Клетка қабығының құрылысы

1. Шығу тегіне, құрылысына және атқаратын қызметіне қарай мембраналардың топтарға бөлінуі.
2. Мембраның құрылысы мен құрамы.
3. Давсон .Даниелли гипотезасы.
4. Робертсонның элементарлық мембрана құрылысы жөніндегі гипотезасы.
5. Сингер мен Николсонның сұйықтық.мозаикалық моделі.
6. Плазмалық мембраналар.
7. Клетка бетінің мамандалған құрылымдары.
1955 жылдан бастап клетканы қоршаушы мембраналардан баска эукарионтык клеткалардың бәрінде клетканың ішінде орналасқан субмикроскопиялық күрделі жүйе болатыны аныкталды. Цитомембраналар клетка құрылымының негізгі компоненттерінің бірі. Цитомембраналар жеке элементтерден тұратын, бір-бірімен өзара еттесіп біртұтас күрделі жүйе құрайтын, клетканың тіршілігінде маңызды рөл атқаратын құрылым.
Шығу тегіне, кұрылысына және атқаратын қызметіне қарай мембраналарды бірнеше түрлі топтарға бөледі: плазмалемма (плазмалық мембрана, сыртқы клеткалық мембрана), ядролық мембрана (ядро қабықшасы), миелин қабықшалары - мембраналары, вирустар мен бактериялардың мембраналары, эндоплазмалық тор, митохондриялар мен хлоропласидтердің мембраналары,
Мембрананың құрылысы мен құрамы. Құрылысы мен құрамы жағынан мембраналардың бәрінің көптеген жалпы қасиеттері болады: олардың орташа қалындығы 7 нм-ге тең, белоктар мен липидтерден тұрады және олар өткізгіштіктің тосқауылы; мембраналардың үзінділерінің ұштары ұштасып көпіршіктер құрайды. Көптеген жалпы қасиеттерімен бірге мембраналардың белгілі айырмашылықтары да бар. Мембрананы құрауда негізгі рөл аткаратын - глобулалык (шар) құрылысты интегралдық және жартылай интегралдық белоктар. Миелиндік мембранада белок аз көлденең салалы бұлшық ет талшықтарында 65% белоктар және 15% липидтер болады. Бауыр клеткаларының мембраналардың 85%-ы белоктардан тұрады, ал фосфолипидтер мен холестерин 10%-ды кұрайды.
Белоктар өзіндік табиғат туғызады, ал ол ерекшелік өз кезеңінде -мембраналарды бір-бірінен ажырататын белгі. Клеткалық мембраналарда мыңдаған түрлі белоктар кездеседі. Бұлардың ішінде таза құрылымдық белоктармен бірге қосымша функцияларды атқаратын белоктар да болады.
        
        Тақырыбы: Клетка қабығының  құрылысы.
Жоспары:
1. Шығу тегіне, құрылысына және ... ... ... ... ... Мембраның құрылысы мен құрамы.
3. Давсон –Даниелли гипотезасы.
4. Робертсонның элементарлық ... ... ... ... мен ... ... ... Плазмалық мембраналар.
7. Клетка бетінің мамандалған құрылымдары.
Тақырыбы: Клетка қабығының ... ... ... ... ... ... баска эукарионтык
клеткалардың бәрінде клетканың ішінде орналасқан ... ... ... аныкталды. Цитомембраналар клетка құрылымының негізгі
компоненттерінің бірі. ... жеке ... ... ... ... ... біртұтас күрделі жүйе құрайтын, клетканың
тіршілігінде маңызды рөл ... ... ... ... және ... қызметіне қарай мембраналарды
бірнеше түрлі топтарға бөледі: ... ... ... ... ... ... ... (ядро қабықшасы), миелин қабықшалары
- мембраналары, вирустар мен ... ... ... митохондриялар мен хлоропласидтердің мембраналары,
Мембрананың құрылысы мен құрамы. Құрылысы мен құрамы жағынан
мембраналардың бәрінің көптеген ... ... ... ... орташа
қалындығы 7 нм-ге тең, ... мен ... ... және ... ... ... ... ұштары ұштасып
көпіршіктер құрайды. Көптеген ... ... ... ... ... да бар. Мембрананы құрауда негізгі рөл аткаратын ... (шар) ... ... және ... ... белоктар.
Миелиндік мембранада белок аз көлденең салалы бұлшық ет талшықтарында 65%
белоктар және 15% ... ... ... ... ... ... тұрады, ал фосфолипидтер мен холестерин 10%-ды кұрайды.
Белоктар өзіндік ... ... ал ол ... өз ... ... ажырататын белгі. Клеткалық мембраналарда
мыңдаған ... ... ... ... ... таза ... бірге қосымша функцияларды атқаратын белоктар да ... әр ... ... тасымалдап тасымалдаушылардың қызметін
атқарады. ... ... я ... ... ... гидрофильді каналдар, немесе поралар болады деп жорамалдайды. ... ... ... өтіп ... ... белоктар, рецепторлар, электрондарды
тасымалдаушылар, т.т. болады. Сонымен ... ... ... болады. Бұлардың бос ... ... ... ... ... немесе глюкозильдік топтар болады. «Антенналардың»
міндеті сыртқы хабарларды ажырату. Белоктар липидтермен қосылып комплекстер
кұрайды. ... бір ... ... фосфолипидтермен қосылған кезде
өткізгіштіктің барьері (тосқауылы) пайда болады; ... ... ... ... ... ... ... Басқа белоктар
өздеріне тән молекулалык конфигурациясының арқасында катализдің ... ... ... ... ... мен ... мембранадағы липидтердің 40-90% ... ... ... сол ... ... мен ... құрамды бөлігі гликолипидтер. Түрлі мембранадағы фосфолипидтердің
саны әркелкі, олардың ... ... ... құрылысына әсерін
тигізеді. Фосфолипидтердің химиялық ... ... зор, ... олар
фосфатидилхолинге бай келеді. Сонымен бірге көмірсулардың көптеген ... ... ... ... ... липидгік
биқабаттың құрылысына байланысты. Олардың бірі мембраналардын қозғалмалығы,
оның шегінде молекулалар биқабат ... ... ... жүре ... ... тағы да бір ... суда ... молекулалар олар
арқылы өте алмайды.
Мембраналар клетканы компартаменттер деп аталатын бірнеше
тұйык ... ... ... ... ... әркелкі пішінді болады - каналшықтар, вакуольдер, гранулалар,
жалпақ ... т.б. ... ... ... ... есеп бойынша клетканың барлық массасының үштен бірін немесе тең жартысын
құрайды. Клеткалық мембраналардың негізін қос
липидтік қабат ... ... ... ... есімімен
байлаңысты.
Давсон Даниелли гипотезасы. 1895 жылы Овертон молекулалардың клетка
ішіне өту жылдамдығы липидтер ерекшелігіне байланысты ... ... ... байқаулардан ол мембраналарда липидтік қабаттың болатындығы
жөнінде анатомиялық тұжырым жасаған. 30 жылдан кейін 1927 жылы ... мен ... ... ... ... бұл ... болатын. 1935 жылы Давсон-Даниелли гипотезасы ... ... ... ... және ... мембраналар фосфолипид
молекулаларының бір-бірінің үстінде ... екі ... ... ... ... молекулалардың әр қайсысында гидрофильдік (суда ерігіш
полярлы) және ... ... ... Бір ... ... ... гидрофобты бетіне беттеседі. Гидрофильдік полярлы топтар осы
екі қабаттың бетін құрайды. Олар екі ... ... ... бұл гипотеза бойынша ... ... үш ... ... ... бір орталық қабаттан және орталык
липидтік қабаттың екі бетінде ... екі ... ... ... ... мембраналарды электрондық микроскоппен зерттеген кездегі көріністі
түсіндіреді.
Липидтерді физика-химиялық әдістермен зерттеу және ... ... ... ... бұл ... ... ... мен Даниеллидің
моделі липидтердің орналасуын қанағатты түрде түсіндіргенмен белоктардың
орналасуын түсіндірмейді. Белоктар ... ... ... ... деп ... ... ... бұндай түсінік егжей-тегжейлі
байқауларға сәйкес деген, себебі ... ... ... байланыста болады. Мембрана көптеген ... ... ... ... ... ... диффузияның жылдамдығы ... ... 108-109 есе ... ... ... ... мен иондардың болатыны . ... ... ... ... бұл ... мен ... мембрана арқылы өтуіне ... ... ... үшін ... мен ... 1955 ... поралар (каналдар) болуы керек деген жорамал жасаған. Бірақ
бұл модель мембраналар туралы жиналған ... ... ... ... микроскоп клеткалық мембрана екі ... ... ... мен ... ... ... ... үш қабатты құрылым екенін
көрсетті. Үш қабатты клеткалык мембрана ... ... ... ... Бұл ... ... мен Давсонның сэндвич (белок-липид-белок)
моделіне сәйкес.
Робертсонның элементарлық мембрана құрылысы жөніндегі гипотезасы.
1959 ж. ... сол ... ... ... ... ... құрылысы жөніндегі гипотезаны ұсынды.Бұл гипотеза
бойынша барлық ... ... 7,5 нм ... ... үш ... болып байқалады, орталық липидтік биқабат белоктың
екі қабатының ... ... Жаңа ... ... ... бұл ... ... ұшырады.
Мұздатып-жару әдісі мембранада липидтік биқабатқа батып тұратын, кейде
оны тесіп өтетін белоктың ... ... ... ... ... ... жоғары болса, соғұрлым онда белоктік
бөлшектер көп ... ... ... 75%-ке ... белок бар
хлоропластының мембраналарында белоктар мүлдем ... мен ... ... ... 1972 ... мен Николсон ... ... ... модельде липидтік биқабат элементарлық мембрана ... ... ... ол ... құрылым болып алынған; липидтік
қабатта белоктар еркін қалқып жүреді, ал олардың қайсы ... ... ... ... ... ... микрофиламенттер белок
молекулаларын қозғалтпай бір ... ... ... ... биқабатта бекіп
тұратын белоктарды интегралдық мембраналық белоктар деп атайды. Интегралдық
белоктармен бірге шеткі мембраналық белоктар деп аталатын ... ... ... да ... ... мембрана барлық организмдерді
клеткаларына тән универсалдық ... ... ... рет ... ... ... кезде Шванн клеткасында байқалған.
Плазмалық мембрана. Плазмалық мембрана, немесе плазмалемма (гректің
plazmа - пішін, letta - ... ... ... ... орын ... сыртынан қоршап оның сыртқы ортамен тікелей байланысуын қамтамасыз
етеді. Плазмалемманың қалындығы 7,5 нм. Жарық ... ... ... ... ... мембрана электрондық микроскоп пен электрондық
микроскопиялық зерттеулерге материалды дайындау әдістері шыққаннан ... ... ... микроскоп шыққанға дейін клетканың бетінде
заттарды ... ... ... ... ... ... ... болатын. Бұндай жорамалдың пайда болуына өте жіңішке ... ... ... оның ішкі ... ағып ... қайсыбір заттардың
клетка ішіне өтіп таралуы мен молекуланың бәрі бірдей ... ... ... ... микроскопта плазмалық мембрана үш қабатты болып байқалады:
сыртқы және ішкі электрондарды сіңіретін тығыз қабаттардың арасында ақшыл
зона жайғасқан. ... ... ... ... ал ... зона липид
молекулаларының екі қабатына сәйкес келеді. ... ... ... бірдей болатынын еске алып ... ... ... деп ... ... ... ... құрамды бөлігі липидтер (40% жуык),
белоктар (60% ... және ... (10% ... Плазмалемма басқа
мембраналарға қарағанда холестеринге бай келеді; оның фосфолипиттерінде
қаныққан май ... ... ... ... ... құрамына
кіретін белоктардың құрамы атқаратын ... көп ... ... ... ... болады. Плазмалық мембрананың құрамында 30 жуық
түрлі ферментер анықталған, ал жиі кездесетіндері Nа+ және К+ ... ... Мg-ге ... ... ... ... қышкыл фосфатаза, аденилатциклаза, РНК-аза. Эукариондық клеткалардың
плазмалық мембранасында тыныс алу тізбектерінің ... ... ... ал ... ... тотықтырып фосфорлау мен
электронды тасымалдаушы ... ... ... ... ... ... ішінде ең маңыздысы Nа+ және ... ... ... ... ... плазмалық мембранасы түрлі
құрылымдык өсінділер құрайды. Солардың бірі - ... ... ... ... ... ... ... өсінділері екенін анықтады. Бұл құрылымдар әртүрлі қызметтер
атқарады. Микробүрлердің негізгі функциясы- клеткалардың ... ... да ... ... ... ... клеткалардың бетінде көп
болады. Мысалы, ас ... ... ... ... астарлаушы клеткаларда,
бүйректің каналшықтарында, секрет ... ... ... ... да ... (фибробласттарда, лейкоциттерде). Өсімдік
клеткаларында микробүрлер болмайды. Микробүрлердің ... 100 ... Саны мен ... ... ... ... ... Әсіресе,
ішек және бүйрек эпителийінің тарақша көмкермесінде (щеточная клетка) көп
болып ... ... ... ... клетканың апикальдік бетіндегі
микробүрлердің жиынтығы. Ішек эпителийінің бір клеткасында 3000 дейін
микробүрлер ... ... 1 мм2 ... ... саны ... ... Микробүрлердің аралығында гликокаликстік ... ... Бұл ... ... ... катысатык ферменттер
(пептидазалар, сілтілі фосфатаза, дисахарозалар) ... ... ... ... бар. ... аз болса да клеткалардың басқа
түрлерінде де кездеседі. Мысалы, мезотелийдің клеткаларында, өт ... сары уыз ... ... ... т. т. ... ... ... тағы да бір типі кірпікшелер мен
талшыктар. Бұлардың жуандығы (диаметрі 0,2 мкм жуық) мен ... ... ... органеллаларының осы екі типін біріктіріп
ундулиподия деп атайды. Кірпікшелер мен ... ... ... базальдық денешікпен байланысқан микротүтікшелердің жүйесінен
тұрады. Кірпікшелер мен талшықтар жануарлар ... кең ... ... ... ... ... жалаңаш тұқымдылар мен
жабық тұқымдыларда бұлар болмайды. Инфузориялардың әрбір ... ... ... ... мен талшықтар ұзындығы және клеткадағы саны бойынша
ажырайды. Кірпікшелердің ... 5-10 мкм, ... 150 мкм және ... ... ... ... кірпікшелері мен талшықтардың ішкі
құрылымы ... ... ... ... ... ... ... клеткалардың қозғалысын қамтамасыз ету.
Тақырыбы: Клеткааралық ... ... ... түрлері.
2. Жай клеткалық байланыстар.
3. Тығыз байланыс.
4. Десмосомалар.
5. Саңылау тәрізді байланыс немесе ... ... ... ... Клеткааралық байланыстар.
Көпклеткалы жануарлар организмдерінің органдары мен ... ... ... байланысы клеткааралық байланыстар деп
аталатын күрделі арнаулы құрылымдар құрайды.
Клеткааралық байланыстардың бірнеше түрлерін ... ... ... ... ... және ... ... байланыстар),
десмосомалық, тығыз байланыстар, лента тәрізді ... ... ... ... ... ... ... клеткалар ерекше
құрылымдарды құрамастан өзара байланысады. Бұндағы клеткалардың ... ... ... қамтамасыз етіледі. Екі клетканың плазмалеммаларының
арасында 15-20 нм клеткааралық кеңістік болады. Жай ... ... ... ... бекітетін арнаулы құралдар болады. Ол
«құлып» деп аталатын ... Бұл ... бір ... ... ... ... мембранасының ойысына сәйкес келетін өсінді құрайды. Құлып
тәрізді немесе тісті байланыс эпителиальдық ұлпаларда көп кездеседі.
Тығыз байланыс. Екі ... ... ... ... жақындап, бір-біріне жабысып, қалыңдығы 2-3 нм бір жалпы қабат
құрайды. Байланыстың аймағы макромолекулалар мен иондарды өткізбейді. ... ми ... ... ... арасында ми
клеткаларына қаннан заттардың еркін диффузиялануына кедергі болып гемато-
энцефальдық ... ... ... ... клетканың апикальдік жиегінде
болады.
Десмосомалар - эпителийлік клеткалардың көбіне тән. Десмосома (грекше
йезтос - байланыс, зота - ... ара ... 30-50 мкм екі ... ... ... диаметрі 0,5 мкм-ден екі ... ... ... ... ... ... клетканың
ішінде орналасқан тонофибриллалар бекитін ... ... ... ... ... ... зат байқалады. Тонофибриллалар
тірек қызметін ... ... ... ... клеткалардың
десмосомалары бір-біріне тығыз беттеспейді, арасында ... ... ... ... Электрондық микроскопта десмосома аймағы
көршілес клеткалардың плазмалық мембраналарында.
Саңылау ... ... ... ... Клеткадан клеткаға
химиялык. Заттарды тікелей жеткізуге қатысатын ... ... ... екі ... ... ... ... 2-3 нм-ден аспайды. ... ... ... деп ... ... байланыскан. Коннексон - ортада ені
2 нм каналы бар, молекулалык массасы 20 мыңдай коннектин белогінен тұратын
цилиндр тәрізді агрегат.
Саңылау ... ... ... ... ... байланысты 10-20-дан бірнеше мыңға дейін плазмалык мембрананы
тесіп өтетін коннексондар болады. Көршілес ... ... ... ... дәл қарсы орналасып біртұтас ... ... ... ... бір ... клеткаға өтетін клеткааралық каналдардың міндетін атқарады. Саңылау
тәрізді байланыс арқылы белоктар мен нуклеин қышқылдары өте алмайды.
Синапстық байланыс ... ... бұл түрі нерв ... Екі нейронның арасында және нейрон мен рецептор немесе эффектор
арасында ... ... ... бұл ... 1897 жылы
Шеррингтон ашып оны синапс деп атаған. Бір ... ... ... ... бөгеуді біржақты өткізуге мамандалған екі клетка байланысынын
участогі.
Плазмодесмалар. Клеткааралық байланыстың бұл типі ... Бұл ... ... рет И. Н. ... (1881) ... ... ... екі клетканы байланыстыратын жіңішке түтік тәрізді
цитоплазмалық каналдар. Осы каналдарды ... ... ... ... ... ... клетканы бөліп тұратын клеткалық қабырғаны тесіп өтеді.
Сонымен, кейбір өсімдік клеткаларында плазмодесмалар көршілес клеткалардың
гиалоплазмасын байланыстырып ... ... ... ... қоректік заттар, иондар және басқа қосылыстар бар ерітінділердің
клеткааралық ағысын қамтамасыз етеді. Сонымен ... ... ... ... вирустары да таралады.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
Көп қабатты эпителий3 бет
Техногендік факторлардың өсімдіктегі биомассаның жинақталуына әсері37 бет
Ашытқы клеткаларының карбонизделген сары өрік қабығына бекінуін зерттеу28 бет
Ашытқы клеткаларының карбонизделген сары өрік қабығына бекінуін зерттеу жайлы33 бет
Баланың жүйке жүйесінің даму ерекшеліктері5 бет
Буылтық құрттар типі7 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Нәрестелік шақтағы психикалық дамудың алғы шарттары мен ерекшеліктері3 бет
Протопласт туындылары8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь