Адамның жыныстық дамуының бұзылуына цитогенетикалық талдау

КІРІСПЕ
1 ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
1.1 Жыныстық дамудың дифференциациясы
1.2 Жыныстық дамудағы ауытқулар
1.3 Адамдағы хромосомалық аурулардың пайда болу механизмдері
1.4 Жыныс хромосомаларының сандық және құрылымдық аберрациялары
1.5 Репродуктивті жүйенің дамуына маркерлік хромосомалардың әсері
1.6 Хромосомалық патологияның молекулалық.цитогенетикалық диагностикасы
1.7 Клайнфельтер синдромының клиникалық және цитогенетикалық сипаттамасы
1.8 Х. және У.хромосома бойынша полисомды Клайнфельтер синдромының түрі
1.9 Шерешевский.Тернер синдромы
1.9.1 Шерешевский.Тернер синдромының клиникасы
1.9.2 Шерешевский.Тернер синдромының цитогенетикалық сипаттамасы
1.9.3 Қысқа иықты Х.хромасоманың делециясы
1.9.4 45,Х/46,ХХ мозаицизм
1.9.5 45,Х/46,ХУ мозаицизм
1.10 Тестикулярлы феминизация
1.11 Жыныс пен жыныс хромосомаларының құрамында болатын ауытқушылықтар арасындағы қатынастар
1.12 Пренатальді диагностика
2 ЭКСПЕРИМЕНТТІК БӨЛІМ
2.1 Материалдар мен әдістер
2.1.1 Қан клеткаларын өсірудің жартылай микроәдісі
2.1.2 Хромосома препараттарын дайындау
2.1.3 Препараттарды бояу әдісі
2.1.4 Хромосомалық жиынтықты талдау принциптері
3 НӘТИЖЕЛЕР МЕН ТАЛҚЫЛАУЛАР
3.1 Ұл балалардың жыныстық дамуының зақымдалуындағы метафазалық клеткаларын талдау
3.2 Қыз балалардың жыныстық дамуының зақымдалуындағы метафазалық клеткаларын талдау
3.3 Ретроспективті талдау
3.3.1 Клайнфельтер синдромына ретроспективті талдау
3.3.2 Шерешевский . Тернер синдромына ретроспективті талдау
4 ҚОРЫТЫНДЫ
5 ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Дүниежүзілік Денсаулық Сақтау Ұйымының мәліметтері бойынша, қоршаған ортаның ластануына биологиялық тұрғыдан бес деңгейде жауап қайтарылады: өлім, ауру, аурудың физиологиялық белгілері, организмде табиғаты белгісіз ауытқулар, мүшелер мен ұлпаларда ластаушы заттардың жиналуы. Сыртқы ортаның ластануына байланысты нәрестелерде көптеген хромосомалық аурулар жиілігінің өсуі байқалып отыр.
1956 жылы адам хромосомасын талдау әдістері өңделгеннен кейін, қысқа уақытта хромосомалық аурулар анықтала бастады. Хромосомалық аурулар геномдық мутацияға немесе жекелеген хромосомалардағы құрылымдық өзгерістерге байланысты болады. Хромосомалық аурулар ата-аналардың біреуінің жыныс клеткасындағы мутацияның нәтижесінде пайда болады. Олардың 3 – 5%-ы ұрпақтан ұрпаққа беріліп отырады. Кездойсоқ түсік тастауда 50% шамасы және барлық өлі туатындардың 7% хромосомалық өзгерістерге байланысты болады. Хромосомалық аурулар екі топқа бөлінеді: 1 – хромосома санының өзгеруіне байланысты (полиплоидия, анеуплоидия); 2 – хромосомалардың құрылымдық өзгерісіне байланысты (транслокация, делеция, инверсия және т.б.) [1].
Қазіргі кезде, 1000–ға жуық хромосомалық синдромдар анықталған. Олардың себебі: спонтандық аборттар, неонаталдық өлім және белгілі хромосомалық аурулар. Барлық спонтандық аборттардың 50%-ы хромосомалық мутация әсері, оның ішінде жаңа туған нәрестелер арасындағы хромосомалық ауытқулар жиілігі 0,8% болса, ал өлі туатындар 5%-ын құрайды [2].
Соңғы жылдарда, медициналық генетикада адамның хромосомалық патологиясын зерттеуде цитогенетикалық әдіс кеңінен қолданылады. Бұл адам популяциясында хромосомалық аберрацияларға негізделген аурулар жиілігінің көбеюіне байланысты болып отыр.
Кейбір патологиялар организмнің фенотиптік көрінісінде байқалады. Жыныстық дамудың зақымдалуы жыныстық белгілердің жетілмеуімен анықталады. Организмнің патологиялық күйі тұқым қуалайтын аурулармен түсіндіріледі, яғни организмнің дамуы негізінен генотипке байланысты болып келеді [1].
Көптеген хромосомалық аурулар дені сау ата-ананың гаметасында немесе зиготаның бірінші бөлінуінде пайда болатын геномдық (хромосомалық) мутацияларға байланысты болып келеді. Хромосомалық аурулардың фенотиптік негізін ерте эмбриональдық дамудағы бұзылыстар құрайды. Сондықтан патологиялық өзгерістер организмнің пренатальды даму кезеңінде қалыптасады, және де не эмбрионның немесе ұрықтың өліміне әкеледі, не жаңа туған нәресте ауруының негізгі клиникалық көрінісін қалыптастырады. Жыныстық дамудағы бұзылыстар негізінен жыныстық жетілу кезеңінде қалыптасады [3,4].
Хромосомалық аномалиялар ақыл–ойдың дұрыс дамымауы мен психологиялық жетілудің кешігуімен сипатталады. Жаңа туылғандардың хромосомалық аномалиялар жиілігі 5-7:1000 құрайды, ал 25%-ға жуығы аутосомды трисомиялар, 35%-ға жуығы гоносомды патология және 40%-ы құрылымдық хромосомалық аномалиялар. Бір жағынан, ақыл–ойы дұрыс дамымаған балалардағы хромосомалық аномалиялар жиілігі 8-ден 20%-ға дейін, оның 80%-ы Даун синдромы болып отыр, 4,5%-ы басқа аутосомдық трисомиялар, 9%-ы гоносомды аномалиялар және 6,5%-ы әр түрлі хромосомалық аномалиялар [5,6].
1. Основы цитогенетики человека. Под.ред. А.А.Прокофьевой-Бельговской.
- М., 1969. - 544 с.
2. Гинтер Е.К. Медицинская генетика. – М.: Медицина, 2003. – 448 с.
3. Бочков Н.П. Клиническая генетика. М.: ГОЭТАР-МЕД, 2002. - 488 с.
4. Бочков Н.П., Захаров А.Ф., Иванов В.И. Медицинская генетика. - М.:Медицина, 1984. - 368 с.
5. Zhang S.Z., Xіe T., Tang Y.C., Zhang S., Xu Y. The prevalence of chromosome dіseases іn the general populftіon of Sіchuan, Chіna // Clіn. Genet. 1991. - V.39. - P.81-89.
6. Lespіnasse J., Gіcguel C., Robert M., Le Bous Phenotypіc and varіabіlіty іn monozygotіctrіples wіth Turner syndrome // Clіn. Genet. 1998. - V.54. - P.56-59.
7. Гуськов Е.П., и др. Клинический полиморфизм синдрома Шерешевского – Тернера у жителей Ростовской области и Северного Кавказа ( 1978-1998 гг.). Генетика, 2001. -Т. 37. -№ 6. - C.817-824.
8. Козлова С.И., Демидкова Н.С., Семанова Е., Блинникова О.Е. Наследственные синдромы и медико-генетическое консультирование. М: Практика 1996. № 2. - С.306-307.
9. Л.Ф. Курило. Некоторые этапы дифференцировки пола, развития половых клеток и органов половой системы человека. Проблемы репродукции, 1996. №2. - С.62-70.
10. Васюкова Е.А., Касаткина Э.П. Новое в дифференциальной диагностике гермафродитизма // Тер. Архив. 1980. Т.52. № 7. - С.100-105.
11. Conte F.A., Grumbach M.M. Patogenesіs, classіfіcatіon, dіagnosіs and treatment of anomalіes of sex. Endokrіnology / Ed. Degroot L. J. 1989. - V.3. - P. 1810-1848.
12. Jones H. W., Scott W.W. Hermaphrodіtіsm. Genіtal anomalіes and related endokrіne desoders. Baltіmor: Wіllіams and Wіlkіns Co., 1971.
13. Фогель Ф., Мотульский А. Генетика человека. Т.1. М., 1989.
14. Ворсанова С.Г., Юров И.Ю., Соловьев И.В., Юров Ю.Б.Молекулярная цитогенетика в диагностике хромосомных и генных болезней у детей. Рос вестн перинатол и педиат. 2006. №6. C.23-29.
15. Ворсанова С.Г., Юров Ю.Б. Молекулярно цитогенетическая пре- и постнатальная диагностика хромосомной патологии. Вестн РАМН 1999. №11. С.12-15.
16. Ворсанова С.Г., Юров Ю.Б., Чернышев В.Н. Медицинская цитогенетика. М: МедПрактика 2006. - 300.
17. Liehr T., Claussen U. Current developments in molekular cytogenetic techniques. Curr Mol Med 2002. – V.2. – P.283-297.
18. Iourov I.Y., Vorsanova S.G., Yurov Y.B. Chromosomal variation in mammalian neuronal cells: known facts and attractive hypotheses. Int Rev Cytol 2006. - V.249. - P.143-191.
19. Levsky J.M., Shenoy S.M., Pezo P.C., Singer R.H. Single-cell gene expression hrofiling. Science 2002. – V.297. – P.836-840.
20. Vorsanova S.G., Yurov Y.B., Kolotii A.D., Soloviev I.V. FISH analysis of replication and transcription of chromosome X loci: new approach for genetic analysis of Rett syndrome. Brain Dev 2001. – V.23. – P.191-195.
21. Soloviev I.V., Yurov Y.B., Ioannou P. et al. Identification and molecular-cytogenetic characterization of large subset of human plasmids, cosmids PAC and Yac clones: the search of DNA probes for pre- and postnatal diagnosis. Ceska Pediatrie 1997. - V52. – P.529-538.
22. Соловьев И.В., Юров Ю.Б., Ворсанова С.Г. и др. Исследование альфасателлитных ДНК в составе космидных библиотек, специфичных для хромосом 13, 21 и 22, с помощью флюоресцентной гибридизации in situ. Генетика 1998. - V.11. - P.1470-1479.
23. Iourov I.Y., Soloviev I.V., Vorsanova S.G. et al. An approach for quantitative assessment of fluorescence in situ hybridization (FISH) signals for applead human moltcular cytogenetics. J Histochem Cytochem 2005. – V.53. – P.401-408.
24. Ogata T., MatsuoN. Turner syndrome and female sex-chromosome aberratіon deductіon of the prіncіpal factorsіnvolved іn the development of clіnіcal-features – Human Genetіc. 1995. - V.95. - P.607-629.
25. Prandstraller D., Mazzanti L., Picchio F.M.et al. Turner`s syndrome:cardiologic profile according to the different chromosomal patterns and long-term clinical follow-up of 136 nonpreselected patients. Pediat Cardiol 1999. – V. 20-2. – P.108-112.
26. Sybert V.P. Cardiovascular malformftions and complications in Turner syndrome. Pediatrics 1998. – V.101. – P.11.
27. Couceiro Gianzo J.A., Perez Cobeta R., Fuster Siebert M. et al. The turner syndrome and cardiovascular changes. An Esp Pediat 1996. – V.44-3. – P.242-244.
28. Gotzsche C.O., Krag-Olsen B., Nielsen J. et al. Prevalence of cardiovascular malformations and association with karyotypes in Turner`s syndrome. Arch Dis Child 1994. – V.71-5. – P.433-436.
29. Park J.P., Brothman A.R., Butler M.G. Extensіve Analusіs of Mosaіcіsm іn a Case of Turner Syndrome // Arch. Patha Lab. Med. 1999. - V.123. - P.381-385.
30. Проблемы медицинской генетики / Под ред. Эфроимсона В.П. - М: Медицина. 1970. - 560 c.Sybert
31. Лазюк Г.И. Тератология человека. М.: Медицина, 1991. – 440 c.
32. Давиденкова Е.И., Либерман И.С. Клиническая генетика. - Л.:Медицина, 1975. - 431 c. kurtu
33. Ворсанова С.Г. Хромосомные аномалии у детей с недифференцированной олигофренией и супружеских пар с отягощенным акушерским анамнезом по данным молекулярно-цитогенетических исследований: Автореф. Дисс. J. Док. Биол. Наук. Киев 1991. - C.52.
34. Gravholt C.H., Juuls., Naera R.W., Hansen J. Morbіdіty іn Turner syndrome // J.Clіn. Epіdemіology. 1998. - V.51. - P.147-158.
35. Keller Kory, Wіllіams Charles, Scagle Brent // Amer. І. Med. Genet. 2001. - V.3. - P. 249-251.
36. Вяткина С.И., Логинова Ю.А.Б Кузнецова Т.Б., / 2съезд Вавиловского общенства генетиков и селекционеров. Санкт-Петербург, 1-5 февр., 2000: Тезисы докладов. Т.2-СПб, 2000. – 256 c.
37. Старикова Л.Т., Хоборова Ф.Г. / Вестник нов. Мед. технол.-2002. №1. – C. 65-66.
38. Олейников Н.И., Маринина Г.П. Алкогольная болезнь. "Новости науки и техники. Серия медицина. ВИНИТИ, 1997. №11. -C.23-32.
        
        ӘЛ – ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
БИОЛОГИЯ ФАКУЛЬТЕТІ
МАГИСТРАТУРА
Генетика және молекулалық биология кафедрасы
МАГИСТРЛІК ДИССЕРТАЦИЯ
Адамның жыныстық дамуының бұзылуына ... ... ... ... ___________2011 ж.
Ғылыми жетекшісі б.ғ.к., доцент __________________ Қалимағамбетов А.М.
"_____" ___________2011 ... ... ... ... ___________________ Айташева З.Г.
"______" __________2011 ж.
Алматы, ... ... ... ... 46 беттен, 4 суреттен, 6
кестеден тұрады. Қолданылған әдебиеттерге 60 еңбек көздері кірді.
Магистрлік ... ... ... Адам ... ... ... бөлімінің цитогенетика зертханасында
орындалды.
Кілтті сөздер: кариотип, метафазалық клетка, ... ... ... гипогонадизм, гермофродитизм,
аспермия, ... ... ... ... ... ... ... Адамның перифериялық қан ... ... ... ... ... ... дамуында бұзылыстары бар адамдардың
метафазалық клеткаларын зерттеу.
Міндеттер:
1. Жыныстық дамуында бұзылысы бар қыз ... ... ... ... ... ... бар ұл ... кариотиптерін зерттеу.
3. Клайнфельтер синдромының сандық теңселуіне ... ... ...... ... сандық теңселуіне ретроспективті
талдау жасау.
Жұмыстың нәтижесі:
1.Клайнфельтер синдромы қойылған диагноз 4 ұл баланың 3-де цитогенетикалық
зерттеуде ... ... ... ...... ... ... қалыпты – 46,XУ.
2. Аспермия диагнозы қойылған ұл балада және тексерілуге келген 1 ұл балада
47,ХХУ кариотипі, гермофродитизм диагнозы қойылғандардың 1-де әйел ... ... ... ... ... ... - 46, ... Шерешевский – Тернер синдромы диагнозы қойылған 14 қыз ... ... ... ...... Тексерілуге келген қыз балалар арасынан 49,XXXXX (1), 46,XУ (1) және ... ...... ... ... ... ... кариотипі –
45,Х. Жыныс мүшелерінің гипоплазиясы ... ... қыз ... ... ... 2004 және 2010 ... аралығында Алматы қаласында Клайнфельтер
синдромының сандық ... ... ... ... деңгейі
бірқалыпты болды.
6. 2004 және 2010 жылдар аралығында Алматы қаласында ... ... ... ... 2004 ж. – 7, 2005 ж. - 6, 2006 ж. –
1, 2007 ж. – 3, 2008 ж. – 7, 2009 ж – 2 және 2010 ж – 1 ... ... және ...... ... ... зерттеу міндетті диагностикалық шара болып табылады.
АНЫҚТАМА
Фенотип – ген мен сыртқы ортаның ... ... ... ... ... – жеке ... индивидтің диплоидтық клеткаларындағы хромосома
жиынтығының саны мен өлшемінің сәйкес келуі.
Хромосомалық аберрация – хромосома құрылысының немесе санының өзгеруіне
негізделген тұқым қуалайтын аурулар тобына ...... ... яғни ... ... ... 3 есе немесе оданда көп рет өсуі.
Анеуплоидия – хромосома санының бірде азайып, бірде ... ... ... ... моносомияға.
Мозаицизм – жеке индивидуумның клеткасында екі немесе оданда көп
генетикалық әр түрлі ... ... ... ...... ... жыныс белгілерінің дамымауы.
Гермофродитизм – дара жынысты организмдердің ... ... ... да және әйел ... да ... ... бір мезгілде немесе
біртіндеп пайда болуы болып табылады.
Крипторхизм – бұл даму аномалиясы, онда туа ... ... ... ... қос ... бездің болмай қалуы.
Шерешевский – Тернер синдромы - әйел адамдарда кездесетін Х ... ... ...... ... ... жыныстық жетілу уақытында аналық
гонадалардың дұрыс дамымауынан немесе мүлдем жетілмеуінен болады.
МАЗМҰНЫ
| | ... | |
|1 ... ШОЛУ | ... ... ... ... | ... |Жыныстық дамудағы ауытқулар | ... ... ... ... ... болу ... | ... |Жыныс хромосомаларының сандық және құрылымдық аберрациялары | ... ... ... дамуына маркерлік хромосомалардың әсері| |
|1.6 |Хромосомалық патологияның ... | |
| ... | ... ... ... ... және ... | |
| ... | ... |Х- және ... ... ... Клайнфельтер | |
| ... түрі | ... ... синдромы | ... ... ... | ... ... ... сипаттамасы | |
|1.9.3|Қысқа иықты Х-хромасоманың ... | ... ... | ... ... | ... ... ... | ... ... пен ... хромосомаларының құрамында болатын | |
| ... ... ... | ... ... ... | |
|2 ... ... | ... ... мен ... | ... ... өсірудің жартылай микроәдісі | ... ... ... | ... бояу ... | ... ... ... принциптері | |
|3 ... мен ... | ... |Ұл ... ... ... зақымдалуындағы метафазалық | |
| ... ... | ... |Қыз ... ... ... зақымдалуындағы метафазалық| |
| |клеткаларын талдау | ... ... ... | ... ... ... ... | ... - ... ... ретроспективті талдау | |
|4 ... | |
|5 ... ... тізімі | ... ... ... Ұйымының мәліметтері бойынша, қоршаған
ортаның ластануына биологиялық тұрғыдан бес деңгейде жауап қайтарылады:
өлім, ауру, ... ... ... ... ... ... ... мен ұлпаларда ластаушы заттардың жиналуы. Сыртқы ортаның
ластануына байланысты ... ... ... аурулар жиілігінің
өсуі байқалып отыр.
1956 жылы адам хромосомасын талдау әдістері өңделгеннен кейін, қысқа
уақытта хромосомалық ... ... ... ... ... ... ... жекелеген хромосомалардағы құрылымдық
өзгерістерге байланысты ... ... ... ... ... клеткасындағы мутацияның нәтижесінде пайда болады. Олардың
3 – 5%-ы ... ... ... ... ... түсік
тастауда 50% шамасы және барлық өлі туатындардың 7% ... ... ... ... ... екі топқа бөлінеді: 1
– хромосома санының өзгеруіне байланысты ... ... 2 ... құрылымдық өзгерісіне байланысты (транслокация, ... және т.б.) ... ... 1000–ға жуық хромосомалық синдромдар анықталған. Олардың
себебі: спонтандық аборттар, неонаталдық өлім және белгілі ... ... ... ... 50%-ы хромосомалық мутация әсері,
оның ішінде жаңа туған нәрестелер арасындағы ... ... ... ... ал өлі ... 5%-ын құрайды [2].
Соңғы жылдарда, медициналық генетикада ... ... ... цитогенетикалық әдіс кеңінен қолданылады. Бұл адам
популяциясында хромосомалық аберрацияларға негізделген аурулар жиілігінің
көбеюіне байланысты ... ... ... ... ... ... ... дамудың зақымдалуы жыныстық белгілердің жетілмеуімен анықталады.
Организмнің патологиялық күйі тұқым қуалайтын аурулармен түсіндіріледі,
яғни ... ... ... ... ... ... келеді [1].
Көптеген хромосомалық аурулар дені сау ... ... ... ... бөлінуінде пайда болатын геномдық (хромосомалық)
мутацияларға байланысты болып келеді. Хромосомалық ... ... ерте ... ... ... құрайды. Сондықтан
патологиялық өзгерістер организмнің пренатальды даму кезеңінде қалыптасады,
және де не ... ... ... ... ... не жаңа ... нәресте
ауруының негізгі клиникалық көрінісін ... ... ... ... ... ... ... қалыптасады [3,4].
Хромосомалық аномалиялар ақыл–ойдың дұрыс дамымауы мен психологиялық
жетілудің кешігуімен сипатталады. Жаңа ... ... ... 5-7:1000 ... ал 25%-ға ... аутосомды
трисомиялар, 35%-ға жуығы гоносомды патология және 40%-ы құрылымдық
хромосомалық ... Бір ... ... ... ... ... аномалиялар жиілігі 8-ден 20%-ға дейін, оның 80%-ы Даун
синдромы болып отыр, 4,5%-ы басқа ... ... 9%-ы ... және 6,5%-ы әр ... хромосомалық аномалиялар [5,6].
Құрылымдық аномалиялардың жиілігі жаңа туылған балалардың 3:1000
құрайды [5,7]. ... ... ... патологияның тұқым қуалайтын
және туа пайда болатын ауруларда елеулі орын алып отырғанын айтып отыр [8].
Жиі кездесетін ... ... ер ... ... синдромы және қыз балаларда кездесетін Шерешевский – ... ... ... ... хромосома жиынтығы 47,ХХУ жаңа
туған нәрестелер ... ... ... ретінде кездеседі.
Шерешевский–Тернер синдромында Х - ... ... ... ... ... ... ... байқалады[4,9].
Шерешевский-Тернер синдромында әртүрлі хромосомалық аберрациялардың
түрлері ... ... ... ... ... Х-
хромосомалы моносомия күйінде жаңа туған қыз балаларда 1:2000 – ... ... ... Бұл ... ... моносомиясы (45,Х) 50%-ға
дейін барады, қалған типтері ... және ... ... ... [10]. ... ... ... моносомиясы)
2:10000 жиілікте кездеседі [11]. Барлық аурулар - әйел адамдар.
Жұмыстың мақсаты – жыныстық дамуында бұзылыстары бар ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
1.1 Жыныстық дамудың дифференциациясы
Диагностиканың және репродукция бұзылыстарын емдеудің негізгі мәселесі
патологиялық ... ... ... ... және түйінін анықтау
болып табылады. Түйінін анықтау дифференциалды диагноз қойып, емдеу және
болжам жасап, сәйкес ... ... ... қана ... ... адам ... жүйесінің реттелуі кезеңдері мен түйіндері жөнінде
жаңа ақпарат ... ... ... индивидтің қалыпты дамуы үшін жыныс У-хромосомасы қажет.
Сондықтан ... ... ... мен ... ... кездейсоқ
транслокациясы кезінде (мейоздың профаза І кезеңінің зиготена стадиясында
сперматоцитте Х және У ... ... ... ... ... аталық фенотип дамиды (организмде ... ... ... ... ... ... ... немесе
жыныс-детерминациялаушы геннің жоғарлауы кезінде У-хромосомада кариотипі
46,ХУ индивидуумда маскулинизация болмайды және феминизация дамиды [12].
Егер ... ... онда ... ... ... безде дамиды.
Аналық безде өндірілетін эстрогендер қынаптағы мюллеров ... ... және ... ... ... ... Ал У-хромосома болған
кезде, ол ... ... ... ... ... детерминациялаушы
фактордың қалыптасуын реттейді, яғни дамып келе жатқан гонаданы ... емес ... ... ... мәжбүр етеді. Егер осылай болған жағдайда
қалыптасқан жыныс безі екі ... ... ... ... ... ... қарсы бағытталған гормон немесе антимюллеров гормоны
(АМГ) альтернативті жағдайда жатырдың, ... ... ... ... ... жоғарғы бөлігінің бастамасын беретін ұлпаны бұзады. Басқа
екінші ...... - ... ... және ер адам ... ... ... түрткі болады. Егер ұрықты жыныс
мүшесінде ... екі ... ... онда ... ... ... [13].
Адам популяциясында кариотипі - ХХ ер адам да (шамамен 20000 ішінде
біреуі, 1:20000) және ... – ХУ ... де ... ... бойынша жүргізілген эксперимент нәтижелері кариотипі – ХХ
еркектерде 1 У ... ... ... ДНК ... біреуінде транслокацияланғандығын көрсетті. Сондықтан жыныс
безін детерминациялайтын ген факторы 1 У-хромосомасының қысқа иығының ... ... ... [13].
Ер адам фенотипінің қалыптасуы ... ... және ... ... ... ... тестикулярлы гормондардың
секрециясымен байланысты. Бұл ... ...... ... Бұл ... клеткаларымен секрецияланатын табиғаты жағынан белоктық
гормон, мюллеров каналының дегенерациясын тудырады. Екінші ... ... ... стероидты тестестерон. Бұл гормон вольф каналының
жыныс ... ... ... жолы ... жыныс көпіршігіне
дифференциациялануын жүзеге асырады, зәр жыныс бұдырынан ... ... ұма мен ... ... ... Бұл екі тәуелсіз
маскулинизация жүйесі адамдардың андрогендерге сезімтал емес синдромында
көрінеді. ХУ - ... ... безі ... ... қасиетіне, және де осыған орай тестестерон және АМГ өндіретін
жыныс ... ие. Олар ... ... әйел ... анық ... бүйрек
үсті эстрогендеріне әсер етеді. Осыған қарай адамдарда тестестеронға әсер
етпей АМГ әсер ететін жыныс бездері ... ... ... мюллеров
каналы дегернерацияланады. Бұндай адамдар қалыпты түрде дамиды, бірақ
әйелдерде жатыр мен ... жолы жоқ, яғни ... ... [13 ... клеткасының ұрықтануы кезінде хромосомалардың (Х және ... ... ... ... (ХХ) ... ... ... жынысы қалыптасады. Аналық жыныс - конститутивті, яғни ... ... ... У-хромосома жоқ болса, онда эмбрион
аналық типте дамиды [12].
Қазіргі ... ... ... ... ... жауапты У-
хромосомада бірнеше гендердің локализациясы анықталған: SRY – жыныс
детерминациялаушы ген; TDF – ... ... ... (кейбір
зерттеушілер бұл екі генді бірдеі деп есептейді ); TSPY – ... ... У- ... ... ген; SP -2; SP –3; SP ... ... ... AZF-емделушінің азооспермиясына қатысты ... ұзын ... ... жоқ ... HYA- және ... ... ... бақылайтын антиген. Гонаданың ми затының
мезодермальды клеткалары Сертоли ... ... шығу ... және ... ... HY- ... және TDF- ген
өнімдерінің әсерінен аталық ... ... жолы ... каналшалары )
қалыптасады деген болжамдар бар. Гонадаларға көшу кезінде оның ... ... ... ететін HY- антиген біріншілік жыныс клеткаларын
түзеді. HY - ... ... ... ... ... және ... жоқ ... репрессияланған болуы мүмкін деген болжам
айтылған. Оның ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Констутивті мутациялардың әсерінен У-хромосомасы
жоқ ер адам фенотипінің дамуына әкелетін HY- ... ... ... ... ... ... ... ауысу транслокациясы болуы
мүмкін. HY – антиген 45,Х және 46,ХХ ... ... ер ... ... ... үшін ... оптимальды концентрациясы
қажет екені анықталған [12].
1.2 Жыныстық дамудағы ауытқулар
Гендік және гормональдық ... ... ... ... ... қалыптасуының және қызметінің дамуында бұзылыстар болады.
Репродуктивті жүйенің қалыптасуы мен қызметіндегі кез-келген бұзылыстар
оның әр түрлі ... ... ... клеткалық, ұлпалық,
мүшелік) ер адам генотипі – псевдогермафродитизм ... ... ... ер адам ... ... ... алып келеді [12].
Жыныстық қалыптасудағы патологияның негізгі себептері хромосомалық
немесе геннің ... ... ... ... ... ... ... жауап беретін генде жыныс хромосомалары санының немесе
құрылымының бұзылысы мутациялар ... ... ... аномалиясымен ауыратын ... ... ... ... ... [14,15]. Өз отанымыздың және шет ... ... ... псевдогермафродитизм жиілігі шамамен
әйелдерде және еркектерде 5041-10000 тірі туғандардың ішінде ... ... өлі ... ... біреуі болады [16].
Адамдарда қалыпты күйде болатын ХХ-ХУ жынысты анықтау механизмі митоз
немесе мейоз процесі бұрыс ... ... ... мүмкін. Бұның
нәтижесінде қалыпты жыныс хромосомасының жиынтығынан өзгеше индивидуум
пайда ... ... ... жиынтығының бұзылысы фенотиптік ... ... ... ... ... ... бар түрде
көрінеді: ер адамдарда - әйелдер жағына қарай, ... – ер ... ... ... ... ... емес түрде дамуы ... ... ХХ ... ХУ ... қалыпты күйінде де байқалады, сонымен бірге
аналық генотипке 46,ХХ - ... ... және сол ... ... ... ... фенотип сәйкес келуі мүмкін. Аралық гермофродиттік формаға
гермофродит формасына тәуелді аталық сол ... ... ... жиі ... ... орай патологиялық жағдайда жыныстың фенотиптік көрінуі олардың
генотиптік құрылымына жиі жауап бермейді. Ішкі гениталиялар ... ... ... ... ... ... бола ... Көптеген
фенотиптік көріністер кейбір синдромдарда жыныстық ... ... ... бұл ерте жастағы диагностиканы қиындатады. ... ... ... ... ... ... нақты әдісін
енгізу жеке синдромдар барысында көптеген ... ... ... ... кейбір синдромдардың клиникалық көріну ауытқушылығының
түрлері кеңейді. Жыныстық ... ... ... ... формаға жатқызу критерийі клиникалық және ... ... ... табылады. Бірақ әлемдік әдебиеттерде қазіргі
кезге ... ... ... ... ... индивидуум фенотипі
бойынша бір топқа, ал генотипі бойынша басқа топқа жатады. Бұл жағдай ... ... ... ... қиындықтарды түсіндіреді.
Клиникалық сонымен қатар цитологиялық негізде құрылған көптеген ұсынылған
классификациялар интерсексуальдылықтың клиникалық формаларының ... ... күні ... кез-келген фенотипке көптеген белгілі генотиптер
сәйкес келеді және керісінше белгілі ... ... ... ... формаларында сипатталады. Қалыпты ер адам ... таза ... ... ... ... ... ер
адам гермофродитизмде, теріс хроматинді ... ... ... келтірілген фенотиптердің кез келгеніне белгілі генотип сәйкес
келеді. Нағыз гермофродитизмде 46,ХУ, 47,ХХУ, 46,ХХ, ... және ... ... генотиптік ауытқулармен қатар 46,ХХ генотипі де кездеседі [3].
Бұзылысты зиготаларда жыныс ... ... ... ... санының артуы немесе азаюы ... ... ... ... ... өсуі гомологты локустардың санының ... алып ... ХХ және ХУ ... ... азаю ... Х- ... бойынша моносомияға, яғни оның барлық гені бойынша
гемизиготалық күйге әкеледі [1].
Жыныс ... ... ... ... ... бұзылысы екі
топқа бөлінуі мүмкін. Жыныс ... саны ... ... жыныстық даму бұзылыстары - жыныс хромосомалары бойынша
полисомиялы. ... ... ... қалыптымен салыстырып қарағанда артық
гаметалардың қосылуы полисомияға әкеледі. Мұндай ... ер ... ... әйел ... да мейоз процестерінің бұзылуы нәтижесінде
туындайды [1].
Екінші топқа жыныс ... саны ... аз ... яғни ... ... бойынша – моносомиялы. Бұл бұзылыс
бірқалыпты, ал келесілерінің жыныс хромосомалары жоқ екі ... ... ... Егер ... ... әйелдердің мейоз
процесінде орын алса, онда жұмыртқа клеткасында ... ... ... ... ... қалыпты спермиямен қосылуы
барысында 45,Х және 45,У зигота пайда болады. Дұрыс ажырамау ер ... ... орын ... ... ... жоқ ... пайда болады,
мұндай спермияның қалыпты жұмыртқа клеткасымен қосылуы да 45,Х зиготаның
пайда болуына әкеледі. ... ... ... ... ... қарағанда жиі кездеседі [1,17].
Жыныстың генетикалық ... ... ... ... ... ... Бұл ... организмнің барлық клеткаларында
бірдей немесе жеке клеткаларында әр ... ... ... ... Генетикалық аппараттың патологиясы хроматид пен хромосоманың
құрылымы мен санына байланысты болады. ... ... ... ... қышқылдарының редупликациясының зақымдалуы 47,XXУ немесе
48,ХХХУ (Клайнфельтер синдромы) немесе 45,Х ...... ... ... болуына алып келеді. Хромосома құрылымының ... ... ... нүктелік мутация негізінде жүзеге асады. SRY
генін ... ... ... аутосомаға ауыстыру, тіпті У-
хромосомасыз-ақ ер адам ... ... ... ... [18].
Делецияның мысалы ретінде, Х-хромосоманың ... ... ... – Тернер синдромының белгілі бір ... ... ... - ... ... нүктелік мутациялар шамадан тыс әр
түрлі және ... ... ... Сондай-ақ, жыныстың
генетикалық зақымдалуына бір ... ... ... ... ... аналық бездегі жыныс тәждерінің дифференциалдануына
алып келеді. Мұндай ... 46,XX ... ... ер ... ... және ... жыныс белгілері қалыптасады [18].
Жыныстық хромосома бойынша мозаицизм нұсқалары да әр ... ... ... ... кариотипі және Клайнфельтер синдромымен
ауыратын науқастардағы 46,ХУ/47,XXУ кариотипі жалпы науқастардың ... ... ... ... ... хромосомалық аурулардың пайда болу механизмдері
1. Ең маңызды механизм ол – ажырамау (бөлінбеу). Қалыпты ... ... ... ... ... хромосомалар біріккен күйінде
қалып қояды және анафаза ... бір ... ... Бұл митозды бөліну
кезінде жүруі мүмкін, ... ... ... ... ... Адамда
белгісіз бір себептердің әсерінен көбінесе акроцентрлік ... ... ... ... ... Бриджес 1916 ... ... Бір ... ... бар әр гаметаға
хромосомасыз басқасы келіп қосылады. Қалыпты хромосома жиынтығы бар ... ... ... ... ... ... ... болып қалады. Дамудың ерте кезеңінде митозда бөлінетін
клеткалардың салалық ... ... ... ... ... қалыпты клеткалардың механизміне әкеліп соғады [19].
2. Геномды мутацияны түсіндіретін екінші механизм – ол ... ... ... жеке хромосоманы жоғалтып алу болып ... ... ... бір ... ... қалып қалуы мүмкін.
Хромосоманың жоқтығы мозаицизмге ... ... ... бір ... бір ... ... популяция болады. Тышқандарда, ... ... ... Х-хромосоманы жоғалтуға ерекше сезімтал. Бұл
период адамда да болуы мүмкін, себебі көптеген ... дәл осы ... ... ... ... ... ол – полиплоидизация. Бұл кезде әр клеткадағы
геном ... ... ... тек ... ... бұл кезде
хромосома саны 3n = 69-ға тең. ... ... ... саны ... ... мысалы, клеткалық бөліну – анафазалық артта қалу
кезіндегі хромосоманы ... алу ... ... және ... тең пропорциясынан тұратын екі клеткалық ... ... ... ... үшін ... жауап қанағаттанарлық болып
есептеледі [19].
Мұндай жағдайда жұбынан айрылған хромосома екінші басқа гомологтардың
қалыпты конъюгациясына кедергі келтіреді ... ... ... ... және құрылымдық аберрациялары
Адамда сандық және хромосомдық аберрациялар көп ... ... ... ... ... ... бұрыс таралуынан пайда
болады. Постимплатационды эмбрионның және жаңа ... ... ... зерттеген кезде, ол ана жасының анеуплоидия жиілігінен
жоғарғы көрсеткішті көрсетті [17].
Х-хромосомасының ... ... ... ... ... ... ... (ХХХХ) және
пентасомиялар (ХХХХХ) кіреді. Осы формалардың әрқайсысы синдром статусына
ие ... да, ... ... ... ... соң ғана
қойылады. Мұндай ... ... ... ... және айқын патологиялық эффект көрсетпейді [Бочков
2010].
Х-хромосоманың трисомиясы. Х трисомиясы жиі ... ... ... ... ... ... ... Х полисомияның
бір формасы. Х ... жиі ... ... ... ... ... ... болып табылады. Айта кету керек,
ақыл-ой кемістігінен зардап ... ... ... ... ... ... және мүгедек балалар үйінен келіп
түседі. Цитогенетикалық зерттеу ... ... ... ... ... Х трисомиясының кездесу жиілігі жоғары болған. Х хромосоманың
артық ... ... ... ... ... ... де, ... де эпилепсияның пайда болуына алып келеді. Қосымша Х хромосоманың
болуы болашақта репродуктивті функцияның ... ... ... ... ... ... Х ... мозаикалық форманың
тән еместігі қабылданған [Бочков 2010].
Х-хромосомасының тетрасомиясы. Х ... ... ... ... ... кемістігі, мінез - ... ... ... және ... ... болуы байқалады.
Мұндай ауруларға ... ... ... ... ... тән. Х ... ... болатын эпикант, гипертелоризм,
клинодактилия, ұзын бойлылық, жынысық ... ... Х ... бар
ауруларда әлдеқайда жиі кездеседі[ворсанова2006].
Х-хромосомасының пентасомиясы. Кариотипте Х хромосоманың жинақталуы
организм дамуында ... ... ... ... әсер ... Х ... ... (кариотип - 49,ХХХХХ) жағдайы өте сирек
кездеседі. Аурудың негізгі белгісі ... ... ... ... ... Ауыр ... ... көздің монголоидты болуы,
эпикант, гипертелоризм, көздің ақилығы, ... ... ... ... мен ... ... ... клинодактилиясы, алақанда кқлденең
қатпарлардың болуы, микромелия, шынтақ сүйектерінің синостозы байқалады.
Ішкі ... ... ... туа ... ... ... ... Пубертатты және постпубертатты кезеңдегі ... ... ... ... кездеседі. Жалпы Х пентасомиясы ... ... ... және ... ... ... ... У полисомиясы 47,ХУУ – ... ... және ...... трисомия түрінде кездеседі. Бұл
екі синдром өткен ғасырдың 70-жылдарында жақсы жетілген. У ... ... ... ... ... синдромының бір нұсқасы –
48, ХУУУ кариотипті ... ... атап ... ... ... жағынан бұл форма Клайнфельтер синдромынан ... ... У ... ... ... – 47,ХУУ)
кезінде клиникалық міндетті белгілер болмайды, бірақ ... ... ... ұзын ... мінез – құлықтың бұзылуы, ... ... ... және ... дифференциацияның бұзылуын
атап өтуге болады. Бұл синдромның жаңа туған нәрестелер арасындағы жиілігі
1,5:1000 болып келеді. ... ... ... ... ер ... ұзындығы 196 см және мінез – құлқындағы ауытқулары айқын ер
адамдардың ... ... ...... ... ... У
хромосомалы ауруларда мінездің психопатиялық күйі, ... ... ... ... ... өз – өзін ... ... қалу жағдайларын
байқауға болады. Көптеген аурулардан ақыл –ой ... ... ... ... гипогонадизм, гениталияның дисплазиясы)
бұзылуы байқалады [Affara].
У-хромосомасының трисомиясы. У ... ... ......
48,ХУУУ жайлы жекелеген хабарламалар кездеседі. Ондай жағдайда ақыл-ой
кемістігі, алақандағы көлденең ... тіс ... ... ... ... қалуы, ірі тамырлардың аномалиясы (өкпе артериясының
стенозы) болады. Одан басқа, ... ... ... кездеседі, сондай-ақ 49,ХУУУУ кариотиппен жеті жасқа дейінгі
мүгедек балаларда ауыр неврологиялық және психологиялық күрделі ... ... ... ... ... осы мерзімге дейін толық зерттеу ... ... ... ... [Ridler ... ... ұқсас емделушілердің 47,ХХУ индивидуумдарын Х-
хромосоманың табиғатына қарай мынандай екі ... ... ... ... Біріншісі – аналық гаметогенезде Х-хромосоманың дұрыс
ажырамауының, ...... ... нәтижесінде пайда болады
[1].
Егер әкесінің көзі қалыпты көретін, ал оның баласы 47,ХХУ дальтоник
болса, онда бұл ... ... ... ... әкесінен
берілмеген, себебі әкесінің Х-хромосомасында түсті ажырататын ... ... ... ... екі Х-хромосомасы да шешесінен
беріліп тұр [1].
Толық және мозаикалық формада көрсетілген гоносома бұзылыстарын сандық
(моносомия және ... және ... ... ... ... инверсия) топтарға бөледі [20-22]. Оның ... ... ... ... ... ... ... жаңа туған
нәрестелерде 1,5:1000), У -дисомиясы (кариотипі ... жаңа ... 1:1000 ... кездеседі). У-хромосоманың құрылымдық қайта
құрылулары сирек кездеседі [13, ... ... ... ... ... ер
адамдардағы бедеуліктің себебі У-хромосоманың бір локусындағы мутация ... ... [25, 26]. ... ... ... ... ... шектеледі [27]. Бірақ 1976 жылы У-
хромосоманың адам ... үшін ... ... [28].
Қалыпты фенотипті және азооспермиялы 6 бедеу ер ... ... ... ... ... ... ... У-
хромосоманың (Уq11) ұзын иығындағы ... ... ... ер адам ... ... ... бар деген болжамдар жасаған.
Бұл локусты азооспермия факторы (AZF) деп атады. Молекулалық зерттеулер ... Уq11 ... ... ... ... адамдарда гаметогенез процесін бақылайтын ген азооспермия факторының
У-хромосомасының ұзын ... ... ... орналасқан [29].
Бірақ AZF эритроциттерден басқа клеткалардың барлығында болады, ол ... ... ғана ... [26,30]. 1996 жылы ... тәсілдер
көмегімен осы геннің біртекті емес құрылымы анықталған. Ер ... ... ... ... Уq11 ... үш
суббөліктерінде карталанған. AZF локусына сәйкес келетін суббөліктердің
бірі Уq11 ... ... ... ... және ... ... проксимальды карталанған. Осы ... бар ... AZF ... бір ... ... ... ... сперматогенездің бұзылысы байқалған. Бұзылыстың
себебі ауыр дәрежедегі ... және ... ... ... осы ... AZFa, AZFb және AZFc деп ... ... процесіндегі ролі әлі зерттелуде [26].
Адамның У-хромосомасында жыныстық дифференциалануды, аталық бездің
қалыптасуын және сперматогенез ... ... ... орналасқан
[31,32]. Осы гендердің құрылымының ... ... ... ... ... бұзылысына әкеледі [20,33,34].
Хромосомаларды дифференциалды ретте бояу әдісі пайда болғанға дейін У-
хромосомадағы құрылымдық бұзылыстарды анықтау ... емес ... ... адам ... ... ұзындығының полиморфизмі У-хромосомада
анықталған бұзылыстарға фенотиптік аномалиялар қоюға мүмкіндік ... ... 45,Х ... ... ... кездесіп отырды
[35].
1.5 Репродуктивті жүйенің дамуына маркерлік хромосомалардың әсері
Соңғы жылдарда адамда реродуктивті функциялардың бұзыыстары
маркерлік ... ... ... аса мән ... тасымалдау жиілігі популяцияда 1:1000 және бедеу ... ... ... ... ... генетикалық материалға байланысты
фенотиптік көріністер әртүрлі болуы мүмкін, ... ... әр ... немесе оның дұрыс дамымауы, ... ... ... ... ... тек репродуктивті функцияның бұзылуы немесе кейбір
көріністердің пайда болмай калуы, т.б[39].
Жанұялық жағдайдағы маркерлік хромосоманың тасымалдануы ... ... ... тасымалданатын маркерлік хромосомадан ... ... ... ... ... ... ... хромосоманың құрамы және оларды
тасымалдаушылардың ... ... ... ... ... тудырып отыр. Маркерлік хромосомаларды
құрылымдық аномалиялық хромосомалар секілді анықтайды, яғни оларды ... ... ... ... ... ... ... олардың
мөлшері 20 хромосомадан да кіші болып табылады ... ... ... ... цитогенетиканың
тек флюоресцентті гибридтеу in situ (FISH) әдісі мен оның ... ғана ... ... ... ... ... ... FISH (м-FISH) немесе спектральді кариотиптеу (SKY) әдісі,
микродиссекция ... мен ... ... ... ... ... [41,42].
SKY технологиясы ауытқулардың идентификациялауда уақытты ... ... Ал FISH ... аз материалды қолдана отырып, маркерлік
хромосоманы интерфазалық анализдеуде өте тиімді [43].
1.6 Хромосомалық ... ... ... ... соңғы даму этабында молекулалық цитогенетика саласы
диагностика мен клиникалық, ... ... ... ... ... ... мүмкіндікке ие болып отыр. Осыған байланысты
оның ... ... сай ... диагностиканың ажырамас
бөлігіне айналды. Биотехнологияның, клеткалық ... мен ... ... ... ... ... ... әдістердің шығуы молекулалық–цитогенетикалық диагностиканың негізі
болды[8].
Қазіргі таңда ол ... ... және ... ... ... ... ... аномалияларды пре- ... ... ... ... ... әр түрлі неоплзия
диагностикасында, клеткалық негізгі биохимиялық процестердің мониторингінде
(транскрипциялар, т.б.), яғни ... ... ... ... анықтау мақсатында кеңінен ... ... ... ... негізі болып табылатын
басты принцип in situ жағдайында нуклеин қышқылдарының ... ... ... ... белгіленуі және зерттелуінің өзара әсері) [8].
Моногенді синдромдардың молекулалық–цитогенетикалық диагностиканың
өнімділігін ... ... ... және ... ... ... ... бар
[5,36,37].
Молекулалық–цитогенетикалық әдіс мутацияны гендік ... ... ... деңгейде солай анықтауға мүмкіндік береді.
Молекулалық–цитогенетикалық әдістердің ... ... ... in situ ... in situ ... - ... геномдық гибридтеу (comparative genomic hybridization - CGH),
in situ жағдайында спецификалық праймерлер ... ... ... ... ... ... (primed in situ
labeling - PRINS), пептидті–нуклеотидті ... ... (peptide nucleic acid labeling - PNA) ...... ... FISH әдісінің арқасында
адам хромосомасындағы және ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Бұл
комплекс хромосомалардың сандық аномалияларымен байланысты кең ... ... ... ... Шерешевский–Тернер, Клайнфельтер
синдромдары) диагностикасында, дифференциалданбаған тұқым ... ... ... ... кездесетін құрылымдық
хромосомалық қайта құрылуларда, мозаикалық формалы ... ... ... ... ... қайта құрылуы мен
микроаберрацияларда методикалық ыңғайын табуда қолданылады [5,36,37].
FISH диагностика РНҚ ... ... ... ... ... қатар бұл әдіс гендердің экспрессиясының
эпигенетикалық ... ... ... ... ... мүмкін [8].
Хромосома тұтастығының бұзылуын (хромосома бөлігінің сынғыштығы және
декомпактизациясы) және ... ... ... ... ... ... FISH ... моногенді синдромдардың
патогенезімен байланысты кемістікті анықтауға мүмкіндік береді [5,8,37].
Хромосомалық патологияның идентификациясы әр түрлі типті ДНҚ ... яғни ... ... оның жеке ... маркерлеуге
мүмкіндік туғызуына негізделеді [33,34]. ДНҚ зондтарының ... ... ... ... гибридтелуінде хромосомалық
жиынтықтың ерекшеліктері мен тіпті ескеруге ... ... ... ... ... ... анықтай
алмаған нәтижелерді анықтауға мүмкіндік береді [5,6].
Клиникалық цитогенетикада ... ... ... ... Х ... У ... ... олардың аз
мөлшердегі аномальді мозаикалық формалы клеткасына эффективті диагностика
жүргізу үшін жиі ... ... ДНҚ ... ... ... ... ... белгілеріне ие 14 жасар ұл
балаға цитогенетикалық зерттеу жүргізу нәтижесінде қалыпты ер ... ... ... ... ... ... ағымдағы
клиникалық белгілерінің көрінуі молекулалық–цитогенетикалық диагностика
жүргізуге ... ... FISH ... ... ... метафазалық және
интерфазалық клеткаларды талдау барысында және ... ... ... нәтижесінде – аз мөлшерде Клайнфельтер синдромының
аномальді клеткалары (47,XXУ) клондарының мозаикалық ... ... ... ... кейінгі анықталған
баланың кариотипі – ... ... [5]. ... ... – nuc ish ... Клайнфельтер синдромының клиникалық және цитогенетикалық
сипаттамасы
Клайнфельтер синдромы ер адамдарда ғана кездеседі. Синдромның негізгі
ерекшелігі – аталық ... ... ... ... ... Жынысты
қалыптастыруда эндокриндік бездердің жетіспеушілігі аурудың ... ... ... Жыныстық жетілу кезеңінде байқалатын аталық бездің
гормональді активтілігінің жетіспеушілігі және осының ... ... ... ер ... жыныстық және физикалық жағынан дұрыс
дамымауына және онда әйел ... тән ... ... ... синдромымен ауыратындарда әдетте бойының ұзындығы, ... ... ... ... әйел типтегі
тенденцияланғандылығы, майдың әйелдер денесіндегідей орналасуы, семіздікке
бейімділік, кейде ... ... ... ... ... ... ... Бетінде түктің өсушілігі аз немесе мүлдем
жоқ. Жыныс мүшесі қалыпты көлемде немесе аздап ... ... ... сперматозоидтарды анықтау мүмкін емес. Аталық бездің гистологиясы
ұрық каналшаларының әр ... ... ... ... генеративті элементтердің болмауымен немесе бірден
дамымай қалуымен сипатталады. ... ... бар ... ... ... тек ... ... бақылауы сипатталған.
Мұнда Лейдиг клеткаларының көптігі байқалады. 17–кетостероидтардың ... ... ... үшін қалыптының төменгі шегінде тұр. Жыныстық жетілу
кезеңінен бастап зәрдегі гонадотропиндер титрінің жоғарлауы ... ... ... жетілу кезеңіне дейін диагноз қойылуы
өте сирек, себебі сол ... ... ... тән ... ... ... жыныстық жетілу басталғанға дейінгі дәл ... ... ... ... ... көрінісінің азғана айырмашылығы
болады [3,44].
Клайнфельтер синдромды еркектерде ауыз ... ... ... ... хроматинінің денешіктері болады. Осының негізінде 46,ХХ
және 47,ХХУиндивидуумдарында екі Х–хромосома ... ... ... ... қалыпты еркектермен салыстырғандағы емделушілердің
дальтонизм ауруының төменгі жиілігі туралы болжам дәлел ... ... ... денелік клеткадағы және 48,ХХХУ конституциялы жыныс
хромосомасында жыныс ... екі ... бар ... ... ... Бұл ... клиникалық жағынан 47,ХХУ айырмашылығы жоқ,
мұнда айтарлықтай ... ... ... ... ... үшін сана жетілмеуінің ауыр дәрежесі және аталық бездің күрт
дамымауы тән. Аталық бездер өте кіші, жиі түспей ... ... ... жиі ұрық ... ... ... және ... дегенеративті формаларын немесе олардың кейде ... ... ... ... ... ... құрылымның
жоғалуы, бірден көрінетін фибриоз және ... ... ... ... ... ... қаңқа жүйесінің дамуында бұзылыстары мен
төменгі жақтың ұлғаюы байқалады [1,46].
Клайнфельтер ... ... ... түрі он ... ... Оған ... дәрежедегі олигофрения диагнозы қойылған.
Соматикалық статусты тексеру ... ... ... анықталды:
микроцефалия, шүйденің жуандауы, ... ... ... таңдайдың жоғарылығы. Шынтақ буындары жуандаған және олардың
қозғалуы ... ... ... ... және ... екі ... проксимальді шынтақ синтозы анықталған. Дене
бітімі евнухоидты. Екі ... ... ... мүшесі дұрыс емес
формада, кіші көлемді. Бірден көрінетін имфантилизм [47].
1.8 Х- және У- ... ... ... ... синдромының
түрі
1962 жылы S.U.Moldal әріптестерімен бірге 15 жастағы ... ... және ... ... баладан 48,ХХУУ кариотипті анықтаған.
Оның бойының ұзындығы 168 см., дене ... ... ... ... болмады, маңдайы әйел типті түктенген, екі жақты
equіnovarus. Рентгенограмма арқылы екі ... ... ... ... ... ... ... безі кішірейген көлемде.
Гистологиялық көрінісінде Клайнфельтер ... ... ... ... ... ... ... вариантының одан кейінгі ... ... ... да ... ... ... ... тенденциясы байқалды: иектің, іштің фронтальды
ұлғаюы. Кейде ... ... ... ... Ересек
индивидуумдарда тамыр варикозын және төменгі жақтағы ... ... ... P.Bray және ... 1963 жылы ең ... сана ... қалған 25 жастағы еркектен 49,ХХХУУ кариотипін анықтады. Емделушінің
бойы ұзын, дене ... ... ... ... болды, оған
олигофрения диагнозы қойылды [1].
Қазіргі уақытта ақыл-есі дұрыс емес аурулардардың көп түрі ... ... ... ... ... ... ... және
кілегейлі қабаттың зақымдалуын генодерматозға жатқызады. Клайнфельтер
синдромымен ... 21 ... тері ... және ... зерттелген. Оларда диагноз қоярда аурулардың каритиптікөзгеріс
жағдайларына ... ... ... ... ... салмағын lіvedo
racemosa, акроционоз, ангиом, телеангиэктазия типіндегі тамыр өзгерістері
құрады. Клайнфельтер ... тері ... ... және ... ... ... ... жатқан гормональдық қозғалысқа ... ... ... [48].
Краснодар қаласындағы мектептің 1-8 сыныптар арасындағы ... ... ... ... ... ұлдарда оң -
хроматин жиілігі 1:512 көрсетті. Ұлдардағы оң - ... ... ... ... 6-да 47,ХХУ ... ... ... ... 4-де ... ... мозаицизм
анықталды [43].
Қосымша мектептердегі 574 оқушыларға жүргізілген цитогенетикалық
зерттеулер тексерілгендердің ішінде Х-хромосоманың ... ... 1:512 ... ... оң - хроматин жиілігі - 1:45, қыздардағы
екі жыныс хроматиндік жиілік 1:128 болды. ... ... ... бар ... кариологиялық зерттеу кезінде біреуінде 49,ХХХХУ
кариотипі, 4-де ... ... және екі ... ... ... ... Клайнфельтер синдромымен ауыратын балалар анасының
орташа жасы 32,6 болды ... ... ... ... туа ... бұзылыстарға және
микроаномалияларға әкеледі. Мысалы, 49,ХХХХУ кариотипінде бірден көрінетін
бұзылыстар байқалады: пренатальды гипотрофия, ... ... ... ... эпикант, көздің қылилығы т.б.), құлақ
бақалшақтарының ... ... ... ... органдары жетілмеген және өзгерген ... ... ... гипогонадизм және ... ... ... гонадаларында интерстициальды клеткалар байқалмайды [42].
Клайнфельтер синдромының классикалық формасы кездесетін ... ... ... ... келгендігін зерттеген. 49%
жағдайда артық ... ... ал 51% ... келген. Қосымша Х-
хромосоманың әкеден келген ... ... ... әке ... әсер ... байқалған. Қосымша артық Х-хромосоманың шешеден
келген ... ана жасы одан да ... ... онда 1 ... ... ажырамаулар байқалған. Шығу тегіне байланысты қосымша Х-
хромосоманың клиникалық ешқандай айырмашылығы жоқ ... ... ... типтері У-хромосоманың полисомиясы
болып табылады. Соңғы жылдары У-хромосоманың полисомиясы ... ... ... Еркектер арасындағы синдромның жиілігі 0,75-1:1000
[32]. Бұл хромосомдық ... тән ... ... 35% ... психологиялық бұзылыстар болып табылады. Әртүрлі психологиялық
ауытқушылықтар бар ... ... ... ... ... ... өзгеріп отырады. 30%-дан астам 47,ХУУ кариотипті емделушілерде
репродуктивті функцияның бұзылысы байқалады [50,51].
Кариотипі 47,ХУУ ... ... ... - ... 45,Х,
46,ХУ, 47,ХХУ және 47,ХУУ/48,ХУУУ/49,ХУУУ ... ... ... және ... ... және ... еркектердегі репродуктивті функция бұзылыстарының себебі болып
табылады. Хромосомалық ... ... және ... ... ... ... функциясы бұзылған ересек
емделушілердің соматикалық және жыныс клеткасындағы гоносомды аберрация
типтерінің және ... ... ... ... ... ... ... анықтауға мүмкіндік береді [53].
Жыныстық дамуы зақымдалған емделушіні қазіргі заманғы цитогенетикалық
және ... ... ... ... ... және ... ары қарай зерттеуге мүмкіндік береді. Ер
адамдардағы ... ... ... себепті хромосомалық
аберрациялардың типтері 1 кестеде көрсетілген.
Кесте 1 Ер адамдардағы ... ... ... ... аберрациялардың типтері [3]
|№ |Кариотиптер ... ... ... |47,ХХУ ... ... ... ... |
|5. |48,ХУУУ ... ... ... ... ... |49,ХХХУУ ... ... ... | ... ... синдромы
1.9.1 Шерешевский-Тернер синдромының клиникасы
Бұл аномалия әйел жынысының фенотиптік көрінісінде және жыныстық дамуы
қалыпты ... және ... ішкі ... ... ... бақыланады.
Көпшілігінде гонадалар болмауы мүмкін. Лапоратомия арқылы гонадалардың
орналсқан орнынан ... ... ... ... ... ... ақшыл түсті дифференцияланбаған ұрық тәжісін
табады. Гонада ұлпаларының ... ... ... ... ... белгілерінің дұрыс дамымауына немесе мүлдем жетілмеуіне себеп болады.
Жілік ... ... ... Зәр жыныс және басқа жүйелердің
дамуында жетіспеушіліктер байқалады [1].
Тері жамылғысының пигменттері, туғаннан болатын дақтар, ... ... ... ... ... төменгі жақтың дамымауы, cubіtas
vaіgus, деформация, қабырғаның бірігіп кетуі, таға тәрізді бүйрек, ... екеу ... ... коартакциясы, боталлов өзектің қосылмауы,
аяқтардың төменгі бөлігінің лимфотазы т.б. көбінесе байқалады [1].
Қысқа сызықты ... ... шаш, ... ... және ... ... ... мойын терісіндегі қанат тәрізді қатпарлар Шерешевский-
Тернер синдромына тән симптом болып ... ... ... ... ... ... ... бөлінуі бірден жоғарлайды, бірақ
әйелдер үшін 17 кетостероидтар және эстрогендер экскрециясы ... ... ... орналасады [1].
Шерешевский-Тернер синдромы (45,Х) – тірі туған қыз балалардың жалғыз
формадағы ... ... шығу ... және жаңа ... ... ... 2500 – 1-ден 5000 дейінгі жиіліктегі географиялық таралуына тәуелсіз
әртүрлі популяцияларда кездеседі [5, ... ... ... бойлылық (ергежелілік) (98%), ... ... тері ... (56%), кең ... ... (60%), ... ... қисаюы (56%), жыныстық инфатилизм (94%), біріншілік
аменорея (96%), ... (99%). ... ... орташа бойы 140см. Сондай-
ақ бұл синдромда қысқа мойын (71%), эпикант (30%), желкеде шаштын дұрыс
өспеуі (73%), ... ... ... ... ... метакарпальді сүйек (44%), терінің гиперпигментациясы ... ... ... (39%), ... көру ... төмендеуі (52%),
микрогнатия (40%), варонка тәрізді кеуде клеткасы (38%) және зәр ... ... (38%) жиі ... отырады.Тиреоидиттің (мүмкін
аутоиммундық) және қант диабетінің пайда болу мүмкіндігі жоғары [8, ... ... ... ... (15%) ... ... ... қуысының тарылуы) және жүрек қалташықтары арасындағы перде ақаулары,
артериялық гипертония (27%) [25-28].
Шерешевский-Тернер синдромы әртүрлі вариантта хромосома аномалиясында
көрінеді. Бұл ... ... 45,ХО ... формада немесе Х-
хромосома ... ... ... ... ... болуы
мүмкін. Сонымен әрбір синдромның цитогенетикалық вариантына жеке клиникалық
көрсетулердің кең спектрі тән. De novo ... ... ... ... жасы және жыл ... әсер етеді [1,25,29].
Әдебиетте бұрыс таралған хромасомалардың жиілігі бала ... ... ... ... ... ... ... бар. Ақпан, наурыз,
сәуір, мамыр, қазан айларында ананың ... ... ... болатын
бұрыс таралған хромосомалардың ... ... бала ... ... осы ... көрсетілген [7,Sybert 2010-31].
1.9.2 Шерешевский-Тернер синдромының цитогенетикалық сипаттамасы
Адамның жыныс ... ... ... ... ... бар, ол
бір Х-хромосома (45,Х) болып табылады. 45,Х ... ... ... ... ... атпен белгілі, ол гонада дисгенезиясы
синдромының түрі болып ... ... ең ... 1925 жылы Н.А.
Шерешевский сипаттаған. Одан ... 1938 жылы ... ... ... синдромның әртүрлі варианттары көптеген авторлармен сипатталды
[21].
1956 жылы C.E.Ford авторлармен бірге алғаш рет ... ... ... ... ... жыныс хромосомасының комплекісінде Х
бар екенін жариялады. ... ... ... соматикалық
клеткасында жалғыз Х- хромосомасының болуы 6-12, Х ... ... ... болмауынан және осы емделушілердің
арасында жиі кездесетін ... ... ... болатындығын көрсетті
[33].
Осындай екіншілік жыныс Х немесе хромосомаларының ... ... ... клиникалық фенотипін көрсетеді. Бұл ... ... ... бар ... ... басқа сөзбен
айтқанда, еркек гонадаларының, сол сияқты әйел типінде де гонадалардың
болмауы, ол ... да бір ... ... ... ... ... ... [1].
Бұл фактінің классикалық экспериментальды дәлелдемесі аталық көжектерді
ерте эмбриональды даму ... ... A.C.Jost (1947, ... ... Бұл ... ... ... периодта гонадалық
бастамалардың қалыптасуы Мюллер құйылысы туындысының сақталуына және ... ... ... алып келді. Осыған байланысты сыртқы
гениталиялар әйелдерде жыныстық ... ... ... даму сатысында аталықтарды кескен ... дәл ... алып ... яғни ол әйел ... ... ... ... Осыған байланысты Шерешевский-Тернер синдромы Х ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді [34 Moore].
Ең бірінші 1960 жылы M.Fraccaro авторлармен ... үш ... ... ... ... сипаттады. ХХqі2 жыныс
хромосома конститутциясы бар ... ... ... біріншілік аменореясымен, сексуальды инфантилизммен, зәрмен
бірге гонодотропиндер бөлінуінің жоғарлауымен, ... және ... ... ... ... және ... ... дифференциаланбаған гонада ұрығы табылды [1].
Қалыпты мөлшерде сау әйелдермен салыстырып қараған кезде, ... ... ... ... көлемі біршама үлкен ... ... ... ... ... де ... үлкейтілген түрде болды. Ұзын иықтары бойынша Х-изохромасоманың
кеш репродукциясы ... ... ... ... детальды анализ
суретінде қарағанда таңбалардың ... жай ... ... екі ... таңбалардың бірдей болуымен сипатталды.
Фенотиптік көрінісінде азғантай айырмашылықтар бар 45,Х және ... ... ... ... ... ... емес
инерттілігінің мүмкіндігі арқылы болжауға болады [1].
1.9.3 Қысқа ... ... ... тежелуі және тәжісіз соматикалық аномалиялардың көрінісі
Шерешевский-Тернер синдромында әйел жынысының фенотиптік ... ... ... Осындай 46,ХХp кариотипті индивидуумдарда қалыпты
орналасқан аналық бездің орнындадәнекер ұлпасының стромалардан тұратын,
бірақ кей кезде ... ... ... ... ... ... ... хроматинінің массасының көлемі қалыпты ... есе аз. D - ... ... ... ұқсас, бірақ олардан
ерекшелігі қысқа иықтарында ешқашанда спутниктерді ... ... ... және ... ... ... ұзын Х- Х-Х
– хромосомаға сәйкес келеді. Делецияланған Х-хромосома жыныс хроматинін
түзетін активті емес ... ... ... метафаза пластинкасында
орналасады. Н3-тимидинмен таңбаланған делециялы Х-хромосома ... ... ... Х-хромосома олигомерлі және примордиальды фолликулалардың саны
азайған ересек әйелде байқалған. Онда спонтанды етеккір орын 7 ... ... 12 ... ... Бұл ... ... без ... 45 хромосома және ХО ... ... ... Тері ... ... ... жіне ... түйіндерінде
45,Х/46,ХХr мозаикалық кариотип анықталды. Лейкоциттің бес культурасының
төртеуінде ХО/ ХХr /ХХr /Хr ... ... ... ... ... ... ... клеткалары көпшілігінде ... ... ... ... хромосомалары бар клетка
клондары жасанды ортада өсу уақытының көбеюіне ... ... яғни ... ... Х-хромосоманың оңай жоғалуын көрсетеді. Біріншілік ұлпа
культураларында хроматин оң клеткалар саны өте ... және ол ... ... ... ... ... ... параллельді
жоғалуын төмендетті [1].
T.Luers авторлармен бірге (1963) дисгенезиялық гонадасы бар аласа бойлы
емделушіден ... ... ... ... ... және
дифференцияланбаған фолликулаларсыз гонадалы ұрық тәжісін лапоратомия
арқылы ... ... үшін Барр ... ... ... ... ... дисгенездің айқын көрінісі сақиналы хромосоманың түзілуіндегі
қысқа және ұзын ... ... ... ... ... ... өзгергіштігімен түсіндіріледі. Сақиналы Х-хромосома репродукцияға кеш
барады. Егер ұзын иықта қысқа иыққа тең келетіндей арақашықтықта ... онда ... иық ... ... ... ... ұзын
иықты Х-хромосоманың делециясынан айыра алмауы мүмкін (центромера қатысында
есептегенде) [1].
Тернер синдромының белгілері бар және Барр ... ... ... ... иықты Х-хромосома жағдайын M.Fraccaro және
J.Lіndsten (1964) сипаттаған.
Қазіргі уақытта ... иығы ... ... ... ... (1960) ... аменореялы және өсуі
аздап тежелген 37 жастағы әйелден ұзын ... ... ... Лапоратомия арқылы бірлік ... ... ... ... ... ... ядросында 7%-ға дейін жыныс
хроматині кездеседі және Барр денешіктерінің ... ... ... ... ... ... көлемі бойынша 16-шы
хромосомаға сәйкес келді [1].
Клиникалық көрінісі бойынша таза ... ... ... жоқ ұзын ... Х-хромосоманың делециясы бірнеше
индивидуумдарда сипатталған. Жыныс хроматинінде өте ұсақ ... ... ... ... ... емделушіде аздаған мөлшерде
примордиальды фолликулалар мен ұсақ ... ... ... ... қорытынды жасауға мүмкіндік берді: сыртқы ... ... ... ... жоқ хромосома ұзын иықты Х-
хромосоманың делециясын көрсетеді [1].
Х-хромосомасының құрылымы аномалиялы фенотиптік ... ... ХО ... ... ... айырмашылығы “таза”
және “мозаикалық” формалардың болуында. Клиникалық көрінісі ... , 45,Х/ ... ... мозаикалы еместерден
айырмашылығы жоқ. Митоздың анафаза сатысында қалыпты аналық (46,ХХ) немесе
аталық (46,Х) ... бір ... ... ... ... 45,Х ... және ... немесе 45,Х/46,Х клеткалық мозаицизмнің пайда
болуына әкеледі [1].
1.9.4 45,Х/46,ХХ мозаицизм
Құрамында 46,ХХ хромосома ... бар ... ... ... ... клонымен анықталған емделушінің дифференцияланбаған ұрық
тәжісінде тестикулярлы ұлпаның болмауынан және ... ... Дәл осы ... ... ... ... болуына әкелетін
сопақща ұлпалардың кейбіреулері дамуы мүмкін, оны 45,Х типпен ... ... ... 1960 жылы F.Bahner ... ... сау бала ... 45,Х ... әйел 45,Х/46,ХХ мозаикалық вариантты
көрсетіп және ол жұмыртқа ... ... ... ... Ерлерде 46,ХУ/47,ХХУ, әйелдерде арасында 45,Х/46,ХХ мозаикалар
көпшілігінде жиі ... ол ... ... даму ... ... ... бермейді [1].
Ауыз қуысының кілегейлі қабатындағы клеткаларда Барр денешіктерінің
дисгенезиялық гонада ... бар ... ... ... ... клетка
клонының 45,Х қатысындағы мозаицизмді есептемейді. Сонымен қатар ... ... Барр ... ... ... ... ... кілегейлі қабатында клетка клонымен бірге екі ... ... ... ... ... барлық организмде
және екі гонадалар ... 45,Х және 46,ХХ ... ... ... ... 45,Х/46,ХХ генотипікөпшілігінде хроматин ... ... ... арасында жиі кездеседі. 45,Х/47,ХХХ,
45,Х/46,ХХ /47,ХХХ/47,ХХХqі/48,ХХХХqі ... де ... ... ... ... ... ... пробандаларда 25%
жағдайда кездесті [7, 35].
1.9.5 45,Х/46,ХУ ... ... ... ... ... алдыңғы топты
еске түсіреді, бірақ 46,ХУ клетка клонының қоспасы осы индивидуумдардағы
тестикулярлы ұлпа дамуын қабілеттендіре отырып, ... осы ... ... ... ... ... дәрежедегі вирилизацияның
анықтаулары (клиторлардың ұлғаюы, ... ... дене ... ... ... ... даму дәрежесіне және оның активті
деңгейіне тәуелді ... 45,Х ... ... ... ... жиі ... [1].
Ауыз қуысындағы кілегейлі қабатта жыныс хроматині болмайды. 45,Х және
46,ХУ ... ... ... әртүрлі индивидуумдарда әртүрлі болады
[1].
Тестикулярлы ұлпа екі жақта да орналасады, оның ... ... 45,Х және 46,ХУ ... ... екі ... да
болу мүмкіндігінде [1].
Шерешевский-Тернер синдромының классикалық цитогенетикалық формасы
(45,Х) 40-60% емделушілерде көрінеді. Қалғандарында Х-хромосома ... ... ... ... мозаицизмі болады. Шерешевский-Тернер
синдромы белгісімен 40 емделушіге клетка аралық және ұлпа ... ... ... перифериялық қанның лимфоциттеріне және
буккальды ... ... ... және ... ... ... 28 емделушінің лимфоциттерінде
мозайкалық кариотип ... оның ... (30%) ... ... мозайкалық формасы, 20-сында (70%) ... ... - ... Х және ... түрде анықталған. Барлық
емделушілерде нақты мозаицизммен бірге ... ... ... ұлпа аралық айырмашылықтар анықталған [36].
Шерешевский-Тернер синдромы ... ... ... және ... ... ... Осы
цитогенетикалық және клиникалық полиморфизм синдромға өз ... ... ... [37]. ... ... зақымдалуына себепті
хромосомдық аберрациялардың типтері 1 кестеде көрсетілген.
1 кесте
Қыз баланың жыныстық дамуының зақымдалуына себепті ... ... ... ... |
|1. |45,Х ... ... ... ... ... |46,ХХq- |
|5. |46,Хі(Xp) ... ... ... ... ... |46,XY ... ... ... ... ... ... ... синдромда Х ер адам хромосома жиынтығы болғанына қарамастан
фенотиптік жағынан әйел адам дамиды. ... ... ... ... 5
х 10-5. ... пубертант кезеңінде сүт безі жақсы дамиды. Бірақ оларда
әйелдің ішкі жыныс органдары ... ... аз ғана ... ... ... ... кішкентай жыныс еріндері гипопластикалы ... ... ... шаптың каналында немесе жыныс еріндерінің
қалыңдаған жерінде көпшілігінде толығымен сперматогенез ... ... ... ... ... ... ... синдромында андроген және эстроген синтезі
еркектік фенотипке сай қалыпты ... ... ... гормоногенездің бұзылысы жатыр деген болжам дәлелденбеді.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... перифериялық ұлпа клеткаларының сезімтал еместігінің
нәтижесінен пайда ... ... ... ... ... ... перифериялық резистентті әсер етсе, ол біріншілік және
екіншілік әйел адам типті сексуальдық сипатқа әкеледі. Бұл ... ... ... енетін клиникалық және метаболитикалық ... ... ... ... арқылы дәлелденді.
Тестикулярлы феминизация синдромымен ауыратын 2-37 жастар аралығындағы
он адамнан тұратын жанұя сипатталған. Ішкі ... ... дене ... ... ... болғанымен, кариотипі 46,ХУ. Аурулардың барлығы ... ... ... ... ... ... рудиментарлы
тестикулалар анықталған [38].
1.11 Жыныс пен жыныс хромосомаларының құрамында болатын ауытқушылықтар
арасындағы қатынастар
Өсудің тежелуі және көптеген соматикалық ... 45,Х ... ... ... ... да өсу ... және соматикалық
бұзылыстардың жиілігі аз болады. Бұл қысқа иықты Х- хромосоманың ... ... ... ... және көптеген ... ... ... ... ... ... ... түзетін
соматикалық бұзылыстардың аздығы Х-хромосоманың ұзын иық бойынша толық емес
инактивациясын дәлелдейді. ... орай ұзын ... ... ... ... ... ... бұзылыстардың толығымен болмауына
әкеледі. Бұдан Х-хромосоманың қысқа иығы толық ... және ... ... ... ... ... ... бар деген қорытынды
жасауға болады [1].
Қалыпты әйелдің генотипін 46,ХХq- генотипімен салыстырғанда қысқа иықты
Х-хромосоманың қалыпты жағдайдағы ... ... ... жағынан
дұрыс дамуын көрсетеді, бірақ ұзын иық бойынша бірнеше ... ... ... ... ... күйде қалуына
жеткілікті [1].
Морфологиялық жағынан қалыпты немесе делецияланған Х- хромосомасы бар,
фенотипі ерлерге ... ... ... ... тежелуі және
экстрагенитальды белгілері У-хромосоманың қысқа ... Х- ... ... ... ... бар екендігі туралы болжам жасауға
мүмкіндік береді. Х- хромосоманың және қысқы ... Х- ... ... конъюгациясы осы болжамға дәлел болып ... ... ер адам ... ... ... ... әсерінен болады [1].
Моносомияға қарағанда қалыпты және құрылымдық жағынан өзгерген жыныс
хромосомасындағы полисомия ... ... ... ... ген мөлшерінің артуына әкеледі, ... ол ... ... ... онша байқалмайды. Жыныс хромосомасы полисомиялы
әйелдер де, ерлерде де жыныс мүшелері дұрыс қалыптасқан ... ... ... бойынша жаңа дүниеге келген сәбилердің 2,5%-ы әр
түрлі ақаулармен туылады. Оның 1,5-2% ... ... ... ал ... ... ... ие. Туа ... ақаулардың
пайда болу себептерінің ішінен биологиялық (инфекциялық аурулар: қызылша,
герпес, токсоплазмоз және ... ... ... ... сәулелердің барлық түрлері, ... ... ... қарсы барлық препараттар, гормональді және наркотикалық
препараттар) әсерлерді атап өту керек.
Пренатальді диагностиканың әдістері. Тұқымқуалайтын және туа ... ... ... диагностикасы – медициналық генетиканың
салыстырмалы түрде жаңа бағыты. Ол ХХ ғасырдың 80-жылдарында ... ... ... неонатология, медициналық генетика,
патофизиология, биохимия, цитогенетика, молекулалық биология, ... ... ... ... ... әдісі – ұрықты зерттеуде кең қолданылатын және
эффективті инвазивті емес ... ... ... хромосомалық патологияны анықтауда зерттеудің
инвазивті (оперативті) әдістері ... ... кез ... ... ... алуға мүмкіндік беретін инвазивті әдістің
әр түрлі тәссілдері бар және олар өте кең ... Бұл ... ... ... ... ... полярлы денешіктері
мен бөлшектенуші бластомерлерді, ұрықтың жынысын, хромосома жиынтығының
қалыпты немесе патологиясы бар ... және кең ... ... ... ... гемофилия, Х-хромосоманың фрагильді
сндромы) анықтауға болады. Ол үшін ұрықтың өзінен, плацентасынан немесе
хорион ... ... ... ... ... зерттеу
жүктіліктің 10-12 апталары арасында жүргізілуі тиіс, ... ... ... бар болған жағдайда жүктілікті уақытында тоқтату
керек. Сонымен, ... ... ... ... ... алуда
маңызды орын алады.
2 ЭКСПЕРИМЕНТТІК БӨЛІМ
2.1 Материалдар мен әдістер
Магистрлік жұмысы барысында, жаңа туған ... мен 18 ... ... ... ... ... ... Алматы қалалық адам
репродукциясы орталығындағы ... ... ... 114 ... оның 57-сі ұл және 57-сі қыз балаға, цитогенетикалық
зерттеу жүргізілді.
2.1.1 Қан клеткаларын өсірудің жартылай микроәдісі
Қанның in ... ... аз ғана ... ... ... ... алынған перифериялық қанның 0,5 мл құяды және 6 мл қоректік орта,
1-1,5 мл мүйізді ірі ... ... ... АВ тобына жататын адамнан алынған
сарысу және 0,1 мл (Digfo M ... ... ... 0,1 мл (Digfo ... ... термостатта +370С температурада 72-96 сағат
аралығында өсіреді [54].
2.1.2 Хромосома препараттарын ... ... ... ... үшін in ... ... ... сағат бұрын метафаза сатысында колхицин (0,3-0,5 мкг/мл) ... ... өсу ... ... ... ... арқылы клетка
тұнбасын алады. Тұнбаны алдын-ала +370С ... ... 0,75 М ... салып өңдейді; 8-12 минут ... ... ... ... ... (3:1) ... 3 рет алмастыру арқылы
жүргізеді. Бірінші фиксацияның 10 ... ары ... 15-20 ... ... соңғы бөлігінен алынған клетка мөлшерін заттық
шыныға тамшылатып түсіреді. Хромосомалық ... ... ... ... бояу әдісі
Көбінесе препараттарды 20-250С бөлме температурасында 0,025% трипсин
ерітіндісіне салады, (70%, 96%, 100%) этил ... ... ... соң рН – 6,8 фосфатты буферде Романовский – Гимза бойынша ... ... ... ... бояу уақыты бояудың
концентрациясына және сапасына байланысты. Біз ... ... ... ... ... ерітіндісінің әрбір 10 мл – не
0,02-0,06 мл 0,25% трипсин ерітіндісін ... ... ... жарық микроскоп арқылы зерттейді [56].
2.1.4 Хромосомалық жиынтықты талдау принциптері
Жоғарыда көрсетілген ... ... ... бояудың
қажетті жиынтығы болып табылады. Көптеген цитогенетикалық әдістерге ие
болу, қалыпты немесе патологисы бар ... ... ... шығуына
кепіл болады.
Цитогентикалық зерттеу әдістері хромосомалық аурудың күйіне байланысты
таңдалады. Хромосомалық синдромдардың (Даун, Патау, Эдвардс ... ... ... ... ... ... бояудың G-
немесе Q-әдістерін қолдану жеткілікті.
Метафазалық талдауды ... ... ... ... екі жолы бар: ... клеткаларды микроскоп арқылы бағалау
және компьютерлік бағдарламасы микроскоппен ... ... ... ... ... ... орындау
қажет:
- зерттеуге алынған метафазалық клеткалар шамамен дөңгелек пішінді болу
керек;
- хромосомалар бір-бірінен алшақ орналасуы керек;
- микроскоптың көру аймағында бірнеше ... ... ... хромосомалардың жалпы санын есептеу керек;
- хромосомаларды топтарға және жұптары бойынша бөлу керек – А - ... - 5,6; D – ... E – ... F – 19,20; G – 21,22; C ... ... және ... ... ... ... жұптарға бөлгенде құрылымдық өзгерістер бар ма, ... ... ... ... ең ... 15 метафазалық клеткаларды зерттеу керек;
- кариотипті талдау арқылы нәтиже қою керек.
Сонымен бірге, хромосомалардың ұзындығының жалпы ... ... ... анық ... ... олар нүкте түрінде болмауы керек;
хромосомалардың екі хроматидке бөлінуі және олар бір-бірінен бөлек ... Егер де ... бір ... колхициндік анафазаға енсе, онда бұл
метафазалық клетка талдауға жарамсыз болады.
Хромосомаларды талдауда келесі көрсеткіштерді анықтайды: метафазалық
клеткада ... ... ... ... ... және
хромосомалардың аберрацияларын.
Хромосомалық аурудың күмәнді болу жағдайында маңызды ... ... ... қажетті клетка санын дұрыс алу жатады. Ол әр түрлі
клинико-генетикалық жағдайларда ... ... ... ... сандық
аномалияларды анықтағанда мозаикалық құбылыстарын (негізінен, жыныстық
хромосомалар жүйесіндегі аномалиялар, ... ... ... хромосомалық құрылымдық өзгерістерді ескеру керек.
Клинико-цитогенетикалық ... ... ... ... ... бойынша, кем дегенде 29 ... ... ... тиіс және оның үш бөлігінің суретін салу
қажет [47,58]. ... ... ... да ... ... жиілікпен кездесетін
клеткалық клонның мозаикалылығын анықтауға мүмкіндік туады. Егер алынған
29 клеткадан ауытқулар табылмаса ... ... ... ... ... ... ... метафазаларды суретке түсіріп, оларды жаю арқылы
кариотиптеу ұсынылады. Барлық клеткаларда ... ... ... да, ... ... ... ... Осы 29 клеткалардың
ішінде қайталанып кездесетін сандық және ... ... ... ... ... Ары ... ... жолы, кариотип
өзгерістерінің сипатын және аурудың фенотипін анықтау арқылы ... ... ... ... ... ... ... 4 кестеде
ұсынылады [48].
Материалдардың дәлел талдаулары ... ... ... ... ... ... болып табылады (онкоцитогенетикалық
тәжірибелердегі зерттеулерді есепке алмағанда).
Кесте 2
Қосымша клеткалар ... ... ... ... |Аномалиялары бар |Қабылданатын қорытындылар ... саны ... саны | ... |0 ... ... шығарылады |
|29 |3 ... ... |1,2 ... ... 44-ке ... ... |1 ... жоққа шығарылады ... |4-5 ... ... |2,3 ... санын 57-ге дейін көбейту|
|57 |2 ... ... ... ... |5-6 ... ... |3,4 ... ... 70-ке ... ... ... |... |... ... көптеген туа біткен патологиялары бар балалардың, ауыр
акушерлік анамнездері бар ... және т.б., ... ... 10-15 ... суреттері және 3-4 клеткалардың кариотипін
құрастыру жеткілікті.
Кариотиптерді құрастыру арқылы жасалатын анализ хромосома ... ... ... ... ... ... Бұл ... бағдарлама қолданылады. Компьютерлік талдау хромосомалардың
идентификациясын, топтардың мөлшеріне, ... ... ... дәл қандай да болсын хромосомалық аберрацияларды анықтай алады. Соның
нәтижесінде, қалыпты немесе ерекше ... бар ... ... ... ... ... МЕН ... патологияның бар екендігіне көз жеткізу мақсатында Алматы
қалалық Адам ұрпағын өрбіту орталығының ... ... 114 ... оның 57-сі ұл бала және 57-сі қыз ... ... ... Зерттеу материалы ретінде олардың қан
клеткалары, яғни лимфоциттері алынды.
Цитогенетикалық талдауда әр адамның 15-20 ... ... ... (Axіoskop 40, Zeіss, Germany) арқылы қаралды.
Ұл баланың қалыпты метафазалық клеткасы және ... 1 ... ... ... ... және ... 2 ... Қыз баланың қалыпты метафазалық клеткасы және кариотипі ... ... - ... ... ... клеткасы және
кариотипі 4 суретте көрсетілген.
3.1 Ұл балалардың жыныстық дамуының зақымдалуында ... ... ... ... ... ... 57 ұл ... 4-не Клайнфельтер синдромы, 1-не гипогонадизм, 1-не аспермия, 2-не
гермофродитизм, 1-не крипторхизм, 4-не гипоспадия және ... және ... ... ... дисплазиясы диагноздары қойылған. Сонымен бірге 41 ұл
баланың жыныстық дамуының зақымдалуына күмәнді ... ... ... ... жіберілген. Цитогенетикалық зерттеу нәтижелері 3-ші
кестеде көрсетілген.
Кесте 3
Цитогенетикалық зерттеуде анықталған ер адамдардың кариотиптері
|№ |Қойылган ... ... ... | |
| | | ... | |
|1 |Тексерілу |46,ХУ |40 | |
| | ... |1 | |
|2 ... ... |1 | |
|3 ... |46,ХУ |1 | |
| | |46,XX |1 | |
|4 ... |46,ХУ |1 | |
|5 ... |46,ХУ |1 | |
|2 ... және |46,XУ |3 | |
| ... ... |1 | |
|4 ... мүшелерінің |46,ХУ |3 | |
| ... | | | |
|6 ... ... |46,XУ |1 | |
| | ... |3 | |
|7 ... | | | |
| | | |57 | ... ... ... Клайнфельтер синдромының клиникалық
белгісімен тексерілуге келген 4 ұл ... ... ... ... 3-де анықталды, кариотипі - 47,ХХУ, яғни қойылған диагноз дұрыс
болды. Ал 1-нің хромосома жиынтығы қалыпты ... ...... диагнозы қойылған ұл бала (18 жастағы) ... ... ... клеткаларының болмауына байланысты цитогенетикалық
тексерілуге келді. ... ... ... ... дамымауына әсер
етеді, ал бұл өз кезегінде жыныс клеткаларының ... ... ... ... ... жоқ ... Аспермия ұрықсыздықтың
негізгі себебі болып табылады. Цитогенетикалық зерттеуде бұл ... ... бар ... ...... ... ... және жыныс мүшелерінің дисплазиясы
диагноздары қойылған ұл ... ... ... ... - 46,ХУ.
Гипогонадизм екіншілік жыныс белгілерінің ... ... дене ... әйел адам ... ... ... ұрықсыз болады,
эякулятта азооспермия, олигоспермия байқалады. Бұл ауру көбінесе ісіктің
дамуына, жыныс, ... ... ... ... ... байланысты.
Гермофродитизм диагнозы қойылған 2 ұл баланың 1-де қалыпты кариотип
(46,ХУ) ... да, 1-де әйел ... тән ... ... анықталды,
кариотип – 46,XX. Қойылған диагноз дәлелденді.
Гермофродитизм — дара ... ... ... ... ... да және әйел ... да жыныс мүшелерінің бір мезгілде немесе
біртіндеп пайда болуы болып табылады.
Гипоспадия және гинекомастия ... ... ұл ... 3-нің
хромосома жиынтығы қалыпты (46,ХУ), 1-де мозаикалық форма екені анықталды,
кариотипі - ... – бұл даму ... онда туа ... ... ұмадағы бір
немесе қос аталық бездің болмай қалуы.
Аспермия, гермафродитизм, гипогонадизм және ... ... ... клиникалық белгілер.
Тексерілуге келген ұл балалар тобында ... ... ... жоқ, кариотиптер қалыпты болды – 46,ХУ.
3.2 Қыз балалардың жыныстық дамуының зақымдалуында метафазалық
клеткаларын талдау
Клиникалық тексерілуге келген 57 қыз ... ... ... ... 6-да ... ... 2-де ... мен гипоплозиясы, 1-не жыныс мүшелерінің гипоплазиясы диагноздары
қойылған. Сонымен бірге, жыныстық ... ... ... ... 34 қыз ... ... дәлелдеуге тексерілуге жіберілген.
Цитогенетикалық зерттеу нәтижелері 3-ші кестеде көрсетілген.
Цитогенетикалық зерттеу ... ... ... ... ... ... 10-да қалыпты кариотип -
46,ХХ, ал 1-де Шерешевский-Тернер синдромының Х-моносомия түрі ... - 45,Х. ... ... 1-де ... делециясы болғандығы
анықталса, кариотип - 46,Xdel(X)p(22), 1-де мозаикалық ... және ... ... ... Ал ... 1-де кариотипі -
46,Х,і(Х)(q). Кариотипі қалыпты тексерушілердің фенотиптік көрінісінің
Шерешевский-Тернер ... ... келу ... ... ... яғни ... деңгейдегі жынысты қалыптастыруға жауап
беретін гендегі бұзылыстар нәтижесінен болуы мүмкін.
Біріншілік аменорея диагнозы ... 6 қыз ... ... ... ... қалыпты болды - 46,ХХ. Оларда біріншілік
аменорея, яғни етеккірдің болмау себебі жыныстық ... ... ... ... ... ... мүлдем жетілмеуінен болған. Бұл
кемшіліктер молекулалық деңгейдегі өзгерстерге (мысалы, жыныс гормондарының
жетілмеуіне) байланысты болуы мүмкін.
Жатырдың ... мен ... ... қыз ... 2-де ... ... ... кариотип – 46,XX.
Жыныс мүшелерінің гипоплазиясы диагнозы қойылған қыз баланың хромосома
жиынтығы ер адам кариотипіне ... ... ... - 46,ХУ. ... ... ... зақымдалуына күмәнді болуына байланысты
тексерілуге жіберілген 34 қыз ... ... ... ... ... Х-хромосоманың пентасомиясы анықталды, кариотип – (49,XXXXX), 1-де
кариотип - ... 1 қыз ... ... жиынтығы ер адам
криотипімен сәйкес (кариотип - 46,XУ) болды және ал 1-де Шерешевский-Тернер
синдромының Х-моносомия түрі ... ... - 45,Х. ... ... қыз ... зерттеу нәтижелері 3-ші ... ... ... барысында қыз балалардың зерттеу
нәтижелері
|№ |Қойылған диагноз ... ... ... |
| | | ... |% |
| | | 46,XX | 30 |53 |
|1 ... ... |1 |1,75 |
| | ... |1 |1,75 |
| | |46,XУ |1 |1,75 |
| | |45,X |1 |1,75 |
|2 ... |46,ХХ |6 |10,5 |
|3 ... ... мен |46,ХX |2 |3,25 |
| ... | | | |
|4 ... ... |46,XY |1 |1,75 |
| ... | | | |
| | | 46,ХХ |10 |17,5 |
|5 ... ... |1 |1,75 |
| ... |46,Xdel(X)p(22) |1 |1,75 |
| | ... |1,75 |
| | |45,X |1 |1,75 ... |57 | ... ... ... адам ... ... байланыста, әр түрлі табиғи фактордың
әсерінен соматикалық ... ... ... ... ... ... ... пайда болады. Бірақ, ұрық
клеткасында немесе ұрық дамуының ерте сатысында хромосомалық және ... ... ... ... ... осы ... дейін шешілген жоқ.
Хромосомалық ажырамау себептерін көптеген гипотезалардан (мезгілдік, әкесі
мен анасының жасы, ... ... ... тәртібі, анасының дәрімен
емделуі, зиян әдеттер, гормондық емес және гормондық ... әйел ... ... аурулары) тексерілді. Көптеген
жағдайларда, бұл гипотезалар ... ... ... ... ... анық. Әкесі мен анасының жастық факторы белгілі ... ... бұл ... механизмі анық емес [3].
Зерттеу жұмысында, Клайнфельтер және Шерешевский –Тернер синдромдарының
жылдан жылға сандық ... ... ... синдромына ретроспективті талдау
2004 және 2010 жылдар аралығында Алматы қаласындағы Адам ұрпағын өрбіту
орталығының медико-генетикалық лабораториясында анықталынған ... ... ... ... ауытқуларын зерттеу үшін
ретроспективті талдау ... Бұл үшін ... ауру ... талдауға алынды. Ретроспективті талдау нәтижелері 2 кестеде
және 3 суретте көрсетілген.
Кесте 4
Клайнфельтер синдромы диагнозы қойылған және ... ... ... ... ... ... ... саны ... |
| | ... |
| | |% |
| ... ... синдромы | |
| ... ... | ... |1 |1 | ... |- |3 | ... |- |2 | ... |- |2 | ... |- |3 | ... |1 |2 | ... |1 |1 | ... 2009 және 2010 жж. ... ... ... қойылған ұл
балалардың кариотипі фенотипке сәйкес болды – 47, ХХУ. ... ... ... диагнозы ауру ұл балаларға қойылған жоқ. ... ... ... ... ... дамуының зақымдалуына
байланысты басқа диагноздар қойылған ұл балаларда Клайнфельтер синдромы
дәлелденді.
Сонымен, жыныстық даму ... ... ... ... ... шара болып табылады.
3 сурет. Клайнфельтер синдромының 7 жылғы динамикасы
Осы жылдары ретроспективті талдаудың нәтижесі бойынша ... ... ... ... ... жоқ (3 ... ... нәтижеге
негізделіп Клайнфельтер синдромымен туылған ... ... ... ... деп айтуға болады.
2. Шерешевский - Тернер синдромына ретроспективті талдау
Шерешевский-Тернер синдромының жылдан ... ... ... 2004 және 2008 ... ... ... ... Адам
ұрпағын өрбіту орталығының медико-генетикалық зертханасында анықталған
Шерешевский-Тернер синдромның сандық теңселуін зерттеу үшін ... ... Бұл үшін ... ... ... ... алынды.
Ретроспективті талдау нәтижелері 4 кестеде және 3 суретте көрсетілген.
Алынған нәтижелер бойынша ауру балаларға диагноз қойылғанда ... ... ... 22,2 – 85,7 % аралығында байқалды. ... ... ... ... ... ... міндетті диагностикалық шара болып табылады деп
айтуға ... ... ... ... ... және цитогенетикалық
зерттеуде диагнозы анықталған балалардың саны
|Жыл ... ... саны ... |
| | ... |
| | |(%) |
| ... ... ... |
| | |р ... | |
| | ... | ... |9 |7 |22,2 ... |9 |6 |33,3 ... |7 |1 |85,7 ... |4 |3 |25,0 ... |4 |7 |42,9 ... |7 |3 |57,2 ... |11 |1 |90,1 ... және 2010 ... Шерешевский-Тернер синдромының саны өте жоғары
болған – әр ... 7-і ... ал 2006 жылы және 2010 тек 1 қыз бала (7 ... яғни осы ... ... ... ... теңселуі байқалады. Бірақ,
осы сандық теңселуде заңдылық бар-жоғын ... үшін 20-30 ... ... ... қажет. Шерешевский-Тернер
синдромының қатты сандық теңселуі аурудың анасының жасына байланысты ... ... бұл ... ... үшін ... нақты мәлімет жоқ.
3 сурет. Шерешевский-Тернер синдромының 7 жылғы динамикасы
Осы жылдары ретроспективті талдаудың ... ... ... синдромының сандық теңселуі байқалады (3 сурет).
Қазіргі кезде барлық жүкті әйелдерге пренатальді диагностика жасау,
адам ... ... ... және Шерешевский - Тернер
синдромымен және басқа хромосомалық аурумен дүниеге келетін балалар санын
азайту, ... ... ... ... бірі ... ... әдістерді меңгеру, хромосомалық ауруларды
зерттеу нәтижесінің ... ... ... ... сол ... ... нақты диагнозын қояды алады.
ҚОРЫТЫНДЫ
1.Клайнфельтер синдромы қойылған диагноз 4 ұл баланың 3-де цитогенетикалық
зерттеуде анықталған нәтижемен ... ...... ... 1-де
кариотип қалыпты – 46,XУ.
2. Аспермия диагнозы ... ұл ... және ... ... 1 ұл ... ... гермофродитизм диагнозы қойылғандардың 1-де әйел адамдар
хромосомасы ... ... ... айқындалды, кариотип - 46, ХХ.
3. Шерешевский – Тернер синдромы ... ... 14 қыз ... ... ... кариотип – 45,X.
4. Тексерілуге келген қыз балалар арасынан 49,XXXXX (1), 46,XУ (1) және 1-
де Шерешевский – ... ... ... ... анықталды, кариотипі –
45,Х. Жыныс мүшелерінің гипоплазиясы диагнозы қойылған қыз балада 46,XУ
кариотипі ... 2004 және 2010 ... ... ... қаласында Клайнфельтер
синдромының ... ... ... ... ... ... болды.
6. 2004 және 2010 жылдар аралығында ... ... ... ... ... байқалады: 2004 ж. – 7, 2005 ж. - 6, 2006 ж. ... 2007 ж. – 3, 2008 ж. – 7, 2009 ж – 2 және 2010 ж – 1 ... ... және ... – Тернер синдромдарын дәлелдеуде
цитогенетикалық зерттеу міндетті диагностикалық шара болып табылады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... человека. Под.ред. А.А.Прокофьевой-Бельговской.
- М., 1969. - 544 с.
2. Бочков Н.П., Захаров А.Ф., Иванов В.И. Медицинская генетика. - ... 1984. – 368 ... ... Н.П. ... ... - М.: ... 2002. - 488 с.
4. Ворсанова С.Г., Юров Ю.Б., Чернышев В.Н. Медицинская ... ... 2006. - 300 ... Iourov I.Y., ... S.G., Yurov Y.B. ... ... ... neuronal cells: known facts and ... Int Rev Cytol. – 2006. – V.249. - ... Gersen S.L., Keagle M.B. The ... of clinical cytogenetics.
Second edition. Totowa NJ, USA. - 2005. – ... ... С.Г., Юров И.Ю., ... И.В., Юров ... в ... ... и генных болезней у детей. Рос
вестн ... и ... – 2006. - №6. – С. ... Lespіnasse J., Gіcguel C., Robert M., Le Bous ... ... іn ... wіth Turner ... Clіn. Genet. ... - V.54. - P.56-59.
9. Л.Ф. Курило. Некоторые этапы дифференцировки пола, ... ... и ... ... ... ... ... репродукции,
-1996. - №2. - С.62-70.
10. Гильберт С. ... ... Изд. ... Т.3. 1995. - 233-245 ... Васюкова Е.А., Касаткина Э.П. Новое в ... ... // Тер. ... Т.52. - 1980. - № 7. - ... Conte F.A., Grumbach M.M. ... ... ... and
treatment of anomalіes of sex. Endokrіnology / Ed. Degroot L. J. ... - V.3. - ... Jones H. W., Scott W.W. ... Genіtal anomalіes and related
endokrіne desoders. Baltіmor: Wіllіams and Wіlkіns Co., - 1971.
14. Hassold T., Chen N., ... J. еt al. ... studu of ... abortіon. Ann. Hum. Genet. - 1980. –V.44. - P.151-178.
15. Фогель Ф., Мотульский А. ... ... Т.1, - М., ... ... С.Г. Хромосомные аномалии у детей с недифференцированной
олигофренией и супружеских пар с отягощенным акушерским ... ... ... ... ... ... ... наук. Киев. 1991. - 52 c.
17. Ворсанова С.Г., Казанцева Л.З., Юров Ю.Б. и др. ... ... ... в генетической
клинике. Вопросы охраны ... и ... 1991. - №11. – ... ... S.G., Yurov Y.B., ... І.V. et al. ... of ... anomalіes іn genetіc counselіng. ... ... – 1997. – V.7. – P. ... ... Л.Ф. ... ... нарушения мужской репродуктивной
системы. Сб. Сексология и андрология. – Киев, 1996. - 28-46 c.
20. Affara N., Bіshop C., Brown W. et al. Report of the ... on Y ... ... ... Cell Genet. 1996. –V.73. ... ... Vogt P.H., Edenmann A., Kіrsch S. EtAal. Human Y ... factors (AZF) mapped to dіfferent subregіons іn Yq11. Hum
Molec Genet 1996. – V.7. – P. ... Ford C.E., Hamerton J.L. The ... of man. Nature 1956. ... Tіepolo L., ... O. ... of factors ... іn the ... portіon of human Y chromosome
long arm. Hum Genet 1976. –V.34. – ... ... O., Kіlіan K. et al. Rapіd ... of the Y ... іn
іdіopathіs sterіle men, dіagnosіs іn AZF, a genetіc Y- ... durіng ... ... 1994. – V.26. – P.97-
106.
25. Zenzes M.T., Wolf U., Engel W. Organіzatіon іn vіtro of ovarіan ... ... ... Hum Genet 1978. - V.44. - ... Kucherіa K., Mc Elreavey K., Fellous M. The present status of ... of sex ... ... Cell Genet 1997. –
V.77. – P.113- 115.
27. Mіcіc M., Nіkols J., Mіcіc S., Dіclіk V. Y ... ... ... ... ... ... of medіcal and unіversіty of
Thessalonіkі. 1 st Balkan meetіng on human ... Greece, 1994. ... ... K.D., Vіlaіn E., Abbas N. et al. A ... ... for ... sex ... SRY ... a negatіve
regulator of male development. Proc Natl Acad Scі USA, 1993. - V.90. -
P.3368 –3372.
29. Petіt C., ... J., Rouyer F. Et al. ... of ... from
Xp22.3 and deletіon mappіng usіng sex chromosomes rearrangements from
human X-Y іnterchange sex ... ... 1990. – V.6. ... 658.
30. Lіn C.C., Meyne J., Sasі R. Et al. ... the orіgіn and ... ... of small marker ... іn two cases ... by use of ... DNA probes. Am J ... 1990. – V.37. – P.71 – 78.
31. Ворсанова С.Г., Юров Ю.Б. ... ... пре- ... диагностика хромосомной патологии. Вестн РАМН 1999. №11.
- С.12-15
32. Liehr T., Claussen U. Current developments in ... ... Curr Mol Med 2002. – V.2. – ... Баранов В.С., Кузнецова Т.В. Цитогенетика эмбрионального ... ... Н-Л., ... Политыко А.Д., Лазюк Г.И., Лир Т. ... ... ... в изучении маркерных хромосом // Медицинская
генетика. 2008. №3. – C.34-35.
35. Liehr T., Weise A. Frequency of small ... marker ... ... newborn, ... retarded and ... // ... journal of molekular medicine. 2007. -
V.19. - P.719-731.
36. Гайнер Т.А. Оптимизация диагностики хромосомных ... ... ... на соискание ученой степени к.б.н. -Новосибирск. 2004.
37. Рубцов Н.Б. Методы работы с хромосомами млекопитающих: учеб.пособие.
–Новосибирск: Новосиб. гос. ун-т, 2006. - ... ... Н.В., ... Е.В., ... И.Ю., и др. ... ... ... хромосом у двух пациентов с
нарушением репродуктивной функции //Медицинская ... 2009. ... Keller Kory, ... Charles, Scagle Brent // Amer. І. Med. ... 3. - ... Fryns J.P., Kleczkowska A., Kubіen E., van den Berghe H. XYY syndrome
and other Y chromosome ... Mental status and ... Genet Counsel 1995. - V.6-3. – ... ... Г.И. Тератология человека. М.: Медицина, 1991. – 440 ... ... В.И. ... частоты синдрома Клайнфельтера среди
школьников города Краснодара. Автореферат диссертации на соискание
ученой ... ... ... наук. Краснодар, -1972, - 25 c.
43. Шеклаков Н.Д., Рукавишникова В.М. Состояние кожных покровов ... при ... ... ... ... ... 1974. №8. - С.76-79.
44. Lorda-Sanchel І., Bіnkert F., Maechler M. Et al. Reduced ... parental age effect іn ... ... Hum Genet 1992. – ... P.524 – ... Іon R., Telvі L., ... J. Et al. Y chromosome abnormalіtіes wіth
mental and dіsmorphіa. European socіety of human ... 26th ... Parіs, France, 1994. - ... Klezkowska A., Fryns J., van den Berhe X – ... polysomy ... the Leuven ... 1966-1987. Hum Genet 1988. – V.80. – P.16
... ... M., Pousset G. ... mosaіcіsm case report and revіew
of lіterature. Genet Cjuns 1994. – V.5-4. – P.357 – ... Yurov Y.B., ... І.V., ... S.G. et al. Hіgh ... ... іn sіty hybrіdіzatіon usіng cyanіne ... dyes: ultra rapіd ... ... by dіrectly-labeled
alphіod DNA probes. Hum Genet 1996. - V.97. - P.390 – ... ... D.A. ... cultured from small іnocuba of whole ... the ... of ... chromosomes by treatment wіth
hypotonіc KCL7-staіn techn., 1965. - V.40. - P.333-338.
50. Rothfels K.H., Sіmіnovіtch L. An ... ... for ... іn ... ceііs grown іn vіtro- Staіn Technol., 1958. ... - ... ... M.A. Rapіd bandіng ... human chromosomes.- Lanclt,
1971. - V.2. - P. ... Л. ... ... Р. ... ... Ф. ... перевод с
английского под.ред. акад. РАМН Н.П. ... ... ... 2010. –С.111 - 126
В.И. Иванов, Н.В. Барышникова, Д.С. Билева и др. Генетика. Москва, 2007.
–С. ... ... Н.С. ... Е. ... О.Е. Блинникова. Наследственные
синдромы. Москва, 1996
Affara N., Bishop C., Brown W et al. Report of the ... ... Y ... mapping 1995. ... Cell Genet. –1996. –V 73. – ... R., Telvi L., Feingold J. et al.Y ... abnormalities associated
with mental retardation and dismorphia. //European society of ... Abstract book of 26th annual meeting. Paris, France. – 1994. ... A. ... ... ... ... in man. // ... de Gruyter. – 2001. - 966
2010
Gardner R.J.M., Sutherland G.R. Chromosome Abnormalities and ... – 3rd ed. – Oxford, England: Oxfprd ... Press, ... M.M., Hughes I.A., Conte F.A. ... of sex ... ... P.R., ... H.M., Melmed S., Polonsky K.S.(eds): Williams
Textbook of Endocrinology. – 10th ed. – Philadelphia: WB ... 2003. ... K.L., Persaud T.V.N. ... Human: ... ... – 7th ed. – ... Saunders, 2003
Pinsky L., Erickson R.P., Schimke R.N. Genetic Disorders of Human ... – Oxford, England: Oxford ... Press, ... A., Vilain E. The endless quest for sex determination genes.//Clin.
Genet. – 2004. –N 67. – P. ... V.P., McCauley E. ... ... Engl. J. Med. – 2004. – ... – P 1227-1238.
Марха ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Основы цитогенетики человека. ... ... М., 1969. - 544 ... ... Е.К. Медицинская генетика. – М.: Медицина, 2003. – 448 ... ... Н.П. ... ... М.: ... 2002. - 488 ... Бочков Н.П., Захаров А.Ф., Иванов В.И. ... ... ... 1984. - 368 ... Zhang S.Z., Xіe T., Tang Y.C., Zhang S., Xu Y. The ... ... ... іn the general populftіon of Sіchuan, Chіna ... Genet. 1991. - V.39. - ... ... J., Gіcguel C., Robert M., Le Bous ... ... іn ... wіth Turner syndrome // Clіn. ... - V.54. - P.56-59.
7. Гуськов Е.П., и др. Клинический полиморфизм ... ... ... у ... ... ... и Северного Кавказа ( 1978-1998
гг.). Генетика, 2001. -Т. 37. -№ 6. - C.817-824.
8. ... С.И., ... Н.С., ... Е., ... О.Е.
Наследственные синдромы и медико-генетическое ... ... 1996. № 2. - ... Л.Ф. Курило. Некоторые этапы дифференцировки пола, развития половых
клеток и органов половой ... ... ... ... ... - ... Васюкова Е.А., Касаткина Э.П. Новое в ... ... // Тер. ... 1980. Т.52. № 7. - ... Conte F.A., Grumbach M.M. ... ... dіagnosіs and
treatment of anomalіes of sex. Endokrіnology / Ed. Degroot L. J. ... V.3. - P. ... Jones H. W., Scott W.W. ... Genіtal ... and ... desoders. Baltіmor: Wіllіams and Wіlkіns Co., 1971.
13. Фогель Ф., Мотульский А. Генетика человека. Т.1. М., ... ... С.Г., Юров И.Ю., ... И.В., Юров ... в ... ... и генных болезней у детей. Рос
вестн перинатол и педиат. 2006. №6. C.23-29.
15. Ворсанова С.Г., Юров Ю.Б. ... ... пре- ... ... ... патологии. Вестн РАМН 1999. №11.
С.12-15.
16. Ворсанова С.Г., Юров Ю.Б., Чернышев В.Н. Медицинская цитогенетика. ... 2006. - ... Liehr T., Claussen U. Current ... in ... ... Curr Mol Med 2002. – V.2. – ... Iourov I.Y., ... S.G., Yurov Y.B. Chromosomal variation in
mammalian neuronal cells: known facts and ... ... ... Cytol 2006. - V.249. - ... Levsky J.M., Shenoy S.M., Pezo P.C., Singer R.H. ... gene
expression hrofiling. Science 2002. – V.297. – P.836-840.
20. Vorsanova S.G., Yurov Y.B., Kolotii A.D., Soloviev I.V. FISH ... ... and ... of ... X loci: new ... genetic analysis of Rett ... Brain Dev 2001. – V.23. – P.191-
195.
21. Soloviev I.V., Yurov Y.B., Ioannou P. et al. ... ... ... of large subset of ... cosmids PAC and Yac clones: the search of DNA probes for ... ... ... Ceska Pediatrie 1997. - V52. – P.529-538.
22. Соловьев И.В., Юров Ю.Б., ... С.Г. и др. ... ДНК в ... ... ... специфичных для
хромосом 13, 21 и 22, с помощью флюоресцентной гибридизации in situ.
Генетика 1998. - V.11. - ... Iourov I.Y., Soloviev I.V., ... S.G. et al. An approach ... ... of ... in situ ... ... for applead human moltcular cytogenetics. J Histochem Cytochem
2005. – V.53. – P.401-408.
24. Ogata T., MatsuoN. Turner syndrome and female ... ... of the ... factorsіnvolved іn the
development of clіnіcal-features – Human Genetіc. 1995. - V.95. ... ... D., Mazzanti L., Picchio F.M.et al. ... profile according to the different chromosomal
patterns and ... clinical ... of 136 ... Pediat Cardiol 1999. – V. 20-2. – ... Sybert V.P. ... malformftions and complications in Turner
syndrome. Pediatrics 1998. – V.101. – P.11.
27. Couceiro Gianzo J.A., Perez Cobeta R., Fuster Siebert M. et al. ... syndrome and ... changes. An Esp Pediat 1996. ...... Gotzsche C.O., ... B., Nielsen J. et al. ... ... malformations and association with karyotypes in
Turner`s syndrome. Arch Dis Child 1994. – V.71-5. – ... Park J.P., Brothman A.R., Butler M.G. ... ... of ... a Case of Turner Syndrome // Arch. Patha Lab. Med. 1999. - V.123. -
P.381-385.
30. Проблемы медицинской генетики / Под ред. ... В.П. - ... 1970. - 560 ... ... Г.И. Тератология человека. М.: Медицина, 1991. – 440 c.
32. Давиденкова Е.И., Либерман И.С. Клиническая ... - ... - 431 c. ... ... С.Г. ... ... у детей с недифференцированной
олигофренией и супружеских пар с отягощенным акушерским ... ... ... ... ... ... ... Биол. Наук. Киев 1991. - C.52.
34. Gravholt C.H., Juuls., Naera R.W., Hansen J. ... іn ... // J.Clіn. ... 1998. - V.51. - P.147-158.
35. Keller Kory, Wіllіams Charles, Scagle Brent // Amer. І. Med. ... - V.3. - P. ... ... С.И., ... Ю.А.Б ... Т.Б., / ... Вавиловского
общенства генетиков и ... ... 1-5 ... ... ... Т.2-СПб, 2000. – 256 c.
37. Старикова Л.Т., Хоборова Ф.Г. / Вестник нов. Мед. технол.-2002. №1. ... ... ... Н.И., Маринина Г.П. Алкогольная болезнь. "Новости науки и
техники. Серия медицина. ВИНИТИ, 1997. №11. ... ... ... ... синдромы
2009
2010

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 52 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам ауруын қоздырушы және өнеркәсіпте қолданылатын дрожжилар5 бет
Биогеоценотикалық зерттеу арқылы эндемиялық ауруларды анықтау4 бет
Биогеоценотикалық зерттеу арқылы эндемиялық ауруларды анықтау туралы ақпарат7 бет
Нуклеопротеидтер алмасуының бұзылуы (несеп қышқылды диатез ,құстар подограсы,төлдің несеп қышқылды инфарктісі)4 бет
Топографиялық түсіріс6 бет
"Зиянды өндірістік факторлар,олардың жұмысшыларға және қоршаған ортаға әсері. жарықтандырудың адамның еңбек қабілетілігіне әсері."26 бет
«алтын адамның» табылуы тарихы3 бет
Ішкі секреция бездері. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық-гигиеналық және жыныстық тәрбилеу6 бет
Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық – гигиеналық және жыныстық тәрбиелеу12 бет
Ішкі секрециялық бездер. Жыныстық жетілу. Оқушыны медициналық-гигеналық және жыныстық тәрбиелеу7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь