Болат және болаттан жасалған бұйымдар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1.бөлім. Болаттар және олардың жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 4
2.бөлім.Болаттан жасалған бұйымдардың беріктігі және оларды бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
2.1 Болаттан жасалған бұйымдардың беріктігін арттырудың
негізгі тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 9
2.2 Болаттар мен қорытпаларды химия.термиялық өңдеу ... ... ... ... ... .. 11
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 12
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 13
Глоссарий ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
Көміртегінің мөлшері 2,14 % -ке дейін болатын көміртекті темір қорытпаларын көміртекті болаттар деп атайды.
Болатты өндіру тәсілі, химиялық құрамы, атқаратын қызметі, сапасы, тотықсызландыру дәрежесі және құралымы бойынша жіктейді.
Машиналар мен приборлар жасауда беріктігі мықты болаттар қолданылады.Беріктік деп – пластикалық деформацияға қарсылық жасайтын материалдың кедергісі – беріктік шегі (уақытша кедергі) немесе аққыштық шегі ұғынылады.
Болат қажу беріктігі, тозуға қарсылық жасайтын кедергісі және контактылық төзімділігі көбінесе материалдың беттік қабатының қасиеттеріне байланысты болады. Таңбасы айнымалы күш түскен кезіндегі жұмысқа қабілеттілігі арттырудың тиімді тәсілі химия-термиялық өңдеу немесе материал бетін пластикалық деформациялау арқылы оның бетін бекемдеу болып табылыды.
Болат үшін мынандай химия-термиялық өңдеу процестері – цементтендіру, азоттандыру цинадандыру – практика жүзінде кең түрде қолданылады.
1.Жұмашева Ж.Т “Материалтану ” пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені. Алматы:ҚазҰТУ баспасы,2004.42 бет.

2.Сидорин.И.И ауданғандар: Жүсіпов Б.,Жанбосынов Е., Бәйімбетов Н. “Материалтану негіздері”.Алматы:Мектеп, 1984, 449 бет.
        
        Кіріспе
Көміртегінің мөлшері 2,14 % -ке дейін ... ... ... ... болаттар деп атайды.
Болатты өндіру тәсілі, химиялық құрамы, атқаратын ... ... ... және ... ... ... мен ... жасауда беріктігі мықты ... деп – ... ... ... ... ... – беріктік шегі (уақытша кедергі) немесе аққыштық
шегі ұғынылады.
Болат қажу беріктігі, ... ... ... ... және
контактылық төзімділігі көбінесе материалдың беттік қабатының қасиеттеріне
байланысты болады. Таңбасы ... күш ... ... ... ... тиімді тәсілі химия-термиялық өңдеу немесе
материал бетін пластикалық деформациялау арқылы оның ... ... ... үшін ... химия-термиялық өңдеу процестері – цементтендіру,
азоттандыру цинадандыру – практика жүзінде кең түрде қолданылады.
1 Болаттар және олардың ...... ... ... мен ... ... ... материал.
Көміртегінің мөлшері 2,14% -ке дейін болатын көміртекті темір
қорытпаларын көміртекті ... деп ... ... ... ... құрамы, атқаратын қасиеті, сапасы,
тотықсыздандыру дәрежесі және құрылымы бойынша жіктейді.
1) ... ... ... ... мартен, бессер немесе томас,
элекрболат, тигельдік болат түрлерін ажыратады.
2) Химиялық құрамы бойынша болатты көміртекті және ... ... ... ... бойынша бұл екеуі де аз
көміртекті (0,7 %С) ... ... ... ... ... ... болат хромды,
марганецті, хром-никельді, хром-кремний-марганейті және т.б болаттарға
бөлінеді.
Құрамына енгізілген элементтердің мөлшері ... ... аз (10%) ... ... ажыратылады.
3) Атқаратын қызметі бойынша құрылмалық, аспаптық және ерекше ... ... ... жіктелінеді.Құрылмалық болат құрылыстық
ғимараттарда, машиналарт мен аспаптардың бөлшектерін ... ... ең көп ... тобы ... есептелінеді.Олардың
ішінен цементтендірілетін, жақсаратын, аса берік және ... ... атап ... ... ... кескіш
және өлшеуіш аспатарға, суықтай және ыстықтай деформациялау
штамптарына арналған ... ... ... ... ... ... қызуға төзімді, қызуға ... және ... да ... жатады.
4) Саласы бойынша болатты кәдімгідей сапалы, жоғары сапалы және ерекше
жоғары ... ... ... ... мөлшері қиындықпен
анықталатын жасырын қоспалар болып келеді, сондықтан зиянды қоспалар
мөлшерінің шамасы ... ... ... ... ... көрсеткіштер болады. Сапасы кәдімгідей болатта 0,06 % S және
0,07 % P, ... ... көп ... 0,04 % S және 0,035 % P болды.
5) ... ... ... ... ... жартылай тынық және
қайнаған болаттарға ажыратылады.
Тынық металл марганецпен, ... және ... Оның ... ... аз ... әрі ол газ болып
шығармай жайымен қатаяды. Қайнаған ... тек ... ... ... бойынша болт жасытылған және нормальданған ... ... ... ... ... алты класқа бөлінеді.
- эвтектоидтыққа дейінгі,
- эвтектоидтық;
- ... ... ... ... ферриттік.
Нормальданғаннан кейін болаттар құрылымы бойынша мынандай ... ... ... ... ... ... Болаттан жасалған бұйымдардың беріктігі
және оларды бағалау ... мен ... ... ... ... және ... ... әр түрлілігімен, пайдалану жағдайымен
бір-біріне ажыратылады.Статикалық жүктеме ... ... ... ... ... ... ... кедергісі – беріктік
шегі (уақытша кедергі) немесе аққыштық шегі ... ... ... ... плвстикалық деформациясына жол берілмейтін
болғандықтан, беріктік запасын есептеп шығаруға және оны ... ... ... ... неғұрлым көп болса, детальға соғұрлым көп кернеу
түсіруге, ... ... ... ... мен ... ... ... кемітуге ұмтылу – беріктігі көбірек, бірақ
пластикалылығы азырақ материалды қолдануға ... ... ас ... ... ... олардың жұмсалу жағдайларында айтарықтай
сенімді болмайтындығын көрсетеді, өйткені есептелгендегіден төмен кернеу
кезінде материал ... морт ... ... ... ... шегі
неғұрлым жоғары болса, кернеу аз ... де ... ... ... ... лабораториялық жағдайында шағын үлгімен анықталған
материалдың механикалық қасиеттерінің (0,2,(0 стандарттық ... ... ан ... ... ... сенімділік көрсеткішінің рөлін орындауға
тиіс) болаттан ... ... ... яғни ... ... ... сипаттамайды, өйткені онда материалдың морт сынып бұзылу
мүмкіндігі ескерілмейді.Осындай факторлардың белгілі бір ... ... ... ... ... ... үлгісі
жұмсалу кезінде иорт сынып ... ... ... ... ... ... үшін жоғары кернеулі бұйымдарда, стандарттық
қасиеттерден басқа, материалдың ... ... ... ... ... ... ... ескерген жөн
:1)суыққа сынғыштықтың температуралық табалдырығы; 2)жарықшақты дамытатын
жұмыс; 3) К1е Ирвин ...... ... ... сынғыштық табалдырығы материалдың ... ... бет ... ... ... сипаттама міндетін атқарады. Оны
төмендей беретін температура кезінде сызаты бар үлгіні соққымен ... ... ... сынау кезінде соққы жүктемесін, сызатты және
төмен иемператураны үйлестіру – ... ... ... ... олар материалдың бет алысын пайдалануға мүмкін болатын жағдайға
жақындатуға ... ... ... ... жұмыстық
температурамен салыстырғанда, морт сынғыштық күйге ауысатын температураның
қалпы бойынша пікір ... ... ... ... ... ... күйге ауысатын температура неғұрлым ... ... ... ... қоры және морт сынғыштықтан бұзылу гарантиясы
соғұрлым көп болады.
200С ... ... екі ... ... тұтқырлығы бірдей
болатын жағдайдың кездесуі де ... ( ... морт ... ... М ( ұсақ ... ) болаттан – 400С кезінде, ал К ( ірі түйіршікті
) болатта 00С кезінде ... ... ... салыстырғанда
тұтқырлық қоры М болатта 600С, К болатта 200С болады.М болат жұмыста
сенімдірек ... ... ... ... ( ... ... ... болуы, соққы күш ) осы болаттың морт сынып
бұзылуына қозғау сала алмайды.
Технологиялық ... ... ... ... ... пайда
болатын жарықшақтар болуы мүмкін детальдардың сенімділігін бағалау үшін аg
жарықшақты дамыту жұмысына және К1е ... ... ... ... жұмысы соққы тұтқырлығының құраушысы болады:
а в= аз + а р
мұндағы аз – сызықтағы ... ... ... ... ... ... жұмыс; а р – осы жарықшақты дамыту жұмысы .
а р шамасы – ... ... ... нөлден өзгеше шама,
сондықтан оны тұтқыр жарықшақтан дпму ... ... ... ... ... аз = 0. Бұл жағдайда материал
жұмысының сенімдірігі а р ... ... ал а ... ... ... тиіс. Егер сынау температурасында а р = 0 болса, онда юұзылу
процесі ... ... ... де, ... морт ... ... ... болады.
Соққы тұтқырлығының құраушыларға бөлудің бірнеше әдісі бар. Мұның
ішіндегі ең көп тараған – Фридман ... ... бұл ... бойынша
үлгідегі сызаттың орнына қажу жарықшақғын тудырады. Мұндай үлгі үщін аз =
0. ... ... ... тұтқырлығы а р жұмысына тең болады.
Статикалық жүктеме кезіндегі жарықшақтың даму интенсивтігі Г.Ирвин
ұсынған К1е ... ... Бұл ... ... ... ... яғни ... шегіне жеткенде жарықшақ төбесіндегі
кернеудің арту интенсивтілігін сипаттайды. Ирвин критерийін ... ... ... ... ... ... бойынша анықтайды. Оның мәні
неғұрлым үлкен болса, материалдың жарықшақ дамуына ... ... ... көп ... Сапа ... ... К1е шамасы жұмыстың
кернеу кезінде өспейтін жарықшақтың ... ... ... анықтауға да
мүмкіндік туғызады, бұл жауапты бұйымдардың конструкциялық жоба есебі үшін
қажет.
Машиналардың көптеген детальдары тозығы ... ... ... ... ... ... Бұл жерде конструктивтіктік беріктіктің негізгі
параметрлерінің қызметін олардың өміршең сипаттамасы: тозуға қарсы кедергі,
шыдамдылық шегі және ... ... ... Контактылық беріктік
деп, сырғымалы тербелу үйкелісі кезінде ... ... ... бетін
үгуге қарсылық жасайтын кедергісі (питтинга) ұғынылады.
Тісіт дөңгелектің, шарикоподшипниктердің және ... ... ... материал бетінің үгілуі – жоғары циклдік контактылық күштің
салдарынан пайда болады. Осылардың әсерінен материалдың ... ... ... ... болады да, ол детальға бойдай тарала отырып, оның
үгілуіне әкеліп соқтырады.
Сонымен, ... ... ... ... ... ... ету үшін ... болады.
1) детальдардың салмағы мен ... ... ... ... ... ... кедергіге ((0,29 ,(в ) ;
2) ... ... ... ... ... ... қарсылық жасайтын жоғары ... ... ... К1с ... ... ... табалдырығына);
3) жұмыстың өміршеңдігін анықтайтын контактылық төзімділікке, қажу
мен тозуға қарсылық жасайтын кедергіге ие болуы тиіс.
2.1 Болаттан жасалған ... ... ... ... қасиеттердің қажетті деңгейіне болаттың химиялық ... ... ... ... бекемдеу тәсілдерін таңдап ... ... ... ... қол ... болады.
Болаттың құрамында шешуші рөлді көміртек атқарады. Болатты бекемдей
және оның пластикалылығы мен ... ... ... ... ... ... ... әрі жарықшақтың дамуын
жеңілдетеді. Көміртекті әрбір 0,1%С арттырған ... ... ... ... ... 20-300С температураға
жоғарылатады. Осыған ... ... ... ... ... ... ал 0,6% ... сирек кездеседі.
Көміртек сияқты күкірт пен ... да ... морт ... ... ... ... ... мөлшері өте аз болуға тиіс. Күкірт
жарықшақтың пайда болу салдарын, ал фосфор оның даму ... ... ... ... ... әрбір 0,01% арттыру
жарықшақты дамыту жұмысын 1кг ... ... ал ... ... 20-250С ... ... ... артуына ұтымды легирлеу септігін тигізеді.
Оның әсер ... ... ... бірі – ... ... ... ету.
Сондай-ақ болатты легирлеу кезінде, үлкен ішкі кернеудің пайда болынан
аулақ болу ... ... ... ... ... мүмкіндігінше аз
болуын қамтамасыз ету қажет. Болаттың морт сынып бұзылуға бейімділігі оның
түйіршігі ірілеген сайын шұғыл арта ... ... ... ұсақ ... тиіс.
Болат қажу берікітігі, тозуға қарсылық жасайтын кедергісі ... ... ... ... ... ... қасиеттеріне,
бетінің тазалығына, қалдық кернеуіне байланысты болады. ... ... ... ... ... ... ... тиімді тәсілі химия-
термиялық өңдеу (цементтендіру, азоттандыру) немесе ... ... ... ... ... ... роликтармен таптау)
арқылы оның бетін бекемдеу болып табылады.
Мұндай тәсілдер кезінде қажу ... ... ... ... артуымен және қажу жарықшағының пайда болуын және оның ... ... ... тудырумен байланысты болады.
Статикалық және циклдік күш түскен кездегі детальдардың ... ... ... сапасы көп әсер етеді. Метал емес
кірмелер мен газ тәрізді қоспаларды ... оны ... ... ... ... ... ... Өнеркәсіпте вакуумдық-доғалық ... ... ... (ЭШП) қайта ... ... (ВИ), ... ... шлакпен
рафинациялау әдістері қолданылады.
Вакуумдық балқыту мен вакуумдық қайта балқыту кезінде метал ... ... ... ... ... ... іс ... қалып қояды. (1-
таблица). Металды синтетикалық шлакпен рафинациялағанда, әсіресе, электрлік-
шлактың ... ... ... ... керісінше, күкірт металдан
барынша толық ... ... ... қайта балқыту әдісін қолданғанда
болат ерекше жоғары сапалы болып шығады.
Металургиялық сапаны арттыру жоғары кернеулі ... ... ... ... ... ... және ... қорына ие болған
мұндай метал бекемделуінің мүмкін деңгеін (мысалы, ... ... ... ... ... әрі ... кездерінде өте сенімді
келеді.
2.2 Болаттар мен қорытпалар химия-термиялық өңдеу
Бұйымның ... ... ... ... ... ... ... қайсы
бір элементпен қанықтыруға әкеліп тірейтін технологиялық процестерді химия-
термиялық өңдеу деп ... ... ... – тозу ... пен қажу ... коррзияға қарсылық жасайтын кедергіні арттыру болып табылады.
Химия-термиялық өңдеу үш сатыдан тұрады:
1.Адсорбция – яғни, бұйымға ... ... ... ... ... – металдың ... ... ... ... ... бағытталғандығымен түсіндіріледі.
2. Адсорбцияланған атомдардың металда еруі (диссациация)
3. ... ... ... тереңдегендегі диффузиясы.
Болатар үшін мынадай химия-термиялық өңдеу процестері – цементтендіру,
азоттандыру, циандандыру - практика жүзінде кең түрде ... ... ... қабатын көміртекпен диффузиялық қанықтыру
процесін – ... деп ... ... көбінесе машна
детальдарынан тозу төзімділігін арттыру үшін қолданылады.
Болат ... ... ... азот ... қанықтыру процесін
азоттандыру деп атайды.
Азоттандыру көбінесе машина детальдардың тозуға төзімділігі мен қажу
беріктігін ... үшін ... ... ... коррозиядан қорғау
үшін де қолданады, өйткені азоттандырылған бет ... ... өте ... ... ... беткі қабатын көміртекпен және азотпен ... ... ... нитроцементтендіру (циандандыру) деп
атайды.
Нитроцементтендірілген бет атмосфера ... ... әрі ... ... ие ... мағлұматтарды қолдана келгенде, ... ... ... көп орын ... және ... ... өте ... деген тұжырымға
келдім. Болаттардың сапасына байланысты, ... ... ... ... ... ... атқару жағдайындағы жұмысқа
қабілеттілігін қамтамасыз ету үшін болаттан жасалған бұйымдардың ... ... ... ... айтуымызға болады.Осы беріктікті арттыру жұмысында
әртүрлі өңдеулер қолданылатынын білдім.Мысалға, цементтендіру ... ... ... ... ... өте көп қолданылады деп
ойлаймын және ары қарай заманға сай дами деген ... ... ... Ж.Т ... ” пәні бойынша оқу-әдістемелік кешені.
Алматы:ҚазҰТУ баспасы,2004.42 бет.
2.Сидорин.И.И ауданғандар: Жүсіпов Б.,Жанбосынов Е., Бәйімбетов Н.
“Материалтану негіздері”.Алматы:Мектеп, 1984, 449 ... ... ...... арнаулыэлементтер енгізу
арқылықұрылымы мен қасиеттері өзгертілген болат.
2. Интенсивті - өнімділік, өсімталдық, күшейте ... ... ...... ... ... ... және ... ... ... ... ... және оларды
бағалау.....................................................................
................................................6
2.1 Болаттан жасалған бұйымдардың беріктігін арттырудың
негізгі
тәсілдері...................................................................
.................................. 9
2.2 Болаттар мен ... ... ... ... 11
Қорытынды……………………………………………………………………... 12
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі……………………………………………... 13
Глоссарий……………………………………………………………………….. 14

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Корей халқының салт-дәстүрлері8 бет
Мамангерлердің теоретикалық және практикалық дайындықтардың қазіргі заманға сай қалыптастыру, таңдаған маманына тұрақты қызығушылық қалыптастыру24 бет
Машина жасау7 бет
Машина жасау технологиясы72 бет
Тоқыма бұйымдарына күтім жасау5 бет
ҚР орталық мемлекеттік музей қорындағы ағаштан жасалған бұйымдар48 бет
Алматы қаласы музейлеріндегі ат әбзелдері мен қару-жарақ қоры коллекциялары112 бет
Аффект жағдайында жасалған адам өлтіру қылмысының құрамы және тергеу63 бет
Көптік қылмыстар жайлы165 бет
Төмен температуралар кезінде болаттардың механикалық қасиеттерінің өзгерісі4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь