Әлеуметтік институттар түсінігі


Мазмұны

1. Кіріспе

2.Әлеуметтік институттар түсінігі.
3. Институттың дамуы мен қалыптасуы
және оның түрлері.
4. Әлеуметтік институттар қызтеттері.
5. Отбасы әлеуметтік институт қызметі.

6. Қорытынды.

7. Пайдаланылған әдебиеттер.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге




Мазмұны
1. Кіріспе
2.Әлеуметтік институттар түсінігі.
3. Институттың дамуы мен қалыптасуы
және оның түрлері.
4. Әлеуметтік институттар қызтеттері.
5. Отбасы әлеуметтік институт қызметі.
6. Қорытынды.
7. Пайдаланылған әдебиеттер.

Кіріспе
Кез келген әлеуметтік институт сол немесе басқа қажеттіліктерді
атқара отырып пайда болады және қызметтеледі. Егер мұндай қажеттілік
мыңызды емес болса немесе жоғалып кетсе, онда институттың өмір сүруі
мәнсіз, мығынасыз болып қалады.
Институт ұғымы көп мағыналы, латын тілінен аударғанда құрлым деген
мағынаны білдіреді. Оның екі түрлі мағынасы бар, тар мағнады, яғни
техникалық, жоғарғы оқу орындарының аттары, ал кең мағнада, яғни әлеуметтік
қоғамдық қатынастардың анықталған айналымындағы құқық нормаларының
жиынтығы. Мыс: неке институты. Өздерінің күнделікті өмірлерінде адардар
институт ұғымында әртүрлі әлеуметтік бірліктерді түсінеді.Ол білім беру
және ғылыми ұғымдар мен ерекшеліктер, кез-келген ірі мақсаттық ұйымдар
болуы мүмкінКейбір ғалымдар бұл ғылымды тек қана ірі маштабты ұйымға
қолданады.Егер топ дегеніміз бір –бірімен қарым-қатынас жасайтын
индивдтердің жиынтығы болса, ал институт дегеніміз адамзат қызметінің
анықталған салдарында ғана болатын әлеуметтік нормаоар жиынтығы мен
әлеуметтік байланыстар жүйесі. Тағы бір анықтамасы, әлеуметтік институт
дегеніміз қоғамның негізгі қажеттіліктерін қанағаттандыратын қоғамдық
құндылықтар мен процелураларды біріктіретін әлеуметтік нормалар мен
байланыстардың ұйымдастырылған жүйесі болып табылады.

1. Әлеуметтік институттар түсінігі.
Институт ұғымы көп мағыналы, латын тілінен аударғанда құрлым деген
мағынаны білдіреді. Оның екі түрлі мағынасы бар, тар мағнады, яғни
техникалық, жоғарғы оқу орындарының аттары, ал кең мағнада, яғни әлеуметтік
қоғамдық қатынастардың анықталған айналымындағы құқық нормаларының
жиынтығы. Мыс: неке институты. Өздерінің күнделікті өмірлерінде адардар
институт ұғымында әртүрлі әлеуметтік бірліктерді түсінеді.Ол білім беру
және ғылыми ұғымдар мен ерекшеліктер, кез-келген ірі мақсаттық ұйымдар
болуы мүмкінКейбір ғалымдар бұл ғылымды тек қана ірі маштабты ұйымға
қолданады.Егер топ дегеніміз бір –бірімен қарым-қатынас жасайтын
индивдтердің жиынтығы болса, ал институт дегеніміз адамзат қызметінің
анықталған салдарында ғана болатын әлеуметтік нормаоар жиынтығы мен
әлеуметтік байланыстар жүйесі. Тағы бір анықтамасы, әлеуметтік институт
дегеніміз қоғамның негізгі қажеттіліктерін қанағаттандыратын қоғамдық
құндылықтар мен процелураларды біріктіретін әлеуметтік нормалар мен
байланыстардың ұйымдастырылған жүйесі. Бұл анықтама бойынша қоғамдақ
құндылықтардегеніміз қоғамдық процедураларда бөлінетін идеялдар мен
мақсаттар, ал қоғамдақ процедуралар дегеніміз топтық процестердегі
стандартталған тәртіп үлгілері, ал әлеуметтік байланыстар жүйесі дегеніміз
сол тәртіп жүзеге асырылатын рольдер мен статустардың қиылысуы Мысалы
отбасы институты мыналарды қамтиды, біріншіден қоғамдық құндылықтар
жиынтығын, яғни махаббат, балаларға қарым-қатынас, отбасылық өмір,
екіншіден қоғамдық процедуралар жиынтығын, яғни балаларды тәрбиелеу
қамқорлығын, отбасылық ережелер мен міндеттерді, үшіншіден, рөлдер мен
статустардың қилысуын, яғни ерлердіңғ әйелдер мен балалардың ж.т.б. отбасы
мүшелерінің статустары мен рөлдері.
Институт ұғымы социологиядағы негізгі тақырыптардың бірі, сондықтан
институционалды байланыстарды зеріттеу соцологияның алдындағы негізгі
ғылыми міндеттердің бірі болып табылады.
Кез келген әлеуметтік институт сол немесе басқа қажеттіліктерді атқара
отырып пайда болады және қызметтеледі. Егер мұндай қажеттілік мыңызды емес
болса немесе жоғалып кетсе, онда институттың өмір сүруі мәнсіз, мығынасыз
болып қалады.
Сонымен қатар, қоғамда мыңызды қажетті инстиуттар бар.
Социолгтардың есептеуінше мұндай инстиуттар бесеу:
Отбасы, саяси, экономикалық, білім беру және діни институтар. Сонымен
қатар, ғылыми өмірдің құндылықтары мен процедуралары мыңызды жоғарғы
стандартты болғандықтан, мыңызды институттардың қатарына ғылым институтын
жатқызуға да болады. Әлеуметтік қызмет пен медицина да қатаң бекітілген
тәртіп үлгілері мен нормаларымен анықталмағандықтан, әлеуметтік статустар
мен рөлдер жұйесін иемденетіндіктен институттарға жатқызылады.
Институттар байланыстар мен тәртіп жүйелерінің жиынтығы бола отырып,
адамдардың қажеттіліктерімен анықталады.Адамдар институционалды нормалар
көмегімен өздерін топтар мен ассоцияларға ұйымдастырады.Сондықтан әрбір
институтқа институционалды тәртіпті анықтайтын көптеген топтар мен
ассрциацияларды кіргіземіз. Мысалы, отбасы институты жеке кіші топтар
қызметінде іс-тәжірибеде бейнеленетін анықталған нормалар мен рөлдердің,
байланыстардың жиынтығы. Білім беру институты мектептер мен басқа да оқу
орындарының ұжымдарымен жүзеге асырылады. Шіреку, Мешіт институт болып
саналады, ал оған келушілер ассоиация болып табылады.

2. Институттың дамуы мен қалыптасуы
және оның түрлері.
Басқа әлеуметтік институттардан тыс өмір сүретін әлеуметтік
институттар жоқ. Олардың іс-әрекеті жалпы мәдениет жағдайынан оның
байланыстары мен қатынастары түсіндірілмесе институттың көптеген
байланыстарын талдау институтың мүмкін тәртібін толық бақылауға неге сирек
қабілетті екенін, олардың іс-әрекетін институттарды идеялдар мен нормалар
мен біріктіру керек.
Басқа әлеуметтік институттардан бөлініп қызмет ететін институттар жоқ.
Кез келген әлеуметтік институтардың қызметін оларды барлық байланыстары мен
қатынастарын жылпы мәдениет пен топтардың субьмәдениеті тұрғысынан
түсіндірмей, оларды ұғынуы мүмкін емес. Дін, билік, білім, өндіру және
тұтыну, сауда, отбасы осы институттардың барлығы тығыз қарым-қатнаста.
Мысалы, өндіру жағдайы жаңа отбасыларының (қажеттіліктерін қанағаттандыру
үшін) олардың жаңа пәтердегі, болмыс заттарындағы және т.б.
қажеттіліктерінқанағаттандыру мақсатымен құрылды. Ал білім беру жүйесі
білім мекемесінің дамуының мүмкін перспективаларын қолдайтын биліктік
институттың қызметіне тәуелді. Оқытушы, отбасы мүшесі, ерікті ұйымның
маңызды мақсаттарға қол жеткізуде табысқа немесе сәтсіздікке апаруы мүмкін.
Көптеген инстуттардың байланысын талдау неліктен өздерінің мүшелерінің
тәртібін толығымен бақылау жағдайлары және олардың іс-әрекеттерінің
институттарды идеялдар мен нормалармен сәйкестендірілуі аз кездесетінін
түсіндіреді. Мысалы, мектептер барлық оқушылар үшін стандарттық оқу
жоспарларын қолдануы тиіс. Бірақ оларға оқытушылардыңбақылау жоспарына
жатпайтын көптеген факторларға тәуелді,қызық әңгімелесулер өткізіп,
көптеген әдебиеттерді талқылайтын отбасылық қызығушылықтары, телевизор
көруге бейім отбасының интелектуалды қызығушылықтары басым болады.
Индивиттерге берілген рольдер жүйесін бір қалыпқа келтіру қажеттілігі
жеке институттар арасындағы келісім шарт жолымен қанағатитануы
мүмкін.Мысалға, өнеркәсіп пенсауда кезкелген өркенниетті елде салықты
реттейтін және осы институттың арасындағы алмасуды қарастыратын үкімет
қолдауына тәуелді. Ал үкімет оның нормативті актілік экономикалық қолдайтын
өнеркәсіп пен саудаға тәуелді.
Сонымен қатар қоғамдық өмірдегі кейбірәлеуметтік институттың
маңыздылығын есепке ала отырып, басқа институтар маңыздылығын есепке ала
отырып, басқа институтар олардың қызметтерін бақылауға алады. Мысалы, білім
беру қоғамда маңызды рол ойнайды, осы институтқа әсер етуге саяси
ұйымдардан, өндірістік ұйымдардан, діни ұйымдардан байқалады.Саясаткерлер
патриоттық сезім мен ұлттық сезімді қолдау үшін мектептің дамуына
қатысады.Ал діни институтқа білім беру жүйесінің көмегімен оқушыларды
өздерінің қағидаларын ұсынуға шақыралы. Өндірістікұйымдар оқушыларды
өндірістік мамандықтарды меңгеруге бағыттайды, ал әскери ұйымдар әскерде
табысты қызмет етіп, адамдарды тәрбиелейді.
Басқа институтта отбасы институтына әсер ету туралы айтуға болады.
Мемлекет некелер мен ажырасудың балалардың туылудың санасын реттей отырып,
балалардың минемальды қамқорлықтарынбекітеді. Мектепке ата-аналардың
қатысуымен мұғалімдер кеңесін құрып, ата-аналар комитетін шақырады. Діни
мекемелер отбасылық өмірінің идеялын құрып, діни өлкеде отбасылық іс-
шараларды өткізуге тырысады.
Көптеген институтардың рольтдер мен тұлғалардың бірнеше институттарға
кітуіне байланысты жанжалдасады.Мысалы, карьера мен отбасын алсақ. Бұл
жағдайда бірнеше институтық нормаларының ережелермен қақтығысамыз.
Социологиялық зеріттеулерібойынша әрбір институт өзіне кіретін
индивиттердің басқа институттарда ролдерді атқаратын жоғарғы дәрежеде
болдырмауға тырысады.
Кәсіпорындар өздерінің қызметкерледрің әлеуметтік өздерінің әсер ету
санасына қосуға тырысады (жеңілдіктер, тапсырыс беру, демалу жүйелері
бойынша). Әскери инситуттарда ережелер отбасылық өмірге кері әсер етуі
мүмкін. Сондақтан оллардың екеуі де біркелкі институтарды нормаларға
қатыстырып иемденуі үшін әйелдерді әскри өмірге қатыстыру керек.
Институттар әрдайым қоғамдағы өзгешеліктерге бейімделеді. Бір
институтаға өзгеріс ереже бойынша басқа институттаға өзгеріске әкеледі.
Отбасылық дәстүрлердің әдеп-ғұрыптардаң тәртіп ережелері өзгергеннен кейін,
конт. Институтың қатысуымен осындай өзгешеліктерді әлеуметтік қамтамасыз
етуде жаңа жүйесі құрылады. Шаруалар ауылдан қалаға көкенде өздерінің
субмәдениетін саяси институтың, заңды ұйымдардың іс-әрекеттерінен өзгеруі
тиіс. Саяси ұйымдардағы кез-келген өзгеріс біздің өміріміздің барлық
жауабына әсер етуіне біз үйреніп қалғанбыз. Басқа институтарға өзгерусіз
құрылатын институттар және олардан жеке өндіріс институтар жоқ. Қоғам
күрделі әлеуметтік құрылым және оның ішінде әрекет еруші күштер өте тығыз
байланысқан. Осыған байланысты институттардың анық қызметтері
институттардың белгіленген мақсатының бөлігі ретінде сезіледі. Жалпы
алғанда, кез келген әлеуметтік институттарлың негізгі қызметтері әлеуметтік
қажеттіліктерлді қанағаттандыру болып табылады. Бірақ бұл қызметтердің
жүзеге асырылуына әрбір институт адамдардың бірлескен қызметтерін
қамтамасыз ететін, қажеттіліктерді қанағаттандыруға тырысатын қызметтерді
атқарады. Оларға мыналар жатады:
-Қоғамдық қатынастарды дамыту және біріктендіру қызметі.
Әрбір институттың өзінің мүшелерінің тәртіптерін бекітетін және сол
тәртіпті реттейтін ережелер мен нормалар жүйесі тар. Осығын сәйкес
әлеуметтік бақылау институттардың әрбір мүшесініңқызметі қалай жүріп
жатқанын көрсетеді.Институт қоғамынң әлеуметтік құрлымының тұрақтылығын
қамтамасыз етеді.
-Регулятивті қызметі.
Мұнда әлеуметік институттардың қызметелуі қоғам мүшелерінің арасындаға
қарым-қатынасы реттеуді қамтамасыз етеді.Адамдардың барлық мәдени өмірі
оның әртүрлі институттарға қатысуымен жргізіледі. Ол қандай қызметпен
айналысса да оның сол саладағы тәртібін реттейтін институтпен қақтығысады.
Егер қандай да бір қызмет реттелмесе, адамдардың өздері оны
инситутциялайды.Сондықтан институтардың көмегімен адамдар әлеуметтік өмірде
стандартталған тәртіпті бейнелейді.
- Интергативті қызметі.
Бұл қызмет институционалды нормалар мен ережелердің, рөлдердің
әсерімен жүретін әлеутеттік топтардың мүшелерінің бір біріне тәуелділігі
мен жауапкершілігінің қақтығысу процесін қамтиды. Институттардың көмегімен
жүзеге асырылатын интегративті процестер билікті жүзеге асыру үшін, күрделі
ұйымдарды құру үшін, адамдардың жүйеленген қызметі үшін қажет.Интеграция
дегеніміз ұйымның жандану жағдайы мен оның мүшелерінің мақсаттарының
сәйкестену әдісі.
-Трансляция қызметі.
Әрбір институт жаңа адамдармен толығып отырады. Бұл институттың
әлеуметтік шекараларын кеңейтумен және ұрппақтың ауысып отырумен
байланысты. Осыған байланысты әрбір институтта оның құндылықтары мен
нормасына дағдыланып қалған механизмдер бар.
-Куммуникативті қызметі.
Институтта шығарылған ақпарат институт ішінде және институттың
арасында да таралуы тиіс.Комуникативті байланыстың өзінің спецификасы
бар.Бұл институттардың рөлдер жүйесінде жүзеге асырылатын формальды
байланыстар.Зеріттеушілердің айтуынша институттың коммуникативті
мүмкіндіктері бірдей емес: Мысалы біреулер арнайы ақпарат беруге арналса
(БАҚ), ал басқаның бұған мүмкіндіктері өте аз.Бір институттар ғылыми
мәліметтерді қабылдаса (ғылыми институтар)ал басқалары әлсіз
қабылдайды.Институттың ашық қызметі өте қажетті. Олар кодекстерде жазылады,
статустар мен рөлдер жүйесінде бекітілген. Егер институтар ашық қызметтерді
ақтармаса, ол дезорганизацияланады.
-Латентті қызметі.
Латентті қызметі қолдануда американ оқулықтарында Гени Фордтың қызметі
келтіріледі. Бұл адамның негізгі мақсатынан тыс, жоспарланбаған нәтижелері
және олар қоғам үшін маңызды болуы мүмкін.
Әлеуметтік ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Әлеуметтік институттар түсінігі. Әлеуметтік институттар негізгі ұғымдары
Әлеуметтик институттар
Әлеуметтік институттар мен ұйымдар
Әлеуметтік институттар, қызметтері
Қоғамның әлеуметтік құрылымы, түсінігі
«Әлеуметтік тәрбие» түсінігі
Саяси институттар. Негізгі заңдар
Әлеуметтік перцепциялар түсінігі
Әлеуметтік-психологиялық тосқауыл түсінігі
Әлеуметтік қорғау түсінігі және жүйесі
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь