Су шаруашылығы

1. Су қорларын үнемді пайдалану жолдары
2. Жер асты сулары режимінің бұзылуы
3. Су шаруашылығының геоэкологиялық аспектілері
4. Су тасқыны
5. Су тұтыну мөлшері мен тәртібі
6. Су шаруашылығы инфрақұрылымы
7. Ертіс және Үлбі өзеніне ағынды сулардың құйылуы
Су қорлары күйіне антропогендік ықпалдарың әсері халық шаруашылығындағы су қорлармен байланысы ең маңызды орын алады. Қазіргі ғылыми техникалық прогресс қоршаған ортаның адамға әсері өзінің масштабтық әсерімен, жеке суға арналғандағы көптеген өндірістік жағдайда ауқымды өзгерістермен тең келеді.
Су шаруашылығын өз кезегінде техникалық құрал ретінде пайдалануда және су қорларын басқаруда төмендегідей жағдайларды қарастыру қажет:
- табиғаттағы су, ауаның, энергияның және сумен қоспасындағы айналымдары;
- су ортасындағы биологиялық қорлардың қалыптасуы;
- сулы, биологиялық, сауықтыру және қорлар түрін шаруашылықта пайдалану;
- сулы және басқа қорлар түрінің антропогендік ықпалдарының әсері;
Тек қана экономикасы үрдісті жетілдірген – экологиялық жүйе дайындалуда. Мұнда, су тұтынушылар мен пайдаланушылардың жекелеген жеріндегі тәсілдері, келесі экономикалық көрметкіштер мен тетіктері, судың бағасы және оның тасымалдануы, су қорыларының жалпы сапасының төмендеуі мен ластанудағы төлемі, су пайдалану мөлшердің артуы, жерді суғару 1 текше метр судың құны, сондай – ақ, әр түрлі су шаруашылықтарының шаралары су қорларын пайдаланудан келетін кіріс жолдары жатады.
Сонымен, су шаруашылығының даму бағдарламасын құрастыру және су шаруашылығын негізгі қағидаларын төмендегідей деңгейде қалыптастыруға болады.
- алқаптар шекарасы, су қорларын көбейту және қорғау, көпсалалы бағдарламаны болашаққа пайдалану үшін құрастырылады;
- су шаруашылығының даму жоспары үзіліссіз жүргізілуі керек.
        
        Жоспар
1. Су қорларын үнемді пайдалану жолдары
2. Жер асты сулары режимінің бұзылуы
3. Су шаруашылығының геоэкологиялық аспектілері
4. Су тасқыны
5. Су тұтыну ... мен ... Су ... инфрақұрылымы
7. Ертіс және Үлбі өзеніне ағынды сулардың құйылуы
Су қорларын үнемді пайдалану жолдары
Су ... ... ... ... ... халық
шаруашылығындағы су қорлармен байланысы ең маңызды орын ... ... ... прогресс қоршаған ортаның адамға әсері өзінің масштабтық
әсерімен, жеке суға арналғандағы ... ... ... ауқымды
өзгерістермен тең келеді.
Су шаруашылығын өз кезегінде техникалық құрал ретінде пайдалануда және
су қорларын басқаруда төмендегідей ... ... ... ... су, ... ... және сумен қоспасындағы
айналымдары;
- су ортасындағы биологиялық қорлардың қалыптасуы;
- сулы, биологиялық, ... және ... ... ... сулы және ... ... ... антропогендік ықпалдарының әсері;
Тек қана экономикасы үрдісті жетілдірген – ... ... ... су тұтынушылар мен пайдаланушылардың жекелеген
жеріндегі тәсілдері, келесі ... ... мен ... ... және оның ... су ... жалпы сапасының төмендеуі мен
ластанудағы төлемі, су пайдалану мөлшердің артуы, жерді суғару 1 текше ... ... ... – ақ, әр ... су ... шаралары су
қорларын пайдаланудан келетін кіріс жолдары жатады.
Сонымен, су шаруашылығының даму бағдарламасын ... және ... ... ... ... деңгейде қалыптастыруға
болады.
- алқаптар шекарасы, су қорларын көбейту және ... ... ... ... үшін ... су ... даму жоспары үзіліссіз жүргізілуі керек.
- барлық табиғат қорлары, өлі ... ... ... онда мекен еткен
ағзалар мен өсімдіктер, барлық қоршаған орта ... ... ... ... ... ... негізделуі қажет.
Жоғарыда аталған шаралар су қорлары көлемінің кеңеюінде, су ... үшін ... ... ... ... ... шаруашылығында, оның ішінде су шаруашылығы саласында қоршаған
ортаны басқару мәселелері, әсіресе, экономикалық және экологияылық ... өз ... бар. ... ... ... ... әр түрлі
ластанудың түріне шалдығуы, олардан қорғау, экологиялық ... тепе ... ... ету ... туғызады, тіптен, табиғатты қорғау
мәселелеріне дейін жеткізеді.
Қоршаған орта және экономиканың өзара әсерлерін ... ... ... ... ... ... тұжырымдалады:
-қазіргі және болашақ ұрпақтың тіршілігі үшін қоршаған ортаны жақсарту
жәнесақтау;
- қоршаған ортаның – оның ... ... ... ... материалдармен толтыру, экономикалық өсуін, ғылыми-техникалық
прогрестің деңгейіндегі тиімділігіне жеткізу;
- қоршаған ортаның сапасын ... ... ... ... іс-
әрекеттің нәтижесінде оның жеке нысандарын жақсарту;
- тек қана аймақтық емес, ... ... ... ... ... ... шаруашылыққа пайдаланылатын су қорларын қорғау шараларыда
бүгінгі күн ... сай ... ... ... су қорғау шаралары,
сақтандыру, тиімді ... ... ... ... ортада қолданылу
деңгейін білуіміз керек.
Сыртқы қолайсыз әсерлерден жасырын жатқанына ... жер асты ... ... Әсіресе химиялық элементтер мен тыңайтқыштар әлде бір
жолдар арқылы жер асты суымен араласатын болса, ол су ... ... ... жер асты ... жер үсті ағын ... ... ... болмайды және қолдан тазалау мүмкін емес. Осыдан ... жер ... ... ... және жер ... сулы ... ... Бұл екеуі де жер асты суын жүйесіз пайдаланудың нәтижесі. Ғылыми
негізделген жоспар арқылы пайдаланған жағдайда жер асты су ... ... және ... етіп ... ... ... Бұл ... тәжірибелер де жоқ емес. Оның негізгі – ... ... ... жер асты суын ... ... ... асты су ... қорғау мәселесі алдына екі мақсат қойылады – суды
сарқылудан және ... ... ... ... және жер асты су
қорының мөлшерін, ... ... ... жұмыстары жақсы нәтиже берді.
Мамандар жер асты суы бар кейбір жерлерде ... ... ... суды пайдалануды көп мөлшерде азайтып, тіпті пайдалануға тиім
салуға ұсынылды.
Жер асты байлықтарын қорғаудың бір жолы оның пайда болу ... ... ... ... ... ... отыр. Бүгінгі күні ... ... жер асты ... ... ... ... ... барлық
қалалардың үш бөлігінің екеуі жер асты суларын пайдаланады. ... ... %-ы ... жер асты және өзен ... пайдаланады. Жер асты суларының
деңгейін төмендетпеу үшін жер асты ... ... ... жер ... ... Кейбір аудандарда жер асты сулары мен жер үсті суларының
үздіксіз ... ... ... жасалған.
Ауыл шаруашылық алқаптарының тиімді пайдалануы, әрбір шаруашылықтың,
әрбір ауданда ... ... және ауыл ... ... ... ... ... орындау, егістік алқаптардың ғылыми тұрғыда
негізделген құрылымымен ... ... ... ... ... ... жоғарғы өнімділіктер алады. Шарауашылықтарда су қорларын
үнемді пайдаланып, жеті ... ... ... енгізіледі. Ондағы
алқаптың 25 % қызылша ал 37,5 % көп жылдық ... 37,5 % ... ... арпа, жүгері). Нарық жағдайында әрбір 1-ші дақылдың бір центнернің
келісім шарт ... ... ... алу ... С1- біле ... ақша жүзіндегі табысы неғұрлым жоғары болу үшін ... жер ... S ... ... ауыл шаруашылық дақылдарына
бөліп беру құқығы беріледі. ... өнім ... ... қажетті ылғал мөлшері – w1; W- бүкіл шаруашылықты
тұтастай суаруға бөлінген ылғал мөлшері; ... ... ... жерге
қажетті минералды тыңайтқыштары мөлшері Zip j = 1,n; z1- ... ... ... ... тыңайтқыштардың жалпы мөлшері болсын. Әрі
бұл жерде берілген ауыспалы танаптағы агротехникалық талапты ескеру қажет:
а1,а11, В1. Егер де і-ші ... ... ... ... ... – у1 ... берілген болса, онда і-ші дақылға бөлінетін жер гектар
х1-ді анықтау керек.
Жер асты сулары режимінің бұзылуы
Жер асты ... ... ... ... ... әсерінен
бұзылуы мүмкін.
Бөгендер ауданындағы жер асты суларының режимі. ... ... ... ... ... ... ... учаскелерінде үстеме арын
(қосымша ... ... ... ... суларының өзен есебінен қоректенуін
күшентеді. Осының нәтижесінде грунт суларының деңгейі көтеріледі, ал ... ... ... ... ... ... Жер асты сулары деңгейінің көтерілуі бегенге таяу арада
өзінің жоғары мәніне жетеді де, ... ... ... кеми ... ... ықпалы кейде ондаған километрге дейін тарауы мүмкін. Үстеме
арынның қисық сызығышын ... ... ... ... ... ... ... Құрылыс салынған жерлерді су басуына,
батпақтануына, тұздануына ... ... ... ... үшін ... гидрогеологиялық зерттеулер негізінде грунт суларының үстеме
арынының (қосымша арынның) болжамын жасайды.
Жер асты ... ... ... режим. Сумен қамтамасыз ету
және жер суару үшін жер асты суларын пайдалану пластағы су қорының азаюына
душар етеді. Су алу ... жер асты суы ... ... ... болады. Арынды сулар жағдайында бұл шұқырлардың ... ... ... ... мүмкін. Су деңгейінің ерекше көп төмендеуі
үлкен қалалар аумағында ... ... ... ... ... 60-
жылдарынан бастап сумен қамтамасыз ету мақсатында карбон әктастарына
жеткізіле 1000-нан астам ... ... ... ... ... ... тәулігіне 500 мың шаршы метрден ... ... ... ... ... айтарлықтай төмендеді. Мысалы, 1946—І964 жылдар
аралығында төменгі карбон горизонтындағы деңгейлердің ... 48 ... ... ... ... ... ... бері (1841) 1935
жылға дейін арын 80—100 м-ге төмендеді. Лондон артезиан алабында да ... ... ... төмендеді.
Жасанды түрде толығатын алаңдардағы жер асты суларының режимі. Жер асты
суларының сарқылуымен күресу шараларының бірі — ... ... жер ... ... ... ... және бұл ... инфильтрациясын (сіңіуін)
күшейту. Бұл шараларды іске ... ең ... ...... жер ... ... су бөгендері болып табылатын ысырынды
конустар. Бұл аудандардың ... ... ... шеткі бөліктеріндегі
саздақты шөгінділер ұстап қалады. Жер бетінің ағынды суын жиып ... ... және бұл үшін ... ... бар ... да жүргізеді. Жер беті суларының бөгелуі және ... ... ... бассейндерді, орларды, траншеяларды, тілімдерді
жүргізеді, уақытша су тасқынының арналары мен су жұтушы ... ... ... геоэкологиялық аспектілері
Әсер етуші факторларға байланысты жер асты суларының табиғи режимдері
климаттық, ғидрологиялық, жер ... ... ... және кешенді режимдерге
бөлінеді.
Климаттық режимдер. Климаттық факторлар ықпалынан грунт суларының теңбе-
теңдігі, яғни қоректену мен ... ... ... өзгереді (қоректену
шығыннан асып түскенде грунт суларының ... ... ... асып ... су деңгейі төмендейді, ал қоректену мен шығын тең
болса, су ... ... ... ... бұл типімен
сипатталатын грунт сулары атмосфералық жауын-шашынның есесінен қоректенеді.
Сондықтан грунт сулары деңгейінің ... ... және ... және ... ... ... сіңген жауын-шашын мөлшерінің
шамасына байланысты болады. Сондықтан инфильтрациялық қоректенудің шамасы
тек ... ... ... мен ... жыл ... қарай
бөлінуінен ғана емес, сонымен қатар буланудың, су өткізгіштіктің, аэрация
аймағы қалыңдығы мен оның ... ... ... болу ... сулары деңгейінің ауытқу сипаттары да түрліше болуы ... ... ... ... аймақтарда буланудың төмендеген
жағдайларында түскен жауын-шашын және ... қар мен мұз ... ... ... ... ... ... наурыз айларында
жоғарылайды. Бұдан кейінгі уақытта (күзге дейін) күшейе түскен булану мен
транспирация әсерінен су ... ... тек ... мол жауын-шашын
түскенде су деңгейі жоғарылай бастайды. Аталған аймақтарда жазғы ... ... ... ... ... ... жетпейді деуге болады. Тау
жыныстары тоңының жібуі мен температуралық ... ... кеш ... ... дала, орманды дала, орманды аймақтарында грунт сулары
өздерінің ең жоғары деңгейіне тек мамыр мен маусымда, ал ... ... ... шілдеде жетеді. Жазғы ... су ... ... ... ... су ... ... Ылғал субтропиктер аймағында грунт сулары деңгейінің ауытқулары
бүкіл жыл бойы түскен ... ... ... отырады. Грунт суларының
жатыс тереңдігі неғұрлым аз аэрация аймағының су өткізгіштігі жоғары болса,
соғұрлым түскен жауын-шашынның көбі су ... ... ... де, ... шапшаң жоғарылайды. Грунт сулары қозғалысының жылдамдығы артқан
сайын инфильтрация кезіндегі су деңгейінің ... ... ... ... тау ... қанығуының жетімсіздік коэффнциенті
неғұрлым аз болған сайын жауын-шашын түскен кезде грунт суларының ... ... ... ... ... аллювийлік кең жазықтықтардың, тау
массивтерінің және көптеген басқа аудардардың грунт суларына тән. ... өз ... күн ... ... сәйкес келетін климаттық
факторлардық өзгерулері мен ... ... ... көпжылдық
ауытқуларының арасындағы байланыс жатады.
Гидрологиялық режим жер ... ағын ... мен су ... ... байланысты. Гидрологиялық факторлар жер асты суларының
режиміне тек олардың теңбе-теңдігін өзгерту жолынан ғана ... ... ... жолмен беру арқылы да әсер етеді.
Жер асты суларының режиміне ... ... ... ... ... ... сулары мен жер беті суларының арасында ... ... ... егер өзен ... ... болса, онда
өзен суы горизонттарының көтерілуі ... ... ... қосымша арын
беріледі де, олардың декгейі ... Өзен суы ... ... ... деңгейін төмендетеді. Грунт суларын өзен сулары
қоректендірген жағдайда өзеннен ... ... ... грунт суларының деңгейі өзендегі су шығынының өзгерістеріне
сәйкес өзгеріп ... ... ... ... ... ... ету
аймағының кеңдігі өзен шығынына, оның горизонттарының өзгеру амплитудасына,
өзен жағасының геологиялық ... ... ... Ірі ... ... ... аймағының кеңдігі бірнеше
километрге ... ... ... ... ... ықпалы кеми береді.
Өзендер мен грунт сулары режимінің ерекше тығыз ... ... ... ... ... ... баланыспаған, бірақ грунт суларын
сүзу жолымен қоректендіретін аудандарда (мысалы, ысырынды ... ... ... суларының деңгейі айтарлықтай кешеуілдей ... ай, ... одан да көп), ... ... өзгерістеріне сәйкес
ауытқиды. Сонымен, мұндай аудандарда өзендер тек грунт суларын ғана ... ... ... суларды да қоректендіретіндіктен, олардың
пьезометриялық деңгейі ... ... ... өзен шығындарының
ауытқуларын қайталайды. Өзендердің ықпалымен ... ... ... ... ауытқуларының сипаты көп жағдайда өзендердің қоректену
типіне байланысты. Бұл ... ... ... мұздықтан және аралас
қоректенетін өзендердің бассейндерінде түрліше келеді. Көлдер ... ... ... ... режиміне көлдердің тигізетін
ықпалы (көл маңындағы жер танабында) өзендердің ықпалына ұқсас.
Сулы қабат жүктемесін (су шамасын) ... ... ... ... теңізге таяу аудандардағы грунт және арынды сулар деңгейлерінің
ауытқуларына ... әсер ... ... ... 200—300 м-дей
тереңдікте жатқан артезиан суларының деңгейін тез жоғарылатады, ... оның ... ... ... ... ... 10—15 ... жетеді, не одан да
алыс кетеді. Теңіздің қайтуы кезінде су деңгейі төмендейді.
Жер асты үстеме ағысының режимі қоректену аймағынан ағып келіп ... ... ... жер асты ... ... ... ... Қоректену аймағындағы өзендер шығындарының кешеуілдей бір уақытта
(синхронды) қайталайтын грунт және арынды сулар орын ... тау ... мен ... ... ... бөліктеріне ерекше тән болып
келеді.
Кешенді режимдер. ... ... ... жатқанда гидрологиялық факторлар
мен жер астының үстеме ағысынан басқа ... және ... да ... ... ... әсер ететінін атау
қажет. Шамамен қарастырылған факторлардың ... ... ... деңгей
ауытқуларының пішіндері тым алуан түрлі келетін грунт суларының ... ... ... де жер асты ... ... ... тигізеді.
Мысалы, жер сілкіну кезінде көбінесе құдықтардағы ... ... ... ... ... ... Бұдан бар бұлақтар жоғалып жаңа бұлақтар
пайда болады. ... ... ... құрамының режимі күрделірек жолмен
қалыптасады және ... ... гөрі ... ... құрамының режимдері түрлі климаттық, аймақтар мен кәріздену
жағдайларында түрліше болады. ... ... ... ... химиялық
құрамы мен минералдануы деңгейге қарағанда ... ... ... ... құрамы көп жағдайда тұрақты болады.
Су тасқыны
Сырдария өзені Нарын мен ... ... ... ... ... ... және ... аумағымен ағып
өтеді. Дарияның Арал теңізіне құяр сағасына дейінгі ұзындығы 2212 шақырым
болса, су жинау ... ... 219 мың ... ... алып ... ... өзен 1732 ... ағады, бұл оның барлық ұзындығының
78 пайызы Қазақстан жерімен өтетіндігін білдіреді.
Сырдария өзені ... су ... ... ... ... ... ... аумағындағы 18 және Қызылорда облысынан 51 елді мекендері
кіреді, тұрғындарының жалпы саны 401,1 мың адам, олардың ... 199 ... ... ... ... ... мен ... субъектілерді Сырдария өзенінің тасуынан
қорғау үшін соңғы 35 жылдың ішінде 526 шақырым ... ... Оның ... ... 519,4 ... ... ... облысында 6,6 шақырым
бөгет тұрғызылған. Сырдария өзені жағалауына салынған апатты ... ... ... ... және ... ... ... сайын ақпан және наурыз айлары аралығында Қазақстанның Оңтүстік
Қазақстан мен Қызылорда облыстары аумағындағы ... суды ... ... өзге де шұғыл немесе жоспарлы түрдегі ірі ауқымды шаралар өткізіледі.
Тек қана үстіміздегі 2008 жылы бұл ... ... ... ... емес ... құтқарушылары мен мамандарынан
4000-ға жуық адам ... ... ... және ... ... ... тасқын жағдайын дер кезінде білу үшін аумақты
тікұшақ ... ... ... ... жұмыстары жасалды. Шардара су
қоймасынан Сырдария өзенінің төменгі ағысына ... ... ... ... және ... 15 су ... жұмыс
істеді. Сырдария өзені арнасын мұздардың кептелуінен арылту үшін жарылыс
жұмыстарын жүргізу және ... ... ... ... ... ... алабының су тасқыны қаупінен аймақты ... ... ... үшін бұл ... ... ... қалды.
1967 жылы соңғы арналы бөгет ретінде салынған ... су ... ... үш ... ... ... суды Арнасай сайына ағызып отырды. Жалпы,
Нарын-Сырдария су қоймалары бір ... ... ... ... ... ... кейін Қырғызстан Тоқтағұл су қоймасын
энергетикалық жүйеге көшіріп, қыстағы су ... ... ... ... ... ... яғни ол ... текше шақырымды құрайтын көлем ... су ... ... ... ... әсерін тигізді. Күзгі-қысқы
маусымда Шардара су қоймасынан Сырдария өзенінің төменгі арнасына секундына
800 текше метрден көп су ... ... ... салдарынан өзеннің
арнасында мұз қатып ... ... ... ... ... ... ... шектен тыс қысым тудырады. Осыдан кейін
жыл сайын республикамыздың Қызылорда және Оңтүстік ... ... ... ауыр ... ... ... арнасын бойлап салынған бөгеттер топан судың биік деңгейіне қалқан
бола алмайды, өйткені қысқы мерзімде өзен арнаның су ... ... 450 ... ... ... Гидротехникалық бөгеттер, көпірлер және
басқа да коммуникация желілері үнемі су алып кету ... ... ... шешу үшін мемлекет басшысы осы жылдың көктемінде
Қазақстан Республикасының ... 2008 жылы ... ... су ... ... су тоспасының құрылысын бастауды тапсырды, ал ... ... ... Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... су ... ... орындау
жөніндегі бағдарламаның жетекшісі болып белгіленді.
Қазақстан Республикасының Үкіметі Көксарай су қоймасы-тоспасы құрылысы
жобасының ... ... ... туралы шешім
қабылдады. Онда мынадай ... ... ... Су ... ... – 3,0 ... шақырым;
Пайдаға асатыны – 2,5 текше шақырым.
2. Су айдыны алып жатқан алаптың ауданы – 466,0 ... ... ... ... ... су ... төрт нұсқасын жасап шығарды, оның үшеуі арналы, біреуі
арнадан бөлек жерді ... ... ... ... ... таңдалды.
Көксарай су тоспасы суды ұзақ уақытқа ... су ... ... Оның ... ... – қысқы уақыттағы артық пайдаланылған
суды 3-4 ай жинап, сосын оны ... ... ... ... табылады.
Көксарай су тоспасының төмендегідей артықшылықтары бар:
Шардара су қоймасының маңында пайда болатын ... ... ... елді ... және ... ... ... алабындағы
экономика саласындағы түрлі нысандарды су басып ... ... ... ... болып табылады.
Суармалы жерлердің сумен қамтылуын жақсартады.
Судың қыстағы таза, ... ... су ... ... ... және ... ... береді.
Арнасай ойысына амалсыз ағызылған су шығынын тоқтатады.
Кіші Арал теңізінің су деңгейін ... ... ... ... ... ... қуатын өндіруін
20-25 пайызға арттырады.
Экология үшін қолайлы жағдайлар туғызады.
Осы мақсаттарға орай Қазақстан Республикасы Үкіметі ... ... ... техникалық-экономикалық негіздеме жасау жұмыстарын
қаржыландыруды қамтамасыз ету мен Сырдария өзеніндегі су ... ... су ... ... ... және жобалық-есептеу құжаттарын
әзірлеу бойынша шұғыл шығындарға қаражат бөлінді.
Су тұтыну ... мен ... ... ... ... тұтынушыларға судың қажетті
мөлшерін анықтау ең бір жауапты мәселелердің бірі деп ... ... ... дегеніміз уақыт бірлігінде әртүрлі мүдделерге немесе
шығарылатын өнімнің бір бөлігіне жаратылатын судың ... ... ... пен ... сақтық жүйелері шығынына төменде
келтірілген шығындар кіреді:
1) ел тұратын үйлермен қоғамдық үйлердегі шаруашылық пен ауыз ... ... ... ... ... алаңдарды, өсімдіктерді)
суарып, жуып тазалауға арналған шығын, фонтандардың ... ... ... ... ... пен ауыз су ... өндіріске қажет сапасы ауыз суға сәйкес судың шығыны;
5) өрт сөндіруге қажетті шығын;
6) су тазарту ғимараттардың өзіне қажетті шығын. ... пен ... ... ... 1 – ... елді мекеннің ... ... ... ... - кесте
|Аудандардың абаттандырылу дәрежесі. |Бір ... ... су |
| ... ... |
|1. Үйлер ішкі су құбырымен және |125-160 ... ... ... | ... ... ішкі су ... және |160-230 ... ... ... ... ... ... ... ... | ... ... ішкі су ... ... |230-350 ... ... ыстық су жүйесімен | ... | ... су ... ... ... үйлердегі бір тұрғынның бір
тәуліктегі тұтынатын су мөлшері - 30-50 л.
Өнеркәсіп кәсіпорындарда технология мүддесіне жаратылатын судың шығыны
өндірістің ... ... ... ... ... ... ... жүйенің түріне байланысты. Өндірістің мүддесіне кететін
шығын өніммің бір бөлігіне тұтынатын ... ... ... ... Бұл ... ... ... негіздегі өнеркәсіптің
сол саласының технологтары береді.
Өндірістегі жұмысшылардың шаруашылық - ауыз су мүддесіне жаратылатын
судың шығыны ... ... және ... ... ... мен алаңдарды жууға, өсімдіктерді суаруға ... су ... ... ... ... ... суару мен жуу
тәсіліне, көшелер мен алаңдардың жабынудың түріне, ... ... ... байланысты. Судың шығын мөлшерлері СНиП ... ... ... су шығыны турғын жерлерде халықтың санына және
үйлердің түріне байланысты.
Өндіріс үйлердегі ... ... ... қажетті су шығыны үйлердің
көлеміне, оның отқа төзімділік дәрежесіне және өндірістің өрт ... ... ... 3 ... тең ... шығындарды анықтау
Шаруашылық - ауыз судың есептік орташа тәулік шығыны мына, формуламен
анықталады (СНиП 2.04.02-84):
м3/тәул.
мұндағы: qt - ... - ауыз суын ... ... 1 ... ... - ... ... және минималды су тұтынудың бір тәуліктегі есептік шығыны
былай ... ... макс = K ... ... х Q о.т., м3/тәул. ... ... мии. - K ... мин. х Q о.т., м3/тәул. ... K ... ... - ... ... біркелкісіздің
коэффициенті, 1,1 -1,3-ке тең;
K тәул.мин - тәуліктің минималды біркелкісіздік коэффициенті 0,7-0,9-ға
тең.
Тәуліктің біркелкісіздік коэффициенті K ... ... ... ... тәртібіне, үйлердің жабдықталуы дәрежесіне байланысты.
Судың есептік сағат шығыны qcaғ, м3/сағ мына формулалармен анықталады
q сағ.макс - K caғ. макс х ... ... = K сағ. мин. х ... ... ... Ксағ ... анықтайды.
K сағ. макс — макс X макс ... сағ. мин = ... X мин ... - ... жұмыс тәртібіне, үйлердің жабдықталу
дәрежесіне байланысты, макс = 1,2 - 1,4; мин - 0,4 - ... елді ... ... санына байланысты коэффициент (СНиП
2.04.02-84 бойынша қабылдайды).
Сумен жабдықтау жүйені жобалауда орташа ... су ... ... жеткіліксіз. Жүйе максималды су тұтыну тәулікте халықтың су
мұқтаждылығын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... Ал максималды су тұтыну тәуліктегі максималды
сағат шығынын біліп сорғыш станциялардың, ... ... мен ... ... ... болады. Минималды шығынды біліп
минималды су тұтыну тәуліктегі суды минималды aлy сағатында ... ... ... болады.
Суды әкелу мен үлестіру жүйелерін есептеуде тұтынушылардың ... жыл бойы күн ... ... ғана емес ... әр ... тұратын өзгерістерді де есепке алу керек.
Елді мекенде сағаттық су ... ... ... ауа райы ... санитарлы-техникалық жабдықталуына, жылдың маусымына және басқа
факторларға байланысты.
Мысалы, бір ... ... су ... ... түнде күндізге
қарағанда азырақ, жұмыс кезінде кешке немесе таңертбңге қарағанда азырақ.
Тәуліктәң максималды тұтыну сағатындағы сағатты ... ... ... ... ... ... коэффициенті дейді.
K сағ = qсағ. макс / qcaғ. op. ... ... ... K сағ елді ... су ... ... қабылдайды. Өнеркәсіп кәсіпорындарда шаруашылық - ауыз
су тұтынуының сағаттың біркелкісіздік коэффициентін 2,5-ға не 3-ке ... ал ... ... ... ... бұл ... байланысты әртүрлі болуы мүмкін.
Су тұтыну тәртібі немесе тәуліктің ... ... су ... ... не ... ... көрсетуге болады.
Кесте түрінде көрсететін мәліметтер 2.3 - кестеде келтірілген Су тұтыну
графиктерін сатылы және интегралды түрде ... ... Су ... ... көрсетілген.
Бұл графикте көрсетілгендей тәулік бойынша су ... ... ... мен ... ... ғимараттар жұмысының өзара
байланысы
Жүйе ғимараттарының өзара орналасуы, суды тұтынудың есептік ... су ... ... ... су тұтыну тәртібін қамтамасыз
ететін әр ғимараттардың жұмыс тәртібі ... су ... ... ... ... ... ... су
әкелетін сумен жабдықтау жүйенің ғимараттарының жұмыс тәртібін талқылайық.
Олардың ... ... ... ... етуге қойылған талаптардың
орындалуына бағытталған өзара байланысын ұйымдастыру керек.
Су қабылдаушы ғимараттардың, 1 -ші ... ... ... ... ... ... ... көбінесе біркелкі болады. Бұл тәртіп
бойынша 1-ші көтеру станцияның ... ... ... ... ... 2-ші ... ... сорғыштардың су жіберу тәртібі су тұтыну
графигінен онша ... ... ... сол үшін бұл ... ... ... түрде қабылдайды. Бұл тәртіп ... ... ... ... ... ... ... санынан азырақ жібереді, ... су ... ... ... жіберуі тұтынудан асып түседі.
Бірінші жағдайда судың кемдігі арынды су ... ... ... ... ал ... ... ... артығы резервуарда жиналады.
Сөйтіп жүйеде екі түрлі реттеуші қондырғы бар, біреуі ... ... 2-ші ... ... Станцияның жұмыс графигі су тұтынy ... ... ... су ... ... ... азая береді. Бұл
графиктердің жақындауына жету үшін ... ... ... ... ... ... ол үшін қосымша сорғыштарды орналастырады.
Су қабылдаушы ғимараттарды тазартқыш ғимараттармен және таза су
резервуарымен ... ... ... ... 1-ші ... сорғыш
станцияның жұмыс тәртібімен қамтамасыз етіледі. Таза су ... су ... суды ... ... жұмыс тәртібі 2-ші көтеру
сорғыш станцияның ... ... ал ... ... дейінгі учаскедегі
құбырлардың жұмысы су тұтыну тәртібіне байланысты.
Су шаруашылығы инфрақұрылымы
Экономиканың және тұрғындардың ... су ... ... ... су шаруашылығы құрылымы мен оны ... ... ... ... іске ... ... іс-шаралардың басымдарын
айқындау есебінен қажетті көлемде және кепілдік берілген сапада қамтамасыз
ету.
Мемлекеттік инвестицияларды осы ... ... ... орналастыру
мақсатында, су шаруашылығы инфрақұрылымын дамыту стратегиясы оны құру ... ... ... ... ... ... ... және
кеңістіктік дамудың перспенктивадағы сызбаларына және ... ... ... ... ... мен нұсқаларын пайдалану
мүмкіндіктеріне негізделеді.
Су шаруашылығы құрылымы мен оны ... ... ... есебінен,
су үнемдеуші технологияларды, су пайдаланудың айналымдағы және тұйық
жүйелерін барлық жерде ... су ... ... су өлшеу және су
реттеу құралдарымен жарақтау арқылы ... су ... ... ... ету.
Ауыз сумен қамту көздері – жерасты және ... ... ... ... қамтамысз етуге бағытталған табиғат қорғау іс-
шараларын жүргізу, суды ... және ... ... ... ... енгізу шаралар кешенін қамтамасыз ету қажет. Облыс
аумағындағы жерасты сулары қорларының болуын толық көзге ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру қажет.
Тұрғындардың сапалы ауыз суға қол жеткізуі мақсатында ... ... ... ауыз ... қамтамасыз етуге мүмкіндік
беретін, шығыны аз бірінші ... ... іске ... ... қажет.
Іс-әрекет стратегиясы
Су ресурстарын ұтымды пайдаланудың және қорғаудың 2015 жылға дейінгі
кезеңге арналған бағдарламасы аясында ... ... ... ... ... ... су ... имараттарын толық түгендеу және
паспорттау және олардың техникалық жағдайына бағалау ... ... ... ... ... басымдықтары мен кезеңдерін
айқындау:
- гидромелиоративтік жүйелерді қайта құру;
- ірі гидротораптарды күрделі жөндеу;
- қазіргі су қоймалары мен су ... ... ауыз ... ... ... жоқтоптық сумен қамту жүйелерін
қайта құру және салу;
- қазіргі сумен қамту жүйелерін ... ... ... ... тұру үшін ... келтіру және жетілдіру;
- су объектілерінің экологиялық және санитарлық-гигиеналық
жағдайын жақсарту;
- сумен ... жаңа ... мен ... ... және баламалы
көздерін дамыту.
Мемлекеттік іс-шаралар аясында:
- су ... ... және ... ... қайта
ұйымдастыруды және жетілдіруді жүргізу;
- жергілікті ... ... ... ... жағдайда жеке бөліктерді
(сегменттерді) айырумен және оларды оқшауланған (жеке елді мекендер үшін)
немесе ... ... ... (жақын орналасқан елді мекендер үшін)
ауыстырумен топтық су құбырлары ... су беру ... ... ... көлемдегі және кепілдік берілген сападағы ауыз ... ету үшін ... ... және су бөлу ... 2007-2015 жылдарға
арналған ұлттық және өңірлік саясат белгілеген мақсаттарға жету үшін су
құбырларын ... ... ... және күрделі жөндеуге 11033, 67 млн.теңге
сома көлемінде инвестиция салу болжанып отыр, оның 8092,67 ... ... ... ... 2941 млн.теңгесі – жергілікті
бюджеттің қаражаттары.
Ауылдық аумақтарды дамыту бағдарламасы аясында республикалық бюджеит
қаражаттары ... ... ... 16 ... ... ... , ... бағдарламасы аясында 19 объектінің салу ... ... ... ... ... ... есебінен 49
объектінің салу және қайта құру ... ... ... ... 44 объектіні іске асыруға 2007 жылға 1560,4 ... ... ... ... 974,6 ... (11 ... ... 585,4 млн.теңге көзделген.
Ауылды дамытуға ерекше назар аударылады. Ауылдық елді ... ауыз ... ... ету ... арттыру ауыл шаруашылығын,
өңдеуші өндірістерді және шағын ... ... үшін ... ... сондай-ақ өңірдегі әлеуметтік, демографиялық және ... ... ... факторы ретінде қарастырылады.
Перспективада 2007-2015 жылдарға канализация коллекторларын, тазалау
құрылғыларын, дюкерлік өткелдерді ... ... ... мен елді
мекендеріндегі гидротехникалық құрылғыларды қалпына келтіру болжанып отыр.
Ертіс және Үлбі өзеніне ағынды сулардың құйылуы
Статистика жыл сайынғы ... ... ... ... ... мониторингтің мәліметтері бойынша Ертіс ... мен ... ... ... ... ... ... - өте ластанған деп
бағаланып отыр. ... ... ... суды ... ... ... болып отыр. Канализациялық желілер мен ... ... ... ... арқылы өтетін екі канализациялық
дюкерлердің жағдайы дағдарыс үстінде.
Жерасты сулары Өскемен қаласында тұрғындарды сумен ... ... көзі ... ... Олар ... ... Пионерский,
Атамановский, Северо-Атамановский, Береговой, Элеваторный бекітілген
запастары бар бес ірі ... және ... ... Ахмировский, Үшінші шағын аудан бекітілмеген қорлары бар ... ... ... ... Үлбі сыртындағы бөлігіндегі жерасты суларының жағдайы
жақсы емес. Олардың Солтүстік өндірістік алаңындағы ластану деңгейі ... ... жыл ... 100 мың ... жуық ... ... (әрі қарай – ҚТҚ) және 1 млн. тоннадан астам өндірістік ... ... ... көму үшін ... 1957 ... ... ... мерзімі өтіп кеткен, полигон жағдайы экологиялық және санитарлық
талаптарға жауап бермейді. Қалада қауіптіліктің 4, 5 ... ... көму үшін ... бар, ... ... бес алтын үйінділерін,
екі қойма ... ... үш ... ... өндірістің
қалдықтарының террикондарын сияқты өндірістік қалдықтарды сақтау мен ... ... ... ... ... ... ... қалдық
жинақтаушыларының әсерімен болады. Солтүстік өндіріс торабынан ... ... ... қарай жылжуда.
Қалаға жақын маңдарды да қамтитын 240 км2-ден астам аумақтар, жеміс –
жидек өсіретін бақшалық учаскелер ауыр ... ... ... ... ... органдары арқылы қала экологиясының мәселелерін шешу
бойынша шаралар қабылдануда. 90-жылдардан бастап қалада және кәсіпорындарда
экологиялық жобалар мен ұйымдастырушылық ... ... ... ... ауыз су тоғандары енгізілді (Согра және Өскемен ТЭН) .
Кәсіпорынның есебінен Солтүстік өндірістік ... ... ... ... ( әрі ... - ӨК ТМК) АҚ ... ... жерасты
суларының ластануын жайылтпаушылық бойынша бірінші кезектегі жұмыстар
орындалды. Атмосфералық ... ... ... ... ӨМК АҚ-да қорғасын
мен мырышты (бірінші және екінші ... ... ... ... ... ... атқарылды, 2004 жылы күкірт газдарын шығаруды
қағып алу бойынша пайдалану ...... ... қала ... ... 40%-ға ... жұмыс. Күкірт диоксидінің шығарылуын тағы 50%-ға төмендететін
қорғасын ... ... ... ... ӨМК ... ... шлактары қайта өңделуде, және терикондардағы сақталған
шлак қалдықтарын толық қайта өңдеу жобаланып ... Осы ... ... ... қамтамасыз ету жүйесін енгізу бағдарламасы
жүзеге асырылды. Осының нәтижесінде ... ... суды ... ... 1990 ... ... ... 18 млн. куб.-тан 2 млн. ... ... ... комплексін жүзеге асыру нәтижесінде өндірістік
мекемелерде өнімдердің, залалды заттардың шығарылуын, өндіріс ... ... және ... ... ... ... Өскемен
қаласы бойынша бұрын қабылданған – «Экологиялық ... ... ... ... ... Шығыс Қазақстан облысы (әрі қарай –
ШҚО) дамуының стратегиялық ... ... ... ... ... ... ... пайдалану мен қорғау» бағдарламасы; «2001-2005
жылдарға арналған Өскемен қаласындағы ... ... ... ... табиғат қорғау ... ... ... ... өнім ... өсу талабындағы экологиялық жағдайды
тұрақтандыруға мүмкіндік берді.
Өндірістік мекемелер арқылы қазіргі техногендік ластанумен байланысты
экологиялық факторларды ... ... бар. ... ... ... ... ... заттар төмендеуде. ИСО 9000 ... ... және ИСО 14001 ... ... ... басқарудың
халықаралық стандарттары енгізілуде. ( Үлбі метеллургия зауыты (әрі қарай -
«ҮМЗ» АҚ) мен «ӨК ТМК» АҚ – ... ... ӨМК АҚ – ... ... залалды заттар мен өндірістердің қалдықтары бойынша
ластануға жыл ... ... ... бойынша табиғатты тұтынудың
рұқсаттық жүйесі және мекемелердегі экологиялық ... ... ... ... ... денсаулығы мен қала территориясындағы экологиялық жағдайдың
бөлшектік ғылыми ... ... ... ... ... өңделді. Экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... пен ... ... ықпалдастыру мақсатымен Өскемен
қаласының әкімінің қатысуымен экология бойынша ведомствоаралық комиссия
құрылды, «Өскемен қаласындағы экологиялық ... ... ... ... ... өңделді, Өскемен қаласындағы сәтсіз
экологиялық жағдайлардың ... ... ... тыс ... сызбасы бекітілді. Қоршаған ортаны қорғау қазіргі қоғамның
маңызды міндеті болып тұр.
Экономикалық даму қоршаған орта мен ... ... ... ... әкелмеуі керек, бірақ ... ... мыс ... зауыттың
құрылысы жалпы мазасыздық туғызып отыр. ... АҚ ... ... жүзеге асыру қоршаған ортаның ластануына әкелмеуі керек. Осыған
байланысты ... ... ... ... ... ... қала ... арасында түсіндірме ақпараттық ... ... деп ... ... сұрақтары бойынша қала әкімдігінің
бағыты бірқалыпты. Барлық кәсіпорындардың қоршаған ... ... ... ... ... ... ... келетін қазіргі қауіпсіз
технологияларға көшуіне қол жеткізеді.
Енді қалалық әкімдіктің «Казцинк» АҚ-мен Меморандумының міндеттемесі
өтеді. Бұнда мыс ... және ... ... ... ... ... ... біздің қосатын үлесіміз осы
болады деп ойлаймын. Басқа мекемелер де экологиялық ... ... ... ... екен ... ... бар. Жуық арада осы сұрақтар
бойынша энергетикалық комплекс мекемелерін, әсіресе, ... ... ... тыңдайтын боламыз.
Жыл сайын саны өсіп жатқан автокөліктермен европалық стандартқа көшу
жөніндегі сұрақ бойынша ... ... ... ... ... ... ... мәслихаттың хатшысы - Дархан Құсайынов мырза, табиғат
қорғау прокуратурасының прокуроры - ... ... ... ... ... ... қорғау басқармасының мамандары қатысады.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"ауыл шаруашылығы саласында қолданылатын токсиндік заттардың жануарлар организіміне түсу жолдары"14 бет
"Ауыл шаруашылығы саласында қолданылатын токсиндік заттардың жануарлар организіміне түсу жолдары."4 бет
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
«ауыл шаруашылығында қолданатын бактериалды препараттар»17 бет
«Федоров ауданының ауыл шаруашылығы бөлімі» мемлекеттік мекемесінің 2010-2014 жылдарға арналған стратегиялық жоспары9 бет
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
Ірі қара шаруашылығы16 бет
Ірі қара шаруашылығы, ірі қара еті мен сүтін өндіру технологиясы30 бет
Ірі қара шаруашылығының халық шараушылығында алатын орыны7 бет
Аграрлык реформа және ауыл шаруашылығындағы экономикалық тұрақтылық28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь