Солтүстік Америка

Кіріспе 2
І . Тарау. Солтүстік Американың физикалық .
географиялық орны.
1.1.Cолтүстік Американың зерттелу тарихы 4
1.2. Солтүстік Американың жер бедері мен пайдалы қазбалары 6
1.3. Солтүстік Американың климатық белдеулері 8

ІІ . Тарау. Солтүстік Американың географиялық
белдеулері мен зоналары.
2.1. Солтүстік Американың ішкі сулары 11
2.2 Солтүстік Американың табиғат зоналары. Антропогендік
табиғат комплекстері 14
2.3. Солтүстік Американың аралас ормандар зонасы 16
2.4. Солтүстік Американың дала зонасы 17

Қорытынды 18
Пайдаланылған әдебиеттер
Қосымша
Солтүстік Америка поляр ендіктерінен бастап экваторға дейінгі аралықты дерлік алып жатыр. Материктің солтүстіктегі ең шеткі нүктесі - Бутия түбегінің Мерчнсон мүйісі. Солтүстік Америка оңтүстікке қарай солтүстік ендіктің 7°12'-на дейін (Марьято мүйісі) созылады, осы жерде ол енсіз мойнақ арқылы Оңтүстік Америкамен жалғасады. Материктің оңтүстіктегі жіңішкерген жане бөлшектенген бөлігі Орталық Америка деген атпен мәлім болып отыр. Солтүстік Американың ен кең жері қоңыржай ендіктер тұсында. Оның батыстағы ең шеткі нүктесі Аляскадағы Принц Уэльский мүйісі (батыс бойлықтың 168°-ы), шығыстағы ең шеткі нүктесі Лабрадор түбегіндегі Сент-Чарльз мүйісі (батыс бойлықтың 55°40'-ы).
Солтүстік Америка жағалауларында ірі аралдар мен архипелагтар бар. Солтүстікте бұлар — Гренландия аралы мол көптеген ірілі-ұсақты аралдардан тұратын Канадалық Арктика архипелагы. Солтүстік Американың шығысында Ныофаундленд аралы, оңтүстік-шығысында — Үлкен және Кіші Антиль мен Багам аралдары орналасқан. Солтүстік Америкаға оның солтүстік-батысы мен батысында да көптеген аралдар таяу жатыр, олар: Алеут, Королева Шарлотта, Ванкувер аралдары, Александр архипелагы. Солтүстік Американың ең солтүстік аралдық шеткі нүктесі — Гренландиядағы Моррис-Джесеп мүйісі (солтүстік ендіктің 83°39-ы). Бұл — солтүстік жарты шардың полюске ең таяу жат-қан құрлық бөлігі. Материктің жалпы көлемі аралдарды қоса есептегенде 24 250 мың км2, аралдардың көлемі — 3890 мың км2,
Солтүстік Америка, әсіресе солтүстік ендіктің 70° және 30° аралы-
ғында, неғұрлым енді және көлемді болады. Құрлықтын қиыр солтүстігі мен оңтүстігі су бассейндерімен көп бөлшектенген. Бүкіл материктің негізгі орографиялық элементтері субмериднандық бағытта созылып жатыр: батыста Тынық мұхиттың жағалауы бойымен сонау Аляскадан Орталық Амерпкаға дейінгі 9 мың километр қашықтықта Кордильер тау жүйесі алып жатса, шығыста — одан гері шағындау Аппалач тау жүііесі бар.
1.В. П. Горощенко., И.А. Степанов «Табиғаттанудан сабақ беру
методикасы» Алматы, 1981жыл.
2. «СССР физикалық географиясы» Алматы, 1986ж
3.Б. Асубаев, Г. Сулейменова, К, Ысқақова., С. Көбенкулова «Қазақстанның физикалық географиясы оқыту әдістемесі» А - 2004ж
4. С.В. Колесник «Жалпы жертанудың негіздері» Алматы – 1952ж.
5. Ж.М. Мұқашев « Жалпы жертану» Алматы – 2002ж.
6. «География және табиғат» 2003 №6
7. В.П. Максаковский «География» Алматы 1997 жыл.
8. «Қазақ Совет Энциклопедиясы» Алматы 1974 жыл.
9. «Материктермен елдерде» Алматы 1983 жыл.
10. «Материктер» Ақназаров Х. Алматы 1989 жыл.
11. Коринская В.А., Щенев В.А., Душина И.В. «Материктермен
мұхиттар географиясы» Алматы, 1997ж.
        
        Жоспар.
Кіріспе
2
І – Тарау. Солтүстік Американың физикалық -
географиялық орны.
1.1.Cолтүстік ... ... ... ... ... жер бедері мен пайдалы қазбалары ... ... ... ... ...... ... Американың географиялық
белдеулері мен зоналары.
2.1. Солтүстік Американың ішкі сулары
11
2.2 Солтүстік Американың табиғат зоналары. ... ... ... Американың аралас ормандар зонасы
16
2.4. Солтүстік Американың дала зонасы
17
Қорытынды
18
Пайдаланылған әдебиеттер
Қосымша
Кіріспе.
Солтүстік Америка поляр ендіктерінен бастап экваторға ... ... алып ... Материктің солтүстіктегі ең шеткі нүктесі -
Бутия түбегінің Мерчнсон мүйісі. Солтүстік ... ... ... ... 7°12'-на дейін (Марьято мүйісі) созылады, осы ... ... ... ... ... ... жалғасады. Материктің оңтүстіктегі
жіңішкерген жане бөлшектенген ... ... ... ... атпен мәлім
болып отыр. Солтүстік Американың ен кең жері қоңыржай ендіктер тұсында.
Оның батыстағы ең ... ... ... ... ... мүйісі (батыс
бойлықтың 168°-ы), шығыстағы ең шеткі нүктесі Лабрадор түбегіндегі Сент-
Чарльз мүйісі ... ... ... ... ... ірі ... мен архипелагтар бар.
Солтүстікте бұлар — ... ... мол ... ірілі-ұсақты аралдардан
тұратын Канадалық Арктика архипелагы. Солтүстік Американың шығысында
Ныофаундленд аралы, оңтүстік-шығысында — ... және Кіші ... мен ... ... ... ... оның ... мен
батысында да көптеген аралдар таяу жатыр, олар: ... ... ... ... Александр архипелагы. Солтүстік Американың ең солтүстік
аралдық шеткі ...... ... ... (солтүстік
ендіктің 83°39-ы). Бұл — солтүстік жарты шардың полюске ең таяу ... ... ... ... көлемі аралдарды қоса есептегенде 24 250
мың км2, ... ... — 3890 мың ... ... ... ... ендіктің 70° және 30° аралы-
ғында, неғұрлым енді және көлемді болады. Құрлықтын қиыр солтүстігі ... су ... көп ... ... ... ... элементтері субмериднандық бағытта созылып жатыр: батыста
Тынық мұхиттың жағалауы бойымен сонау Аляскадан Орталық Амерпкаға дейінгі ... ... ... ... тау ... алып жатса, шығыста — одан
гері шағындау Аппалач тау жүііесі бар.'Осы ... ... ... ... ... ... ... биік және ойпаң жердегі жазықтар
алабы үздіксіз созылып жатады.
Солтүстік жарты шардың, ... ... ... мен биік ... ... ... ... ландшафтының алуан ... ... әсер ... Тау ... мен жазықтар-дың көлденең созылып жатуы
ауаның меридиан бойлап ауысып ... ... ... ... ... ... атмосфералық алшақтықтарды (өзге материктермен
салыстырғанда) едәуір күшейтеді ... ... ... ... созылы жатуына жағдай жасайды.
Географиялық жағдайына және геологиялық ... мен ... ... ... ... ... ... ұқсастықтары
бар. Бұл материктердің климаты қалыптасу заңдылықтары ұқсас болады, климаты
біртекті келеді, зоналық ландшафтардың, жер бедерінің түрлері мен ... ... ... болады. Дегенмен олардың мөлшері мен пішін ... ... ... ... әр ... ... ерекшеліктері танытады.
Материктің зерттелу тарихы.
Солтүстік Америка — көлемі жағынан біздің планетамыздағы үшінші ... ... 24,2 млн. км2. ... ... ... ол Оңтүстік Америкаға
аздап ұқсас, бірақ материктің ең кең ... ... ... ... өзі оның ... ... әсер етеді және бұрынғы оқылған мате-
риктерден айырмашылығы бар.
Солтүстік Американың ... ... ... Әсіресе
материктің шығыс және солтүстік жағалауларында шығанақтар мен түбектер ... ал ... мен ... ... аз. ... ... бөлігі миллиондаған жылдар бұрын Европамен біртұтас
болды, ал солтүс-тік-батыс бөлігі Солтүстік-Батыс Азиямен ... ... ... ... ... пішіні — литосфералық ... ... ... Жер бетінің суреттерінде материктің солтүс-тігіндегі
қар жамылғысы мен құрлықтағы мұздықтарды мұхит мұздарынан ажырату қиын.
Мұнда ... ... ... ... ... орасан зор Канадалық
Арктика архипелагы орналасқан. Жылдың көп бөлігінде мұз басып жатқан Гудзон
шығанағы ңұрлыққа ішкерілеп еніп жатыр.
Испандықтардың ашуынан ... Жаңа ... ... ... ... ... ... жорыққа шықты. XV ... ... ... ... Джон ... ... ... аралы мен Лабрадор түбегі жағалауларын ашты. Ағылшын теңізде
жүзушілері мен саяхатшылары (Г. ... (XVII ғ.), А. ... (XVIII ... ... ... ... солтүстік бөліктерін зерттеді. XX
ғасырдың басында Р. Амундсен бі-рінші болып материктің солтүстік жағалауын
бойлай ... ... ... ... магниттік полюсінің географиялық орнын
тапты.
Материкті зерттеуге орыстар зор үлес қосты. Басқа европалықтардан дербес,
олар континенттің солтүстік-батыс бөлігінің кеңістігін ... ... ... ... енді ғана ... келе ... Америка
жерінің осы бөлігінде тұңғыш рет аралдардың орыс атаулары пайда болды. Бұл
аралдар XVIII ғасырдың ортасында Витус Беринг пен
Алексей Чириқовтың ... ... ... 1741 ж. орыс ... ... желкенді кемемен Алеут аралдарын бойлап, Алясканың жағаларына ... ... аяқ ... ... ... салушылардың бірі Григорий Шелеховты орыс
Колумбысы деп ... Ол ... орыс ... ... орыс ... ... зерттеуге және игеруге көмектесті.
Орыс мекендері жағалаудың басым бөлігінде 38° с. е. дейін құрылды, ...... ... ... орыс ... ... ... бұл
мекендерге XIX ғасырда жерді айналып жүзетін экспедициялар соғатын, оларды
дүние-жүзілік мұхитты зерттеу және бұл ... ... ... болып келген
жерлерді зерттеу мақсатында Россия жабдықтайтын.
Картадағы географиялық ... ... ... Американың
орыс зерттеушілерін еске түсіреді. Олар Чириков ... ... ... ... және басқалары. Аляскадағы орыс жер иелігін ... 1867 ж. ... ... ... ... ... жер бедері мен пайдалы қазбалары.
Жер бедері. Материктің беткі құрылысында жазықтар басым, ... ... алып ... ... ... ... тұрады. Олар беті ұзақ уақыт бойы
бұзылып, тегістеліп жататын платформаға сәйкес. Мыңдаған жылдар ... ... ... ... зор ... ... тұрған.
Солтүстік бөліктің жер бедерінде ежелгі кристалл жыныстардан түзілген
ойпатты және қыратты ... ... ... мен ... ... аласа
төбелер мұнда енсіз әрі ұзын көл ... ... ... жағаларының пішіні ғажайып. Барлық жерден мұз басудың ізі
көрініп тұр: тегістелген ... ... ... ... ... ... ... өткен шұңқырлар. Оңтүстікке қарай мұздық
шөгінділер басқан Орталық жазықтар мен ... ... өзен ... ... ... ... батысына қарай ұлан-байтақ әрі құрылысының ерекшеліктерімен
көзге түсетін Ұлы ... ... Олар ... ... кең ... ... ... береді. материктік және теңіздің шөгінді
жыныстардан ... Ұлы ... ... ... ... аңғарларымен
тілімдеген.
Материктің шығысында аласа Аппалач таулары орналасқан. Ол ... ... ... Тау ... ... ... ... сүйір,
биіктігі 2000 м-ден сәл астам.
Материктің батыс жағалауын бойлай Кордилъер орналасқан. Ол екі
литосфералық плитаның түйіскен жерінде, жер ... ... ... ... алабында пайда болған. Бұл жарықтар мұхит түбінен
басталып, құрлық бетіне шығады.
Жер қыртысының ... ... жер ... мен ... атқылауына
әкеліп соғады. Сөнген вулкандар материк тұрғындарының көз алдында түтін,
күл мен лава атқылайды. Жаңа вулкандар ... ... жер ... ... қуатты гейзерлер мен ыстық бұлаңтар пайда болады.
Кордильер таулары өте әдемі. ... ... өзен ... ... ... деп ... Терең ойыстар биік төбелермен және вулкандармен
ұласып жатады. Кордильердің солтүстік бөлігінде оның ең биік шыңы — қар ... ... ... (6194 м) ... ... тұр. ... осы
бөлігіндегі кейбір мұздықтар тікелей таудан теңізге сырғып түседі.
Пайдалы қазбалары. Солтүстік Америка пайдалы қазбаларға бай. ... ... ... ... ...... мыс, ... және
басқаларының кен орындарымен көзге түседі. Орталық және Ұлы жазықтардың
шөгінді жыныстарында, сондай-ақ Миссисипи ойпатында мұнай, ... газ, ... ... пен оның тау ... темір рудасы мен тас көмір кені бар.
Кордильер шөгінді (мұнай, ... газ, тас ... ... ... қазбаларға (түсті металл рудасы, алтын, уран рудасы және басқалары)
бай.
Солтүстік Американың климатық белдеулері
Солтүстік Американың, экваторлың белдеуден ... ... ... орналасуы оның климатында үлкен айырмашылықтар ... ... ... да ... әсер ... Бір ... ... жер
бетінің учаскелері күн жылуының мөлшерін түрліше сіңіріп, ... ... ... ... ... әр ... ... белгілі. Қыста материк территориясының басым бөлігін қар басып
қалады, .1 ... өзі күн ... ... ... ... Құрлық пен мұхит беті ауа ... ... ... ... ... ... мен ... да қасиеттеріне әр
түрлі әсер етеді. Құрлыққа ... еніп ... ... және ... ... климатына елеулі түрде, бірақ әр түрлі әсер етеді.
Климатқа материктің жер бедерінің сипаты да әсер етеді. ... ... келе ... қоңыржай ендік-тегі теңіз ауасы өз жолында Кордильерге
тап ... ... ... ауа суиды да, жағалауға көп мөлшерде жауын-
шашын түседі.
Материктің солтүстігінде тау ... ... оған ... ... ... ... ... Олар Мексика шығанағына дейін тарай
алады, ал тропиктік ауа массалары кейде материктің ... еш ... ... Осы ауа ... ... температура мен ңысымдағы үлкен
айырмашылықтар материк ... ... ...... ... ... Құйындар көбіне күтпеген жерден пайда болады. Олар көп апат
әкеледі: үйлерді қиратады, ... ... ... ірі ... ... ... ... тастайды.
Климаттық белдеулер мен оларға тән ауа райы. Материктің солтүстік
жағалауы мен оған ... ... ... ... ... ... ... жыл бойына арктикалық суық ауа басым. ... күн ... ... ... ... түні ... Ең ... температура қыста
Гренландияда байқалады (—44, —55° С). Тұман жиі түсіп, қалың ... ... ... ... Жазда температурасы нөлге таяу, салқын келеді.
Бұл жағдайда мұздықтар пайда болады. Олар ... көп ... ... ... ... ... ... шеңбері мен 60° с. е. арасындағы территория субтропиктік белдеуде
жатыр. Мұнда салқын қыс ауа райы бұлтты, ... ... ... 0 ... 40° с. е.-ке ... көп ... қоңыржай белдеуде
жатыр. Бұл белдеудің қысы салқын, жазы айтарлықтай жылы. ... ... ... ... ... ... жауады, бірақ бұлтты ауа райы жылы ... ... тез ... ... ... белдеуде жер бетінің сипатына
байланысты елеулі климаттық айырма-шылықтар болады. ... ... қыс ... әрі ... ал жазы ... ... тұман жиі түседі.
Белдеудің орталық бөлігінде ауа райының жағдайы ... ... қар ... ... ... көп ... аяздар жылымықпен ауысады. Сирек жауатын
нөсерлі жауыны, қуаңшылың пен аңызақ желі бар жазы жылы ... ... ...... климат. Қыста орташа температура 0° ... ал ... ол тек +10, +12° С-ге ... ... Жыл бойы ... ... ауа райы тұрады, мұхиттан соққан жел қар ... ... ... ... да ... түрлі. Оның қалыптасуына жыл
маусымына қарай өзгеріп ... ауа ... ғана ... ... ... ... ағыстар да, осы белдеудегі басым желдер де ... ... жыл бойы ... ... ... мен аралдарға
мұхиттан келетін жауын-шашын мол түседі. Ылғалды желдерден тау ... ... және суық ағыс таяп ... ... ... ... ... қыраты, Калифорния түбегі) жауын-шашын аз
түседі.
Материктің оңтүстік шеті ... ... ... ... жыл ... ... ... Ауа райы аз өзгереді, тек жазда ғана мұнда жауын-
шашын мөлшері ... ... ... ... ... жағдайы ауылшаруашылық дақылдарын:
қоңыржай белдеуде — бидай, жүгері; субтропиктік белдеуде — ... ... ... ...... қант құрағын, банан өсіруге
қолайлы. Мұнда жылына екі, ал кейде үш рет түсім жиналады.
Солтүстік Американың ішкі ... ... ... ... суы мол ... ... ... мен жер асты суы көп.
Жазықтар мен Аппалачтағы негізгі өзендер мен көлдер жүйелері. Солтүстік
Америкадағы ең ірі өзен — ... ... ... ... ... Ол
Аппалачтан, Орталық және Ұлы жазықтардан су жинай ағады. Бұл Жер ... ұзын ... бірі және ... ең суы мол өзен. Оны толықтырып
отыруда жауын ... роль ... Өзен ... бір ... ... мен
тауларда еритін қардан алады. Миссисипи жазықтарды бойлай, баяу ағып жатыр.
Оның әсі-ресе төменгі ... суы мол. Бұл ... ол ... ... ... ... аралдар туғызады. Аппалачта қар еріген немесе Ұлы
жазықтарда нөсерлі жауын жауған кезде Миссисипи жағасынан шығып, ... елді ... су алып ... ... ... мен суды ... каналдар салу су басудың зардабын едәуір азайтты. Американ
халқының өміріндегі ... ролі ... ... орыс ... үшін ... болса, сондай мәні бар. Бір ... ... ... ... оны су атасы деп тегін айтпаса керек.
Аппалачтың ... ... ... ... ... ... ... суы
мол, зор энергия қоры бар. Бұларда көптеген су электр станциялары салынған.
Осы өзендердің көбінің сағаларында ірі қалалар ... ... су ... Ұлы ... мен ... Атлант мұхитына қосып
жатқан Әулие Лаврентий өзені құрайды.
Ниагара өзені әктасты төбелі ... ... ... Эри және ... ... Өзен тік кемерден ағып, дүние жүзіне белгілі Ниагара
сарқырамасын жасайды. Ол Эри көліне қарай баяу жылжып келеді, ... ... ... бұза ... ... осы бір сирек кездесетін объектісін
сақтау үшін адамның араласуы қажет.
Материктің солтүстігінде үндістер Үлкен өзен деп ... ... ... ... Өзен ... ... бөлігін еріген қар ... ... мен ... де оған көп су береді, сөйтіп ... ... ... мол ... ... ... ... Маккензиді мұз құрсап тұрады.
Материктің солтүстік бөлігінде көлдер көп, олардың көпшілігі өзендермен
жалғасқан. Көл шұңқырлары жер ... ... ... ... ... оларды мұздықтар тереңдеткен. Осы өлкедегі үлкен де әсем көл-
дің бірі — Виннипег, бұл ... ... «су» ... ... ... мен ... Қысқа, ағысы қатты өзендер
Кордильерден Тынық мұхитқа ... ... ... ... ең ... ... мен Колорадо. Олар таудың шығыс бөлігінен басталып, ішкі ... ... ... да, ... ... ... отырып, тау жоталарын
тағы да тіліп өтіп, мұхитқа ... ... ... Үлкен Каньон дүние
жүзіне мәлім, ол өзен ағысы бойынша 320 ... ... ... ... жасы мен түсі әр ... ... түзілген.
Кордильерде вулкан мен мұздықтан пайда болған ... көп. Ішкі ... суы таяз ... ... ... Бұл мұнда өте ылғалды климат
болған кездегі ірі су ... ... ... ... тұз
қабыршағы жауып жатыр. Олардың ішіндегі ең ірісі — Үлкен Тұзды көл.
Ішкі су қоймаларының ластануы. Материктің суға бай болғанына ... ... таза тұщы су жоқ. Бұл ... суды ... суаруға
пайдалануға, сондай-ақ оның ластануына ... туып ... ... мен ... фабрикалар мен заводтардың қалдың суымен, егістерден
шайылып келетін тыңайт-қыштармен ластанады.
Ұлы көлдер де ... ... суы таяу ... ... ... ... ... Бұларға түрлі зиянды заттар тасталады, олар
көлдердің түбінде, терең шұңқырларда шөгіп, лаймен араласады да, суда ... ... ... ... ... зиянды әсер етеді.
Солтүстік Американың табиғат зоналары. Антропогендік табиғат комплекстері.
Материктің солтүстігінде ... ... ... ... ... ... ... жатыр, ал орталық және оңтүстік бөліктерінде олар меридиан
бағыттарында орналасқан. Табиғат зоналарының ... ...... ... бұл ... оның жер ... мен басым желдеріне
байланысты.
Қар мен мұз басқан арктикалық шөл зонасында ... мен ... ... ... ... ... ... Қысқа жаз ішінде тасты
жер бетінін кей тұстарында мүк пен қына ... ... ... ... зонасы материктің солтүстік жағалауын және оған жақын аралдарды
қамтиды. Тундра деп ... ... ... ... ... ... ... топырағына шыққан мүк, қына және бұталар өскен, өсімдігі
жұтаң кеңістік. Бұл топырақ қатаң ... пен көп ... тоң ... ... ... ... тундрасы табиғат комплексінің Евразия тундрасы
комплексіне ... көп. ... мүк пен ... ... қияқ ... жерлерінде тырбық тал, қайың, сондай-ақ ... бар. ... ... жануарларға қорек болады. Мұздық дәуірінен мұнда қодас
сақталған, ол суықтан қорғайтын қалың әрі ұзын жүні бар шөп ... ... ... аз және ... ... Қына ... ... солтүстік
бұғылары — карибу тебіндейді. Жыртқыштардан тундрада ақ түлкі, қасқырлар
тіршілік етеді. Аралдар мен ... ... ... ... ұя салады.
Жағалаулардағы итбалықтар мен морждар, тундрадағы карибулар
аңшыларды қызықтырады. ... тыс ... ... ... ... зор ... ... Тундраға өтеді де, тайгаға ауысады.
Тайга — бұл қоңыр-жай белдеу зонасы, оның ... ұсақ ... ... аралас қылқан жапырақтылар басым.
Тайгадағы топырақ қарлы суық қыс пен ... ... жаз ... ... Мұндай жағдайда өсімдіктердің қалдықтары баяу шіриді, ... ... ... ... жұқа ... ... қарашірігі шайылған
бозғылт қабат жатыр. Бұл қабаттың түсі күлге ұқсайды, сондықтан мұндай
топырақты ... ... деп ... ... қара және ақ ... ... майқарағай, американ
балқарағайы, қарағайдың алуан түрлері өседі. Жыртқыштардан: қара аю, ... ... ... ... шөп ... ... бұландар
бар. Ұлттық парктерде орман бизондары сақталған.
Солтүстік ... ... ... ... ... ... тайгадан жалпақ жапырақты орманға қарай өтпелі
сипаты бар. ... ... осы ... ... ... ... түрлерінің сан алуандығы таң қалдырады... мен ... ... ... және ... ... бірнеше түрін
ажыратып тұрмын. Керемет ағаш шоғыры шоғырланып тұр. ... ... ... ... ... ... ... шырша, майқарағай, қарағай және тағы
басқа маған белгісіз ағаш түрлері. Олардың бәрі біздің ... ... ... ... ... ұсақ-түйектеріне, жапырақтарының пішініне, ең
алдымен тіршілік тынысына қарай біраз өзгеше, неғұрлым күштірек, ... ... ... әрі ... ... және жалпақ жапырақты ормандардың топырағы орманның сұр және қоңыр
топырағы. Тайганың күлгін ... ... ... ... ... осындай құнарлылығы материктің басым бөлігінде бұл ормандардың
жойылуына, оларды ... ... ағаш ... ... ... ... ғана шағын ормандар сақталған.
Жалпақ жапырақты ормандарда шамшат, еменнің ондаған түрлері, ... ... ... ... ... Шіліктерде жабайы алма, шие,
алмұрт бар.
Кордильердің беткейіндегі ормандар зонасы жазықтардағы ормандардан өзгеше
келеді. Өсімдіктер мен жануарлар түрлері мұнда басқаша. Мысалы, ... ... ... ... ... ... — биіктігі 100 м-ден
астам, диаметрі 9 м-ге дейін қылқан жапырақты ағаштар ... ... дала ... ... материктің ортасында канадалық тайгадан Мексика шығанағына
дейін солтүстіктен ... ... ... жатыр. Дала — бұл қара және
қызғылт топырақты шөптесін өсімдіктер жамылған қоңыржай және ... ... ... ... мол ... ... ... өсіп-
өнуіне қолайлы жағдай туғызады, олардың ішінде астық тұқымдас өсімдіктер
(бозшалғын, бизоншөп, көде) басым. Солтүстік Американың даласын ... ... ... барлық жерде адам өзгерткен — жыртылған немесе ... ... ... игеру олардың жануарлар дүниесіне әсер етті.
Бизондар мүлдем дерлік ... ... ... ... қасқырлары) мен
түлкілер азайды.
Кордильердің ішкі таулы үстірттерінде қоңыржай белдеудің шөлдері
орналасқан; ... ... ... ... ... ... таулы
қыратының субтропиктік шөлдерінде кактустар өседі.
Қорытынды.
Адам әрекетінің әсерінен табиғаттың өзгеруі. Материктің ... ... ... ... ... ... ... әсер етуде
және олар өзара тығыз байланысты болғандықтан, ластану мен бұзылу ... ... алып ... ... АҚШ ... ... өте көп
өзгерген. Негізінен топырақ, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі ... ... ... ... су бірнеше рет тазартудан өтіп,
әлденеше рет пайдаланылады, бірақ мұндай су да жетіспейді.
Жыртылатын жер ... ... ... Қалалар, жолдар, газ құбырлары,
аэродромдар, электр желілері бойындағы жерлер барған сайын көп орын ... ... ... және ... яғни ... орын ... келеді.
Материктің кейбір территориялары табиғи апатқа жиі ұшырайды, олар
литосферадағы ... ... ... ... ... жер сілкінулер, вулкан атқылаулары жиі болып тұрады.
Жауын-шашын мөлшері күрт азаятын материктің ... ... ... жел жиі болады, алаптардан құнарлы топырақтың бөлшектерін ұшырып
әкететін құмды дауылдар да аз ... ... ... ... салқын ауа соғады. Температура күрт
төмендеп, қар түседі. ... ... ...... ... ... ұшыратады.
Ғалымдар адамның табиғатқа ерекше белсенді әсер етуі ... ... ... ... деген қорытындыға келді. Бұған ... ... ... ол ... аз ... батыс аудандарда жиі болып
тұрады.
Соңғы жылдарда Солтүстік Америка елдерінде зиянды қалдықтарды шектеуге,
ластану көзін азайтуға, ... ... ... ... ... табиғаттың жекелеген компоненттерінің жағдайын есепке ... ... ... ... ... ондаған ұлттық парктер
мен қорықтар жасалған. Олардың территориясында қорғауға алынған ... мен ... ... ... ... ... ... нашарлай түскен жағдайында мұндай ғажайып түкпірлер жыл
сайын ... қала ... ... ... ... болып
отыр. Туристердің тасқыны өсімдіктер мен жануарлардың сирек кездесетін
түрлерін жойылып кетуден сақтау үшін ұлттың ... құру ... ... әдебиеттер тізімі:
1.В. П. Горощенко., И.А. Степанов «Табиғаттанудан сабақ беру
методикасы» Алматы, 1981жыл.
2. «СССР физикалық ... ... ... Асубаев, Г. Сулейменова, К, Ысқақова., С. Көбенкулова «Қазақстанның
физикалық географиясы оқыту әдістемесі» А - 2004ж
4. С.В. ... ... ... ... ...... Ж.М. Мұқашев « Жалпы жертану» Алматы – ... ... және ... 2003 ... В.П. ... «География» Алматы 1997 жыл.
8. «Қазақ Совет Энциклопедиясы» ... 1974 ... ... ... ... 1983 жыл.
10. «Материктер» Ақназаров Х. Алматы 1989 ... ... В.А., ... В.А., ... И.В. ... ... ... 1997ж.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XIX ғасырдың соңы XX ғасырдың басындағы Латын және Солтүстік Америкадағы халықаралық қатынас12 бет
Солтүстік Америка материгіне физикалық-географиялық сипаттама28 бет
Солтүстік Америкадағы ағылшын отарлары33 бет
Солтүстік Американың географиялық орны22 бет
Солтүстік Американың географиялық орны. Ашылу және зерттелу тарихы18 бет
Солтүстік Американың табиғат жағдайы мен табиғат ресурсы, халқы17 бет
Солтүстік Американың физикалық – географиялық жағдайы70 бет
18 ғасырдағы ерте буржуазиялық мемлекеттер(еуропа), Британдық Үндістан(18-19 ғғ.)5 бет
XIX ғасырдың екінші жартысындағы АҚШ-тың әлеуметтік, эканомикалық, саяси жағдайы15 бет
«бизнес аңыздары. говард шульц»3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь