Моноұлттық мемлекет құру

Кіріспе
Моноұлттық мемлекет құру. Ол мүмкін бе?
Еуразиялық бағыт және азаматтық қоғам құру
Жалпыадамдық қоғам және жаһандану
Ұлттық идеология деген не және біз оны қалай түсінеміз?
Қорытынды
Жалпы қай елде болсын жастар қашанда өмірдің әр ісінде, әр саласында ерекше белсенділік танытады. Олар қоғамның белді мүшелеріболып табылады. Қоғам жастарға не берді, жастар қоғамға не бере алады деген ой бүгінгі күндері студент жастар болсын, жұмыс істейтін жастар болсын, олардың алдарында тұрған үлкен мәселе осы.
Біздің Сұлтанмахмұт Торайғыров атындағы мемлекеттік университеттегі студент жастар ұйымдары атқарар қоғамдық жұмыстар аз емес. Студент атанған бірінші курстан бастап қазір оқу орнын бітірейік деп тұрған жылдар ішінде қоғамдық жұмыстарға белсене аралысып келеміз. Ертеңгі күні қолымызға диплом алып, маман болып, жұмысқа араласқан күнде де студент кезіміздегі ынталылықпен, жігерліліктің пайдасы тиеді. Тұрған жеріміз зауыттары көп өндіріс орны болған соң, студенттерді экология мәселесі ойландырады. Қазір “Жасыл ел ” бағдарламасы бойынша өзіміз бастамашы болып, бүкіл университеттік шараларға қатысудамыз. Нашақорлыққа қарсы күрес, жастар арасында салауатты өмір салтын қолға алуға үндейтін жиындар, акциялар жиі өтіп тұрады. Елбасы Жолдауынан туындайтын міндеттерді орындау, соған үлес қосу керек екенін студент жақсы біледі.Қаламыздағы жоғары оқу орындарында құрылып, студент жастар арасында жақсы жұмыстар атқарып жүрген, беделге ие болған жастар ұйымдары мен орталықтарының алған бағыттары бір, мақсаттары ортақ.
“Айбат”, “Ұлан”, “Серпін”, “Жастар” пікірсайыс орталығы еліміздің өркенді болашағы үшін жоғары оқу орнының қабырғасында жүрген кездерінен бастап үлес қосуды қолға алған болатын. Жақында ғана бір жылдығын атап өткен “Ұлан” жастар ұйымы қазақ тілі, халқымыздың өткені, болашағы жайлы студент – жастар арасында белсенді жұмыс істеуде. Облыстық теледидармен бірігіп ай сайын түрлі тақырыпты қамтитын “Жастар” бағдарламасы екі тілде студент жастардың қатысуымен эфирге шығып тұрды.
        
        Кіріспе
Жалпы қай елде болсын жастар қашанда өмірдің әр ісінде, әр саласында ерекше
белсенділік танытады. Олар қоғамның белді мүшелеріболып табылады. Қоғам
жастарға не берді, ... ... не бере ... ... ой ... күндері
студент жастар болсын, жұмыс істейтін жастар болсын, олардың алдарында
тұрған үлкен мәселе осы.
Біздің Сұлтанмахмұт Торайғыров атындағы мемлекеттік университеттегі студент
жастар ... ... ... ... аз ... ... атанған бірінші
курстан бастап қазір оқу орнын бітірейік деп тұрған жылдар ішінде қоғамдық
жұмыстарға белсене аралысып келеміз. Ертеңгі күні қолымызға диплом алып,
маман ... ... ... ... де студент кезіміздегі ынталылықпен,
жігерліліктің пайдасы тиеді. Тұрған жеріміз зауыттары көп өндіріс орны
болған соң, студенттерді экология мәселесі ойландырады. Қазір “Жасыл ел ... ... ... ... ... бүкіл университеттік шараларға
қатысудамыз. Нашақорлыққа қарсы күрес, жастар ... ... ... қолға алуға үндейтін жиындар, акциялар жиі өтіп ... ... ... ... ... ... үлес қосу керек екенін
студент жақсы біледі.Қаламыздағы жоғары оқу орындарында құрылып, студент
жастар арасында жақсы ... ... ... беделге ие болған жастар
ұйымдары мен орталықтарының алған бағыттары бір, мақсаттары ортақ.
“Айбат”, “Ұлан”, “Серпін”, “Жастар” ... ... ... ... үшін ... оқу ... ... жүрген кездерінен бастап
үлес қосуды қолға алған болатын. Жақында ғана бір жылдығын атап өткен
“Ұлан” жастар ұйымы ... ... ... ... ... ... ... жастар арасында белсенді жұмыс істеуде. Облыстық теледидармен бірігіп ай
сайын түрлі тақырыпты қамтитын “Жастар” бағдарламасы екі ... ... ... эфирге шығып тұрды.
Адамзат қоғамының даму тарихына ой көзімен сыдырта бір ... ... ғана ... ... сол ... деп ... сан ... ұзақ
жолда тапқандары мен жоғалтқандарын таразылап қарайтын болса, оның
тапқандарынан гөрі жол-жөнекей жоғалтып алғандарының көбірек болғанын
байқар еді. Алғашқы қауымдастықтан ... күні ... ... ... ... ... ұлт, қанша ұлыстар болғанын ешқандай ғылым дәл айтып бере
алмайды. Бәрі болжам, бәрі гипотеза. Тіпті, жиырмасыншы ғасырдағы ... ... сан ... ... сан ... ... бар. Сол ... ортасында жүрген, тіпті, сол тарихқа қатысы бар адамдардың көзбен
көрген ... ... ... ... басқаша дәлел келтіріп жататындар аз
емес. Бүкіл дүние мойындап, тарихи шындық ретінде талай-талай кітаптар
жазылған әйгілі монғол шапқыншылығын жоққа шығарып, Куликов ... ... ... жоқ, ол жай ғана салық қақтығысы (налоговая стычка) деп ... ... ... ... ... енді бір ғалымдар адамзат баласы
мың жылға қателесті дей келіп, ерте дүние тарихындағы әйгілі ... ... ... ... т.б) аты ғана ... қайталанып кеп
отырады деген ойларын дәлелдеуге тырысуда. Тіпті, Иса пайғамбар деген
болған жоқ, ол 33 жасында емес, қартайып барып көз ... жай ғана ... ... ... гипотезаларын көлденең тартып, жуықта Израиль
жерінен отбасылық саркофагтар шоғыры табылғанын, онда Жүсіптің де, ... оның ... ... мен ... ... (“Жаңа өсиеттегі” Иудамен аттас,
сүйектері жатқанын, Лондондағы тек тексеретін орталық (ДНК) олардың бәрінің
бір тектес екенін, тек ... ... ... ғана ... ... ... сәйкес келмейтінін анықтап, “Титаник”, “Терминатор” сияқты
әлемге әйгілі фильмдердің режиссері Дж. Камерон ол ... ... ... ... ... те ... өзгеруде. Түгелденіп, қатталып қойған тарихи шындықтар астаң-кестең
болуда. Қазіргі бір тәулік деп жүргеніміз 24 сағат емес, бар-жоғы 16-ақ
сағат екен. Елу ... соң ... су ... ... ... континентке қоныс
аударады-мыс. “Жер – ортақ отан” деген идея жүзеге аса қалса, олардың
игерілмей жатқан ... ... ... ... ... қалмайтын көрінеді. Үш
миллион шаршы километр жерде бар болғаны 15-ақ миллион адам тұрып жатқанын
көрген ұлы ел басшысы біздің көзімізді бақырайтып қойып: ... ... ... ... әлі ... ... құбырларын жағалап, олардың
ішімізге біртіндеп еніп жатқанын тағы да жоққа шығара алмаймыз. Әлем
өзгеруде. Әлем назары Қазақстанда. Қазақ даласында синагогалардың бой
көтере бастауының ар ... ... ниет ... ... ... ... емес. Сырттағы жаудан іштегі жау қауіпті. Басына тас түскенде ғана
ойланатын қазақ керенау мінезін тастап, әр ... ... алып ... ... ... дамуы” деп аталатын астаң-кестең ұзақ жолдың бүгінгі
күнге кеп тірелетін аралығында басы ашық бір-ақ ақиқат бар. Ол – ... ... ... биік өркениетке қолы жеткен сайын жер бетіндегі
ұлттар санының сол даму процестерінің жылдамдығына сай біртіндеп жойылып
отыруы. Жойылды ... олар бу боп ... ұшып ... жоқ, нұр боп ... тарап кеткен жоқ, бір кездегі латындар немесе ассириялықтар
секілді басқа халықтармен араласып, ассимиляцияға түсіп, жеке ұлт боп өмір
сүруін тоқтатты. ... ... ... ... ... Күштінің әлсізді жұтып
қоюы – жаратылыстың қатал да бұлжымас заңы.
Ат жалында туылып, ат үстінде қалғыған, ер үстінде ер жетіп, ер ... ... ... ашып ... – ат ... мен ... дала ... құлағының
естігені – қара қобыздың “пері ұялаған” шанағынан ышқынып шыққан айрауықтың
ащы зары мен сары жебенің ысқырып ұшқан үні боп, дүбірлі тарих ... ... ... хас, ... сақ ... ... басы – Алланың добы”
деген қатал “ойындарды” жұмыр басынан мың өткеріп барып “қазақ” боп ... ... ... ... ... ... өз өмірбаянын жарыса
жалғастырып жатқаны – тарихи олжа, тәңірлік сый, қала берді – өрлік ... ... баға ... ... ... есесі мен еншісін, намысы мен бостандығын ғасырлар бойы өзі
қайтарып, өзі қорғап ... бұл ... ... ... деп аталатын кезеңде
көп қасиеттерінен айырылып қалды. Тарихта белгілі көптеген ... ... ... ... ... ... халқы өзінің басты қаруы – күрес
пен қорғаныс қабілетінен айырылды. “Түрі – ұлттық, мазмұны – ... ... бәрі ... болды. Байлық ортақ, су ортақ, жер
ортақ, отан ортақ. Ешнәрсеге талпынба, ешнәрсеге алаңдама, ... ... ... ет, ... материалдық-техникалық базасын жасауға
жұмыла жұмыс істе. Ойланба, уайымдама, сен үшін орталық ойланады, сенің
қамыңды орталық жейді. ... ... ... төнсе оған да бас қатырма, сені
қорғау орталықтың міндеті, ... ... ... жоқ, ол Совет жері (Совет
деп әдейі айтып отырмын. Ол кезде бұл терминдер аударылмайтын).
Өркендеген ... ... (70-80 ... ... ... ... ... бастады. Ол кезде халықтың санасына тікелей әсер ететін
идеологиялық ... ...... ... еді. ... әдебиетте советтік
өмір салтын, совет адамының бейнесін жасау басты ... ... ... ... мен ... ... болса да сын айтуға қатаң
тыйым салынған осындай кезеңде белгілі драматург В.Розов: “Коммунистік
партия бізден, ... ... ... ... жасауды үнемі талап
етіп келді. Үлкен өкініштісі сол, біз соны жасай білдік”, деп ... ... еді. Ол ... ... ... ... ... пара-пар
болатын-ды және дәл осылай уытты сөз айту екінің бірінің қолынан келмейтін.
Бүкіл совет халқы өзі өмір ... ... ... ... атына айтылар азын-
аулақ сынды осы көркем әдебиеттен іздейтін. Және ... ... да. ... ... егіз ... тұсы да осы тұс еді. Егер әр ... ... халқы, соның ішінде қазақ та бар, бойындағы ұлттық рух пен сенім
күшін ... ... аман ... ... болса, ол, сөз жоқ, әдебиеттің
арқасы дер едім. Әдебиет болғанда да, жалпылама ... ... ... ... ... ... ... туған шыншыл шығармалардың әсері.
Өзге қаламгерлердің шығармалары кітап боп басылып жатса, шын суреткердің
шығармасы дүниеге ... ... ... пен ... ... айырмасы
осында.
Әдебиеттің арғы атасы боп табылатын аңыз-ертегілер мен эпостық шығармаларды
оқып ... адам мен одан ... ... ... ... рухы мен ... екі ... Бірінші топтағы адамдар өз мемлекетінің дамуын
ұлттық мүдде тұрғысынан ғана өлшеп бағаласа, екінші топтағы адамдар ... ... ... ... ... алынбайды. Өз ұлтының кешегісі мен
бүгінгісіне ой жібермейтін ондай адамдар ұлттық құндылықтар дегенді
қаперіне алмай тұрып, өзі де біле бермейтін, білуге ... мен ... ... деп аталатын абстракциялы ортақ құндылықтарға
ұмтылады. Ұлт мүддесін ұмытқан адам өзі біле бермейтін “жалпыадамдық”
рынокта өз ... ... ... ... өзі де ... қалады.
Қазақ қауымы ғана емес, орыс оқырмандарының арасында да қадірі қаша
бастаған А.Солженицын ұзақ жыл ... ... ... ... бір ... жазғаны бар еді. Ұлттық мінез, ұлттық рух жайлы айта ... ... ... ... бір ... ... ... азап көрсе
де сынбайтын, дүниеде үш ұлт бар. Олар – поляк, шешен, эстон ұлтының
өкілдері. Ұлттық рухын жоғалтпаған осы үш халықтың болашағына ... ... деп ... екен. Бұл тұжырымға да қарсы пікір білдіріп,
дау айтатындар табылар, әйтсе де, осы үш халықтың өжеттігі мен қайсарлығы
жайлы, ұлттық рухтары мен ... ... ... ... ... ... 9 ... араб жиһанкездерінің жазбаларынан бастап
Л.Толстойға дейін тамсана жазғандары баршаға аян. Ұлттық рухы әлсіз,
немесе, сол рухта тәрбие алмаған адам ... ... оңай ... үшін ... ... оның тілі мен ... қадірлі емес, олар үшін
өзінің өмір сүруіне қолайлы жер ғана қадірлі. Ондай категориядағы адамдар
үшін “Отан” деген ұғым “территория” деген ұғымның ... ... Өз ... ... ... де осы категориядағы адамдар.
Толыққанды мемлекет ретінде он бес жылдық мерзімді артқа тастап, әлемге
енді-енді таныла бастаған қазақ елінің, ... ... ... ілгері
дамудың үш түрлі принциптері көлденеңдеп тұр. “Ұлттық сананы жаңғырту”
(модернизация национального сознания) деген халықаралық ортақ ... жаңа ... жаңа ... ... ... гөрі
Қазақстанға бұрынырақ жетіп, орыс тілді ақпарат құралдарының ... ... ... ... та ... ... демократиялық даму жолын ұстанып отырған Қазақстан
сияқты көп ... ... ... ... ... үш ... тұр.
1) Моноұлттық бағыт ұстап, Қазақстанда тұратын өзге ұлттар мемлекет құраушы
қазақ халқының төңірегіне топтасып, оның ... ... ... жаппай меңгеру.
2) Еуразиялық бағытты ұстану. Азаматтық қоғам құру.
3) Дамудың жалпыадамдық үлгісін таңдап, “Жер планетасы – ... үй” ... ... асыруға талпынып, жаһандануға өз еркімізбен жақындау.
Халықаралық ынтымақтастықты жеделдету және нығайта түсу. Ұлттық сипаттар
мен артықшылықтардан арылып, жалпыадамдық ұлтсыз өмір ... ... ... бұл ... мейлі талқылансын, мейлі
талқыланбасын, қазіргі қоғам біткеннің алдында өмір сүру үрдісі мен дамудың
осындай принциптерінің тұрғаны ... ... осы ... ... ... ... ... Ол мүмкін бе?
Моноұлттық мемлекет деген не?
Ол – таза ұлттық мемлекет құру. ... ... ... ұлтына, оның тілі
мен мүддесіне баса көңіл бөлініп, өзге ұлттардың мемлекеттік тілге, яғни
қазақ ... ... ... ... мен ... оқу ... ... тілі
мен Қазақстан тарихы ғана оқытылып, өзге ұлттардың тілі мен дәстүрінің
жоғалып кетпей сақталуына және ... ... ... ... ... ... ... Қысқасы, қазақ ұлтының атымен аталатын мемлекет қазақ
халқының мүддесі үшін өмір ... сол ... ... ... тиіс.
Қарсы сұрақ: “Қазақстан сияқты көпұлтты мемлекетте бұл идеяны жүзеге асыру
мүмкін бе? Бұл – ... ішкі ... ... ... ... ... әкеп соқтырмай ма?”
Міне, дәл осы соңғы сұрақ қайда барсаң да ... ... ... да
тұрады. Жер бетіндегі жан біткеннің жанын алып болған соң құдай Әзірейілге:
“енді шайтанның жанын ал” дейді екен. Соны ... ... ... ... жер
үстін көктей өтіп, бір қуысқа кеп енді ентігін баса бергенде Әзірейіл
алдынан шыға келіп, “әкел жаныңды” дейді екен. Шайтан байғұс тағы ... ... пен ... бір шетіне әрең жеткенде Әзірейіл алдынан тағы
шыға келеді екен. Осылай, қаша-қаша, шайтан әбден қалжырап, құлап ... ... ... сол ... “өзгелердің наразылығын тудырып
алмаймыз ба?” деген жалтақ сауал не істесек те, қандай ұлттық мүддені қолға
алсақ та алдымыздан ... ... да ... Иә, ... ... ... тіршіліктің қадірін мола аралағанда білерсің” деген
мақалдың мағынасы қымбат та терең екені рас, бірақ, осы ... ... ... ... ... да, ... да ... көзімізге қос көрініп
тұрар әдет тастап үлгеріпті. Осыдан жиырма шақты жыл бұрын ауруханадағы бір
жігіт домбыра тартып отырғанда басқа палатадағы балалайка ... ... ... ... оның ... ... ... алыпты. “Өзгелердің
наразылығын тудырмас үшін, палатада тыныштық сақтау үшін” әлгі жігіт
домбырасын үйіне беріп жіберіпті.
Қалай ойлайсыз? Ол ... ... ... қоздырып домбырасын тарта
беруі керек пе еді, әлде домбырасын үйіне беріп жіберіп, палатааралық
тыныштықты ... ... ... болды ма? Осы тұста назар аудара кететін
жай бар. ... ол ... ... ... ... ... тартып отыруға
мүмкіндігі жоқ, анда-санда, көңілді сергіту үшін тартады, екіншіден, өзге
палаталарда баян мен аккордеон ойнап жатқандарға ешкім дау ... ... ... ... ... аспаптың ұлттық сипатында – домбыра
екендігінде болып тұр. Бүкіл ауруханадағы жалғыз домбыра үйіне қайтарылған
соң ... ... ... Егер керісінше болса қайтер еді? Айталық,
ауруханада бір емес, бірнеше ... бар ... ... ... ... үшін әр палатада домбыра тартылып жатсын. Басқалар солардың бәріне
қарсы шаптыға берер ме еді, әлде, көнер ме еді? Сөз жоқ, ... ... ... еді. ... уақыт өткен соң домбыра үні оларға жат ... ... ... ... ... ... есімізде. Өз алдымызға мемлекет
боп, Ата Заңымызды қабылдап, рәміздерімізді бекітіп, қазақ тілін
мемлекеттік тіл деп жариялаған ... ... ... ... ... ... ... өкілдері қазақ тілін үйренуге тырысып, келесі бір бас қосу
кезінде өз бетінше үйренген сөздерін айтып, Қазақстанда тұратын барлық ұлт
өкілдері қазақ тілін ... тиіс ... ... ... еді. ... ... Қазақ-Британ университетінде қазақ тілін оқып-үйренуге
көп сағаттар бөлініп, қазақ тілі пәнінің мұғалімдері отыз-қырыққа жетіп
еді. Қазір олардың баяғы ... жоқ. Орыс ... ... ... ... тоқтатты. Қазақ-Британ университетінде көшкен елдің жұртында
қалғандай төрт-бес қана ... ... ... жүр. ... ... ... ... құлшына кіріскен шетелдік студенттер ол ойларынан бірте-
бірте бас тарта бастады. Бәріне кінәлі өзіміз. Бәріміз орысша сайрап
тұрсақ, қазақ ... ... ... ... болса, қазақ
мектептерінің өзінде ауладағы балалар өзара орысша сөйлесе, мемлекеттің
жоғары-төмен барлық құрылымындағы шенеуніктер баяндамаларын орыс тілінде
жасап, ... орыс ... ... ... үйде де, түзде де, қызметте
де, барлық жерде қазақ біткен қазақша сөйлемесе, шетелдіктердің қазақша
сөйлеп басының ... не!... ... мен ... сарп етіп ... соған кеткен асыл уақытын қазақтардың ана тіліне айналып кеткен
орыс ... ... ... ма? ... ... керек емес тілді
үйреніп шетелдіктерді Әзірейіл қуып па?
Басқа ұлт өкілдері мойынсұна бастаған алғашқы ұлттық позициямыздан өзіміз
айырылдық. Ұлттық ғимараттың ... сала ... та, сол ... өзіміз
қорқып, өзіміз тайқып шыға келдік. Ұлттық дамудың сол кезеңдегі нүктесіне
қайта жету үшін тағы да ... ... ... ... тура кеп ... ... ... миллион қазақтың отыз пайызы өз ана тілін
білмейді немесе шала ... ... ... ... ... қазақ
тілін жетік меңгерген азаматтардан гөрі өз ана тіліне ... ... ... ... басым көпшілігі ауыз әдебиеті мен эпостық
жырларды былай қойғанда, ұлттың мақтанышына айналған әйгілі тұлғалардың
атын да білмейді. Ең масқарасы сол, өз ... ... ... жайлы сол
ұлттың өкілі болып отырған әлгі шалағай шенеуніктерге тәптіштеп тұрып
түсіндіруге тура ... Ал ... ... ... ... болған
әңгімеңді тыңдап отыруға оның уақыты жоқ. Олардың алдында ... ... рух ... айта ... ... есі дұрыс па?” дегендей
бетіңе сүзіле қарап отырғанын көріп, орыныңнан сүлесоқ тұрып, “бүгінгінің
түрі мынау, ертең билікке осылардың балалары келсе не ... ... ... ... ... ... ... басып, апшыны қуырған қарашаның суық жаңбыры екі күннен бері
толассыз жауып, өлмей шаруасы бітпейтін ағылған адамдарды үйлеріне қуып
тығып, асфальт ... ... ... да, ... ... ... кетті.
Алдағы күндерінің бұдан да ауыр боларын ойлап, сары-ала жапырақтар сары
уайым құшағында үнсіз тұр”. (“Өкпек жолаушы”)
Әңгімеңді шалқақ ... шала ... ... ... шыққан сайын
мені де әлгі сары-ала жапырақтардың сары уайымы меңдеп алады. “Бүгініміз
мынадай, ертеңіміз не ... ... үшін ... ... әр ... секем ала беретін болсақ,
өзгелердің наразылығын тудырамыз деп ... үйге ... ... дәстүріміз бен болмысымызды сақтауға келгенде жалтақ мінез
таныта берсек, ... ... ... деп ... да ... ... Дамыған елу елдің қатарына шалағай тіл, шалажансар рухпен енетін
болсақ, “ежелден еркіндік ... ... ... ... да ... ... жерінде алпыс пайыздан асып отырған ұлт ұлттық мемлекет құруды мақсат
етіп жатса, оны “моноұлттық” мемлекет деп дабырайтып жатудың да ... ... ... ... ... жерінде қазақ халқының үстемдік рөл атқаруын
қаламайтын теріс пиғылды топтардың әрекеті екені белгілі. Ұлттық мемлекет
қалыптастырудың ар ... ... рух тұр. ... бір ... деп атам ... ... шарықтап дамыған елдердің күндердің күнінде ең кедей
елге айналып шыға келуі мүмкін, ... ... ... ... сана
да жойылады, ал, рухы мықты ел ешқашан мойымайды. Күлден қайта жаралған
Феникстей ол қайта тіріліп, қайта жаңғырады.
Еуразиялық бағыт және азаматтық ... ... ... жылдарында алдымызда тұрған мемлекеттік дамудың
исламдық, түркілік, ұлттық түрлерімен ... ... ... ... Біз ... ... ұстандық. Ислам әлемімен, түркі бірлестігімен
шектеліп қалу мемлекеттің халықаралық ынтымақтастығының аясын шектеп
тастауы айдан анық еді. Батысында Ресей, шығысында Қытай сияқты әлемдік
гегемонияға ... ... екі ... ... ... үшін таңдаудың
басқалай бағыты да жоқ болатын. Еуразиялық бағыттағы біздің әзіргі
девизіміз – ... ... ... ... ... ... түзу ... біз
сонымен біргеміз. Әзірше. Бізге жұрттың бәрінің ниеті түзу. Өзге
біреулермен іргеміз сөгілетіндей ішкі-сыртқы саясатымызда бұра тартқан
жайымыз жоқ. ... мол ... ... ... де біздің
көңілімізге дақ түсірмеуге тырысатын секілді. Ал, геологтар мен экономист-
ғалымдардың есебі бойынша, Қазақстанның энергия ресурстары осы ... ... ... жететін көрінеді. “Байлығым – бағым” деп бейғам отыруға
бола ма? Әрине, жоқ. Түптеп келгенде, осы табиғи байлықтың өзі ойда жоқта
талас көзіне ... шыға ... ... оқиға емес. Оны біз көз
алдымызда өтіп жатқан ... ... ... ... ... ... ... саяси қызығушылықтан гөрі экономикалық қызығушылық
басымдау түсіп отырған осындай шақта бірыңғай ұлттық мемлекет құрудың
оңтайлы сәтін жіберіп алмауымыз керек, ... ... ... ... ... жағдайында ұлттық мүдде тұғырын батылырақ
орнықтырып, ішкі саясатты сол мүддені нығайтуға, қазақ ... өз ... ... ... ... арттыра түсетін факторларды жүзеге асыра
отырып, ұлттық сана мен ұлттық рухты бір жола ... ... ... ... өзі ... қожайын екеніне көзі анық жеткен ұлт ел ішіндегі ұсақ-
түйек кикілжіңдерге байыппен, кешіріммен, ... ... ... ... ... өзінің кім екенін біле алмай, келімсектер мен шетелдік
магнаттарға күн сайын ақысы кетіп, кеудесін ыза мен ... ... ... ... ... ... белгілі. Қазақ халқы төзімді халық, шыдамды
халық, көнбіс халық. Көнбіс екен деп оның төзімін тезге сала беруге
болмайды. Қазақтың төзімділігі стволдағы ... ... ұзақ ... ... табан астынан атыла салуы мүмкін. Ол үшін әлдекімнің
байқаусызда шүріппен баса салуы да жеткілікті. Тәуелсіз ел ... ... ... өз ... ... ... айналып, рухы мен жігері күн өткен
сайын құм болып, өрлеудің орнына құзға құлап бара жатқанын сезінген халық
қаһарға ... де адам ... ... да жұдырық көрсететіні аян.
Еуразиялық бағытты таңдадық деп отырған осы кезең – ... ұлты үшін ... ... ... ... ұлттық мемлекет құрудың арасындағы
өтпелі шақ. Осы кезеңді дұрыс пайдалана алмасақ, одан кейінгі әрекетіміз
көштен қалған адамның жанталасқанындай болуы мүмкін.
Жалпыадамдық ... және ... бұл ... енді ғана ... ел боп ... ... Қазақстан үшін
ғана емес, мемлекеттігінің тарихы біздің жыл санауымыздан әлдеқайда бұрын
қалыптасып үлгерген батыс елдері үшін де зор қауіп туғызуда. Жалпыадамдық
дамудың ... ...... ... ... онда ... шекаралар шартты
түрде ғана белгіленіп, жер ортақ, су ортақ, байлық ортақ деген қағидамен
өмір ... тура ... Онда ... жер, ... жер деген ұғым бар да
“Отан”, “Атамекен” деген ұғымдар ... ... ... ... осындай үлгісін енгізудің ешқандай жаттығы жоқ деген идеяны қазақ
азаматтарының айтып жүргеніне қайран қалмасқа лажың жоқ. Ұлттық ... тіл, ... ... ұлттық рух деген сияқты қасиетті ұғымдарды олар
уақыты өткен, болашағы жоқ көне ... деп, ал оны ... ... деп ... ... да біз өмір ... байбалам салу арқылы қашып құтыла
алмаймыз. Ол идеялармен санасу керек. Санасу – ол идеяны ... ... ... оған ... тұра алар ... ... ... пайдалана
білудің жолдарын қарастыру деген сөз.
Кеңес өкіметі кезінен мұра боп келе ... ... ... ... ... Біз сол үшін мақтанып, соны өзгелерге үлгі етіп келдік және үлгі ... ... ... бәрі ... ... ... елу-алпыс жылда ұсақ
ұлттардың саны өседі. Өскен соң, әлденеге ұмтылады. Үй ішінен үй тіккілері
келуі де ... Бір ғана ұлт ... өзге ... да кең ... бір ... ... талпынбасына кім кепіл?
Кім біледі... кім біледі... Бәрі де мүмкін. ... ... алыс жоқ, ... жақын жоқ” дегендей, елу-алпыс жылдан соң қазіргі немерелеріміз
алпыс-жетпістегі ел ағаларына айналады екен. Жалпыадамдық ұлттық
ерекшеліктерсіз қоғам құрудың идеясын жүзеге ... ... ... өзге ... ... “ер жетіп”, “қазақстандық” деген жаңа ұлттың
бір мүшесі ретінде өзі туып-өскен жеріне қожалық етуге де талпынып қалуы
ықтимал. “Мемлекет сендердікі, жер ... ... ұран ол ... ... мүмкін. Қазақстанда шоғырланып жатқан сан түрлі діни
конфессиялар да дәл бүгінгідей момақан күйде отыра береді дегенге сенгің
келмейді.
Ұлтаралық, дінаралық ... ... білу ... ... ... ... ... бұл мәселеде алда келе жатырмыз деп дабырайта
беру де артық болмас па екен деп ... ... ... да ... ... ... өз ... өзін қожа етіп, шетелдік
ағымдар мен формациялардың ұлт бұзар кесапаттарынан сақтандырып отыру
мемлекетіміздің басты саясатына айналуы керек. Дамыған елу елдің қатарына
қосылып болған соң, одан да ... он ... ... ... ел ... ғана ... ... бай, әдебиеті мен мәдениеті өскен,
рухы мен дәстүрі мықты ел ... еніп ... нұр ... нұр ... па еді!
Ұлттық идеология деген не және біз оны ... ... ... ... ... соңғы кезде жиі айтатын болдық. Кез келген бір
ісіміз оңтайға келмей жатса ... де осы ... ... ... ... ... Осыны жиі айтатын тәп-тәуір ойлы адамдар мен
журналистердің өздері ұлттық ... ... не ... ... айтып
бере алмайды. Бар айтатындары бағзы заманнан белгілі тіл, дін, діл, салт-
сана, тарих, әдет-ғұрып т.с.сияқтылардан аса қоймайды. Идеологияны
жоқтаушылардың бәрі кешегі Кеңес ... ... ... ... ... көз ... елестететін секілді. Капиталистік
қоғамнан социалистік қоғамның айырмашылығы мен ... ... ... ... ондай басты құжат ауадай қажет болды. Ал, Қазақстан
социалистік жүйеден шығып, капиталистік қоғам ... ... ... ... бір-ақ заң бар, ол — рынок заңы. Капиталистік дүниеге ортақ қағида
осы. Ал, ... заңы ... ... тілге ерекше жағдай жасамайды.
Еркін сауда, еркін баға, еркін дін, еркін тіл, еркін махаббат, ... ... Тек ... ... ... қайшы келмесе болғаны.
Қазақстан жағдайында да солай: тыйым салынбағанның бәріне рұқсат.
Жарайды, заң – заңымен. Ал, ғасырлар бойы әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрін
сақтап ... ... бай ... мұрасы бар, қайталанбас әні мен күйі мол,
бір шешендік сөзімен-ақ батыс білімдарларын қайран қалдырған, ... ... ... ... ... ... ... қанына
сіңірген, қазақ тілін жете меңгерген басқа ұлттың өкілдері айтып жүргендей,
мәні мен бейнелілігі жағынан аса терең, аса ... аса бай. Ана тілі ... ... қоғам құру жолында, яғни, баю жолында, Шахановтың
сөзімен айтқанда, қарын жолында, ... ... ... ... па? ... бар әлем ... тілде сөйлеуге көшеді” деген идеяны қозғаушылар
қазақ халқын осы идеяны меңгеруге қазірден ... ... ... ... Ең ... сол, осы ... айтушылар да басқа
емес, орыс тілді қазақ азаматтары. Өйткені, олар өздерін ұлттық тар
шеңберде ойлаудан азат боп, жалпыадамдық деңгейде ой ... ... ... ... ... опера және балет театрының
маңына американдық “Битлз” ансамбліне ескерткіш қою, В.Высоцкийге Шымкент
қаласынан музей ашу (ол ашылды да), ... мен ... ... ... ... отыру, Қазақстанда орыс тіліне мемлекеттік мәртебе беру
идеяларын да көтеріп жүрген осы тақылеттегі азаматтар. Егер олар ... ... ... әдебиетімен сусындап өссе бұлай деп айтуға
ауыздары бармас еді.
Ұлтжанды азаматтардың “Тіл” деп шырылдап жүруінің басты себебі де осында.
Ұлттық рух адам бойына ... ... ... ... ... ... Орыс ... жартылай жабайы деп, орыс мемлекетін мешеу
деп, онда биік талғамға татитын әдебиет жоқ деп келген француз жұртын
астамшыл, жалған көзқарастан арылту үшін И. ... Г. ... екі ... соңынан қалмай жүріп Л. Толстойдың “Соғыс және бейбітшілігін” әрең
дегенде оқытып шығады. Орыс әдебиетінен ... ... ... Г. Флобердің
әлгі роман жайлы көсіле жазған мақаласынан кейін орыс әдебиетінің француз
әдебиетінен асып түспесе кем түспейтініне көздері жетіп, орыс халқының
талантты ... ... ... ... ...... ... көзі мен құлағы, сарқылмас рухани қазынасы
дейтініміз де ... ... ... да ... Орыс ... А.Битов айтқандай,
“адамзаттан әдебиетті алып тастасақ, сақырлаған қару, сыңғырлаған тиындар
ғана қалады”.
Идеология көп адам көз алдына елестететіндей талмуд ... ... ... атрибуттарына тән. Тіпті, жақсы шұлық пен кесе-шәйнектер де
идеология. Әрине, оның сапасы жоғары болса және онда ... ... ... ... ... ... дейін жапон стилінде жасап үйренген. Олар
өндірген өнімдерінің бәріне өз халқына тән өрнектер салады. Өйткені,
идеология заң емес, кодекс емес, істеген ... ... ... оның ... ... ұқсамайтын ерекшелігі.
Қазақ халқы да осы үрдістерді меңгере бастауы керек. Шетелдерде жүргенде ... ... ... көре ... ... мақтаныш сезімі кернеп,
өзіңнің сол елдің азаматы болғаныңа қуанып қалмас па едік! Керек десеңіз,
жай ғана сол тауар ... ... ... де ... ... Рухың көтеріліп, өзіңді қазақ ұлтының бір бөлшегі екеніңе
мақтанасың.
Ұлттық рух — өз тарихыңды білуде, оны ... ғана ... ... кім
екеніңді түсінуде, өзгелерден кем емес екеніңді ойыңмен, ісіңмен
дәлелдеуде. Ол науқандық шаруа емес, жылдар бойы жалғаса беретін бітпейтін
процесс.
Алда бұралаң жол, асу ... ... ... ... ... кешу бермес
көлдер, шеті жоқ мұхиттар бар. Сол ... ... иық ... ... ... тәуекелдің кемесіне қаймықпай мінді.
Ол – қазақ халқы. Оның өз ... бар. Ол ... ... енді ... ... ... халқының намысын ешкімге таптатпайды, ешкімді құлдыққа
бермейді, өз елінің рухын жоғары ұстап, әлемдік мұхиттар айдынын ... ... де, ... ... да айбарын асыра береді.
Қорытынды:
Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың биылғы Қазақстан халқына Жолдауы студенттер
қауымына үлкен міндеттер артып отыр. Бұл ... ... қзақ ... “Қазақстан – 2030 ” стратегиялық бағдарламасынан бастау ...... деп ... ... білім ордасында мамандыққа әзірленіп жатса, ертең алдыңғы
толқынның ісін жалғап, ізін басып, ... ... ... ... болатыны еш күмән келтірмейді. Біз жоғары оқу орнында
ұстасздарымыздан білім ... ... ... ... ғылыммен айналысуға да
мол мүмкіндік жасалған. Алған тақырыбымызды ... ... ... ... – жабдықтар жеткілікті. Бұл өмір талабынан туындап отыр.
Себебі, білім мен ғылым ұштасқан дағдайда ғана тәжірибеден толығып,
мамандығың ... ... ... ... ... ... бәсекеге барынша қабілетті елу елдің қатарына кіру
стратегиясында көрсетілген жеті бағыт бойынша біздің университетте нақты
бекітілген бағдарламалар ... ... ... ... оны
тәжірибеде қолдану жағы да жақсы жолға қойылған. Елбасы іргетасын қалап,
шаңырағын ... ... ... он жыл ... ... қамқаорлығына алған
білім ордасында оқу біз үшін ерекше ... деп ... ... сай болу ... ... ... ... алған соң Отанымыздың дамуына өз
үлесімізді қосып, үлгі бола білсек дейміз. Мен бес жылдық білім алу
кезеңін аяқтаған соң ... ... ...... ... ... ... ел тарихы шығыс тарихымен байланысты екенін ғылыми
негізінде дәйектесем деймін. Біз ... ... ... ... айтамыз.
Шынына келсек, шығыстың да өзіндік даму ерекшелігі бұрын да ... ... бар. Соны ... ... арқау етпек ниеттемін. Елбасы бастаған
елімнің бүгінгі қарқынды дамуы, соның нәтижесінде ... ... ... ... жан – ... ... ... төрткүл дүниеден хабардар
болуымызға жол ашып отыр. Сол қамқорлықты күні ертең өз еңбегімізбен
қайтару азаматтық ... деп ... ... ... ... ... ... жастарға сенемін” деген жоқ
па. Сол жастар туған тілді жерге қаратпайды деген ойдамын. Тек үкілі үміт
артып отырған сол жастардың ұлттық рухын ... ... ... отын ... ...

Пән: Мемлекеттік басқару
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Windows NT – ң монолитті құрылымы22 бет
Ішкі монолог36 бет
Алюминий. Алюминий монополиялары5 бет
Бәсеке және монополия15 бет
Бәсеке және монополия туралы26 бет
Бәсекелік ортаны қалыптастыру және монополияны реттеу6 бет
Бәсекелестіктің дамуы және монополистік қызметтердің23 бет
Дара жарнақтылар немесе лилиопипсидтер класы - моnосотүlеdоnеае, lilioрsidае27 бет
Драмалық монологтың көркем әдебиеттегі рөлі24 бет
Жалақы және жұмысбастылық: монопсония және еңбек одақтары21 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь