Адам капиталы теориясының методологиялық аспектiлерi

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
I.ТАРАУ. АДАМ КАПИТАЛЫ ТЕОРИЯСЫНЫҢ МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ
АСПЕКТIЛЕРI
1.1 Адам капиталы экономикалық категория ретінде ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Адам капиталы және соған салынатын инвестиция негізі ... ... ... ... ... 8
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .57
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...59
Бүгінгі таңда адам ресурсын қолдану мәселесі өзектi болып отыр. Қазіргі экономикалық жағдайда шешуші рөл адамдікі, сол себепті адам капиталын жан-жақты қолдану қажеттігі туындайды.
Экономикалық стратегияның бағытын, басымдылығын таңдауда жеткізуші мақсатты қойылымды анықтап, әлемдік тенденцияларды ескеру арқылы қоғамдық өмір мен экономикада не болып жатқанын түсінген дұрыс. Қазіргі таңда қоғамдықдамудың басты факторы ғылыми-техникалық прогресс емес, адам сапасы болып отыр.
Біздің ойымызша жаңа менталитеттiң құрылуы мен экономикалыққайта өңдеудiң, шаруашылық субъектiлердiң ойлауы мен әрекетiнiң идеологиялық негiзiнiң бiрi, адам капиталы теориясы болу керек, ол қазiргi күндегi нарықтық экономика жағдайын есептеп, ондағы ғылым мен бiлiм орнын анықтайды, халықтың әлеуметтiк қарым-қатынасын құрудағы тұрақты теориялық база бередi.
Әлемдік жүйедегі болашақ орны мен рөлі адам капиталының сапасына байланысты. Өтпелі кезеңде әсіресе адам дамуы мәселесі кең өріс алуда. Адам капиталы мғнінің өсу концепциясы адамды басты мақсат ретінде қарайды, мұның мғні қоғамдағы позитивтік өзгерістер мен экономикалық көрсеткіштердің өсуі адамдардың негізгі қажеттіктерін қамтамасыз етуге әсер етуі керек және еркіндік беріп, ерікті таңдауға мүмкіндік ашуы керек. Адам да өз әлемін басқаруда өзін-өзі басқару мүмкіндігі мен ынта жігерін дамытуға негізгі күштің бәрі бағытталу керек.
Адам капиталының сапасы білім деңгейіне байланысты. Білімнің рөлі ғылыми-техникалық прогрестің дамуы мен механизацияланған және автоматтандырылған еңбек үлесінің ұлғаюына қарай жоғарылайды. Қазақстанда объективтік жағдайларға байланысты адам капиталының дефициті тұр, сол себепті саны жағынан жетіспеушілікті толтыру үшін сапасына ерекше талаптар қойылуда.
Кез-келген елдегi бiлiм беру жүйесi – ұлттық мәдениеттiң, ұлттық танымның көрсеткiшi, ол экономика, саясат, мәдениет саласындағы өзгерiстердi көрсетiп қана қоймай, өзгерiстерге ғсер етедi. Бiлiм тұлғаны әлеуметтiк-экономикалық процеске тиiмдi қатысуын қамтамасыз ететiн негiзгi фактор болып табылады. Сол себептi бүкiл әлемде бiлiм беруге ерекше көңiл бөлiнедi.
Жаңа XXI ғасыр өзінің әлеуметтік-кономикалық кеңістігіне шықты, оның орталығында - өзінің табиғи және жинаған қасиеттерімен, яғни мүмкіндігі, іскерлігі, өмірлік мамандық тғжiрибесімен адам тұр.
Дамудың стратегиясын дұрыс таңдап оны әрі қарай дұрыс жүзеге асырудан, және ең құнды ресурсы – адам капиталын дұрыс қолданудан Қазақстандағы экономикалық реформа нәтижесімен болашағы шешіледі.
Тәуелсіз Қазақстан үшiн дамудың жоғары сатысы жеткен деңгейдi тұрақтандырып, әрі қарай бiлiм берудi дамыту болып отыр.
Қазақстан Республикасындағы адам капиталының дамуы және құрылуы.
1. Тусеева М. Х. Роль государственного бюджета в человеческом развитии // Финансы Казахстана. 2000.№3-4. С.141-145.
2. Захарова Н. И. Мотивационное управление в социально-экономических системах. Москва-2000. 248с
3. Семенов А. М., Бункина М. К. Экономический человек. М.: Дело, 2000. 176с
4. Казахстан и страны СНГ / Под.ред. Смаилова А. А. Алматы-2001. № 1. 60с.
5. Капица С. Модель роста населения земли и экономическое развитие человечества // Вопросы экономики. 2000. №12. С. 85-106.
6. Кривко Н. И. Оценка уровня бедности в Республике Казахстан // Экономика и статистика. 2000. №2. С. 9 –16.
7. Ашимбаева А. Т.Структура экономики: закономерности формирования, тенденции и проритеты развития. Алматы, 2000, 329с.
8. Жиленко Г. И. Экономика Республика Казахстан в годы реформиро -
вания // Экономика и статистика. 2000. № 1. С. 117-123.
9. Семенов А. Посттейлоризм и теория человеческого капитала // МЭиМО. 1995. № 9. С. 20-36.
10. Шокаманов Ю. К. Актуализация индексов человеческого развития стран СНГ в 1991 – 1999 годах ( на основе результатов международ –ных сопоставлении ВВП за 1996 год ) // Экономика и статистика. 2000. №2. С. 25 –30.
11. Грейсон – мл. Д., О Делл К. Американский менеджмент на пороге XXI века / Пер. с. англ. М.: Экономика, 1991. С. 319.
12. Беляева Г. Н. Кожукалова О. Ю. Рынок научно – технической продукции в Республике Казахстан // Экономика и статистика. 2000.№2. С. 40-44.
13. Управление современным образованием: социальное и экономические аспекты / Под ред. А. Н. Тихонова. М.: Вита-Пресс, 1998. 256с.
14. Нусупова А. Проблемы и перспективы инновационного развития Республика Казахстан // Экономика и статистика. 2000. №2. С. 45-51
15. Мухамедиева А. Д. Тенденции развития современного международного рынка труда // Экономика и статистика. 2000. №2 С. 94-99.
16. Султанбекова Г. Коканбаева З. А. Управление социальным развитием Республика Казахстан // Экономика и статистика, №2, 2000. С. 17-24.
        
        ЖОСПАР:
КIРIСПЕ …………………………………………………………………………3
I-ТАРАУ. АДАМ КАПИТАЛЫ ТЕОРИЯСЫНЫҢ МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ
АСПЕКТIЛЕРI
1.1 Адам ... ... ... ... Адам ... және ... ... инвестиция негізі…..……………8
ҚОРЫТЫНДЫ …………………………………………………………………..57
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI …………………………………59
КIРIСПЕ
Бүгінгі таңда адам ресурсын қолдану мәселесі өзектi болып отыр. Қазіргі
экономикалық жағдайда шешуші рөл ... сол ... адам ... жан-
жақты қолдану қажеттігі туындайды.
Экономикалық стратегияның бағытын, басымдылығын таңдауда ... ... ... ... ... ... арқылы қоғамдық
өмір мен экономикада не болып жатқанын түсінген дұрыс. ... ... ... ... ғылыми-техникалық прогресс емес, адам сапасы
болып отыр.
Біздің ойымызша жаңа менталитеттiң ... мен ... ... ... ... мен әрекетiнiң идеологиялық
негiзiнiң бiрi, адам капиталы ... болу ... ол ... күндегi
нарықтық экономика жағдайын есептеп, ондағы ғылым мен бiлiм ... ... ... ... ... ... теориялық
база бередi.
Әлемдік жүйедегі болашақ орны мен рөлі адам ... ... ... ... ... адам ... мәселесі кең өріс алуда. Адам
капиталы мғнінің өсу концепциясы адамды басты мақсат ретінде ... ... ... ... ... мен ... ... өсуі
адамдардың негізгі қажеттіктерін қамтамасыз ... әсер етуі ... ... ... ... ... ... ашуы керек. Адам да өз әлемін
басқаруда өзін-өзі басқару мүмкіндігі мен ынта ... ... ... бәрі ... ... ... ... білім деңгейіне байланысты. Білімнің рөлі
ғылыми-техникалық ... ... мен ... ... ... ... ұлғаюына қарай жоғарылайды. Қазақстанда
объективтік жағдайларға ... адам ... ... тұр, ... саны ... ... ... үшін сапасына ерекше талаптар
қойылуда.
Кез-келген елдегi бiлiм беру жүйесi – ... ... ... ... ол ... саясат, мәдениет саласындағы
өзгерiстердi көрсетiп қана ... ... ғсер ... Бiлiм ... ... ... қатысуын қамтамасыз ететiн негiзгi
фактор болып табылады. Сол себептi бүкiл әлемде бiлiм беруге ... ... XXI ... ... ... кеңістігіне шықты, оның
орталығында - өзінің табиғи және ... ... яғни ... ... мамандық тғжiрибесімен адам тұр.
Дамудың стратегиясын дұрыс таңдап оны әрі ... ... ... ... ең ... ... – адам ... дұрыс қолданудан Қазақстандағы
экономикалық реформа нәтижесімен болашағы ... ... үшiн ... ... ... ... деңгейдi
тұрақтандырып, әрі қарай бiлiм берудi ... ... ... ... адам ... ... және құрылуы.
I-ТАРАУ. АДАМ КАПИТАЛЫ ТЕОРИЯСЫНЫҢ МЕТОДОЛОГИЯЛЫҚ
АСПЕКТIЛЕРI
1. Адам капиталы экономикалықкатегория ... ... адам ... тұрғысынан жақындау экономикалық
мәселелердi тәжiрибелiк ... ... ... шығармашылық көзiн
бiрiншi орынға қояды. Бүгiнгi таңда қазiргi өндiрiстегi индивидтiң ... ... ... ... ... ... жөн, себебi адам
дамуының басты шарты ретiнде жұмысшы ... ... ... ... мақсаттылық, бақылау және басқару функциялары өсуде.
Дғстүрлi көзқарастан бас тарту тек экономикалықөсудiң жаңа теориясын
жасау және дамыту жолында ғана мүмкiн. Ол ... адам ... ... ... оның қоғамдықбайлыққұрылымындағы орны мен рөлiн, ... мен ... ... ғана мүмкiндiк берiп қана қоймай,
сонымен қатар өндiрiстiң материалдықфакторына салынған ... ... ... ... экономикалықтиiмдiлiгi мен
ғлеуметтiк мғнiн бақылауға мүмкiндiк бередi.
Бүгiнгi таңда экономикалықөсудiң көптеген модельдерi мен теориялары
жасалған, олар екi ... ... ... ... ету ... факторларына, шарттарына басты назар
аударатын ... ... ... көтерiп отырған теориялар.
2. Институтционалды-ғлеуметтiк теориялар, онда басты ... ... өсу ... мен ... ... ... iшiнде
“институтционалдыққұрылғы” рөлi мен оның тиiмдiлiгiн қамтамасыз етуге.
Бiздiң ойымызша үшiншi топты атап көрсетуге уақыт келдi.
“Адам ... ... ол өз ... ... ... жаңа көздермен өсу ... ... ... ... келе ... ... динамикасы өндiрiсте
қолданылатын материалдықжағдайына ... ... ... дамытуға байланысты, бұл индивид қажеттiгi мен ... ... ... ... ... жеке ... ... потенциалын
басымдылықты дамытуға, бүкiл адам индивидуалдығын қоғамдықөндiрiс ... ... ... бұл ... қайта өндiру процесiне
жақындауды, “адам өндiрiсi” оның мүмкiндiктерi байлығы тұрғысынан ... ... ... ... ... ... спектрiн
қамтамасыз етуге бағытталған адамға деген салым экономикалықөсудiң жаңа
типiн қамтамасыз ететiн шарт ... ... ... ... ... ... ... экономика” ғылыми-
техникалықпрогреске ... ... ... нақты бейнесiн ашады.
Iсте даму абстрактылы ғылыми-техникалықпрогресс емес, адам ... ... Ол тек ... негiзгi қорды құрып оның ғылыми-
техникалық“негiзiн” ... қана ... ... ... ... деген
мүмкiндiктi қоғамдылыққажеттiлiк жүйесiнiң құрылымы мен сипатын кеңейтедi.
Экономикалықөсудiң жаңа типiн камтамасыз ету көбiне шығармашылыққа
және ... ... Жеке ... шеберлiгi, еңбекке ынталылығы,
мамандану деңгейiнiң жоғарылығы және тағы ... ... ... жаңа ... ... сөз ... отыр. Басты орында тғрбие
мен бiлiм сапасы, демалыс пен ... ... ... ... лидерлiгi,
шаруашылықегемендiгiне қолдауға бағытталған экономикалықортадағы
ұстамдылығы тағы ... ... рөл ... орнына келген экономикалықөсудiң жаңа типi мына
көзқарас тұрғысынан альтернативтi:
1. Өндiрiстiң материалдықжағдайына ... ... ... ... ... ... мен еңбек құралдары емес, ... ... ... ... ... ... адам ... мақсатты бағыттау.
4. Нғтиженi бағалау критериi – адам ... ... ең ... ... пен ... ... негiз экономикалықөсудiң жаңа типiн анықтауға мүмкiндiк бередi
және адам - құрал емес мақсат ... ойға ... ... көшу ... ... және ... ... ортасына қоюға мүмкiндiк бередi.
Бұл өз алдында экономикалықғылымның ... ... ... Тек ... ... ... ... ойластыруға
емес, жаңаларын жасауға соның iшiнде қоғамдықөндiрiске, оның адамдықөлшемiн
беретiн фундаменттiк ... ... ... ... ... ... “Адам капиталы” категориясы да жатады. Адам
капиталы түсiнiгi интенсивтi түрде ғлемдiк ... ... адам ... ... рөлi ... ... ... салымның
жоғары тиiмдiлiгi мен қажеттiлiгi туралы адам өмiрiнiң негiзгi ... ... ... ... туралы бiрқатар жағдайларды жоғары
бағалады.
Адамның ғрекет етуi оны ... ... ... негiзделген оның жеке қызығушылығымен оның материалдықжәне
моральдыққызығылушығымен, ... ... ... ... деңгейiмен негiзделген.
Көпшiлiк күрделi қозғаушы күшi ретiнде тек ғр индивид өзiн жеке тұлға
ретiнде ... ғана ... ... саласының – экономикалық, саяси, ғлеуметтiк ғрекет
етуi ең ... ... ... Бұл ... мүмкiндiктерi қандай
болса, саласы қандай болса – жүйе де ... ... ... оның адам ... ... ... ... өмiр
сүруi табиғи емес адам ресурсына байланысты екенiн ғрқашан да бiлген. ... адам ... ... ретiнде қарастыру керек екенiн
ойлау керек. Өндiрiс пен ... ... жаңа ... ... ... индивидтiң өндiрiстiк мүмкiндiктерiнiң параметрлерi
мен аспектiлерiн ... тек ... ... ... ғана ... айтқан жөн. Ал “адам капиталының” мғнiн толықашу үшiн ... ... ... ... “адам ресурсы” түсiнiктерiмен бұл
категорияның орнын анықтауымыз керек.
Бiздiң ойымызша “адам капиталын” ... ... ... табылады.
Себебi адам – нақты түсiнiк, ал адам капиталы одан туындап отыр, бұл
түсiнiктiң бар болуына ... ... ғсер ... ... адамның
пайда болуынан және қауымдастықтан басталады.
Адамдар қоғамның бiрiншi қажет алғы ... ал адам ... көзi мен алғы ... материалдықөндiрiс негiзi. Яғни
адам – барлықадамдар iс-ғрекетiнiң, барлықадамдар қарым-қатынасының базисi
болып ... ... ... қатар “Адам потенциалы” түсiнiгi жиi
кездеседi.
Адам капиталы – ... және бiлiм алу ... ... ... ... Н. И. Захаровтың айтуынша “адам потенциалы” “адам
капиталына” қарағанда кең ұғым. Оған елдiң барлықтұрғындары мғдени ... ... ... кiредi.
Бiздiң ойымызша “Адам капиталы” “Адам потенциалы” ұғымының бiр ... ... ... басқа да түсiнiктер қолданылады: еңбек
ресурсы және адам ресурсы.
Еңбек ресурсы еңбекке ... ... ... және ... ... ... ... iстейтiн тұлғалар жатады.
Бұл категория маңызды ғылыми танымдықмғнде, “адам ресурсы” терминi
ресурстарға толықжақындауды, сонымен бiрге бастысы ... ... ... ... саналады.
Бұл анықтамалардан көрiп отырғанымыздай адам капиталы ... ... ... күшi анықтамасына жақын ғкелiнген. Алайда қарастырылған
түсiнiктер бiрдей емес.
Методологиялықнегiз ... ... әрі ... талдау үшiн бұл
түсiнiктер қандай ... ... ... ... Олар ... бiр ғана ... ... да, оны ғр түрлi көзқараспен,
экономикалықнақты жағдайды талдаудың ғр түрлi сатысында сипатталған “Жұмыс
күшi” ... ... ал адам ... ... ... ... күшi – бұл еңбекке қабiлеттiлiгi, ал адам капиталы – ... ... ... бiрiншi жағдайда ол ұстаушының
потенциалдықмүмкiндiктерi, ал екiншi ... ... ... көрiнiп тұр.
“Адам капиталын” сипаттағанда келесi ерекшелiктердi ескерген жөн.
1. Қазiргi жағдайда адам капиталы экономикалықөсудiң басты ... ... Д. ... ... ... капиталы – ең тиiмдi ресурс, ол табиғи
ресурс немесе жиналған ... ... ... ... құрал
жабдықжәне өндiрiс запастары емес адам капиталы бғсекелестiк қабiлет ... және ... көзi ... ... Адам капиталын құру, адамның өзiнен және бүкiл қоғамнан ... ... Адам ... мүмкiндiгi мен бiлiктiлiгi түрiнде нақты ... ... ... ... Адам капиталына салынатын инвестиция оның иесiне болашақта жоғары ... ... ... Адам капиталына салынатын салым көлемдi, уақыт бойынша ұзақжәне сипаты
бойынша интегралды экономикалықжәне ғлеуметтiк тиiмдiлiк бередi.
6. Адам ... ... ... ... ұзағырақ.
Кемiнде ол 1-5 жылға дейiн құрайды, ал бiлiмге деген инвестициялықкезең
12-20 жыл құрайды.
7. Адам капиталы ... ... ... Адам капиталы оны ұстаушыдан тiрi жеке тұлғадан бөлiнбейдi.
Осылайша “Адам ... ... ... ғылымындағы негiзгiлер
қатарына жатады. Оны жасау өндiрiс қызметiмен, бүкiл ... ... ... кең ... ... ... мүкiндiк
бередi.
“Адам капиталы” категориясын талдау және оның дамуымен, ғрекет ... ... ... мғселелердi талдау, ғлеуметтiк-
экономикалықдаму ... мен ... ... ... ... ие ... Адам капиталы және соған салынатын инвестиция негізі
Адам – қоғамның басты өндiрушi күшi. Бұл тезиспен барлықэкономистер
келiскен. Тек адам ғана ... ... ... жан ... ... мен ... капиталы теориясында бастысы адамды капитал ... ... ... ... ... деп ... ... капитал, өндiрiске салынған инвестиция сияқты басты
капиталын құрайды, ол өз алдына қазiргi мен болашақтың ... ... ... ... ... ... ... қабiлетiнiң өлшемi. Адам
капиталына туылғаннан берiлген ... ... мен ... және ... мен бiлiктiлiгi кiредi. Бұл нақты айтылған нақосы айтылған сөз адам
капиталының мағынасын толықкөрсетуде.
Адам ... ... ...... пен қабiлттi
жоғарылату ... ... ... басқаша айтқанда
жұмысшылардың еңбек өнiмдiлiгi.
Сонымен адам ... кең ... ... ғлеуметтiк
түсiнiк, себебi бұл анықтамаға кiрмейтiн адам өмiр сүруiнiң аспектiсi ... ... ... ... ... қалыптасқан
жалдау қарым-қатынасының бғсекенің жаңа формасы мен инвестициялықпроцестің
алға қойылған модификациясының үйлеспейтіндігін көрсетті. Бұл кезеңде батыс
ғдебиетінде ... ... ... ... ету саясатының
қиындықтары – артықрегламентация мен ... ... ғсер ... деп тұжырымдады. Бұл жерде кғсіпкерлер динамизмі баланстықжұмыс
пен қамтылуға жедел ... база құру үшін адам ... ... ... жөн. Ғылыми-техникалықреволюция қазіргі кезеңінде жоғары
тиімділікпен жұмыс істейтін ... ... ... отыр, олардың
тғжiрибесінде жұмыскерлердің ... ... ... адам ресурсын “жеңіл” басқаруға көңіл бөлу
ұлғаюда. Басшылықбағыты мен ұжымдағы жеке ... ... ... істеудің маңызды компоненті болып табылады. Сонымен қатар жапон
практикасында ... ... мен ... өсіруді ынталандыруда
жедел жұмыс топтары мен кішігірім ұйымдар рөлінің жоғары екені дғлелденген.
Мұның бғрі ... ... ... келе ... көрсетіліп келе жатқан орындаушылықжәне
ұйымдастырушылықфункцияларды бөлу ... аз ... ... ... талдау саясатында да маңызды Өзгерістер болуда.
Еңбекпен қамтылудың фирма ішіндегі ... ол ... ... ғана ... өзі де ғсер ... Еңбек факторының
мғселелерін кешенді және объективті ... ... ... ... ... басқа зерттеулер арасында ... Бұл ... ... мен ... ... ... ... отырып, жұмыспен қамтылудың макроэкономикалықталдау саласын
кеңейтуге мүмкіндік берді.
Жаңа типті жұмыскерлердің ең құнды қасиеттері, олардың жаңа ... ... ... ғр ... техникалықжәне
экономикалықпараметрлерді салыстыра отырып қиын ... ... ... Бұл ... сай болу үшін, жұмыскер ... ... ... ... түсіну ... жүру ... ... ... ... ... керек. Еңбек функцияларының мұндай интеграциясында көп ... ... ... қарым-қатынас жасауына, өндіріс сұрақтарын
конструктивті талқылауына байланысты болады.
Атқарушы деңгейдегі жұмыскерлердің коллективтік сипаты күшеюде, бұл жай
да Жапонияның ... ... онда ... ... ... емес топ болған. Жұмыс жүргізу топ,
бригада тапсырма алады, оны ... ... ... өз ішінде
жүргізеді. Мұндай тғртіп жаңа күрделі техника енгізу шарттарына сай ... ... ... ... іс-ғрекетінің көп түрлерін тікелей
басқарудан босайды, ол ... жаңа ... ...... бригадаларға, яғни “новатор бригадаларға”, “супер ... ... ... ... ... ... бiлiктiлiк және ... ... ... ... ... ғсер ... ... жалпы және арнайы білімін капиталистік өндірістің тиімділігі
өсуінің маңызды факторы ретінде қарастырады.
“Адам капиталы” жайлы ең алғаш Чикаго экономисті ... ... ... ... ... Э. ... ... айналасындағы дебаттар болды,
онда көптеген статистикалықматериалдар арқылы ... ... және ... ... және ... құрал-
жабдықмасштабын кеңейту XIX ғасыр АҚШ-тағы iшкi ұлттықөнiмнің тек жартысын
ғана ұлғайтуды қамтамасыз еткен. Экономикалық ... ... ... ... бір ... табу ... болды. Кері ... ... ... пастулаты күдік туғызады. (Ештеңе жоғалмайды және ештеңеден
бір нғрсе туындамайды).
Кей зертеушілер өндірісті ұйымдастыруға көңіл ... жөн ...... ... ... ... интенсификациясына көңіл аударды. А.Т. ... ... ... ... Оның ... ... алу ... Тейлор интелектін
малмен салыстырған шойыннан қалып құйғыштың өзі ... ... ... ... ... ... алу шарасын жасай алатын жауапкершілікті
және инициативті жұмыскер бола алады.
Шульцтың айтуы ... ... ... ... ... ... ... қарапайым нәтижесіболып табылады. ... ... ... ... ... ... ... нақты жол ашқан. ... ... ... А. Смит
“Халықбайлығы” еңбегіндегі 10-бөлімінде атап көрсеткен, оның ... ... ... бөліп бір мамандықтың ... оқып ... ... ... болады. Яғни ол оқып үйренген ... ... ... ... ... ... ... барлықшығындарды жабады деп күтіледі.
Бұл білімге, іскерлікке, мүмкіндікке тғуелді қосымша табыс көзін ... деп, оның ... ... өндіріс параметрлеріне ғсерін,
құрылымын және өндірістің өсуіне ғсерін зерттеуге ... ... ... ... ... оны ... аймағын кеңейтуге көп
еңбегін сіңірген тағы бір Чикаголықэкономист Гари Беккер. Ол ... ... және ... беруді ғана емес денсаулық,
ақпарат іздеу, жұмысты өзгерту, бала бағу тағы басқалары ... ... ғсер ... ... да ... бойынша ғр адам саналы есепті түрде өз мамандықпотенциалын
жоғарылату стратегиясын анықтап, ... ... ... ... ... ... басқа да факторларына инвестициялар салады. Өз мінездемесіне қарай,
яғни интеллектуалдықмүмкіндік, қаржылықжағдайы, жасы тағы ... ... ... ... ... яғни өзін ... ақша салған жағдайдағыдай ұстайды. Сөйтіп ішкі және сыртқы еңбек
нарығында бғсекелестік туындайды деп күтіледі. ... ... және ... ... ... ... ... сғйкестіктер
ҝйлесiмiн бұзады.
Беккер және оның ... ... ... ... А. ... ... көп ... байқалады.
Алайда, бұрынғы экономистерге қарағанда, адам капиталы мектебі (Дж. Минсер,
К. Лонкастер, Р. Уиллис, М. Коллингсворт) адамға ... ... ... қана қоймай, сандықанализ ... ... ... ... ... ... ... беттемеген,әлеуметтік
процесс пен институтқа шаруашылықөмірдің ғсерін тағайындауға тырысқан.
Мысалы, мектепті жақтаушылар оқу мерзімі, өндірістік тғжiрибе, ... ... ... ... мен ... ... ғсерін
білу үшін теңдіктер мен регрессия сызығын қолданады. Дғл осы тғсілмен адам
капиталына салынған салым түрі мен ... ... ... пен ... өнім ... ... деңгейі анықталады. Ең басты көңіл
білімнің экономикалықөсуге ғсеріне ... ... ... ... ... ... өсуіне қарай, оның еңбек ақысының өсуі. Адамға
білім беруге ... ... ... ... ... оқу мерзімі жоғарылаған сайын оның тиімділігі де ... оның ... ... ... ... ... ... жоғары екенін көрсеткен. Бұл шешімдер дамыған
капиталистік ... ... ... және ... беру ... ... болды. Білім алуға шыққан шығын инвестицияның тиімді түрі
болып қабылдана бастады. Адам ... ... саны ... еңбек
тиімділігін арттыру факторларына және осы бағыттағы ... ... ... ... ... Беккер оппоненттерінің бір ойлылығы
мынада, білім алу түрімен ұзақтығын ... ... ... жиі ... ... тұр. ... мен ... сабында жеке ... ... тұр. ... Адам ... ... ... бір ... құрылмады. Сол себепті адам факторының басқа
да экономикалықөмір параметрлерімен байланысын терең түсіне отырып ... ... ... ... мен ... ... теориясын” жақтаушылардың білімге салынған салым тиімсіздігі
және олардың мамандықжетістікке жетуге байланысы аздығы туралы ... ... ... және ... деп бөлу ... ілім даму
барысында теріске ... ... адам ... кең спектрдегі
мамандықтар мен ... ... ... ... ( заңды білу,
информатика негіздері, шет тілін білу тағы ... ал ... ... тек ... ... ғана ... (кғсіпорын
клиенттерін, аймақерекшіліктерін, еңбек коллективінің жұмысшылардың,
басқарушылардың кемшіліктері мен жетістіктерін білуде).
Жалпы адам капиталы жас ... оқу ... ... ... ... еңбек активтілігі барысында ... ... ... ... ... және ... ... жинауға болады, ол тғжiрибе жұмысы адамды кең
көзқарасты ... ... ... ... (өз ... ... ... кадрларын өндірістік оқытуды тғжiрибе ретінде қолданатын фирма өзін
қолайсыз жағдайға қояды, себебі қосымша бiлiктiлiк ... ... ... ... ... ... оқу бергенде келісімде оқу үшін нақты жыл
жұмыс ... ... ... Соған қарамастан экономиканың
динамикалықсекторлары дамыған елдерде дайындыққа кеткен ... ... ... теориясы шаруашылықтғуекел ассиметриясын келесі формулаға
сүйене отырып трактаттайды: білім алғаннан кейінгі жұмыскер ... ... ... ... ете ... оның ... еңбек
ақысынан жоғары болу керек. Алайда, еңбек ақы ол ... ... ... ... ... болу ... себебі кғсіпкерлік білім беру кезіндегі
алған білім ... ... ... Бұл ... қатарлы жетілген
өндірісте жақсы көрінеді, онда ... ... ... ... ... араласып кетеді. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... оның жұмыс
орнына икемдеуге бағытталады. Жауапкершілікті шешім қабылдау үшін ... ... ... ... ол немен тыныс алып
жатқанын білу керек, біртұтас кешенді жұмыс ішіндегі машина және ... кең ... ... алу ... ... ... ауысқанда
мұндай жұмысшы өзінің кғсiби потенциялының біршама бөлігін жоғалтады. Адам
капиталының көшпейтінін жинақтау, жұмыс берушіні ... ... ... ... жоғалтудан сақтайды. Жұмыскерлер де жұмыстан босап қалу
қаупінен сақтандырылады.
Адам капиталы категориясын талдау еңбекақы динамикасын зерттеуге ... ... және ... ... ... ... ... бері жұмысшы еңбек ақысын көтеру мен оның еңбек
стажы арасындағы ... ... ... ... Бұл ... де ғылымы анализ талабына сай емес. Көбіне оның қайту
пункті болып бір iрі кғсіпорын ішінде есептелген еңбекақы ... мен ... ... ара ... ... ... ... негізделіп жасалған тұжырым ғр түрлі факторлардың
жасанды байланыста екенін көрсетуге болады. Мысалы: еңбекақы төлеуде ... ... бір ... ... ... ... ақы ... жұмыс
орындары бар делік. Осы жерде – тұрақсыз ... ... ... орын да бар.
Жүргізілген есеп еңбек стажы мен еңбек ақы арасындағы тғуелділікті жасанды
құрастыру екенін ... ... мен ... ... ... ... білу үшін күрделі
аналитикалықпроцедураны жүзеге асыру керек: уақыттықпараметр енгізу керек,
төлем көрсеткіштерін баға өзгерісі ғсер ... ... ... ... ... өзгерісін есепке алу керек. Өткен онжылдықаяғында бұл ... ... ... ... еңбекақының еңбек стажына
тғуелділігінің аздығын көрсетті. Еңбекақыға көбінесе ... ... ... ... ... алу мерзімі ғсер етеді. Бұл ... ... ... ... қайта өндіру сғті ретінде
қарастырған экономистер позициясын ... ... ... ... капиталы теориясы болып жатқан өзгерістерді концептуалды ойлауда
басқа талаптардан өзгерісі, талдау ... ... үшін ... ... ... ... модификациясы мен адам капиталына
салынған салым динамикасы арасындағы байланысты түсіну үшін кадрлардың
бiлiктiлiгi ... өсу ... ... ... ... жаңа технологияны бағалау мүмкіндігі енетін
қарым-қатынас деңгейі қажет.
Бұл көзқарас уақыт талабына сай. ... ... ... адам ... ... жаңа ... ... дғл уақыттағы
сұранысына бағыттап жүзеге асыруына болмайды. Экономикалықсғт талабына
жұмыспен қамтылу ... ... ... ... ... ... ... еңбек мобильділігінің мғселелерін шешудегі
қолайсыз тғсілдері болып табылады. Жаңа ... ... ... ... сапалы мобильділігінің жоғарылығы ... ... ... жұмысшы ұжымның шығармашылықпотенциялының
жүзеге асуы мен ... ... ... Жоғары
технологиялықкапиталистік фирмалардың ... ... адам ... белсендi ету мғселесін қоюына ... ... ... нарықтықбасқару дағдарысы ғсер ... Ол ... ... де ... ... ... кадрларға ұсыныс
еңбек ұсынысын бұрынғыдай оңай ... ... ... ... ... салымның жоғары тиімділігінен
шығып отырды, оның құнын құрудың ... ... ... өсуі
мүмкін болып отырды. Себебі адам ... ... ... ... бір ... ... табыс ретінде жедел қайтатын іскерлік
белсендiлiк формасы мен болашақта еңбекақының өсуін қамтамасыз ететін білім
алу арасында таңдау жасайды. Оның ... ... есеп ... ... ... бір ... адам ... көп бөлігі еңбек өмірі процесіндегі
жиналған тәжірибе жолымен құрылады. Мамандалған белсендiлiктiң бұл өнімінің
құнын анықтау мүмкін бола бермейді.
Нақты ... ... ... ... жайлы сөз болғанда, кез-
келген тәжірибелік іскерлікке ... үшін ... және ынта ... ... ... ... ... болмайды.
1. сызба.
Өндірістің техникалықмодернизациясы мен адам капиталының
спецификалықжинағының бір-бірімен байланыстылығы.
Алғашқы импульс.
|Жаңа көп ... ... | ... күшінің жедел және тиімді |
|енгізумен байланысты | ... ... ... | | ... ... ... күрт | ... құру және|
|көтерілу. | ... ... адам |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
|Жұмысшы күшінің | ... және жаңа ... ... | ... ... ... ... ғсіресе тәжірибелі және| ... және ... тез ... бiлiктiлiктi. Оның қызығуы| |қайтарым жасауда тиімділікті |
|болашақта өндіріс тиімділігі мен | ... үшін ... ... ... ... | ... интенсификациялау. |
Жоғарыдағы сызбада көрсетілгендей, алдыңғы ... ... ... ... ... мен ... жинақталуы біркелкі кумулятивтік процеске құйылу тенденциясын
ұстанады.
Жоғары тиiмділікті ерекше ... ... ... ... ғрқашан модернизациялап, оның қызмет ... ... ... ... ... жаңа күрделі бұйым шығаруда еш
бғсекелестікке қатыспайтын, өздігінен құрылатын циклға тартылады. Бұл жерде
бiлiктiлiктi ... ... ... ... ... болады, ол өз
алдына спонтандықжәне шығармашылықдамитын өзін-өзі ... ... ... техникалықжағын тұтастай көшіріп алған
потенциалдықбғсекелестер, спецификалықквалификациясы бар жұмыскер табуы
қиынға ... бұл тек бір ... ... ... өте iрі алғы шептегі кғсіпорын
нарықтың тек шекті сегментін ғана игере ... ... ... ... ... және көп жақты, ал
техникалықпрогресс ұсынысы альтернативті, сол себепті жаңа тауар жасау үшін
көп мүмкіндіктер ашылуда. ... ... ... таңда сапалы тауар
өндіру үшін басты шарт: кадрларды ... ... ... ... ... көзі мен ... инфрақұрылымға қосылуы және
ұйымдастырушылар интуициясы. Адам капиталына ... ... ... ... шешуге қатысуын күшейту алғы
шептегі кғсіпорындарда ғана ... ... ... ... Мұндай
ынталанулар болашақтехнологиялықкоммерциялықжағдайда аутсайдерлердің лидер
позициясына шығуына мүмкіндік береді.
ҚОРЫТЫНДЫ
“Адам капиталы” теориясының ... ... ... елдердiң авторларымен
экономикалықойдың революциясы ретiнде қабылданды. Бiздiң мемлекетiмiзде көп
уақыт қоғамдықкапитал мғселелерiне ... ... ... ... адам ... көп ... ... Жасалған талдау бойынша бұл қиыншылықтар адам капиталын ғлеуметтiк
экономикалықбағалаудың дұрыс болмағандығынан пайда болады. Берiлген теория
экономикалықойдың қайта бейiмделуiне ...... адам ... пәніанықталған. Экономикалықпәніретiнде адам капиталының
өзiндiк мақсаты, ... ... ... ... ... өзi ... ... экономикалықөсу
факторы деп атауға болады. Отандықэкономикалықғылыми зерттеулерде ... ... ... ... ... ... және өндiрiстiк қабiлеттiлiктiң жетiспеушiлiгiмен ... ... ... потенциялы”, “еңбек ресурстары”, “жұмыс күшi”)
.
Адам капиталына бiрнеше анықтама ... ... ... ... – бұл ... ... адамға авансталған адамның үлкен құнды
мүмкiндiктерiнiң өсуi болып табылады.
Адам капиталы – бұл ... бар ... ... табылады.
Адам капиталы – бұл экономикалықөсудiң басты факторы болып табылады.
Адам капиталы – бұл категорияға ... деп ... ... ... мынандай қортындыға келуге болады. Өндiрiстiк адам
капиталы бұл көп ... ... көп ... бар ... ... ... кеткен шығындар инвестициялықмiнездеме болып
келедi. Бұл шығындарда тығыз экономикалықғана емес және өте ... ... ... мағынасы бар. Шығындар ... ... ... ... ... келмейдi. Бұл
адам капиталы экономикалықөсудiң маңызды тұтқасы болып келетiне сенiм бар.
Бiлiмдiлiк процесте өндiрiстiң шарттары ... Олар он бес – ... ... экономикалықөсудi анықтайды.
Айтып кететiн бiр жайт, көптеген шығындар құндылықбағаға ... бұл ... ... ... ... ... үй ... тғжiрибелiк қателiктерге ғкеп соғады.
Экономикалықесепте осы ... ... ... ... ... және жалпы экономикада ... ... ... ... шешiм қабылданады. Белгiлi жағдайда осы есептiң
формасына көп көңiл бөлу керек.
Адам капиталына ... ... ... потенциалына
үлес қосады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ҒДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI:
1. Тусеева М. Х. Роль государственного бюджета в человеческом ... ... ... ... ... Захарова Н. И. ... ... в ... Москва-2000. 248с
3. Семенов А. М., Бункина М. К. Экономический человек. М.: ... 2000. ... ... и страны СНГ / Под.ред. Смаилова А. А. Алматы-2001. № 1. ... ... С. ... роста населения земли и экономическое развитие
человечества // Вопросы ... 2000. №12. С. ... ... Н. И. ... ... ... в Республике Казахстан // Экономика
и статистика. 2000. №2. С. 9 –16.
7. Ашимбаева А. ... ... ... формирования,
тенденции и проритеты развития. Алматы, 2000, 329с.
8. Жиленко Г. И. Экономика Республика Казахстан в годы ... ... // ... и ... 2000. № 1. С. ... Семенов А. Посттейлоризм и теория человеческого капитала // МЭиМО. 1995.
№ 9. С. 20-36.
10. Шокаманов Ю. К. ... ... ... ... ... ... 1991 – 1999 годах ( на основе результатов международ –ных сопоставлении
ВВП за 1996 год ) // ... и ... 2000. №2. С. 25 ... ... – мл. Д., О Делл К. ... ... на ... века /
Пер. с. англ. М.: Экономика, 1991. С. ... ... Г. Н. ... О. Ю. ... ... – технической продукции в
Республике Казахстан // Экономика и статистика. 2000.№2. С. 40-44.
13. ... ... ... ... и ... / Под ред. А. Н. ... М.: Вита-Пресс, 1998. 256с.
14. Нусупова А. Проблемы и перспективы инновационного развития Республика
Казахстан // Экономика и ... 2000. №2. С. ... ... А. Д. Тенденции развития современного международного рынка
труда // Экономика и статистика. 2000. №2 С. ... ... Г. ... З. А. ... социальным развитием
Республика Казахстан // Экономика и статистика, №2, 2000. С. 17-24.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аймақтағы инвестициялық іс-әрекетті басқару77 бет
Мектепке дейінгі ұйымдарда білім беру мазмұнының жаңартудың өзекті мәселелері10 бет
Қазақстан Республикасында туризмнің дамуы, оның мәселелері мен өзектілігі13 бет
Ғылым түсінігі6 бет
Қазақстандағы ежелгі қола және тас дәуірі12 бет
Қазақстандағы қола дәуірі туралы18 бет
Қоғам философиялық таным обьектісі ретінде7 бет
Ұлттық мерзімді басылымдардың Қазақстан тарихының өзекті мәселелеріне жаңа көзқарасты қалыптастырудағы рөлі: тарихнамалық талдау (1985-2005 жж.)205 бет
"Dala Group" компаниясының қарыз капиталын тарту саясатын талдау 60 бет
"Сұраныс пен ұсыныс теориясының негіздері"4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь