Биология кабинетіндегі зертханалық жабдықтар

І. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
ІІ. Негізгі бөлім
1. Биология кабинетінің лабораториялық және экскурсиялық жабдықтары
1.1. Табиғатқа экскурсиялар мен жорықтар жасау ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2. Зертханалық сабақ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 9
1.3. Зертханалық жұмыстар үлгісі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 10

2. Жарық көмегімен көрсететін микроскоптар
2.1. Микроскоптардың құрылысы және микроскоппен қарау техникасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
2.2. Микроскоптың зертханалық сабақтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.3. Биологиялық кабинеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19

Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 25
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
Биология сабақтарында зертханалық жұмысты тиімді пайдаланып, оқушылардың теориялық білімін практикамен ұштастырудың маңызы өте зор. Қазақтың «Құлақпен естігенше, көзбен көріп, қолмен ұстағанға не жетсін» деген нақыл сөзінің өзі осыны керсетеді. Себебі күнделікті еткен бірсарынды баяндау, сұрақ-жауап секілді әдеттегі сабақтар оқушыларды жалықтырып, шаршатады. Сондықтан биология сабақтарында әрбір мұғалім зертханалық жұмысты тиімді пайдаланса, оқушылардың пәнге қызығуы артады.
Микроскоппен көру техникасын меңгеру үшін жарық көмегімен көрсететін микроскоптың құрылысын білу; уақытша микропрепараттар дайындады.
Тубусты қимылдататын екі бұранда заттық үстелшеден төменірек, тұрғының екі жағында орналасқан. Тубусты жоғары-төмен қозғалтып, фокус бағытын туралайтын үлкен дөңгелек басты макрометрлік бұранда "кремальер" деп аталады. Бұрайтын дөңгелек басы кішірек бұранда -микрометрлік бұранда. Оны сәл бұрау арқылы тубусты аз жылжытып, фокусты дәлме-дәл туралауға болады. Микрометрлік бұранданы мнкроскоптың екі жағынан тауып алып, жарты айналымға бұрау арқылы фокус дәлме-дәл тураланады.
Микроскопта зерзат бейнесі теріс көрінеді. Окулярдың үлкейту мөлшерін объективтің үлкейту мөлшеріне көбейту арқылы микроскопты жалпы үлкейту шамасын есептеп шығара аламыз.
Әр түрлі жарық көзінен түскен жарықты заттық үстелше тесігі арқылы объективке бағыттайтын микроскоп бөлшегі — айна. Ол заттық үстелшенің астын ала тұрғыға еркін айналып тұратындай етіп бекітіледі. Жазық және ойыс беті бар айнаның ойыс беті жарық ете нашар түскен кезде (жасанды жарық кезінде) пайдаланылады.
Конденсордың төменгі бөлігінде самалалы диафрагма құрастырылған, олда жарықты реттейді.
1. Қабділрашид Қайм «Биологиядан зертханалық сабақтар». Алматы, 2007 ж.
2. Кенжеева Г.К. «Биология тірек-схемалар». Алматы, 2006 ж.
3. Р.Сәтімбеков, Р.Әлімқұлова «қызықты биология өсімдіктер әлемі». Алматы 2004 ж.
4. Қажымұратов М. «Қазақстанда кезедесетін пайдалы өсімдіктер». Алматы, «Қайнар» 1975 ж.
5. Қожабеков М. «Дәрілік өсімдіктер». Алматы, «қазақстан» 1975 ж.
6. Мұсақұлов Т. «Ботаника». Алматы, Мектеп. 1975 ж.
7. Р.Әлімқұлова, М.Тәртенова «Қызықты ботаника», Алматы, 1979 ж.
8. Д.И.Грайтан «Биологияға арналған кластан тыс жұмыстарды қалай қызықты өткізуге болады». Алматы, 1984 ж.
9. Акимушкин И.И. «Занимательная биология». М., «Молодая гвардия». 1967 г.
10. Алешков Е.Н. «Хрестоматия по ботанике». М., Учпедгиз, 1962 г.
11. Вент Ф.В. Мире растений. М., «мир» 1972 г.
12. Верзилин Н.М. Основы методики преподавания ботаники. М., изд. АПНРСФСР, 1955 г.
13. Доброхотова К., Чудинова В. Лекарственные растения. Алма-Ата, «Казахстан» 1965 г.
14. Ивченко С. Занимательно о ботанике. М., «Молодая гвардия», 1969 г.
15. Имшенецкая Л.И. Мир растений. М., Учпедгиз 1957 г.
16. Верзилин Н.М. «Проблемы методики перподавания биологии». М., «Педагогика», 1974 г.
17. Верзилин Н.М., Корсунская В.М. Общая методика преподавания биологии. М., «Просвещение» 1976 г.
18. Глазунов М.М. Птицы в уголке живой природы. М. «просвещение» 1974 г.
19. Доспехов Б.А., Гордиенко Г.И. Методика опытной работы в школе. М., «Посвещение», 1975 г.
20. Жуков Т.И. Часы занимательной биологии. М. «Просвещение» 1969 г.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ
БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТІРЛІГІ
Қазақстан Халықтар Достығы Университеті
Факультет: Химия және биология
Кафедра: Химия және биология
Тақырыбы: «Үйсіндердің этникалық және
саяси тарихы»
Пән: Қазақстан ... ... 7441-17 ... ... Бахрамов Шайахмет
Тобы, студенттің аты-жөні
Қабылдаған: Тынысбай Б.Ә.
Шымкент – 2008 ж.
Жоспар
І.
Кіріспе.....................................................................
..................................... 3
ІІ. Негізгі бөлім
1. Биология кабинетінің лабораториялық және экскурсиялық жабдықтары
1.1. ... ... мен ... ... ... ... ... ... ... ... ... көрсететін микроскоптар
2.1. Микроскоптардың құрылысы және ... ... ... ... ... ... ... 19
Қортынды..................................................................
................................... 25
Пайдаланылған
әдебиеттер................................................................
....... 26
Кіріспе
Биология сабақтарында зертханалық жұмысты ... ... ... ... ... ... маңызы өте зор.
Қазақтың «Құлақпен естігенше, көзбен көріп, ... ... не ... ... ... өзі ... ... Себебі күнделікті еткен бірсарынды
баяндау, сұрақ-жауап секілді әдеттегі сабақтар оқушыларды жалықтырып,
шаршатады. ... ... ... әрбір мұғалім зертханалық
жұмысты тиімді пайдаланса, оқушылардың пәнге қызығуы артады.
Микроскоппен көру техникасын меңгеру үшін ... ... ... құрылысын білу; уақытша микропрепараттар дайындады.
Тубусты қимылдататын екі бұранда заттық үстелшеден төменірек, тұрғының
екі жағында орналасқан. Тубусты ... ... ... бағытын
туралайтын үлкен дөңгелек басты макрометрлік бұранда "кремальер" ... ... ... басы ... бұранда -микрометрлік бұранда. Оны
сәл бұрау арқылы тубусты аз жылжытып, фокусты дәлме-дәл туралауға ... ... ... екі ... тауып алып, жарты айналымға
бұрау арқылы фокус дәлме-дәл тураланады.
Микроскопта зерзат бейнесі теріс көрінеді. Окулярдың ... ... ... мөлшеріне көбейту арқылы ... ... ... ... ... аламыз.
Әр түрлі жарық көзінен түскен жарықты ... ... ... ... бағыттайтын микроскоп бөлшегі — айна. Ол заттық үстелшенің ... ... ... айналып тұратындай етіп бекітіледі. Жазық және ойыс беті
бар айнаның ойыс беті жарық ете нашар түскен кезде (жасанды ... ... ... ... ... диафрагма құрастырылған, олда
жарықты реттейді.
1. Биология ... ... және ... ... ... экскурсиялар мен жорықтар жасау
Табиғат көп нәрсені тек үйретіп қана ... және ... ... ... ... туған табиғатты білуі және оқушылар алдында
оның байлығың, әдемілігін аша алуы ... ... ... және оның
коллективтік еңбегіне байланысты болған табиғаттағы орасан ... ... ... ... көбейту және қорғау, сүюге үйрету.
Табиғатпен тікелей қатынас жасау, оқушылардың оны зерттеуге ... ... және ... ... ... тәрбие беруге
мүмкіндік туғызады. Сөйтіп, туған өлкеге деген ... ... бұл ... ... ... үшін жақсы негіз болады.
Экскурсия кезінде табиғатты зерттеп, үйренуге құштарлығын арттыру және
эстетикалық сезімді дамыту мұғалімнен ... ... ... ... ... ... игілікті әсері туралы көптеген
көрнекті педагогтар мен ... (И. Г. ... Я.А. ... А.Я. ... В. В, ... т.б. ... сөздер айтты. Мысалы,
белгілі совет методисі, ... ... ... деп жазды: «Кітап арқылы
емес, экскурсиялар, лабораториядағы ... ... тірі ... ... т.б. ... ... ... жасау арқылы,
табиғатпен танысу және онымен жақындасу арқылы ... одан ... көп ... сырларды ашады. Олар әсем сыртқы ... ... ... ... ... онша ... ... да
құбылыстардың жәке т.б. арасындағы себепті ... ... ... ... табиғат әдемілігі құпиясын — ... ... ... ... ... байқауға үйретеді, сөйтіп, табиғат тіршілігі
көркемдеген сұлулық пен күрделіліктен ләззат аласың. Осы жолмен ... ... ... бірі болып есептелетін эстетикалық сезім дамиды,
табиғатқа сүйіспеншілік және қызығушылық ... ... ... ... сөз ... ... ... қуанышқа
кенелетінін тәжірибе көрсетіп отыр. Олар бар ынтасын сала соған дайындалып,
оны асыға күтеді. ... ... ... ... ... ... оқу ... оқушыларды қызықтыру үшін табиғатқа тақырыптық экскурсия
өткізеді.
Экскурсия ... ... ... ... ... парк, орман қорғау
алқаптары, колхоз даласы немесе мектептің оқу-тәжірибе учаскесі бола алады.
Жылдың әр ... ... бір ... ... бара беру оқушылардың
экскурсияға деген ... ... ... көрсетуге тиіспіз.
Мысалы, олар күзде қар ... ... және ашық ... ... көктемде оларды майда жасыл жапырақ, алғашқы гүл ... ... ... ... ...... ... панасындағы самал
жел, түрлі түсті кеөкем түс, қанатты достарымыздың жүз ... әсем ... тағы ... ... ... ... бөлейді, туған табиғат
жомарттығы тамсандырады.
Мұның барлығына балалар еліктейді, олар табиғат аясында шарқ ұрады.
Мұғалім бұл ... ... ... ... оқушыларды табиғатты
ақылмен бақылап, үйреніп-зерттей алатындай, оны ... ... ... ... ... ешбір баяндама, ешқандай әңгіме, туған табиғатқа
білгірлікпен өткізілген экскурсиядай қызығушылық туғыза алмайды.
Табиғат — үлкен кітап, оны мұғалім өз оқушыларына ... ... ... ... экскурсияларға ойын элементтерін енгізуге болады.
Ойын кезеңі оқушыларды қызықтыра түседі және оларды тапсырманы өз бетінше
орындауға ... Көп ... ... мен жорықтар мектеп программасында
белгіленбеген, демек, бұл кластан тыс шаралар ретінде өткізіледі.
Мұғалім оқушылармен — жас ... ... ... ... негізінде маршрут ... Жас ... ... сан ... ... ... ... олар экскурсиялар
және жорықтарда табиғатпен тікелей қатынас жасау арқылы ... ... ... оқу экскурсиясынан алған білімін ескеру
керек. Мысалы, оқушылар жабайы өсетін және ... ... ... ... олар өсетін қажетті жағдайды білді. Алайда бұл әлі ... және ... ... ететін алғашқы мағлұматтар ғана. Жорықтар
кезінде мектеп ... әр ... ... ... мәдени және жабайы
өсімдіктердің көптеген өкілдерімен кездеседі. Оларды зерттеу «мәдени және
жабайы өсетін өсімдіктер туралы» түсінікті ... қана ... ... бұл ... ... ... жаңа ... алуына
мүмкіндік береді.
Туған өлкені зерттеу жорықтарында оқушылар дәрілік өсімдіктерді,
құрамында илік ... ... ... бар, сондай-ақ жеуге жарайтын
өсімдіктерді анықтауға және оны жинау жөнінде, т.б. ... алуы ... ... ... ... жануарлар мен өсімдіктер объектісін зерттеуден
басқа, оқушыларға топырақтың, минерал мен тау ... ... ... ... ... өсімдіктер жинау, су қоймаларын
мекендейтін және орман, дала жануарларын зерттеу жөнінде тапсырмалар беруге
болады. Бұл ... ... ... тек ... бары ... ... Сондықтан жетекші жорық мүшелерінің міндеттерін дер кезінде
бөліп беріп, коллекция жасау және жинау ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Сонымен бірге жас
орнитологтарға грамжазу бойынша құстардың даусын ... және ... ... ... ... ... берілуі керек. Бұл оларға құстарды
жаратылыс жағдайында ... ... ... және ... мұғалім пайдалы, жануарларды, әсіресе құсты қорғауға назар
аударады, неліктен екені белгісіз, ... ... бір ... ... ... ол жөнінде оқушыларда теріс ұғымдар қалыптасқан. Мұның
барлығы оқушылардың өрмекшіні аз білетінінен болса керек. Ал, ... ... ... ... ... ... ол ауыл шаруашылығына
пайдалы, астық үшін күресте сенімді көмекшінің қызметін атқарады. Өрмекші
мәдени ... ... ... ... бау-бақшаның, егістіктің
зиянкестерін көптеп жояды. Ғалымдардың дерегіне, есептеулерге қарағанда,
өрмекші жыл ... ... ... ... екі ... ... шыбын,
маса, қандала, т.б. жояды екен, солардың тең жартысы орманның қас жауы.
Мұғалім орман, бақ және ... ... ... ... оқушылардың
өрмекшіге қатынасын өзгертуі қажет, олар оған зиянкестер және ... ... ... одақтас ретінде қарауға және оны
қорғауға және таралуына ... ... ... қажеттігін естен
шығармау тиіс.
Жорық үстінде мұғалім совет адамдарының түлетуші іс-әрекетін, ауыл
шаруашылық ... ... ... ... ... пен ... басқа мәдени өсімдіктерден мол өнім алып ... ... ... ... біздің еліміздің орманды аймақтарына папоротниктер әр қадам сайын
кездессе, далалық аудандарда жүз километрлеп ... ... ғана ... өзен ... ... бірнеше ғана түрін табуға
болады. Кейбір түрі ғылым үшін ... ... ... ... ... ол өте сирек, тіпті бірнеше данасы ғана кездеседі. Сондықтан жас
натуралистер папоротниктерді кездестіре қалса, ... ... ... ... алып, оны өсуге қолайлы жағдайы бар жаңа орынға себуі керек.
Осындай мысалдарды кеп ... ... кез ... түкпіріндегі басқа
өсімдіктерден де келтіруге болады. Алайда, ... ... ... ... де ... өз шәкірттерін мектеп қабырғасынан бастап
табиғатты сақтауға және байыта түсуге үйретуі қажет.
Табиғат ... ... ... ... ұйымдастыру
оқушылардық оны жақсы ... және ауыл ... ... үшін
маңызды мағлұматтар жинауына мүмкіндік береді.
Мұғалімдер табиғатты бақылауды, ауа райы календарын жасауды, сонымен
бірге 1-кластан бастап табиғат ... ... ... ... программасы табиғат календарын жүргізуді талап етеді. Жұмысты
орындаудың онша ... ... оны кез ... ... ... ... Тек бақылау белгілері мен безендіру сипатында өзгерістер
болуы ғана мүмкін. Мысалы, І—II кластарда ауа райының ... ... ... ашық) шартты белгілерден басқа жылдың белгілі бір мезгілін
сипаттайтын жиналған жапырақтарды, жемістерді немесе ... ... ... бақылау жұмыстары және бақылауды безендіру біраз
күрделене түседі. Мұнда оқушыларға тек ... ... ... ... ... соғу ... немесе тірі табиғаттық күйін анықтау
тапсырылады, мысалы: жылдың белгілі кезеңіне сай ... ... ... ... және қайтып кетуі, т. б.
Сөйтіп, бастауыш класс оқушыларының жоғары ... ... ... ... ... белгілі мөлшерде түсініктері болады.
Биолог мұғалім жоғары кластарда ... ... ... ... ... оған ... ең қарапайым объектісін таңдап
алады. ... ұзақ ... ... оның ... ең ... өзгерістерді
тіркеп отырады. Мысалы, алма ағашын бақылау кезінде бүршіктің ісінуі, гүл
бүршігінің ашыла бастауын, ... ... ... гүлдердің
гүл ата бастауын, жаппай гүлдеуі, гүлдеудің ... ... ... ... ... жинау, жемісті екінші рет жинау) және түсімін белгілеп
отырады.
1.2. Зертханалық сабақ
Биология сабақтарында ... ... ... пайдаланып,
оқушылардың пәнге қызығушылығын арттырып теориялық білімді практикамен
ұштастырудың маңызы зор. 10-сыныпта ... ... ... ... ... зертханалық сабақ үлгісін ұсынып отырмын.
Пластидтер тек өсімдіктерге ғана тән негізгі органоид. ... ... ол ... ... саңырауқұлақтар, бактериялар, көк-асыл
балдырлардың жасушаларында кездеспейді. ... ... ... цитоплазмасында шашырап жатады. Цитоплазмаға қарағанда тығыз
болатындықтан жарық микроскобының көмегімен ғана көрінеді.
| | ... |( ... түс) ... | |хромопластар |(сары, қызғылт-сары, алқызыл түсті) |
| | ... ... ... ... ... ... Әр ... өсімдіктердің жасушаларын микроскоп арқылы қарап,
пластидтердің түрін анықтау.
Құрал-жабдықтар: Микроскоп, (элодея жапырағының орнына) кез ... ... ... ... ... ... ... қызан, пияз,
сәбіз, заттық шыны, жабын әйнек, қандауыр, су, тамшуыр.
Жұмыс барысы:
1. Бөлме өсімдігінің ... өңін ... ... ... қоса ... заттық шыныға салып, үстіне су тамызып, ... ... ... ... ... ... ... түстеріне-көңіл аударып, хромопластың маңызын ... етін ... ... ... алып, микропрепарат жасап,
микроскоппен қарау.
3. Традесканция ... пияз ... ... ... ... ... ... түссіз шар тәрізді
лейкопластарды табу.
4. Пластидтердің пішіндерін анықтап, түсін салыстырып, дәптерге ... ... ... ... ... ... |Ұқсас-тығы |Айырма-машылығы |Атқаратын қызметі
|Қоры-тынды | | | | | | | | | |
1.3. Зертханалық ... ... ... ... ... тиімді пайдаланып,
оқушылардың теориялық білімін ... ... ... өте ... ... ... ... көріп, қолмен ұстағанға не жетсін»
деген нақыл сөзінің өзі ... ... ... ... ... бірсарынды
баяндау, сұрақ-жауап секілді әдеттегі сабақтар оқушыларды жалықтырып,
шаршатады. Сондықтан ... ... ... ... зертханалық
жұмысты тиімді пайдаланса, оқушылардың ... ... ... ... пәні ... ... және оның сыртқы, ішкі құрылысы»
тақырыбындағы сабақтар бағдарлама бойынша қыс ... ... Ол ... еш ... таба алмаймыз. Сондықтан күздің соңында ... ... ... асырауға болады. Ал, тәнтану сабақтарындағы зертханалық
сабақтарды дәрігерлермен байланыса отырып жүргізу керек. ... ... және ... ... ... ... зертханалық жұмыстардың
жоспарын ұсынып отырмын.
Жануартану пәні бойынша
Зертханалық жұмыстың тақырыбы. Тірі бақаны ... ... ... ... ... ... және ішкі ... танысу, олардың
балықтардан ерекшелігін анықтау.
Құрал-жабдықтар. Тірі бақа, астауша, қайшы, ... ... ... ... ... ... қысқыш, т.б.
Жұмыстың барысы. 1. Бақаны үлкен шыны ыдысқа салып, оның ... ... ... ... ... ... 2. Балық Дене жабыны мен ... ... ... ... ... ... 3. ... ... оның ішкі ... ... (бұл ... мұғалімнің өзі
атқарады).
Ол үшін бақаның басын үлкен қайшымен қиып, ... ... ... ... ... ... тақтайшаға шалқасынан жатқызып, оны жан-
жағынан ... ... ... ... терісін көтеріп, қайшымен
көлденеңінен төменгі иекке дейін қиын жеткізеді. Содан кейін төс сүйегін
көтеріп, ... ... қиып ... Осы ... бақа ... ... ... өкпесінің өте әлсіз екенін бақылауға болады. Бұдан бақаның
терісі арқылы 70% тыныс алатыны, ас ... ... өте ... екені
байқалады.
Тәнтану пәні бойынша
Зертханалық жұмыстың тақырыбы. Адам жүрегінін соққандағы дыбысын
тыңдау.
Мақсаты. Жүрек дыбыстарын ... ... ... ... ... ... Әрбір жүрек соғысы кезінде екі түрлі дыбысты ... ... ... ұяң, ұзаққа созылады. Екінші дыбыс ашық, тез сеніп қалады.
Бірінші дыбыс жүректің жақтаулы қақпақтарының жабылуынан пайда ... ... ... ... ... ... ... айшықты қақпақтардың
жабылуынан пайда болады да, жүрек қарыншасының босаңсу кезінде шығады.
Биология пәніндегі зертханалық жұмыстар оқушылардың іскерлік дағдыларын
қалыптастырумен ... ... ... ... практикалық іс-
әрекеттерге, табиғатқа, табиғат ... ... ... Жарық көмегімен көрсететін микроскоптар
2.1. Микроскоптардың құрылысы және ... ... ... көру ... ... үшін ... көмегімен көрсететін
микроскоптың құрылысын білу; уақытша микропрепараттар дайындауға ... ... ... ... ... бірі жарықтың
көмегімен көрсететін микроскоп болғандықтан, биология ... ... ... үшін ғана емес, дәрігердің ... ... ... ... т.б. үшін де ... ... ... уақытша микропрепараттар жасай білу қажеттігін естен ... ... ... ... ... ... мына ... жауап
бере білу: а) микроскоптың негізгі бөліктерін атап, олардың атқаратын
қызметі мен ... ... ә) ... механикалық, оптикалық
және жарық беретін бөліктерін көрсету, олардың құрылысын айтып ... ... ... ... ережесін білу; в) биологиялық зерзаттарды
зерттеуге арналған ... ... ... түрлерімен жұмыс істеу
қағидаларын баяндау.
2. Бастапқы және қорытынды бақылаудағы тестілік сұрақтарға жауап беру.
Оқытушы дәріс ... ... ... ... ... ... жөн ... Студенттер мыналарды: а) МБР-1, МБИ-1, ... ... ... ...... ... ... ә)
зерзатты микроскоп арқылы көру ережесін; б) уақытша пайдаланылатын препарат
жасау техникасын оқып үйренуі тиіс.
Құрал-жабдықтар. 1. ... ... ... МБС-1 ... ... және ... шынылар, су құйылған стақан, иммерсиялық май,
дәрі тамшуыр, ... ... ... ... серіппелі қысқыш.
3. Иммерсиялық ... (х 90). 4. ... ... ... микропрепараттар: пияз үлпегінің жасушасы, жапырақтың
көлденең кесіндісі. Көрнекі ... ... ... олардың
жеке бөлшектері, жарық жинағыш жүйе (конденсор) және объектив аралығындағы
жарық сәулесінің жолын көрсететін сызба нұсқалар.
Бастапқы ... ... ... 1. ... ... ... атаңыз: а) тұрғы,
ә) түтікше ... б) ... в) ... ... ... жүйе ... және диафрагма көмегімен жарықты
объективке ... мол ... ... ... конденсорды жоғары көтеру; ә) самалалы диафрагма санылауын
кішірейту; б) конденсорды ... ... в) ... ... ... ... ... бөлшектерін атаңыз: а) жарық ... ... ә) ... б) ... в) ... Мыналардың қайсысы азырақ ұлғайтатын объективтер (х7, х15, х8, х40)?
5. Мына объективтер неше есе ... ... (х7, х15, х8, ... ... 1- Микроскоптың оптикалық бөлшектерін атаңыз: а) ... ... б) ... в) ... ... Микроскоптың жарық түсіру жүйесінің ... ... ... ... ә) конденсор; б) диафрагма; в) зырғытпа.
3. Айналмалы табақша немесе зырғыма ... ... ... а) ... қимылға келтіреді; ә) объективтерді ауыстырады;
б) жарық ... ... в) ... ... ... орнықтырады.
4. Конденсор мен самалалы диафрагма табақшасының қалпын объективке мол
жарық түсіру үшін қалай өзгертуге болатынын ... ... ... түсіру, ә) самалалы дифрагма саңылауын кішірейту,
б) конденсорды жоғары көтеру, в) самалалы диафрагма ... ... Мына ... ... ... объективтігі аз және көп
ұлғайтады: ( х 8, х 15, х 40, х 90 )?
6. Мына ... ... ... ... аз және көп
ұлғайтады: ( х 8, х 15, х 40, х 90 )?
2.2. Микроскоптың зертханалық ... ... 1. МБР-1 ... ... ... микроскопының негізгі бөлшектері мыналар: механикалық, оптикалық
және жарық түсіретін бөлшектер. Осы ... зер сала ... ... бөлшектерге жатады: тұрғы, заттық үстелше, тубус,
зырғыма, макро және ... ... ... орнықтылығын сақтайды, oл - таға тәрізді иілген ауыр
таған. Тікбұрыш жасай иілген тубусұстатқыш тұтқа тағанның ... ... де оған ... орналасқан тубус бекітіледі.
Ортасында дөңгелек тесігі бар заттық үстелше де ... ... ... ... ... ... ... зерзат қойылады, ол
сондықтан "заттық үстелше" деп аталған. Үстелше ... ... ... үшін екі ... ... ... Үстелшенің екі қапталында
препараттарды реттейтін екі бұранда бар, бұранданы бұрағанда ... бар ... ... ... ... жылжиды. Үстелше ортасындағы
дөңгелек тесіктен түскен жарық ... ... ... анықтап көруге
мүмкіндік береді.
Тубусты қимылдататын екі бұранда заттық үстелшеден төменірек, ... ... ... ... ... қозғалтып, фокус бағытын
туралайтын үлкен ... ... ... ... "кремальер" деп
аталады. Бұрайтын дөңгелек басы ... ... ... ... ... ... ... тубусты аз жылжытып, фокусты дәлме-дәл туралауға болады.
Микрометрлік бұранданы микроскоптың екі ... ... ... ... ... ... ... дәлме-дәл тураланады.
Микроскоптың оптикалық бөлшектері: окуляр және объективтер.
Окуляр дегеніміз — ішінде ... ... ... ... ... түтікше. Ол латынның "oculus — көз" деген сөзінен туындаған.
Анықтап қараса, окулярдың үстіңгі бетінде оның неше есе ... ... ... х 10, х х15) ... цифрлар бар. Окуляр тубустан оңай ... ... ... үшін басқа окулярды тубусқа алмастырып орнатуға
болады.
Микроскоптың ... ... ... ... ... ... ... және диафрагма.
Айна мен заттық үстелше аралығына жарық жинағыш жүйе ... Ол ... ...... қоюландырамын" деген
сөзінен туындаған. Конденсор екі-үш линзадан ... ... ... ... ... ... айнаға шағылысады да конденсор
линзаларының жүйесі арқылы ... ... және ... бұрандалардың
алдыңғы жағында орналасқан бұранда жәрдемімен конденсорды жылжытуға болады.
Конденсордың төменгі бөлігінде самалалы ... ... ... ... ... гректің "diaphragma — далда, қалқа" деген
сөзінен туындаған.
Зертханалық сабақ. 2. МБР-1 ... ... ... ... Зертханадағы үстелдердің біріне жайғасып, микроскоптың тұрғысын
өзіңізге, ал ... ... ... ... ... ... ... Кез келген зерзатты алғаш микроскоппен көруді ең аз ... ... ... Бұл үшін зырғытпадағы ең аз ... ... ... ... ... үстелшенің тесігіне тұп-тура
келгенше зырғытпаны бұраңыз.
3. Махрометрлік бұранданы бұрап, объективті заттық үстелшеден ... см ... ... ... соң ... ... конденсорды аздап
жоғары көтеру керек.
4. Оң жақ ... ... сол жақ ... ... ... да, жарық
біркелкі айқын түскенге дейін айнаны әр түрлі бағытқа ... ... ... (4-тақырыпшаны қараңыз) жабын шынысын жоғары
қаратып, заттық үстелше ... ... дәл ... етіп ... ұсақ ... ... көмегімен көрсететін микроскоп арқылы
зерттеу кезінде иммерсиялық ... ... ... ... ... ... сөзі. Микроскоптың ұлғайту мүмкіндігін арттыру
үшін объективтің бірінші линзасы мен ... ... ... ... глицерин ерітіндісі, т.б.) тамызады.
Зертханалық сабақ. 3. Микроскоппен көретін өте ұсақ зерзаттарды өлшеу.
Зерттелетін зерзаттарды салыстырмалы тұрғыда зерттеген ... ... ... ... зор. ... ... зерзаттардың мөлшерін
анықтай білудің ешқандай артықтығы ... ... ... ... бөлінген. сызығы
бар, пішіні дөңгелек шыны ... деп ... Ол ... ... ... бөліктерге бөлінген
сызықтардың әрбір бөлігі анықтап қараған кезіндегі үлкейту шамасына ... ... ... ... ... ... тең ... сабақ. 4. Уақытша пайдаланылатын микропрепарат дайындау
тәсілі.
Петри ... ... ... біреуін екі қырынан абайлап ұстап,
үстелге қойыңыз да төсеніш ... ... ... ...... см шаш ... орналастырыңыз. Шаш талшығына тамшуырмен бір тамшы су
тамызыңыз да екі қырынан абайлап ... ... ... саусақ таңбасы
түседі), төсеніш шыныдағы зерзатты (шаш талшығын) жабын шынымен жабыңыз.
Зертханалық сабақ. 5. МБС-1 микроскопы
МБС-1 - стереоскопты микроскоп. ... ... ...... + ... — көремін, анықтап қараймын, бақылаймын "деген сөздерінен
негіз ... ... МБС-1 ... ... ... ... өзін ... бейнесін көруге болады. Микроскоптың құрылысы: үстелше, тұрғы,
оптикалық жұмырбас және ... ... ... ... ... ... ... — үстелше деп аталады. Бір жағы
күңгірт түсті жазық айна тағанға орналастырылады. Оптикалық ... жуан ... ... ... ... тағанда айнаның
үстіңгі жағында әйнекпен жабылған ... ойық және ... ... екі ... (клемма) бар.
Пішіні тіктөртбұрышты оптикалық жұмырбас — микроскоптың негізгі бөлігі.
Бинокулярлы сұғындырма сапты орнататын бұранда ... ... ... ... ... ... ... бекітіледі. Оптикалық
жұмырбастың екі жағында айналмалы барабан мен бұранда орнатылған. Барабан
оптикалық жұмырбастың ... ... ал ... ... жағында орналасқан.
Барабан — үлкейтуді реттейтін құрылғының бір бөлігі. ... әр ... ... ... цифрлар (0,6; 1; 2; 4; 7) жазылған. Барабанның
білікшесі оптикалық жұмырбастың қабырғасынан шығып тұрады. Барабанды ... ... ... ... ... 6. МБС-1 микроскопымен жұмыс істеу ережесі
1. Микроскопты жұмысқа даярлаңыз. Ол үшін ... ... ... ... қойылатын шам жарығын айнаға түсетіндей етіп үстелшедегі
ойыққа қарама-қарсы орналастырыңыз.
2. Жарықтың ... ... мол және ... ... ... ... қозғай отырып реттеңіз.
3. Микроскол тұғырындағы шыны тақтаға ... ... ... ... ... көру үшін барабанды 1 цифрына тұрақтандырып, бұранда
жәрдемімен оптикалық жұмырбасты жоғары-төмен жылжытыңыз.
5. Екі бейне ... үшін екі ... ... ... ... ... үйлестіріңіз.
Микроскоппен жұмыс істеген кезде де сақтық ... ... ... ... микрометрлік бұранданы бұрауға болмайды. Окулярды арнайы
даярланған жұмсақ шүберекпен ғана сүрткен жөн.
Зертханалык, ... 7. ... ... ... талшығын зерзат ретінде пайдаланыңыз. Ұзындығы 3 см шамасындай шаш
талшығын қайшымен қиып алып, екіге тең ... де ... ... ... ... шаш ... жабын шынымен жапсаңыз,
уақытша пайдаланылатын препарат даяр болады. Оны МБР-І ... ... ... 8. ... мақта талшығын және ауа көпіршігін
көру
Серіппелі қысқышпен Петри ... ... бір ... ... ... ... ... төсеніш шыны үстіне салып тарқатыңыз
да, тамшуырмен бір тамшы су ... ... ... жабыңыз. Уақытша
пайлаланылатын препарат осылай дайын болады.
Зертханалық сабақ. 9. Зертханалық сабақты дайындау ережесі
Зерттеудің мақсаты - микроскоппен ... ... ... ... ... зерзат құрылысы, жеке құрылымдардың пішіні, олардың өзара орналасу
қалпын есте сақтап, әрқайсысының мәнін жақсы түсінуге ... ... ... ... салу ... ... ... зерзатты
зертханада зерттеу әдісінің бірі болып саналады.
2.3. Биологиялық кабинеті
Кабинетті жабдықтау шеберлікті, ізденісті ... ... ... ... оқушылардың көру, бақылау жүргізу, зертханалық
жұмыстар жасау арқылы ... ... ... ... ұзақ ... ... ... оқу жабдықтарымен жабдықтау және «тірі табиғат»
бұрышын жасау мысалдары көрсетілді.
ЖАНУАРЛАР
Аквариум
Балықтар: ... ... ... ... ... ... данио-рерио, барбустер, скаляриялар және т.б.
Омыртқасыздар: кірпікшелі кебісше, кәдімгі гидра.
Былқылдақденелілер: айқұлақ, ұлу, перловида, ампулярия, ахатина, үлкен
тоспа ұлуы, ... ұлу, ... ... және ... ... шаян ... ... есекқұрт (мокрица)
және т.б.
Бунақденелілер: жүзгіш қоңыз (плавунец окаймленный), ... ... ... дернәсілдері немесе көбелек қуыршақтры басқа
да бунақденелілерді, дрозофилаларды ұстауға болады. Сирекқылтанды ... ... ... құйрықты бақа (тритон), аксолотль, шпорц
бақасы, шөп ... ... ... сұр ... шұбар бақа.
Мамандандырылған кабинеттерде басқа да жануарларды ... ... су ... ... ... ... үй ... кептерлерді, тотықұстарды, шымшықтарды және т.б.
ӨСІМДІКТЕР
Кактустер (зигокактустер, эпифиллюмдерді), ... және ... ... ... ... ... басқа да формалары),
монстера, агава, ағаштәрізді алоэ, ... ... ... ... ... ... етті гойя, колеус, қазтамақ,
пеларгония, сансевьера, сенполия ... ... ... ... традесканция (түрлі формалары), шоқты хлорофитум, циперус
немесе папирус; ... ... ... ... ... ... ... пузырчатка, ряска, канадалық элодея); споралы
аквариумдықтар (жүзуші риччия, фонтиналис немесе су ... төрт ... ... ... хара ... топляк және т.б.).
Жинақтамалар
Орман, бақша, алқап, бақтардағы зиянкес бунақденелілер. Әр ... ... ... ... ... ... ... дала, өзен,
көл, таулар және т.б.).
Жарық тәртібі, ылғалдылық, температураға өсімдіктердің экологиялық
бейімделуші формалары.
Паразиттік өмір сүруші ... ету ... ... ... экологиялық бейімделуші формалар.
Өсімдіктердің өмірлік формалары. Жануарлардың өмірлік ... мен ... ... ... ... ... (реңі)). Тірі ағзалардың тіршілік қауымдастығындағы қатынас формалары.
Өсімдіктердің мәдени формалары (түрлік саналуандылық), агрожүйедегі
мәдениеттендіру.
Өсімдіктердің шөп қоректі жануарлардан ... ... ... ... ... ... рең түрлері (жабын реңді бунақденелілер, үркітуші реңді
бунақденелілер, мимикриялық және бүркеніш реңді пішін мен ... ... ... ... ... ... ... ... ... су ... ... (аң ... ... қылтанды құрттар). Бауырсорғыш, мысық ішіндегі паразит құрттар.
Кестелер
Биосфера.
Табиғат ... ... тұщы су ... ... қауымдастықтары.
Көлдің өсуі (сукцессияға мысал ретінде).
Өсімдіктер мен жануарлардың мекен ету ортасына бейімделуші формалары.
Ылғалды, тропикалық ... ... шөл, су ... орман,
шалғындық өсімдіктері.
Жануарларды қорғау (21 кестеден тұратын серия).
Кеппешөптер
Ластанған ауа ортасының индикатор-өсімдіктері.
Ластанған топырақ ортасының индикатор-өсімдіктері.
Түрлі табиғат белдеулерінің өсімдіктері.
Зақымданған биологиялық формалар.
Жетіспеген және ... ... ... элементтер: азот, фосфор, калий
және т.б. бар топырақ ортасында (немесе суда) өсімдіктер.
Арамшөптер.
Карталар
Әлемдік биосфералық қорықтармен ұлттық саябақтар.
Қазақстанның ... ... ... ... және ... 300 географиялық картасы.
Қазақстанның қорықтары мен қорықшалары.
Қазақстанның экологиялық картасы.
Қазақстан халқының тығыздығы.
Модельдер -Үлгілер
Табиғаттағы зат және энергия ... ... ... ... ... орманы, тұщы су
қоймасы).
Тұщы су ... ... ... ... ... және ... ... экологиялық ойындар
Балық аулау. Аңшылық. Саятшылық.
Микропрепараттар
Тіршіліктің паразиттік формалары.
Түрлі ластанған орта факторларының әсерінен өзгерген жапырақтарының
формалары мен ... ... ... ... ... және ... ... және т.б.).
Аудиовизуалды оқыту жабдықтары. Кииофильмдер
Зиянкестермен биологиялық күресу әдістері.
Адам және оның денсаулығы.
Құстарды қорғау және ... ... және ... ... ... ... ... өзгерістер.
Жануарлар тіршілігіндегі маусымдық өзгерістер.
Өсімдік бірлестіктері.
Диафильмдер
Б.И. Вернадскийдің биосфера туралы ілімі.
Жаһандық экологиялық ... ... және ... ... қалпына келтіру.
Түрлі табиғат жағдайларындағы жануарлар тіршілігінің ерекшеліктері.
Қыстама және жыл құстары.
Қоршаған ортаны қорғау.
Өсімдік тіршілігіндегі күз.
Ағзалардағы бейімделушіліктің пайда болуы.
Өсімдіктер тіршілігіндегі ... ... ... ... байлығын қорғау және балық өсіру.
Жапырақтардың алуан түрлілігі.
Халықаралық табиғат қорғау одагының Қызыл кітабы.
Сирек және жойылып бара жатқан жануарлардың түрлері.
Гүлді өсімдіктердің ... ... және ... ... ... ... ... және адам.
«Биосфера» тақырыбына арналған дидактиканың материалдар.
«Экология негіздері» тақырыбына арналған дидактикалық материалдар.
Адам денсаулығы және қоршаған орта.
Популяциялар, түрлер, биогеоценоздарды қорғау.
Қарапайым экологиялық зерттеулер ... ... және ... ... ... ... және адам өміріндегі рөлі.
Адамның өсімдік түрлерінің көп түрлілігіне әсері.
Өсімдіктердің бірлестіктегі өзара байланысы.
Адамның табиғаттағы құстар санына ... ... ... әлемі». Планетариум орталығы слайд-альбомдар
сериясы.
Видеофильмдер
«10+10» 10 фрагменттен тұратын ... ... - ... - 100 ... Дәстүрсіз энергетика. «Кварт» киновидеостудиясы - 1 кас, ... ... ... ... - 1 кас, 42 ... ... ... киновидеостудиясы - 1 кас, 70 мин.
Табиғат құпиялары. «Кварт» ... - 1 кас, 175 ... ... ... ... — 1 кас, 75 мин.
Жануарлар жауап береді. «Кварт» киновидеостудиясы - 1 кас, 103 ... ... ... ... ... -1 кас, ... жүйе. «Кварт» киновидеостудиясы - 1 кас, 76 мин.
Биосфералық қорықтар. «Кварт» киновидеостудиясы - 1 кас, 55 мин.
Экология. Табиғатты қорғау. ... ... -1 кас, 75 ... ... ... құстар дауыстары.
Табиғаттағы жануарлар дауыстары.
Экологиядан сабақтар мен сарамандық жұмыстар өткізген кезде жетіспейтін
құрал-жабдықтар мен ... ... ... ... кабинеттерінен
алып қолдануға болады.
Қортынды
Қорытындылай келсек биология пәніндегі зертханалық жұмыстың әрбір жүрек
соғысы кезінде екі түрлі дыбысты естуге болады. Бірінші ... ұяң, ... ... ... ... тез ... қалады. Бірінші дыбыс жүректің
жақтаулы қақпақтарының жабылуынан пайда болады. Бұл ... ... ... ... ... айшықты қақпақтардың жабылуынан пайда
болады да, жүрек қарыншасының босаңсу кезінде шығады.
Биология ... ... ... ... іскерлік дағдыларын
қалыптастырумен қатар, күнделікті тұрмыста кездесетін практикалық іс-
әрекеттерге, табиғатқа, ... ... ... ... ... ... тұрғыда зерттеген кезде олардың
мөлшерін білудің маңызы зор. Сондықтан ... ... ... ... ... ... жоқ.
Мұндайда окуляр-микрометр пайдаланылады. Бөліктерге бөлінген ... ... ... шыны ... деп ... Ол ... орналастырылады. Окуляр-микрометрдің бөліктерге бөлінген
сызықтардың әрбір ... ... ... ... ... ... және
микроскоп жүйесіне байланысты белгілі микроб санына тең ... ... ... ... шамасына қарай алдын ала есептеп алу қажет. Сонда
зерзат бейнесі қажетті үлкейту шамасында ... ... және ... шегі
окуляр-микрометрдің сызығымен дәлме-дәл беттеседі. Берілген ... ... ... ... ... сай келетінін анықтап алып,
алынған бөлік ... ... бір ... ... ... ... ... мөлшерді таба аламыз.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Қабділрашид Қайм «Биологиядан зертханалық сабақтар». Алматы, 2007 ж.
2. Кенжеева Г.К. «Биология тірек-схемалар». Алматы, 2006 ... ... ... ... биология өсімдіктер әлемі». Алматы
2004 ж.
4. Қажымұратов М. «Қазақстанда кезедесетін пайдалы өсімдіктер». ... 1975 ... ... М. ... ... ... ... 1975 ж.
6. Мұсақұлов Т. «Ботаника». Алматы, Мектеп. 1975 ж.
7. Р.Әлімқұлова, М.Тәртенова «Қызықты ботаника», Алматы, 1979 ж.
8. Д.И.Грайтан «Биологияға арналған ... тыс ... ... қызықты
өткізуге болады». Алматы, 1984 ж.
9. Акимушкин И.И. «Занимательная биология». М., «Молодая гвардия». ... ... Е.Н. ... по ... М., ... 1962 ... Вент Ф.В. Мире ... М., «мир» 1972 г.
12. Верзилин Н.М. Основы методики преподавания ботаники. М., ... 1955 ... ... К., ... В. ... растения. Алма-Ата,
«Казахстан» 1965 г.
14. ... С. ... о ... М., ... ... 1969 ... ... Л.И. Мир растений. М., Учпедгиз 1957 г.
16. ... Н.М. ... ... перподавания биологии». М.,
«Педагогика», 1974 ... ... Н.М., ... В.М. ... методика преподавания биологии.
М., «Просвещение» 1976 г.
18. ... М.М. ... в ... ... ... М. «просвещение» 1974 г.
19. Доспехов Б.А., Гордиенко Г.И. ... ... ... в школе. М.,
«Посвещение», 1975 г.
20. Жуков Т.И. Часы занимательной биологии. М. ... 1969 г.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Дербес компьютерде жұмыс жасау алдындағы қауiпсiздiк ережесiнiң талаптары52 бет
"Қазақстан Республикасының экологиялық кодексі"239 бет
Access мәліметтер қоймасымен жұмыс істеу15 бет
Cүт консервілерін сақтау технологиясы4 бет
MS-DOS-тағы файлдармен және каталогтармен жұмыс жасау36 бет
Алгебралық теңдеулер жүйесін шешу56 бет
Байланыс желілері және коммутация жүйелері29 бет
Биологиядан жалпы әдістемелік құралдарға талдау22 бет
Биологиялық химия курсы 46 бет
Вирустар және мутация7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь