатпайды; - материалдық өнімдер өндірісімен шұғылдалатын ... ... ... және ... ақысын төлеуге жеңілдіктер беруді
өрістету. Қазақстан Республикасында шағын кәсіпкерлікті қаржылық қолдау
мәселесін ... үшін ... ... құрылымдардың қатысуымен 1997
жылдың маусым айынан бастап шағын кәсіпкерлікті дамытатын Қор ашу ... ... ... ... ... Үкіметіне Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкісі мен бірге шағын ... ... жеке ... ақы ... ... және екінші деңгейдегі
банклерде мемлекеттің қатысуымен есеп шот ашуды қамтамасыз ететін шараларды
жасауға тапсырма берілді. Осымен ... ... ... ... бірінші
кезекте шағын бизнес субъектеріне несие беруін ынталандыратын шаралар
жүйелері де ... ... ... ... ... ... мынадай шаралар жүргізілуде: - ... ... ... және аландарды түгелдеу; -
пайдаланылмайтын өндіріс ғимараттар ... ... ... кәсіпкерлерге,
егерде олар өндіріспен айналысса, ғимараттар жалға немесе сенім хат ... бір жыл ... ... Келешекте объекттер кәсіпкерлердің меншігіне
беріледі. Егерде кәсіпкерлер алты айдың ішінде өндірісті іске асыра алмаса,
объекттер қайтарып алынып, ... ... ... ... ... шағын бизнес орталықтарын және бөлімшелерін салуға арналған жерлер
анықталады, ай ... ... ... ... ... ... сату
жарыстары жүргізіледі; - жердің құны 5 жыл мерзімге ... ... ... ... ... субъекттеріне жерге ие болу құжаты
ақысыз беріледі; - өндірістік әрекеттер ұйымдастыру үшін ... ... ... ... ... құрылыс объекттері
тендер негізінде берілуі қамтамасыз ... ... ... ... ... ішінде оны қорғауға бағытталған заңдардың
сақталуын бақылау, шағын кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... ... шаралар бар. Шағын кәсіпкерліктің
ойдағыдай дамуын айқындайтын басты шарттардың бірі – ... ... ... ... жақсы дамыған және дұрыс жұмыс жасайтын
элементтерін жалға қою. ... ... ... шағын кәсіпорындардың
өміршендігі мен өркендеуін арттыратын бизнес – ... ... ... ... ... ... ... жұмысы әзірге республиканың
шағын кәсіпкерлігінің ойдағыдай ... ... үшін ... ... ... ... есеп, бизнес – жоспар, маркетинг,
қаржылық талдау, құқықтық мәдениет машықтарын әлсіз ... ... ...... технопарктерге, кәсіпкерлер құқықтарын
қорғау жөніндегі қауымдастықтарға, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуді
күшейту тапсырылған. Шағын кәсіпкерлік саласындағы қаржылық қолдау шағын
кәсіпкерлік субъектілерінің ... сай ... ... ... ... бағдарлануы тиіс, олардың өндірістік бағыты өнімнің жаңа
түрлерін игеруі, техникалық және технологиялық озықтығы ескерілетін ... ... ... ... ... ... нысандарын жетілдіру.
Шағын кәсіпкерлік базар қатынастарын ұдайы іске қосып отыратын ортаның ... ... ... ... ... кәсіпкерлік, ең алдымен,
базардың тауармен молығуына және жаңа жұмыс ... ... ... ... алғанда, кәсіпкерлік экономикада нақты белсенді, бәсекелес
ортаны ғана қалыптастырып қоймайды, сонымен қатар, мемлекеттің ... оның ... ... ... орта ... ... өзінде кәсіпкерлік Қазақстанның бүгінгі экономикасында ... ... ... ... ... жылдары күрт ұлғаюы жаңа нарықтық
құрлымның қалыптаса бастағандығының айғағы.Алайда, заңдық тұлғалардың ... ... ғана ... ... ... ... ... Ресми
мәліметтерге сүйенсек, 2007 жылғы 1 ақпандағы жағдай бойынша тіркелген
103721 кәсіпорынның тек 78475-і ғана ... ... ... тек ... ... ... жүзеге асыруға қабілетті. Яғни әр 100кәсіпорның
тек 38-і ғана жұмыс істеуде, ал ... ... ... ... ... ... алдында. Бұдан мемлекеттің кіріс көзі болып табылады,
миллиондаған адамдарды жұмыспен ... ету ... ... жағдайы көңіл қуантарлық емес екені көрініп тұр.  Жұмыспен
қамтудың салалық құрылысымен қарастырсақ, ... ... ... адам ... ... әрбір бесінші өнеркәсіптік өндірісте, ... ... ... ... ... ... қамтудың жалпы саны
жағынан ... ... ... 36,1 ... ... өндіріс
орындарында 21,2 пайызы істейді, қалғандары түрлі қызмет ... Бұл ... ... ісі әлі де басым екендігін, салалық
құрылымдарда өндіріс көлемі әлі де өзгере ... ... ... ... жөніндегі ақпаратты талдағанда агроөнеркәсіптік
кешендегі шағын кәсіпкерлік қазіргі уақытта еліміздің ... ... қоса ... ... ... ... ... сараптағанда
мемлекеттің стратегиялық бағытын жүзеге асыруда шағын ... ... ... ... да ...  Шағын кәсіпкерлік, әсіресе,
агроөнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... жылдарды
есепке алсақ, ауыл шаруашылық шикізаттың басым бөлігі республикадан тыс
жерден тасмалданып, сол жерде ... ... өнім ... ... ... Мұның үстіне, тасымалдау кезінде өнім бағасы төмендеді, шығынға
жол берілді.Бірқатар жаңа өнім алуға болатын ... ... ... уақытта агроөнеркәсіпке кірісу жүйесінде ... осы ... шешу үшін ... ... ... ... кешені мен ауыл-селоларды дамытудың басты
бағыттары туралы » ... ... ... ... ... ... ... және тұтынушылар кооперативтері,
ұйымдар,сондай-ақ, ауыл ... үшін ... ... ... жұмсайтын,
ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеумен шұғылданады, шикізаттар өндеп, ... ... ... және ... ... ... ... кіреді,-деп атап көрсетілген.  Шағын кәсіпкерлік тек бәсекелестік
ғана емес, сонымен бірге, ... ... ... пен
ақпаратттандырудың да лайықты ұйытқысы болып табылады.Ол шағын және орташа
қалалар мен аудандар аумағында тұратын адамдардың ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік мемлекет тарапынан
оңай қадағаланады және оны ... көп ... ... ... ... ... ауыл ... шағын бизнестің қарқынды
дамуына тұсау болып отырған екі ... ... ... ...  Бұл ... мүмкіндіктің әлсіздігі және ... ... ... ... ... ... ... ауыл экономикасын қаражаттың
сауықтыру тіпті күрделі.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 76 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дайын өнімнің мінездемесі100 бет
Бағалы қағаздар нарығын реттеу9 бет
Бағалы қағаздар нарығының қызмет ету жағдайына талдау31 бет
Шаруа (фермер) қожалығының Дүниежүзілік Сауда Ұйымына (ДСҰ) ену жағдайындағы дамуы: Халықаралық құқықтық аспект13 бет
Электромагниттік толқындар туралы4 бет
Қазақстан Республикасындағы қорлар21 бет
Қаржы нарығының құрылымы және оның негізгі бөліктері6 бет
«Көлік шинасының резина үгіндісінің мұнай битумының сипаттамаларына әсерін зерттеу»26 бет
«Ферменттерді бөліп алу ферменттер әсерінің кинетикасы»5 бет
«ФФПС» - сериалы суда еритін полимерді цемент шикізат шламының сұйылтуға әсерін анықтау36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь