Инвестициялық процестердің теоретикалық негіздері

КІРІСПЕ 4
1 Инвестициялық процестердің теоретикалық негіздері 7
1.1 Инвестициялардың әлеуметтік.экономикалық мәні, құрылымы,
түрлері 7
1.2 Инвестициялар елдің экономикалық дамуының құрамдас бір
бөлігі ретінде 13
1.3 Қазақстанда инвестициялық қатынастардың даму тарихы және
оның инвестициялық климатқа әсер етуі 17
2 Қазақстан Республикасының инвестициялық жағдайын талдау 26
2.1 ҚР инвестициялық климатын және инвестициялық процестер
жағдайын талдау 26
2.2. Шетелдік инвестициялар мен халықтың жұмысбастылығы арасындағы өзара байланысының талдауы 37
2.3 Қазақстан Республикасындағы инвестициялық процестердің дамуы мен тенденциялары 43
3 Қазақстан Республикасындағы инвестициялық процестерді
жетілдіру 49
3.1 Қазақстан экономикасына инвестиция тартудағы болатын
кедергілерді жою жолдары 49
3.2 ҚР инвестициялаудың мемлекеттік реттеу механизмдерін жетілдіру 52
ҚОРЫТЫНДЫ 55
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 60
Қазақстан Республикасының жер көлемі 2,7 млн шаршы метрді құрайды, бұл Батыс Еуропаның барлық мемлекеттерінің территориясына пара-пар көрсеткіш. Бұрыңғы Кеңес Одағы ресурстарының 60% орналасқан Қазақстанның потенциалы өте жоғары. Тәуелсіздік алғаннан кейін, еліміздің шаруашылығы мен өндірісі күрт төмедеп, халқымыздың әл-ауқаты күрт төмендеп кеткен болатын. Дәл сол кезде Қазақстанның алдында сырттан капитал тартудан басқа жол болмады деп айтса қателеспейміз. Өйткені, мемлекетте ірі кәсіпорындар мен зауыттардың қалыпты жұмысын сақтап қалатын меншікті ақша ресурстары болмады. Мұнай мен газдың, металдардың, көмірдің және т.б. мол қорына қарамастан, Қазақстанға потенциалды инвесторлар күдікпен қарады. Өйткені, тәуекел деңгейі өте жоғары болды. Кеңес Одағы ыдыраған соң, еліміздің қаржы жүйесі, заңнамалық базасы, саяси тұрақтылығы әлі де қалыптасып үлгермеген болатын. Алғашқы инвестор болып, 1993 АҚШ-тың «Шеврон» компаниясы әлемдегі ең ірі мұнай кен орындарының бірі Теңізді игеруге келді [1]. Осы уақыттан бастап еліміздің тарихында жаңа кезең басталды. Қазақстан экономикасы ең тез өсіп келе жатқан мемлекетке айналды. Инвестиция тарту көрсеткіші бойынша ТМД-да көшбасшы болды. Инвестициялар көмегімен еліміз тауар өндірісі мен шаруашылығын өз деңгейінде сақтай алмағанымен, өтпелі кезеңде біраз экономикалық жетістіктерге жетті. Қазір Қазақстанның шикізат ресурстары 8 трлн АҚШ долларына бағаланып отыр [2]. Бұл әлі жаңа инвестициялар тартуға потенциалдың өте жоғары екенін көрсетеді. Қазіргі жағдайда Қазақстан модернизация және экономиканың индустриалды секторын нығайту арқылы, өзінің дамуының жаңа сатысына шықты. Экономика дамуының жаңа сатысы қажет көлемде инвестициялық ресурстарды тартуды талап етеді. Қазіргі экономикалық жағдайды отандық шаруашылықта конъюнктуралық процестердің жақсаруымен, бірақ экономиканың нақты секторына керек қаражаттардың жеткіліксіздігімен сипаттауға болады. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің «Қазақстанның әлемдегі неғұрлым бәсекеге қабілетті 50 мемлекеттің қатарына ену стратегиясы» жолдауында ұлттық дамудың барлық бағыттар бойынша басымдылықтарын анықтап берді. Олардың бірі – инвестициялық саясатты жетілдіру арқылы, инвестициялық ресурстарды тарту, соның ішінде шетелдік инвестицияларды тарту жолымен әлемдік экономикаға интеграциялану. Жаңа индустриалды мемлекеттердің тәжірибесі көрсеткендей, нарықтық экономикаға өту процесі мемлекеттің инвестициялық процестерге белсенді араласуымен болған.
Менің таңдап отырған тақырыбымның өзектілігі инвестициялар Қазақстан экономикасының тұрақты дамуында маңызды рөл атқаратынында болып отыр. Қазақстан қазіргі уақытта инвестиция тарту бойынша үлкен жетістіктерге жеткені сөзсіз. Енді бұл инвестициялар Қазақстанның индустриалды мемлекетке айналу мақсатына барынша көп үлес қосуы керек.
1 Исследование инвестиционной привлекательности Казахстана
2 Каскырбекова А. Развитие инвестиционного процесса в Республике Казахстан.- 2011
3 Массе П. Критерии и методы оптимального определения капиталовложении. – М., 2001. – С.24
4 Кейнс Дж.М. Общая теория занятости, процента, и денег. В книге Антология экономической классики. Книга, 1999.
5 Хейне П. Экономический образ мышления /пер. с англ. – М.: Дело, 1999. – С .574
6 Гитман Л.Дж., Джонк М.Д. Основы инвестирования /пер. с англ. – М., Дело, 1999. – С. 93
7 Матькин Ю.А. Инвестиционная деятельность в условиях перехода к регулируемой рыночной экономики в СССР // Экономика строительства, №11, 1998. – С.20
8 Миловидов В.Д. Паевые инвестиционные фонды. Москва, Анкил, ИНФРА. – М., 2005. – С.7
9 Қазақстан Республикасының «Шетел инвестициялары» туралы Заңы, 1994 жыл 27 желтоқсан.
10 Қазақстан Республикасының 2003жыл 8 қаңтардағы №373-II «Инвестициялар туралы» Заңы.
11 Оспанова М.Т., Мухамбетов Т.К. Иностранный капитал и инвестиции: вопросы, теории, практики привлечения и использования. – Алматы, 2005 гл.1. – С.8.
12 Бочаров В.В. Финансово-кредитные методы регулирования рынка инвестиции. – М: Финансы и статистика, 2001. – С.7.
13 Нурланова Н.К. Формирование и использование инвестиции в экономике Казахстана: стратегии и механизм. – Алматы: Гылым, 2005. – С.192.
14 Бланк И.А. Управление инвестициями предприятия. – М: Ника-Центр, 2003. – С.67.
15 Нурланова Н.К. Экономический механизм стимулирования инвестиционной активности // Известия НАН РК. Сер. Общественных наук. – 1995, №3. – С.27.
16 Орлова Е.Р. Инвестиции. Курс лекции. – М: Омега-Л, 2003
17 Тихомирова И. Инвестиционный климат в России: региональные риски. – М: Издатцентр, 1997. – С.101.
18 1990жыл 7 желтоқсандағы «КСРО дағы шетел инвестициялары туралы» Заңы
19 1995жыл 24 сәуірдегі № 2235 Қазақстан Республикасының «Бюджетке салықтар мен басқа да міндетті төлемдер туралы» Заңы
20 1997 жыл 28 ақпандағы Қазақстан Республикасының «Тікелей шетелдік инвестицияларды мемлекеттік қолдау туралы» Заңы
21 Қазақстан Республикасы Президентінің « Тікелей отандық және шетел инвестицияларын тартуға экономиканың басым саласындағы тізімдемелерді бекіту туралы» Қаулысы, 1999 жыл 5 сәуір №3444
22 Stobaugh R. How to Analyze Foreign Investment Climates – Harvard Business Review, September – October, 1969
23 Toyne B., P. Walters. Global Marketing Management: A Strategic Perspective. Mass., Allyn and Bacon, 1998. – P. 53-78.
24 «World Investment Report 2000. GrossBorder Mergers and Acquisitions and Development». – UN, New York and Geneva, 2000. – P. 362-365
25 Инвестиционный рейтинг российских регионов // Эксперт, №39(155) 1998. – С.18-35
26 ҚР статистика Агенттігінің ресми сайты www.stat.kz
27 http://www.nationalbank.kz/cont/publish163756_8405.pdf
28 Казахстан в цифрах
29 Указ Президента РК от 06.03.2001 года N3444 “Об утверждении перечня приоритетных секторах экономики РК для привлечения прямых отечественных и иностранных инвестиций ”.
30 Бижанова Д. Прямые иностранные инвестиции в Республику Казахстан: вопросы эффективности. // Саясат –Policy № 5,2006 г.
31 Мауленов К.С. Государственное управление и правовое регулирование в области иностранных инвестиций в РК. // Жеты Жаргы, Алматы 2008 г.
32 Указ Президента РК от 05.04.2001 года “Об утверждении Правил постановления льгот и преференции при заключении контрактов с инвесторами, осуществляющему инвестиционную деятельность в проиоритетных секторах экономики
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
4
1 Инвестициялық процестердің теоретикалық негіздері
7
1. Инвестициялардың әлеуметтік-экономикалық мәні, құрылымы,
түрлері
7
2. Инвестициялар елдің экономикалық дамуының құрамдас бір
бөлігі ретінде
13
1.3 Қазақстанда инвестициялық қатынастардың даму ... ... ... ... әсер ... Қазақстан Республикасының инвестициялық жағдайын талдау
26
2.1 ҚР инвестициялық климатын және ... ... ... ... ... мен ... ... арасындағы өзара
байланысының талдауы
37
2.3 Қазақстан Республикасындағы инвестициялық процестердің дамуы мен
тенденциялары
43
3 Қазақстан Республикасындағы инвестициялық процестерді
жетілдіру
49
3.1 ... ... ... ... ... жою ... ҚР ... мемлекеттік реттеу механизмдерін жетілдіру
52
ҚОРЫТЫНДЫ
55
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
60
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасының жер көлемі 2,7 млн ... ... ... бұл
Батыс Еуропаның барлық мемлекеттерінің территориясына пара-пар көрсеткіш.
Бұрыңғы Кеңес ... ... 60% ... ... потенциалы
өте жоғары. Тәуелсіздік алғаннан кейін, еліміздің шаруашылығы мен өндірісі
күрт төмедеп, халқымыздың әл-ауқаты күрт ... ... ... Дәл сол
кезде Қазақстанның алдында сырттан капитал тартудан басқа жол болмады деп
айтса қателеспейміз. Өйткені, мемлекетте ірі ... мен ... ... ... қалатын меншікті ақша ресурстары болмады. Мұнай мен
газдың, металдардың, ... және т.б. мол ... ... ... ... ... қарады. Өйткені, тәуекел деңгейі өте
жоғары болды. Кеңес Одағы ыдыраған соң, еліміздің қаржы ... ... ... ... әлі де ... ... болатын. Алғашқы
инвестор болып, 1993 АҚШ-тың «Шеврон» компаниясы әлемдегі ең ірі мұнай кен
орындарының бірі ... ... ... [1]. Осы ... ... ... жаңа ... басталды. Қазақстан экономикасы ең тез өсіп келе
жатқан мемлекетке ... ... ... ... ... ... болды. Инвестициялар көмегімен еліміз тауар өндірісі мен
шаруашылығын өз ... ... ... өтпелі кезеңде біраз
экономикалық жетістіктерге жетті. Қазір Қазақстанның шикізат ресурстары ... АҚШ ... ... отыр [2]. Бұл әлі жаңа инвестициялар тартуға
потенциалдың өте жоғары ... ... ... ... ... және ... индустриалды секторын нығайту арқылы, өзінің
дамуының жаңа сатысына шықты. Экономика дамуының жаңа сатысы қажет көлемде
инвестициялық ресурстарды ... ... ... ... экономикалық
жағдайды отандық шаруашылықта конъюнктуралық процестердің жақсаруымен,
бірақ экономиканың ... ... ... ... жеткіліксіздігімен
сипаттауға болады. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетті 50 мемлекеттің
қатарына ену стратегиясы» жолдауында ұлттық дамудың барлық бағыттар ... ... ... ... бірі – ... саясатты
жетілдіру арқылы, инвестициялық ресурстарды тарту, соның ішінде шетелдік
инвестицияларды тарту жолымен әлемдік ... ... ... мемлекеттердің тәжірибесі көрсеткендей, нарықтық экономикаға
өту ... ... ... процестерге белсенді араласуымен
болған.
Менің таңдап отырған тақырыбымның өзектілігі инвестициялар Қазақстан
экономикасының тұрақты дамуында ... рөл ... ... ... ... уақытта инвестиция тарту бойынша үлкен жетістіктерге
жеткені сөзсіз. Енді бұл ... ... ... мемлекетке
айналу мақсатына барынша көп үлес қосуы керек. Сондықтан, ... ... ... оған баға беру ... ... ... байқап, болашақтағы жағдайды болжау өте ... ... ... ... ... ... және ... баға
тұрақсыз. Егер де әлемдік нарықта қатты өзгеріс ... ... ... әсер өте ... ... Еліміздің экономикасы шикізат бағасына тура
тәуелді. Сондықтан экономикамызға жаңа сатыға өту қажеттілігі туындап ... ... ... ... ... өсiмi мен оның
бәсекеге қабiлеттiлiгiнiң жоғарылауын анықтайтын, сондай-ақ оның ... ... ... ... ... аса маңызды факторлардың
бiрi болып табылады. Қабылдаушы ... ... ... ... ... дамуын, адами капитал сапасын жоғарылатуды, ... ... ... ... озық ... ... және олардың
жанама салаларға таралуын ынталандыра алады. Сондықтан ... екi ... ... ... үшiн ... ... байқалады, бұл өз
кезегiнде мемлекеттiң алдына елдiң ... үшiн ... ... ... ... кешендi шараларын әзiрлеу
мен жүргiзу мiндетiн қояды.
Дипломдық жұмысымның мақсаты Қазақстанның инвестициялық ... ... ... ... ... ... жатқан өзгерістерді
анықтауға қол жеткізу. Бұдан келесідей міндеттер ... ... ... ... атқаратын рөлін анықтау;
2) еліміздің инвестициялық климатын талдау;
3) Қазақстанның инвестициялық процестерді талдау;
4) шетел инвестицияларының жағдайын талдау, баға беру;
5) ... ... ... ... ұсыну.
Дипломдық жұмыстың теориялық және методологиялық негізін инвестиция
бойынша отандық және шетелдік экономист ... ... ... ... ... және ... ... Президент жолдаулары, ҚР
Үкіметінің жарлықтары кең қолданылған. Зерттеудің ақпараттық базасы ретінде
ҚР статистика ... мен ҚР ... ... ... ҚР ... ... шетелдік методологиялық және анықтамалық
материалдары, шетелдік статистикалық органдарының ресми ақпараттары болды.
Диплом жұмысының құрылымы кіріспеден, үш ... ... ... ... көздерінен тұрады. Диплом жұмысының кіріспесінде
тақырыптың өзектілігі, ... ... ... ... ... негізі қарастырылған. Бірінші бөлімде инвестициялардың
теориялық-методолгиялық негіздері қарастырылған, сонымен қатар, ... ... ... даму ... ... ... бар.
Диплом жұмысының екінші бөлімінде Қазақстанның инвестициялық климаты,
еліміздің ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан экономикасында өте маңызды рөл
алатын шетелдік инвестициялардың елдегі жұмысбастылыққа әсері зерттелді.
Үшінші бөлімде ... ... ... ... ... Инвестициялық процестердің теоретикалық негіздері
1. Инвестициялардың әлеуметтік-экономикалық мәні, құрылымы, түрлері
Тарихи тұрғыдан инвестицияның маңызы мен ... ... ... ... ... ... сонымен қатар, түрлі мектептер ... ... ... мен ... ... да ... тыс қалдырмау
керек. Қалыптасып жатқан экономикалық жағдайлар мен экономикалық теорияның
дамуына байланысты инвестиция ұғымының ... да ... ... ... ... пайдалылық» мектебіне сәйкес, инвестиция айырбас,
бүгінгі қажеттіліктердің болашақта өтелуіне ... ... ... ... салымы актісіне беруге болатын жалпы анықтама
келесідей: болашақта инвестицияланған игіліктердің ... ... ... ... айырбастау актісін инвестициялауды
түсінеміз- деп француз экономисі П.Массе өз ойын ... ... ... ... ... неғұрлым көп пайда алу үмітінде қазіргі
кездегі қажеттіліктерді айқындаудан бас тартуды ... ... ... ... жеке тұлға немесе корпорацияның белгілі
бір мүлікті сатып алу ... ... ... ол қор ... ... ... шектелуді де білдіреді.
Кейнсиандық мектеп өкілдері инвестицияларды инвестиция ... ... ... ... ... ... ... маңызды
анықтамасын Дж.Кейнс ұсынған болатын: «Берілген кезеңнің өндірістік қызмет
нәтижесінде өндіріс ... ... ... ... ... ... ... екіжақтылығының бар болуы. Бір жағынан
инвестициялық ресурстар ... ... ... ... айтқанда, әлеуетті
инвестициялық сұраныс. Екінші жағынан – капитал мүлігінің құнының өсімін
анықтайтын шығындар түрі, яғни іске ... ... ... ... ... инвестициялар негізгі, айналым немесе өтімді капиталдан
тұратынына қарамастан өндіріс қаражаттарының әр ... ... ... ... ... келетін неғұрлым нақты анықтама Пол Хейнеге
тиесілі: «Инвестициялау – болашақта күтетін табыс үшін игіліктерді ... ... сіз ... ... алып ... сияқты, фирма да
станоктарды сатып алып, инвестициялайды дейді» ... ... ... ... анықтамалардың
нұсқаларын сараптай отырып, барлық ортақ ғылыми анықтамалар сияқты, олардың
да толық болмайтынын айта кету керек. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... болады. Инвестиция категориясын уақытша
әдіс тұрғысынан қарастыраық. Орталықтандырылған жоспарлы жүйе шеңберінде
инвестициялар ұғымы капитал ... ... ... құрылыс кешенінің
қызметін сипаттайтын аса маңызды экономикалық көрсеткіш ретінде саналды.
Капитал ... ... ... өндірістік аппараттың, өндірістік
тағайындалңан қуаттар мен құрылғылардың ұдайы ... ... ... емес сала ... ... ... ... еңбек
ресурстарының құнын белгілейтін экономикалық категория деп анықталады.
Нарықтық қатынастардың негізінің дамуымен инвестицияларды іске асыру
түрлерін, әдістері мен ... ... ... ... де ... Мысалы, Л.Дж.Гитман, М.Д.Джонк инвестиция деп «оң табысқа қол
жеткізетін капитал ... ... және ... ... ... ... ... инвестицияларды кәсіпкерлік пайда немесе пайыз түсіру мақсатында
«капиталды ұзақ мерзімді салу ... іске ... ... ... ... [6, 93б]. Мұндай түсінік капитал салымдарының ... ... ... пайдаланылған «ресурстық және шығындық»
әдістердің ... ... ... болып табылады.
Ю.А.Матькин инвестициялар деп әлеуметтік, ... ... ... ... шеңберінде және шетелде қаржылық және ... ... ... ... ... [7, 20б].
Инвестиция туралы түсініктердің басқа да анықтамалары ... ... ... ... инвестиция – бұл түрлі
қаржылық немесе ... ... ... ... ... ... ... [8,7б].
Қазақстан Республикасының 1994 жылдың 27 желтоқсанындағы «Шетел
инвестициялары туралы» заңында ... ... ... ...
табыс алу мақсатында кәсіпкерлік қызмет ... ... ... ... ... ... ... Берілген анықтамаға
сәйкес кәсіпкерлік қызмет объектілеріне бағытталған және коммерциялық ... ... ... ғана сөз ... отыр. Бұл анықтама толық емес,
себебі инвестицияның мағынасын ... ... 2003 ... 8 ... №373-II «Инвестициялар туралы» Заңында
келесі анықтама келтірілген: «Инвестициялар – ... ... ... ... ... ... пайдаланылатын бекітілген активтерді
өсіру үшін инвесторлар құйған мүліктің ... ... ... ... ... ... ол лизинг келісім-шартын жасаған сәттен бастап
лизинг құралдарды, сонымен қатар, оларға деген құқықтарды қамтиды» ... ... ... және ... ... кезінде басты назарды мазмұндық ... ... ... ... ... атап ... ұсынып отыр
[11,8б]. Осы тұрғыдан инвестициялар тікілей қоғамдық құңдылықтарға
материалдық емес және ... ... ... ... ... ... инновациялық және әлеуметтік салалар арқылы салынатын
ресурстарды тусінуге болады.
Тура осы анықтаманы ... та ... ... оның ... жалпы статистика емес, ... ... ... ... ... ... соңғы өнімінің айналуы деп
түсініктеме ... [ 12] ... ... «инвестициялар - тікелей қоғамдық
құндылықтарға материалдық емес және ... ... ... түрде қаржылық құралдар, инновациялық және әлеуметтік салалар
арқылы салынатын ресурстарды тусінуге болады» ... ... ... ... ... қызмет түрлерінің
анықтамасын ескере отырып,біздің көзқарасымызша, « инвестиция» ... ... ... және ... ... ... табыс алу мақсатында шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... ретінде
инвестициялар негізгі капиталды құруға,кеңейтуге, ... ... ... ... ... ... шығындарды,сонымен бірге,
мұнымен байланысты емес айналым капиталының өзгеруін қарастырыды, себебі
тауарлық материалдық қорлардағы ... ... ... ... ... ... ... бөлуге негізделіп және оның
барлық анықтамаларын қарастыра отырып, ... ... ... ... ... ... беруге болады. Сонымен, инвестиция деп нәтижесінде
пайда ... ... ... ... ... құруға, негізгі қорларды
жаңалуға, кеңейтуге, істегі кәсіпорындарды қайта құру мен техникалық
жабдықтауға, жылжымайтын ... ... ... ... ... шешуге,
сонымен қатар акцияларды, облигацияларды және басқа да құнды қағаздар мен
активтерді сатып алуға ... ... ... ... ... ... (кесте 1.1).
Кесте 1.1
«Инвестиция» және «инвестициялық қызмет» анықтамаларына тұжырымдамалар
| ... ... ... |Болашақта инвестицияланған игіліктердің ... |
| ... ... бүгінгі қажеттіліктерді |
| ... ... ... ... |
|Дж.Кейнс ... ... ... ... ... |
| ... құралдарының ағымдық құнына қосу болып |
| ... |
| ... деп - ... ... табысты алу |
|Хейне ... ... бір ... ... ... ... |
Кесте 1.1 жалғасы
|Л.Дж.Гитман, | Оң ... қол ... ... ... ... және ... ... қамтамасыз ететін капитал салу тәсәлі. |
|Ю.А.Матькин ... деп ... және |
| ... ... жету мақсатымен елдің шеңберінде |
| ... ... ... және ... |
| ... ... болып табылады. ... |Әр ... ... ... ... ... |
| ... еркін ақшалай қаражаттарын салым болып |
| ... ... ... кезеңіндегі |
| ... және ... ... өндіріске |
| ... ... ... ... әр ... ... |
| ... салымының құралы; ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... өндіріске қайта салынатын |
| ... ... әр ... ... қызметіне салымның |
| ... ... ... ... ... ... ... да |
|А.В.Васильев. ... алу ... ... ... ... ... ... құндылықтарына капитал |
| ... ... ... ... ... ... дикамикада |
| ... яғни ... ... инвестициялық |
| ... ... ... ... |
| ... авторлар |
|М.Т.Оспанова, |Жаңа технологияларға енгізуге еңбек құралдырының ... ... және ... ... ... ... |кеңейту және ... ... ... ... ... ... құндылықтарға |
| ... емес және ... ... ... |
| |ақ, ... ... ... құралдар, инновациялық және |
| ... ... ... салынатын ресурстарды |
| ... ... |
| ...... көзі негізінде автор құрастырған [3, 31б], [4, 20б] |
Инвестиция ұғымын анықтағаннан кейін міндетті ... оның ... ... Инвестициялардың жіктелуі тиімді инвестициялық қызметті
іске асыру үщін объективті ақпаратты ала отырып, оларды пайдалану ... ... ... ... ... ... жасайды.
Нарықтық қатынастарға өткеннен кейін атаулы жіктеме ... ... ... ... жоғалтпайды, бірақ ол келесі себептер
бойынша жеткіліксіз болып ... ... ... ... ... ... ол капитал (нақты) салымдарын да, портфельдік (атаулы жіктелу
портфельдік инвестицияларды ... ... ... ... ... нарықтық қатынастарға көшкеннен кейін инвестиция әдістері
мен тәсілдері, сонымен бірге оларлың қолдану салалары да (бұл ... жоқ) ... ... ... ... дерек көздерінде айтылатын инвестициялық
жіктеме және оларды отандық ... ... ... ... ... ғылыми және тәжірибелік қызығушылық тудырады. Мысалы,
неміс ... ... ... ... ... ... ... жіктелуін ұсынды:
1) мүлік инвестициялары (материалдық инвестициялар) –ғимараттарда,
құрылғыларда, ... ... ... ... қаржы инвестициялары (акцияларды,облигацияларды және басқа ... ... ... ... емес ... ... ... зерттеуге және
жасап шығаруларға, жарнамаға құйылатын инвестициялар).
Сонымен қатар, инвестициялар бағытталған әрекеттеріне қарай жіктеледі:
1) жоба (бастапқа инвестиция) немесе ... ... ... қалыптастыру немесе сатып алу;
3) өндірісітік әлеуетті кеңейту (экстенсивтік инвестициялар),өсіру;
4) рейнвестициялар, яғни ... ... қор ... ... ... жаңа ... сатып алуға немесе дайындауға
жұмсалатын бос инвестициялық ... ... ... ... бағдарламасын өзгертуге, ... ... ... ... ... ... ... нетто-инвестициялар мен ... ... ... ... кәсіпорын басшылығына неғұрлым тиімді инвестициялық
саясатты жасап шығаруға мүмкіндік беріп, жағдай жасайды.
Біздің ойымызша, ... ... ... ... ... ... онда инвестициялар мынандай ... ... [14, ... ... ... ... қатысу сипаты;
3) инвестициялау кезеңі, инвестициялық ресурстардың ... ... ... ... бойынша.
Сонымен қатар, өзінің маңызы бойынша кәсіпорынның ... ... ... ... жіктеме қажет. Атаулы
портфельдің анағурлым тәуекел мен неғұрлым экономикалық ... ... ... ... ... мәселелердің бірі болып табылады.
Біздің пайымдауымызша, жоғарыда ... ... ... ... мен ... неғұрлым терең қарастыруға
мүмкіндік беріп, тиімділікті өсіру ... ... ... ... ... жасайды. Алайда, қазіргі кезде атаулы жіктеулер
жеткіліксіз.Біздің ... ... ... ... ... ... түсінік беретін жіктелу ... ... ... ... емес, олар маңызды айырмашылықтарды иеленіп,мақсатты
бағытталуы мен айналым саласына қарай келесілерге ... ... ... ... яғни ... ... құрылғыларға,
қызмет мерзімі бір жылдан асатын кез келген машина түрлері мен құрал-
жабдықтарға және материалдық қорларға салынуы;
2) қаржы активтеріне, яғни ... ... ... ... ... емес ... яғни қаражаттардың патенттерді,
лицензияларды сатып алуға, ғылыми – техникалық жаңашылдықтарды жасап
шығаруға, ... ... ... өмір сүру ... ... ... ... денсаулықты жақсартуға және т.б салынуы.
Инвестициялардың қалыптасуына ықпал ететін факторларға байланысты
экономикалық жіктелу ... ... ... ... ... ... ... жүуйенің
эндогенді факторларымен байланысты, яғни ұлттық табыс пен тұтынушылық
сұраныстағы өзгерістермен ... ... деп ... ... өсіру нәтижесінде жаңа
капиталдың пайда болуы қарастырылады. ... ... ... шартты болып, статистикалық тұрғыдан бағалана алмайды.Салымдардың
түрлі типтеріндегі сипатты қозғалыстарын ... ... ... ... ... ... ... динамиканың өсу шекарасы мен
ерекшеліктерін бекіту үшін, оны теориялық ... ... ... ... ... анықтау кезінде пайдалану керек. Қарастырылып
жатқан инвестициялардың ... ... ... ... ... жасауға мүмкіндік береді [15, 27б ].
Ресей зерттеушісі ... ... ... ... жіктелуінде келесідей бөлген болса: ұйымдастыру түрлері ... ... ... ... ... ... ... бойынша инвестициялауға қатысу сипаты бойынша, ... ... ... [16, 39 б ... ... ... кезең талабына сай инвестициялардың
белгілеріне инвестициялық ... ... ... ... ... түрлерінің құрамына нақты инвестициялаудың
нарықты объектісі, қаржылық ... ... ... ... инвестициялаудың нарықты объектілері жатады.
Біздің пайымдауымызша, жоғарыда келтірілген жіктеулерді ... ... мен ... ... ... ... ... тиімділікті өсіру мақсатында неғұрлым терең талдау
жүргізуге жағдай ... ... ел ... рөлі мен ... ... ... қол ... ішкі және сыртқы
ресурстардың ағылып келуіне ... ... ... экономиканы тиімді
инвестициялау мәселесінің көкейкестілігін арттырды. ... ел ... ... ... ... саладағы жалпылама өмірлік
маңызы бар мүдде ретінде ... ... ... ... тең ... ашық ... қоғам ретінде тұрақты дамуы өте ... ... ... ... ... ... ... дүние жүзілік рыногына тәуелді етеді, ... ... ... ... интеграция мен бәсекеге қарай бет бұру
үрдісін қалыптастырады, дүние ... ... өзін ... ... ете алмайтын елдер шеттетіліп, халқы мен
ресурстарын отаршылдық қанаудың объектісіне айналады. Міне ... ... ең ... ... ... ... ... етуді ескере ... оның ... ... ... ... ... барынша азайту болып отыр.
Ел экономикасын инвестициялау кезінде республика мүддесінің ел байлығын
ұлттық әл-ауқатына зиянын ... оның ... ... нығайтуға қарай
жұмсалуы тұрғысынан қарауымыз қажет.
Сыртқы жағдайлардың ... ... ... ... реакциясының
пайда болуына алып кенсе немесе экономикадағы қалыптасқан жағдайды сақтауды
талап ... ... ... шараларын жасау қажет.Бейімделу
қызметтері ішкі ... ... ... ... ете ... ішкі және ... ортаның өзара байланысында әрекет етуі
тиіс.Сыртқы және ішкі ... ... ... айқындай отырып бұл
мәселеге өндірістік қатынастардың ... ... ... ... ... мен экономикалық әлеуетті бағалау тұрғысынан
қарау керек.
Барлық елдерге ... ... ... ... ... ... ... сәйкес рынокқа шығып отыру және де өз шаруашылығын өзгеріп
отырған жағдайға қарай ... ... ... ... қабілетін
сақтап қалуға тырысатын кәсіпорындарға негізгі үш ...... ... ... ... ... активтердің
қоржынынан және барынша көбірек пайда табу мақсатымен осы қоржындардың
мүмкіндігін ... ... ... ... қуат ... ... тура ... экономикалық категориялар ретінде кез келген мемлекет
экономикасының дамуына септігін тигізетін бірқатар маңызды қызмет атқарады,
сонымен ... олар ... ... ... ... ... кәсіпорындардың негізгі өндірістік қорларының жүйелі ... ... ... ... саясатын іске асыру;
2) ғылыми-техникалық прогресті жылдамдату мен өнім сапасын жақсарту;
3) қоғамдық ... ... ... ... мен ... ... салаларының баланстануының дамуы;
4) өнеркәсіптің қажетті шикізаттық базасын құру;
5) ... ... ... ... ... орта және ... дамуы және басқа да әлеуметтік мәселелерді шешу;
6) қоршаған ортаны қорғау;
7) мемлекеттің қорғану ... ... ету және ... да көптеген
мәселелерді шешу.
Сонымен, инвестициялар маңызды экономикалық категория болып, ... жай және ... ... үшін, ғылыми техникалық прогресс (ҒТП)
жылдамдату үшін, құрылымдылық өзгерістер мен әлеуметтік ... ... ... және ... ... ... рөл атқарады.
Инвестицияларды пайдалану тиімділігі айтарлықтай деңгейде олардың
құрылымына байланысты ... ... ... құрылымы деп түрлері,
пайдалану бағыттары мен жалпы ... ... ... ... ... ... инвестициялардың
технологиялық ұдайы өндірістік, ... және ... ... ... ... деп белгілі бір объектіні
құруға шыққан шығын құрамы мен олардың ... ... ... ... яғни жалпы көлемдегі инвестициялардың қандай бөлігі құрылымдылық
- монтаждық ... ... ... ... жабдықтарды сатып алу мен
олардың монтажына, жобалық зерттеуге жұмсалатын және басқа да ... ... ... ... ... ... ықпалын тигізеді. Атаулы құрылымды жетілдіру жобаның
сметалық құнындағы машина мен ... ... ... ... ... ... ... Негізінде, инвестициялардың ... ... ... ... ... қорларының пәрменді және
пәрменсіз бөлігінің, кәсіпорынның өндірістік қуатының ... ... ... өнім бірлігіне деген инвестициялар төмендейді.
Экономикалық тиімділікке еңбекті механизациялау мен ... ... және де өнім ... ... шартты шығындарды
төмендету арқылы жетуге болады.
Инвестициялардың ұдайы өндірістік ... да ... ... ... ... ... ұдайы өндірістік құрылымы
негізгі өндірістік қорлардың ұдайы өндіріс түрлері бойынша сметалық құнының
қатынасы мен олардың бөлінуін ... ... ... ... қай ... жаңа ... істегі өндірісті жаңадан құру мен
техникалық тұрғыдан қайта ... ... ... кеңейтуге,
жаңалауға бағытталады. Ұдайы өндірістік құрылымды ... ... ... құру мен ... ... ... ... өсуін көздейді. Инвестициялау теориясы мен
тәжірибесі ... ... ... құру мен ... жабдықтау жаңа
өндірісті құрғаннан неғұрлым тиімді екенін көрсетеді. Оның себептері ... атап ... ... ... ... іске ... мерзімі
қысқарады,
екіншіден, үлес капитал салымдары қысқарады.
Инвестициялардың экономикалық тиімділігі халық шаруашылығы деңгейінде
салалық және ... ... ... байланысты.
Салалық құрылым өнеркәсіп салалары мен халық шаруашылығын жалпы
алғанда инвестициялардың ... мен ... ... ... ... ... шаруашылығында ҒТП жылдамтуын қамтамасыз ететін
салалардың неғұрлым жедел ... мен ... ... ... ... құрылымы жеке экономикалық аймақтар мен
республика облыстары бойынша жалпы жиынтығындағы бөлінуі мен арақатынасын
қарастырады. ... ... ... ... ... ... еркшеліктерге байланысты неғұрлым экономикалық және әлеуметтік
тиімділік алудан тұрады.
Инвестиция мен мемлекет экономикасының тиімділігі үшін қаржыландыру
көздері , ... ... ... инвестициялар құрылымы маңызды болып
келеді.
Меншік түрлері бойынша, яғни мемлекетке, жергілікті органдарға, жеке
меншік заңды немесе жеке ... ... ... ... түрлеріне тиесілі
болуына байланысты. Жеке меншік инвестициялардың жалпы көлеміндегі үлесінің
өсуі оларды пайдалану деңгейіне оң ықпал ... ... ел ... ... деген пікір қалыптасқан.
Қаржыландыру көздері бойынша, сонымен қатар, инвестициялардың ... ... ... тыс ... ... ... үлкен
деңгейге өсіруін көздейді.
Инвестицияларды кәсіпорындарда тиімді пайдалану да ... ... ... оның ... ... ... ... кәсіпорындардағы
құрылымына байланысты.
Инвестициялар құрылымын турлі бағыттар бойынша талдау үлкен ... ... ... ие. Оның тәжірибелік маңызы келесіден тұрады.
Атаулы талдау инвсетициялар құрылымының ... ... ... ... , сол ... ... ... инвестициялық саясатты жасап
шығаруға мүмкіндік береді. Теориялық маңыздылығы атаулы талдау ... ... және ... ... ... ... ететін
жаңа факторларды анықтаудан тұрады.
Елдегі инвестициларға деген қатынас ... ... ... ... ... ішкі ... ... арналған көзі
ретінде ғана емес , сыртқы нарықтарда өткізу ... жаңа ... қол ... ... ... ... ... және оны іс жүзінде игерудегі қызметтер жиынтығы
инвестициялық қызметті білдіреді.
Инвестициялық қызмет кез келген ... ... ... мен ... ... ... Ал ... портфель
инвестициялық стратегияға сәйкес қызметін ... ... ... ... және ... объектілердің жиынтығынан қалыптасады.
Инвестициялық портфель келесі қағидалар негізінде қалыптасады:
1) ... ... ... ... ... ету. Яғни
инвестициялық портфельдің қалыптасуы инвестициялық қызметтің ұзақ және
орта мерзімжі жоспарлауды ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық ресурстарға сәйкестігін қамтамасыз ету яғни
таңдалынған инвестициялық объектілердің тізімі олардың ресурстармен
қамтамасыз етуі ... мен ... ... ... пен өтіміділік арақатынасын оңтайландыру яғни белгілі бір
инвестициялық ... ... ... пен ... ... ... қамтамасыз ету, яғни кадрлық әлеуетті
инвестициялау объектілердің сәйкестігі және құралдарды жедел ... ... ... ... ... мынандай негізгі принциптерге сәйкес жүзеге
асырылуы ... ... ... ... мен ... ... ... жасап араласпауы қажет;
2) инвестициялаудың өз еркімен болуы;
3) меншік және қызмет түрлеріне ... ... ... тең ... ... ... ... қызметті жүзеге асыру жолдарын еркін ... ... ... азаматтар мүддесі мен құқығын бұзбай
сақтау.
Мемлекет экономикасына инвестицияны, пайда алу және ... ... ... тәжірибелік әрекеттер инвестициялық қызметпен
түсінідіріледі.
Инвестициялық қызметті ... ... ... ... ... ... ... жаңарту және кеңейту, жаңасын
құруға инвестициялық ынталандыру және экономиканың дамуы үшін ... ... құру ... ... ... ... ... экономиканың нақты секторына
капитал ... ... ... етуге болады. Капиталды тарту мен
пайдаланудың көлемі, ... мен ... ... ... ... болуы мен анықталады[17].
Инвестициялық климат инвестицияны бөлуге қолайлы жағдай жасайтын,
капиталды сыртқа шығаратын, ... ... ... ... және ... ... ... білдіреді.
3. Қазақстанда инвестициялық қатынастардың даму тарихы және оның
инвестициялық климатқа әсер етуі
Қазақстандағы инвестициялық заңнаманың дамуы және қалыптасу ... ... 7 ... алғашқы «КСРО-дағы шетел инвестициялары
туралы» Заңның ... ... Осы заң ... ... ... ... ... шетел инвесторларына салықтық
жеңілдіктерді бекітті де, республика ... ... ... ... өз үлесін тигізді.Әлемдік нарықтағы Қазақстан
Республикасының интеграциясы халықаралық деңгейдегі ... ... ... әсер ... ... ... ұйымдарға
мүшеліккке еніп, әртурлі екі жақты және көп жақты сипаттағы халықаралық
келісімдерге қатысушы ... ... ... 27 желтоқсанында «Шетел инвестициялары ... ... онда ... саясаттың өзгеруін ескере отырып, Қазақстанның
экономикалық дамуының ... ... ... ... ... климаттың қалыптасына әсер етті.
1995 жылдың 24 ... № 2235 ... ... мен ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Заңында резидент
ер мен резиденттер еместерге және ... да ... ... ... ... Республикадағы шағын және орта бизнесті дамыту деңгейі
инвестициялық қызметті жақсартуға әсерін тигізді. [19].
1997 ... 28 ... ... ... ... ... Заңның қабылдануымен инвесициялық заңнама өз ... Бұл заң ... ... ... қызметпен байланысты және өндірістік ... ... ... ... ... Республикасының Агенттігі»
мемлекетттік қолдауды жүзеге асыратын уәкілетті жалғыз ... ... ... Оның ... тек ... ... ... және босатылады.
1997 жылдың 5 сәуіріндегі №3344 «Тікілей отандық және ... ... ... ... саласындағы тізімдемелерді
бекіту ... ... ... 2000 ... ... ... ... өңдірістің тізімі анықталады, яғни өндірістік инфрақұрылым,
өндеуші өнеркәсіп, ... ... ... ... сала ... объектілері, тұрғын үй ауыл шаруашылығы ... ... 8 ... ... туралы» Заңының қабылдануы
Қазақстан экономикасына ... ... ... және ... ... ... ... табылады. Инвестициялық
тартымдылықты бағалай тарихы, яғни мемлекеттердің инвестициялық климаттың
алғаш ... XX ғ. 60 шы ... ... ... жасалып,
қолданылған.
Инвестициялық климатты бағалаулардың Гарвардтық бизнес мектебінің
бағалауы болып табылады. Салыстыру негізіне ... жіне ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі, ұлттық валюта
жағдайы, елдегі саяси жағдай, инвестиция деңгейі, ... ... ... ... мемлекеттердің сипаттамасын қамтыған
сарапттамалық шкала салынды [22,31-б ].
Мемлекеттердің инвестициялық ... ... ... ары қарай дамуы мамандармен бағаланған жүйені, өлшемдерді
кеңейту және күрделендіру, сандық көрсеткіштерді ... ... ... ... ... өлшемдер мен көрсеткіштер қолданылды: экономикалық ... ... ... ... ... өнім көлемі (ЖҰӨ),
(экономика құрылымы және т.б) ... ... ... етілуі,
инфроқұрылым жағдайы , ... ... ... ... қатысу, 80-90жж. Өтпелі экономикасы ... ... ... ... катергориясының пайда болуы инвестициялау
жағдайлары ғана ... ... ... ... ... экономикалық
орталықтарға жақын болуын, ... ... ... ... ... реформалардың жағдайы мен
болашағын ... ... ... ескеретін айрықша ... ... ... ... ... аталған әдістер мен ұлттық экономиканың инвестициялық
климаттың ... ... да ... бар. Олар ... ... қарай
талданатын көрсеткіштер мен сапалық сипаттамалары мен көрсеткіштерді
талдау бойынша бөлінеді. Бірнеше ... ... ... ... ... ... әдістемесі экономикалық
сипаттамалардың біраз санын, сауда көрсеткіштерін, саяси климаттың
сипаттамасын, инвестицияға арналған заңнамалық ... ... ... ... ... ... жан -жақты және ... оның даму ... ... ... шығару жағдай
жасайды (Б.Тойн, П.Уолтерс және т.б) [23, 78 ... ... ... ... ... ... ... (ТМД)
елдеріндегі инвестициялық климатты салыстыра ... үшін ... мен ... ... ... ... ... маңыздылығын атауда мемлекеттердегі батыс
компанияларының тәуелді болуымен анықталады. («Малтинэшнл ... ... ... ... ... (АҚШ) ... ... экон» кеңес фирмасының журналы ).
3) баллдық бағалау әдістемесі оның негізгі ... ... үшін ... бойыша түрлі мемлекеттердің ранжирлеу
белгісі ретінде қызмет атқаратын және ... ... ... ... ... әр ... мемлекеттер үшін инвестициялық
климаттың шығару сипаттамаларын сандық салғастыру және ... ... ... ... ... ... мысалын Гарвардтық бизнес мектебінде (АҚШ) жасалған сандық
шкаладан және 0-ден («орынсыз») ... 4-ке ... ... дейін
бекітілген 15 бағалау балл негізінде 45 мемлекеттегі инвсетициялық
климатты бағалау мақсатында жылына үш мәрте ГФР ... ... ... ... ... ... ... Балл саны неғұрлым
жоғары болса, көзделген пайда да соғұрлым жоғары болмақ [22,101-110б].
4) инвестициялық климатты қорытыңды тәуекелді шығару ... ... ... ... ... ... құрамдас бөлігі
ретінде белгілердің екі нұсқасын қарастырады:
1) ... ... және ... ... ... мен ... әлеует.
Біздің көзқарасымызша, тәуекелдік әдістің екінші нұсқасы қызуғышылық
танытарлық болып келеді. Оның ... ... ... ... ... бағалауға аймақтық қоғамдық жүйенің тұтастай
даму деңгейі тұрғысынан қарастыру туралы көзқарасы қаланған.
Берілген нұсқа ... ... ... ... ... мен ... ... инвестициялық
тәекелдерін талдай отырып, ... ... ... ... ... ... ... жағдай мен саяси
тәуекел факторларын, экономикалық жағдайын, ... ... ... алған. Берілген нұсқаны қолдана ... ... ... экономикадағы,қаржы саласындағы ұйымдастыру мен басқару
деңгейін сипаттайтын көрсеткіштерді ескеру қажет.
Инвестициялық климатты бағалауды тағы бір ... ... ... беру ... табылады. Атаулы экономикалық көрсеткіштің анықталуы
коммерциялық банктер, сақтандыру компаниялары мен ... ... ... ... жоғары халықаралық несие-рейтингтік
агенттіктермен жүргізіледі. Несие ... ... А, ... ... ең ... ... ААА құрайды, ондай көрсеткіш салынған
қаржының неғұрлым аз залалын қамти ... ... мен ... ... ... мемлекеттерге беріледі. ... ... үшін ең ... ... мен ... ... ... климат D көрсеткішімен бағаланады.
Халықаралық рейтинг агенттіктері «сенім деңгейін бағалау» ретінде
рейтинг маңызыңы көзқарасы бар болғаны мен, оның ... әр ... ... ... ... ... әдістемелерін иеленген. Дүние
жүзінде ондаған рейтинг агенттіктері бар. Алайда халықаралық ... ... ғана ... ... ... жүр ... ... Service,
Inc», «Standard & Poor’s Corporation», «DUPP& Phels Credit Rstinds Co» (
DSR)- және ағылшын ... «Filch ... ... ... айналысатын тағы да да бір агенттік – «Thomson Bankwatch» (TBW)
танымал бола бастады. Жоғарыда ... төрт ... ... АҚШ құнды қағаздары мен биржалары бойынша Комиссиямен берілген
«ұлттық мойындалған статистикалық ... ... ... айғақтауға болады. Ондай мәртебе рейтинг қызметтерін көрсетуге
рұқсат беретін бас ... тең және де ... ... ... ... неғұрлым кең кеңістіктерді ашады. Мысалы, АҚШ-
та барлық бұқаралық эмиссияларға рейтингтер беріледі. ... ... да ірі ... жалпыға ортақ тәжірибеге айналған,
негізінде Ұлыбританияда,Германияда,Испанияда,Швецияда,Жапонияда. 80- ... ... 90-шы ... басында несие рейтингтері Азия, 1986-
1996 жж ... тек бір ... ... өзі 30 ... ... ... жылы ... бен «Filch
IBCA».19,10 және 10 ... ... ... бұл ... ... ... ... рейтингтерді берудің басы
болып саналды [24, 251 б].
Қазақстан халықаралық рейтинг агенттіктерімен белсенді әрекеттесуде.
Егер де ... ... ... ... ... ... үшін міндетті
мемлекеттік кепілді талап еткен болса, артынша Mood’s ,Standard & ... алғы ... ... 1986 жылы ... ... ... берілуінен кейін және сәйкес келген ... ... ... ... ... сирек кездесетін болды.
Қазақстанға несие рейтингісінің берілуінен және халықаралық ... ... ... 3 жыл 200млн АҚШ доллары сомасына Қазақстан
Республикасының Қаржы Министрлігінің еуроноталарын ... ... ... ... шетел инвесторларының қызметінің жандануы
байқалды. Еуроноталарының екінші эммисиясының ... 1997 жылы ... 5 ... млн АҚШ ... құрады. Ал Еуроноталардың үшінші
эммисиясының көлемі 2006 жылы айналым ... 5 жыл 300 млн АҚШ ... ... ... ... 2007 жылы айналым мерзімі 7 жыл 480 ... ... ... беру ... ... экономикалық көтерілуі септігін
тигізіп,қазақстандық капитал нарығына ... ... ... ... ... ... үлкен рөл ойнайды. Мысалы, беделі
мықты экономикалық «Euromoney» журналы экономикалық және саяси тәуекелдері
бойынша жылына екі рет 180 мемлекетті ранжирлейді. ... ... ... ... ... ... ... ұлттық инвсетициялық
климаттың және шетел мемлекетіне деген батыс қаржы ... ... ... ... ретінде қызмет атқара ала
алады.
«Инвестициялық ... ... ... ... мамандар
тобының бағалауынша инвестициялық климаттың қолайлығының ... ... ... КСРО (Балтық мемлекеттері және Ресеймен қатар) елдерінің
неғұрлым көп балл алған (100-дің 75,16 ден 81,45 –ке ... ... ... Ұқсас әдістеме («Инвестициялық барометр») бойынша зерттеу
жүргізген «Deutsche Bank» мамандарының бағасы ... ... ... ... ... ... ... қатысты екі
бағалау да сәйкес келіп отыр: ТМД елдерінің басқа мемлекеттеріне қарағанда
мұндағы инвестициялық тәуекел ... ... ал ... ... қолайлы [25, 12-13, 101б].
Сонымен, өтпелі кезеңнің қиыншылықтарына қарамастан, Қазақстандағы
тұрақтылық пен инвестициялық тартымдылық ... ... ... ... ... бай, өнеркәсібі дамыған, батыс стандарттары
бойынша сапалы және арзан ... ... ие. Ел ... ... алу
қабілеттігі басқа ТМД елдеріне қарағанда неғұрлым жоғары, бұл ішкі нарықтың
сыйымдылығын арттыра түседі. Орта ... ... ... ... ... ... ... динамикасына қарамастан, негізгі капиталдың технологялық, ... және жас ... ... ... белсенді өнеркәсіптік
саясатты іске асыруға жеткіліксіз болып отыр. Экспортқа бағытталған сектор
ішіндегі табыстардың ... ... мен ... ... салааралық
механизмдерінің болмауын ескере отырып, ... ... ... ... түбегейлі өзгерістерге үміт артуға болмайды.
Инвестиция саласындағы жағдай ... ... ... өсіріп
қоймай, бәсекеге қабілетті қуаттардың жетіспеушілігіне тап болған салаларға
инвестицияларды тарту стратегиясын ... ... мен ... ... ... ... ... бағалаудағы ең тиімді
факторлық әдіс. Ол ұлттық экономиканың инвестициялық климатына ықпал етуші
факторларды ... ... ... ... инвестиция бойынша
орталықтың (ITIC) ұсыныстарына сәйкес инвестициялардың келуіне тосқауыл
болған факторларды ранжирлеу жүргізіледі.
Қазақстанға инвестицияларды ... ... ... экономикалық
себептер (салық, қаржы тәртібі, қаржы тәуекелі, тариф тосқауылы, айырбас
бағамын реттеу, инфляция, ішкі ... ... ... ... ... (құқықтық инфроқұрылым, құқықтық өзгерістер қарқыны,
патенттерді, технологияларды қорғау, ... ... ... ... ... реттеу) және саяси факторлар (әлеуметтік
шиеленісу ) одан кейін ұйымдастырушылық фактор ... ... табу ... және ... ... (байланыс инфроқұрылымы,
көлік инфроқұрылымы, тіл тосқауылдары) сипаттағы мәселелер анықталады.
Инвестициялық климат ұғымы макро және ... ... ... ... бірыңғай тұтастық ретінде қабылдайды, өйткені қолайлы
инвестициялық климатты ... ... ... кез келген заңнамалық
қызметі жергілкіті биліктің норма шығарушы қызметімен ... ... ал ... бар шаруашылық режимді құру бойынша ... ... ... ... ... ... кейбір
кемістіктерін өтеуі мүмкін.
Макроэкономикалық деңгейдегі климат инвестицияларға арналған саяси,
экономикалық және әлеуметтік органның көрсеткіштерін қамтиды.
Микроэкономикалық ... ... ... ... ... фирмасының, шаруашылық жеткізуші субъектілердің, сатып алушылардың
банктердің және қабылдаушы ... ... ... мен ... екі ... ... ... көрінеді.
Айта кететін жағдай, инвестициялық климатты бағалаудағы неғұрлым сипатты
әдіс факторлық әдіс болып табылады ... ... ... ... ... ... ... негізделген. Алғашқы
компоненттеріне келесілерді жатқызамыз:
1) экономикалық әлеует сипаттамасы (табағи шикізат ... бар ... ... ресурстарға қол жеткізу, биоклиматтық әлеует, өндірістік
инвестициялауға арналған бос ... бар ... ... даму ... ... ... күшінің бар болуы мен
құны, энергиямен қамтамасыз ... мен ... ... ... ... қызметтің жалпы жағдайы (күтпеген жағдайлардың пайда болу
мүмкіндігі, материалдық өндіріс салаларының дамуы, ... ... ... ... ... базасының дамуы);
3) нарықтық органның жетілуі (экономиканың ... ... ... ... белсенділікке ықпал ету, инфляция
және оның ықпалы, халықты инвестициялық үрдіске ... ... ... қабілетті ортасының дамуы,жергілікті өткізу
нарығының сыйымдылығы мен төлемқабілетті сұраныстың бар болуы);
4) саяси факторлар (халықтың ... ... ... ... ... мен парақорлық деңгейі, орталық органдардың
жергілікті билік органдарымен қарым-қатынасы, ұлттық- діни ... ... және ... факторлар (әлеуметтік тұрақтылық
пен халықтың өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... жалақы мөлшері, көші-қонның инвестициялық
үрдіске тигізетін ықпалы, тұрғылықты халықтың отандық және ... ... ... ... ... ... ... ету
жағдайлары);
6) заңнамалық факторлар (экономикалық қызмет етуді реттеу сапасы,
либералдану ... заң мен ... ... ... меншік құқығын
қорғау салық жүйесінің сапасы мен салық жүктемесінің деңгейі, көші-
қону және кеден деңгейі, сыртқы ... ... және ... ... (мемлекеттік басқару органдары ... мен ... ... ... мен ... деген қатынасына орай мемлекеттік саясаттың біразділігі,
олардың экономикалық ... ... ... мен ... жергілікті
билік органдарының кәсіби шеберлігінің деңгейі мен мемлекеттік аппарат
жұмысының тиімділігі, мысалы, кәсіпорынды тіркеу туралы шешім қабылдау
жеделдігі, ақпараттың қолжетерлігі);
8) ... ... ... ... және бюджет жағдайы,
сонымен қатар, ... ... ... ... тыс қор ... ... ... бюджеттен қаржы ... ... ... ... ішінде шетел валютасында
да, банкаралық әрекеттесудің дамуы, ... ... ... ... ... соның ішінде сыртқы, жергілікті валютаның
конвертациялануы, пайданы мемлекеттен тыс қатты валюта түрінде шығару
кепілі).
Әртүрлі ... ... ... ... климатын
бағалаудағы факторлық әдіс кезінде жанама ... ... ... бойынша орта есеппен алынған көпшілік сомасы танылды.
O=∑(Хі ×Рі), ... ... ... ... ... ... орта баллдық бағасы;
Р-і-ші фактордың салмағы.
Қазіргі кезде инвестициялық үрдіске ... ... ... ... факторлар баршылық. Оларға келесілерді жатқызуға болады:
1) өндірістік салалардағы шетел инвестицияларының тартылуын ... ... ... соның ішінде салық салу және
инвестициялық заңнама, тұрақсыздығы;
2) отандық және шетелдік инвесторларының өндеуші салаға ақша
қаражаттарының жұмсау ынтасының ... ҚР ... даму ... нақты приоритеттердің
болмауы, себебі атаулы құжатта өндеуші өнеркәсіптің барлығы
приоритеттілердің қатарына жатқызылған;
4) қор нарығы мен сақтандыру қызмет көрсету нарығындағы мәселелерді
шешу;
5) ... және ... ... салығының жоғары деңгейі;
6) қазақстандық екінші деңгейлі банктердің пайыз ... ... ... ... ... ... жоба алдындағы құжаттаманы
дайындауға қабілетті мамандардың біліктілігі жоғары кадрлармен
республика аймақтарын қамтамасыз етудегі қанағаттанбаушылық.
Отандық және шетелдік тәжірибені зерттеу бізге қазіргі экономикалық
ғылыммен шығарылған ... ... ... ережелерді анықтауға
мүмкіндік берді. Олар инвестициялық климатты бағалау кезінде тіпті есепке
алынбайды да, нақтырақ ... ... ... ... әдетте, әдебиетте жылдамдатылған,
неғұрлым көп және ... ... ... ... ... инвестор ұстанымы тұрғысынан қарастырылады;
2) реципиет пен ... ... ... көздейді. Демек,
инвестициялық климат мүдделер балансына ... ... ... ... ... ... ... ұдайы
өндірісте уақыт пен кеңістіктің ұйғарылған әрекеттесуіндегі жүйесінде
қызмет атқарады. Бір жағынан, инвестициялық климат ұзақ ... ... ал ... жағынан қоғамдық ұдайы өндірістің ресурс-факторлары
қатынасындағы өзгерістерді есепке алатындай иінді болуы тиіс;
4) қазіргі кезде ... ... ... ... ... бар, бұл ... шағын инновациялық кәсіпкерлік
саласына тартылу кезінде өзекті болып отыр.Бұл инвестициялық климатқа,
оны құраушыларына, инвестициялау механизміне деген ... ... ... ... ... ... ... шешу
көзқарасы тұрғысынан бағалау қажет. Инвестициялар адам капиталының
дамуымен, барлық саладағы ... ... ... ... ... ... климат шаруашылық жүйелердегі экономикалық қауіпсіздігі
мен экономикалық тұрақтылықтың кешенді қасиеттердің бұзбауы тиіс. ... ... ... ... ... ... ... инвесторлар мен экономикалық жүйе ... ... ету ... шаруашылық жүйенің даму болашағы үшін
тартылатын капитал мен ... ... ... ... ... қажет.
Жоғарыда айтылған әдістемелік анықтаудан ... ... ... ... келесі артықшылықтарға ие: көптеген фактор-
ресурстардың өзара әрекеттесуін есепке алу, сонымен қатар ... ... ... да ... алу; ... бағалауының субъектілігін
тегістейтін статистикалық мәліметтерді пайдалану; ... ... ... ... пен ... ... ... дифференцияланған әдіс; инвестициялардың барлық мүмкін ... ... ... ... ... ұмтылу.
Инвестициялық қызмет сипаттамасына жоғарыда берілген қосымша
әдістемелік ... оны ... ... ... жетілдірудің
бағыттарын ұсынуға мүмкіндік береді:
1) инвесторлар мен ... ... ... тіркесуі:
құрылымдылық жаңалану қажеттілігі мен мемлекет немесе аймақтың
экономикалық тұрақтылығын қамтамасыз етуді ... ... ... және инновациялық әлеуетті тиімді пайдалану мен
жағдайын, дауын бағалауға тоқталу;
3) міндетті факторлар ... ... ... ... ... ... тұрғындардың отандық және шетелдік
кәсіпкерлерге деген қатынасы және т.б сияқты қиын анықтамаларды ... ... ... ... ... ... бірақ оларды барлық
шаруашылық жүйелерге қолдануға болмайды.
2 Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... климаты мен инвестициялық
процестерін талдау
Республиканың орнықты және теңгерiмдi экономикалық өсуiн қамтамасыз
ету мiндетiн экономиканы әртараптандыру мен оның ... ... ... iшкi ... ... ... жағдайында
тiкелей шетелдiк инвестицияларды тартуды ынталандыру саясатын құрмай iске
асыру мүмкiн емес.
Инвестициялар елдiң әлеуметтiк-экономикалық дамуына айтарлықтай ... ... ... - ... ... ... саясатын
iске асыруға, өндiрiс секторын құрылымдық қайта құруға және экономиканың
барлық салаларының ... ... ... ... ... ... қабiлеттiлiгiн қамтамасыз етуге негiз болып
табылады. Микродеңгейдегi инвестициялар өндiрiстi кеңейту мен ... ... ... ... ... ... ... және физикалық
тозуын төмендету, өнiмнiң сапасы мен бәсекеге қабiлеттiлiгiн жоғарылату,
сондай-ақ қоршаған ортаға экологиялық әсердi ... үшiн ... ... алғаннан кейін, елдегі ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіп
құлдырап ... ... ... ... ... мәселелерін шешуге мүмкіндік
берді. Олар[28 ]:
1) масштабты инвестицияларды тарту. 1993-2012 жылдар аралығында
Қазақстан экономикасына құйылған инвестициялардың жалпы көлемі ... АҚШ ... ... әлемдік деңгейдің менеджменті өте қысқа уақытта құлдырап бара жатқан
ірі кәсіпорындарды ... ... ... ... әлемдік нарыққа шығуға жол ашылды, әлем шаруашылына интеграциялану
төлем балансының проблемаларын шешуге мүмкіндік берді;
4) ТШИ құйылған кәсіпорындар негізгі салық ... ... ... ... ... 60 ... астам ТШИ келуде.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң деректерiне сәйкес тәуелсiздiктiң ... ... 1993 - 2012 ... ... ... 177,7 ... ... тартылған. Алғашқы 12 жыл iшiнде небары 34,2 млрд. АҚШ доллары, ал
соңғы. 5 жыл iшiнде - 73,9 млрд. АҚШ ... (2,2 есе өсiм) ... өту ... ... деген шетелдiк инвесторлардың
қызығушылықтарының артып отырғанын соңғы ... ... ... - 2009 ... ... ТШИ ағыны 56,6 млрд. АҚШ долларын, ал 1993
- 2006 жылдарда - 51,4 млрд. АҚШ ... (10,2% өсiм) ... ... ... ... 60 ... ... ТШИ келуде.
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкiнiң деректерiне сәйкес тәуелсiздiктiң 17
жылы iшiнде 1993 - 2012 ... ... ... 177,7 ... ... тартылған. Алғашқы 12 жыл iшiнде небары 34,2 млрд. АҚШ доллары, ... 5 жыл ... - 73,9 ... АҚШ ... (2,2 есе өсiм) ... өту қажет.
2012 жылдың алғашқы жартысында Қазақстан экономикасына 11 млрд. АҚШ
долларынан астам ТШИ ... бұл 2011 ... ... кезеңімен
салыстырғанда 1,8 % аз (11,1 ... АҚШ ... 2.1 ... ... елдер бойынша тікелей шетел
инвестицияларының жалпы ағыны
Ескерту – ... көзі ... ... ... [29 ... жылдың алғашқы жартысында инвестор елдер бөлінісінде басты
инвесторлар Нидерланды ( 4,8 ... АҚШ ... 44,1%), ... (1,4 ... ... 12,8%), ... (583,5 млн. АҚШ ... 5,4%) және Бельгия
(514,6 млн. АҚШ ... 5%) ... ... олардың инвестицияларының
үлесі тартылған инвестициялардың жалпы көлемінде 5% және одан да ... ... ... ... (462,8 млн. АҚШ ... ... (330,8 млн. АҚШ ... 3%) және АҚШ-тан (308 млн. АҚШ
доллары, 3%) ... ... ... мол ... ... Жалпы
тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстанның басты инвесторлары бұл Нидерланды,
АҚШ және Ұлыбритания( Сурет 2.2 ... 2.2 Ірі ... ... 1993 ж.-2012 ж. млн. АҚШ ...... көзі ... ... құрастырған [29 ]
Соңғы жылдардағы Қазақстанға инвестициялардың ... ... ... ынталандырушы әсер етті. Бұл тауарлар мен қызметтер
өндірісін арттырудың, тиісінше ... ... пен ... ... түсімдерінің өсуінің басты факторы болуда. 2000-2011 жылдарғы
мемлекеттік бюджетке кірістер түсімдерінің оң ... ... ... 2.3 ... ... мемлекеттік бюджет кірістерінің динамикасы
(млрд. теңге)
Ескерту – дерек көзі негізінде автор ... [29 ... ... ... ... ... ... артуының тенденциясы байқалып отыр. Оның артуы мен кемуінің
динамикасы ... ... ... келу ... ... келеді.
Елімізде инвестициялаудың негізгі көздері келесідей (Сурет ... ... ... қарыз қаражаттары;
3) шетелдік инвестициялар;
4) жеке қаражат.
Сурет 2.4 Көздер бойынша инвестициялау динамикасы, млн. доллар
Ескерту – дерек көзі ... ... ... ... елге ... ... және ... әлеуметтiк-экономикалық дамуға
әсер етеді. 2005 – 2011 жылдар аралығында елдiң ... ТШИ ... ... ... ... ал ... 3 жылда олардың өсiп отырғаны байқалуда.
Алайда, дамыған елдердiң тәжiрибесi ... ... ... ... ету үшiн ЖIӨ-ге инвестициялардың көлемi 30-40% шегiнде
болуы тиiс.
1993 - 2011 жылдар кезеңi iшiнде экономика ... ... ... ... мен ... келесідей: 37,5%-ы «Жылжымайтын мүлiкпен
операциялар, жалдау және кәсiпорындар қызметi» экономика саласына ... ... ... мен ... ... жөнiндегi қызметке
тиесiлi), 35% - тау-кен өндiру өнеркәсiбiне, 15% азы ... ... 6% ... ... ... Бұдан өзге, шетелдiк ... аз ғана ... ... ... ... ... және
тұрмыстық тұтыну бұйымдарына (5%), кәсiби ұйымдар мен ... (1,8%), ... ... (1,8%) және ... пен ... ... Қалған салалардың үлесiне барлық ТШИ-дiң 1%-дан аз ғана
астамы тиесiлi. ТШИ-дi салалар бойынша мұндай ... ең ... ... ... ... ... жоғары деңгейiмен
байланысты.
2012 жылдың 31 наурызындағы қарайғы жағдай бойынша ... ... ... экономикалық қызметтің барлық түрлері бойынша ТШИ
ағынының аса көп ... ... ... және ... ... (басым
түрде геологиялық барлау және іздестіру қызметін жүргізу) – 60,8 млрд. ... ... ... ... мен ... әзірлеуге – 47,4 млрд. АҚШ
доллары (31,09%) және өңдеу ... 15,8 ... АҚШ ... ... ... салынған инвестициялардың ең көбін
экономиканың өндіруші секторына ... ... ... ... ... ... төмен болып қалуда. Өңдеу өнеркәсібіне негізгі
капиталдың құрылымында кәсіпорындардың өз қаражаты (79,2%) ... бұл ... ... ... ... өндірісті жаңғыртуды қамтамасыз етеді.
Өңдеу өнеркәсібіне тікелей шетел инвестицияларының ... өте ... оң өсім ... ... 2011 жылы ... көлемдегі үлес 14,9%
құрады, ал 2010 жылы 11,8% болған еді.
Сурет 2.5 ... ... ... ... ... ...... көзі бойынша автормен құрастырылған [29 ]
Төмен үлестің себептері біріншіден, экономиканың қайта өңдеу секторы
табыстылығы жағынан шикізат ... ... ... және инвестициялар
тартуда онымен бәсекелесе алмайды. Бұл шынайы фактор.
Екіншіден, қазақстандық экономиканың негізгі табыстарын жоғары табысты
шикізат секторында ... ... ... ... ... табуда, олар
салықтар сомасы мен өз секторына қайта инвестициялауды шегеріп тастағанда
өз табыстарын шетелге қалдырады және сонда алып ... ... ... емес секторында, жалпы алғанда қайта
өңдеу секторында іскерлік және инвестициялық ахуал өте төмен, ... өте ... ... ... ... ... бұл
секторда инвестициялық белсенділік танытпай отыр.
Салалар бойынша қалыптасатын сәйкессiздiк күрделi ... ... ... емес ... бөлуге орай өңiрлердiң экономикалық ... ... ... ... ... ... агенттiгiнiң мәлiметтерi бойынша Алматы, Астана, Каспий маңы
және бiрқатар ... ... ... кәсiпорындары шоғырланған
өңiрлердiң (Батыс ... ... ... ... және ... үлестерiне елдiң барлық инвестициялық салымдарының шамамен
60%-ы тиесiлi. Жалпы алғанда бұл ... ... ... ... ... ... шетелдiк инвесторларға тиесiлi барлық
кәсiпорындардың 80%-дан астамы жұмыс iстейдi (кесте ... ... жылы ... аймақтары бойынша негізгі капиталға пайдаланған
шетелдік инвестициялар
|Республика облысы |млн. теңге |% к ... 2011 жыл ... ... |457 211 |105,5 ... |7 911 |130,6 ... |30 077 |103,4 ... |42 496 |135,1 ... |152 452 |95,0 ... ... |11 807 |77,1 ... |5 903 |74,0 ... ... |23 894 |116,6 ... |12 040 |98,1 ... Орда |13 755 |80,1 |
| ... |32 306 |106,6 ... |13 461 |124,5 ... |17 044 |163,4 ... ... |5 579 |205,1 ... ... |15 938 |144,3 ... ... |31 344 |122,5 ... ... |41 204 |103,3 ... - ... көзі бойынша автормен құрастырылған [27 ]. ... ... ... шетелдiк инвестициялар үшiн мейлiнше
тартымды елдерiнiң қатарына кiредi.
Қазақстан Республикасы ТМД елдерiнiң ... ... ... Мoody,s
(2002 жылы), Standart&Poor's және Fitch (2004 ... ... ... инвестициялық сынып рейтингтерiн ... ... ... АТ Кеаrnеу консалтингтiк компаниясының рейтингiне
сәйкес 25 неғұрлым инвестициялық тартымды елдер тiзiмiне ... ТМД ... ... ... қатарына кіреді (Кесте 2.3).
Кесте 2.3
Инвесторларға неғұрлым тартымды ... ... ... ... ... |
| | ... |
|1. |Ресей |56% ... ... |38% ... |Украина |37% ... ... |9% ... ... |7% ... ... |6% ... ... |4% ... |Армения |2% ... ... |2% ... |1% ... |1% |
| ... ... |30% ... – дерек көзі бойынша автормен құрастырылған [1] ... ... ... ... ... ... жеткенімен
елімізде капиталдың сырқа шығуы да артып ... 2004 ... 2012 ... ... ... ... ТШИ-дың шетелге жалпы жылыстауы 34,2 млрд.
АҚШ долларын құрады.
2012 жылдың алғашқы жартысында жылыстатылған ТШИ көлемі
1,6 ... АҚШ ... ... бұл 2011 ... ... кезеңімен
салыстырғанда 42%-ға аз (2,8 млрд. АҚШ доллар).
Сурет 2.6 ... ... ... ... елдерне
ағылуы, млрд. доллар
Ескерту - дерек көзі бойынша автормен ... [ ... үшiн ... ... ... жеңiлдiктер мен
преференциялар берудi, заңнамадағы өзгерiстерден сақтау ... ... ауыл ... ... қызмет көрсету аясы мен ... ... ... ... ... ... ете ... Қазiргi кезде
Қазақстан экономикасының әртүрлi салаларының дамуындағы теңсiздiктiң ұлғаюы
жалғасуда. Салалық теңсiздiктер Қазақстанның әртүрлi өңiрлерiнiң дамуына да
керi әсерiн тигiзуде. Ауыл ... ... ... ... ... ... инвестициялық белсендiлiктi арттыруға
ықпал ету үшiн ... ... ... ... ... ... ... болуы ықтимал.
      Қазақстан 2010 жылдан бастап Үдемелі индустриалды-инновациялық
бағдарламаны iске ... ... Бұл ... ... экономиканың
басым салаларын жедел дамытуды көздейтiн салалық бағдарламалар ... ... ... ресурстарға қажеттілікті айқындайды. Инвестиция
қажеттілігі туындар отырған салаларға көз жүгіртіп өтейік.
1) тау-кен ... ... ел ... ... бiрi ... ... Тау-кен металлургия ... ... ... 2012 жылы 15,5 ... АҚШ ... ... үлесi 38%-ды немесе 5,6 млрд. АҚШ долларын ... ... ... алуан түрлерiнiң қоры жеткiлiктi.
Елде темiр, марганец, хромит кенi, түстi металдар кенi - мыс, мырыш, титан,
магний, алтын тағы ... ... және ... өңдеу жүргiзiледi.
Сонымен қатар, қосылған құны жоғары өнiмдердi алу үшiн ... ... ... ... бойынша қайта өңдеудi ұлғайту керек.
Мәселен, түстi металлургияда ... ... ... 1500 ... ... ... ... өндiрiсiн 250 мың тоннаға дейiн, мысты
(кендер мен концентраттар) - 578 мың тоннаға дейiн ұлғайту қажет.
Қара ... ... ... ... 6 млн. ... ... ... - 440 мың тоннаға көбейту керек.
Бұрын жиналған қалдықтарды қайта өңдеуге тартудың маңызды компонентi -
бұл, атап ... ... кен ... ... үйiндiлер түрiнде
қоймаланған теңгерiмге алынған кендер болып табылады. ... ... 20 ... ... ... ... ... жинақталған.
2) химия өнеркәсiбi нарығының ... 2012 жылы 3,4 ... ... ... ... 2,4 ... АҚШ долларын немесе нарық көлемiнiң
шамамен 80%-ын құрады, бұл негiзiнен қосылған құны жоғары тауарлар,
оның iшiнде: резеңкеден және ... ... ... ... емес ... ... жобаларға калий
тыңайтқышын - 400 мың тонна, кальцийлендiрiлген соданы - 350 мың ... ... ... - 100 мың ... - ... ... Базалық органикалық
химияда (мұнай-химия) поливинилхлорид - 15 мың тонна, полиэтиленгликоль -
10 мың тонна, органикалық ... - 120 мың ... ... ... мен тұрмыстық химия, оның iшiнде: ұнтақ
тәрiздiлер, пестицидтер тағы басқалар жатады.
Химия өнеркәсiбiнде бүгiнде қажеттi қаржыландырудың жалпы сомасы 1 ... млн. ... ... 13 ... жоба бар.
Машина жасау нарығының сыйымдылығы 2012 жылы 16,6 млрд. долларды ... ... 15,4 ... ... ... ... көлемiнiң 88%-ы бар машина
жасау өнiмiнiң импорты негiзгi үлестi ... және ... ... ... ... ... 41%-ды құрайды.
Шамамен 9,2 млрд. АҚШ доллары сомасының импорты машина жасаудың 4 кiшi
саласына тиесiлi екенiн атап кету керек, олар - ... (4,128 ... ... ... (2,736 ... АҚШ ... ... (1,695
млрд. АҚШ доллары) және ауыл шаруашылығы машиналарын жасау.
3) құрылыс ... ... ... материалдарын дамыту
перспективалы болып ... ... ... ... ... ... түрлi шикiзаттың жеткiлiктi қорына ие.
Бүгiнде, Қазақстанда тұрғын үйлердi, қоғамдық және өнеркәсiптiк
ғимараттарды шынылауға арналған ... ... ... ... табақ
шыныға деген қажеттiлiк 2012 жылғы 22,2 млн. м2-ден 2014 жылы 35,0 млн. ... ... ... деп болжануда.
Құрылыс индустриясында бүгiнде қажеттi қаржыландырудың жалпы сомасы 77
812 млн. теңге болатын 14 ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсiбiн дамытуға
мүдделi.
Қазақстанда өндiрiстiк кәсiпорындарда GМР халықаралық стандарттары
бойынша дәрiлiк препараттардың 400 ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың жалпы
сомасы 2 550 млн. теңге болатын 3 «тауашалық» жоба бар.
5) 2011 жылғы статистикалық ... ... ... өнеркәсiп өнiмi
(тоқыма бұйымдары, киiм, былғары өнiмi) бойынша нарық ... 1 ... АҚШ ... ... ... ... жеңiл өнеркәсiп
кәсiпорындары (тоқыма ... ... киiм, ... ... ... АҚШ долларына тауарлар мен қызметтер өндiредi.
Тиiсiнше отандық тауар өндiрушiлер жеңiл ... ... ... ... қамтиды.
Әділ, әрі ешкімді де алаламайтын әкімшілік тарапынан айқын, тиімді
және қатаң ... ... ... бар ашық немесе либералды инвестициялық
саясат – бұл шетелдік инвестицияны тартудағы ең ... ... ... ... ... ... біздің ең басты міндеттеріміздің
бірі болуы тиіс, себебі Қазақстанның, шетелдің капиталынсыз, технологиясы
мен ... ... ... мен ... қол жеткізе
алатындығының өзін көзге елестету қиын.
Қазіргі таңда халықаралық инвестициялардың ... ... ... ... ең ... және жедел жолдарының бірі
болып отыр. Бұл мұнай өндіру мен өңдеу өнеркәсібі секілді ... ... ... ... үшін қажетті қаражаттың
жетіспеушілігімен үндесіп жатыр.
Батыс ... ... ... бойынша, Қазақстандағы
инвестициялық ахуал ... ... ... ... ... ... тәуекелділік, нормативті-құқықтық базаның
жетілмегендігі түріндегі айтарлықтай ... ... ... мен
инвестицияларының ағылып келу процесін тежеуі мүмкін. Бір ... ... ... инвесторлары үшін іскерлік ахуалдың ең негізгі параметрлері
бойынша қолайлы рынок болып ... ... аса ірі ... табиғи және еңбек ресурстарының мол болуы тән. Инвестициялардың
мүмкін боларлық пайдалылығы Қазақстанға салынған инвестициялардан мол ... ... ... үшін ... фактор болып отыр.
Қазіргі таңда халықаралық инвестициялардың импорты республикадағы
инвестициялық процесті жандандырудың ең тиімді және жедел ... ... ... Бұл ... ... мен ... ... секілді басым салаларда
құрылымдық-инвестициялық саясатты жүргізу үшін қажетті ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның меншікі
ресурстары жеткіліксіз болады. Болашақта ... ... ... - ... ... Ол ... ... ие болды кесте.
    
Кесте 2.4
Қазақстанға инвестиция тартудың SWOT-талдауы
|Күштi жақтары ... ... ... ... және ... |1. ... инвестициялық |
|тұрақтылықты қолдайтын елдiң қолайлы |саясатты жүргiзудегi жүйелiлiктiң |
|бизнес-ахуалы ... ... Бай ... және ... |2. ... заңнамасының тұрақсыздығы |
|ресурстардың болуы салдарынан, елдiң |және заңдар мен шарттық ... ... ... ... ... ... |
|3. Орталық және Алдыңғы Азияның, |ететiн тетiктердiң жоқтығы ... ... ... iрi |3. Инвестицияларды ... ... ... ... ... ... ... жағдайлар (салықтық,|
|тиiмдi географиялық жағдайы |кедендiк және валюталық режимдер) ... ... ... |4. ... тартуды |
|саясаттың басымдылығын сезiну ... ... ... ... ... ... ... аймақ, базасын қаржылық, |
|жәрдемдесуге бағытталған ... ... ... мен ... және ... ... ресурстық базасын ... ... |5. ... ... ... ... мемлекеттiк басқару |
| ... ... |
| |6. ... ... ... ... ... ... ... көлемi |1. Шикiзат базасының таусылуы ... ... ... ... ... елдiң инвестициялық |
|шығу. ... ... алуы ... ... капитал нарықтарындағы |2. Шикiзаттық сәйкессiздiктiң және |
|елдiң оң инвестициялық имиджiн ... ... ... ... ... ... ... ... тарту жөнiндегi |экономиканың сақталуы. ... және ... ... |3. ... ... ... құру. ... аз ... орай ... ... ... ... ... өнеркәсiптiк-өндiрiстiк |
|тиiмдi мемлекеттiк және жеке ... бар ... ... алу. ... қалыптастыру. |4. Инвестициялары тарту жөнiндегi |
|5. Экономиканың ... ... ... ... және ... қайта бөлу есебiнен, |оның iске асырылуының болмауы ... ... және ... ... ... терiс инвестициялық|
|экономикалық дамуын қамтамасыз ету. |имиджiн бекiту |
| |5. ... ... |
| ... ... ... |
| ... салдарынан мемлекеттiк |
| ... ... ... ... |6. ... жемқорлық (салық төлеу |
| ... ... ... |
|Ескерту – дерек көзі ... ... ... [30]. ... Қазақстан Республикасындағы тікелей шетел инвестициялардың
халықтың жұмысбастылығының арасындағы өзара байланыстың талдауы
Әлемдік шаруашылық қатынастардың ... ... ... ... ... ... күрт ... болды.
Инвестициялық белсенділік мемлекеттің әлемдік нарықта ... ... жаңа ... ... ... ... құруға мүмкіндік береді, бұл өз кезегінде жаңа жұмыс ... ... Одан ... шетел инвестицияларын тарту отандық
өндірістің модернизациялануына алып келеді.
Инвестициялардың жұмысбастылыққа бастапқы әсер етуі ... типі ... ... Тікелей шетел салымдарының жұмысбастылыққа әсерін
сурет көре ... 2.7 ... ... ... ықпалының схемасы
Ескерту - дерек көзі бойынша автормен құрастырылған[31].
Тікелей шетелдік инвестициялар Қазақстанның 90-шы жылдардағы қиын
әлеуметтік-экономикалық ... ... ... рөл ... ... да оның ... ... жоқ. Орталық Азияға тартылған барлық
инвестициялардың 80%-ы Қазақстанның үлесіне тиесілі.
Ұлттық экономикалардың ашықтығы артқан сайын, шетел ... ... 80-ші ... ... жалпы барлық елдер үшін жыл сайынғы
инвестициялар ағыгны 3 есеге дейін өсті, дамушы елдерде бұл ... есе ... ... ... әсер ... ... және
кезекті деп бөліп қарастырған жөн.
Бұл бөлімде тікелей шетелдік ... ... ... ... ... Зерттеудің нәтижелері көрсеткендей шетелдік
инвестициялар еліміздегі жұмысбастылыққа оң әсер етті.
Тікелей ... ... ... үшін ... ... ... пакет) менюынан «Экспоненциалды
жұмсартудың моделі» таңдалды.
Таңдау үшін келесідей моделдер болды:
1) ... ... ... «экспоненциалды тренд моделі»;
3) «сызықтық тренд моделі»;
4) ... бара ... ... ... ... сапалық көрсеткіштерге сәйкес, екі модель таңдалды:
«нөлдік қатар моделі» және «өшіп бара жатқан тренд моделі».
Зерттеу жұмыстарының ... ... ... ... ... ... шетелдік инвестициялар көрсеткіштері негізінде
алынды (Кесте 2.5).
Кесте 2.5
1996-2009 жылдар аралығында ... ... ... мен
жұмыссыздар санының көрсеткіштері
|Жылдар |1996 |1997 |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 ... млн. |1674 |2107 |1233 |1852 |2781 |4557 |4106 ... | | | | | | | ... |970,6 |961,8 |925 |950 |906,4 |780,3 |690,7 ... мың | | | | | | | ... | | | | | | | ... млн. |4624 |8317 |6619 |10624 |18453 |19755 |18429 ... | | | | | | | ... |672,1 |658,8 |640,7 |625,4 |597,2 |557,8 |554,5 ... мың | | | | | | | ... | | | | | | | ...... көзі бойынша автормен құрастырылған[27 ] ... ... ... ... ... ... мен жұмыссыздар арасында кері байланыс байқалады. Бұл
байланысты моделдеу үшін ... лаг ... ... қолданылды:
, ... t ... ... ... мың ... ... ... тікелей шетелдік инвестициялар, млн. доллар
- модель қатесі.
Үлестірілген лаг ... ... ... ... ... ... әсер етпейді. Әсер етуі ... ... ... ... тереңдігі екі жылға тең.
Регрессия теңдеуі келесі түрге ие:
Моделдің статистикалық сипаттамалары қанағаттандырарлық: теңдеу ... ие, ... ... ... ... вариациясын 85%
(R²=85%). Модель параметрлерін бағалаудың дәлдігін ... ... ... ... ... бұл ... ... азайтуға көмек береді, b0, b1, b2 .
Моделдің анализі арқылы мынаны ... ... ... ... ... ... әр 1млрд. доллар шетелдік инвестиция,
екі жылдан кейін жұмыссыздар санын 20,2 ... ... ... ... ... ... тең.
моделінің t-j жылдағы жұмыссыздар ... әсер ... ... ... ... коэффициенттері келесідей болды:
Сонымен, тікелей шетел инвестицияларының жартысынан кқп ... ... әсер етуі екі жыл ... тек 7,4% ... сол ... береді. Моделдің орташа лагы мынаған тең болды: Бұл ... ... ... орта ... ... ... ... кейін азаюына алып келеді.
Осы модель бойынша, ... ... ... ... жасалды.
Жұмыссыздар санын болжау үшін, тікелей шетелдік инвестициялардың көлемінің
автономды болжауын жасау қажет болды. Ол үшін ... ... ... ... ... Бұл ... таңдалу себебі, 2000 жылдан бері
сақталып келе жатқан инвестициялардың оң динамикасы болмауы ... ... ... ... ... 2009 жылы ... ... көлемі 2008 жылмен салыстырғанда 1326 млн. долларға ... ... ... ... инвестициялар динамикасының «өшіп бара
жатқан» трендін көрсетті. Тікелей шетелдік инвестициялардың нақты және
болжамды көрсеткіштері(сурет 2.8) ... 2.8 ... бара ... ... ... бойынша тікелей шетелдік
инвестициялардың нақты және болжамды көрсеткіштері
Ескерту – ... көзі ... ... құрастырған [26]
«Нөлдік қатар» моделі бойынша тікелей шетелдік инвестицияларының нақты
және болжамды көрсеткіштері (Cурет 2.9) көрсетілген.
Сурет 2.9«Нөлдік қатар» моделі бойынша тікелей шетелдік
инвестицияларының ... және ... ...... көзі ... ... құрастырған [26]
«Өшіп бара жатқан» тренд моделімен тікелей шетелдік инвестицияларға
тәуелсіз айнымалы ретінде ... ... ... саны ... 2.6
«Өшіп бара жатқан» тренд бойынша жұмыссыздар санына болжамды
көрсеткіштер
|Жыл ... 95% ... ... ... ... 95% |
| ... | ... ... ... |360 |474 |548,8 ... |329,8 | |537,7 ...... ... ... ... есептеген ... ... 2012 жылы ... саны ... сенімді интервал
аралығында орналасқанын көрсетеді.
Тікелей шетелдік инвестициялар тәуелсіз айнымалы ... ... ... ... болжам жасалғандағы көрсеткіштер кесте көрсетілген.
Кесте 2.7
«Нөлдік қатар» моделі бойынша болжам жасалғандағы көрсеткіштер
|Жыл ... 95% ... ... көрсеткіш |Жоғарғы 95% |
| ... | ... ... ... |379,7 |474 |566,8 ... |377,8 | |566,6 ...... ... ... ... ... ... ... 2012 ... ... ... ... көрсеткіш
болжамның сенімді интервал аралығында орналасқанын көрсетеді.
Сурет де екі ... ... ... санының нақты және
болжамды динамикасы берілген. Дүние жүзі экономикасының ... ... ... ... ... олардың экономикалық өрлеуінің шешуші
факторына айналады. Шетелдік капиталдың экономиканы ... ... ... Азияның жаңа индустриалды елдердің мысалынан көруге болады.
Тек соның ... ... ... бұл ... ... ... салалардың
дамуы экспорттық мүмкіндіктерді құру мен ғылыми сыйымды салалардың дамуы
секілді қазіргі ... ... ... үлгісі болып
қалыптасқан кезеңінен жедел түрде өтті. Нәтижеде ғылыми сыйымды өнімдерді
қоса алғандағы ... өнім ... ... бұл ... дүние жүзі
шаруашылығында алдыңғы шетке шықты. Бұл өз кезегінде жұмыс ... ... алып ... Халықтың табысы көбейіп, әлеуметтік экономикалық
жағдайы жақсарды. Тікелей шетел ...... ... ... ... ... ... жатқан заңды тұлғаларында жүзеге асырылып жатқан
инвестициялары, шетел инвесторының оларға қатысты заңды ... ... ... ... ... ... ... 2. 10 Жұмыссыздар санының тікелей шетелдік инвестицияларына
байланысты нақты және болжамды динамикасы (вариант ...... көзі ... ... ... [26]
Сурет 2.11 Жұмыссыздар санының тікелей шетелдік инвестицияларына
байланысты нақты және ... ... ... ...... көзі ... ... құрастырған []
Сонымен екі вариант бойынша алынған нәтижелер ... ... ... оң әсер ... ... ... ... болады.
2.3. Қазақстан Республикасындағы инвестициялық процестердің ... ... ... ... ... позитивті тенденциялар
орын алуда. Сәйкесінше, экономикадағы сандық және сапалық көрсеткіштер
жақсарды.
Қазақстан Республикасындағы инвестициялық ... ... ... көрсеткіштері тұрақты тенденцияны көрсетуде. 2011 жылдың
өзінде қаржылық емес активтерге 3595,9 млрд. Тенге ... ... – ЖІӨ мен ... жинақтаулардың динамикалық өсуі.
2010 жылы 2008 жылмен салыстырғанда ЖІӨ 1,5 есеге ... ... ... ... ... ... ... ЖІӨ-нің өсуіне бірінші кезекте
инвестицияларды тиімді пайдалану әсер етті. Басқа себептерге инвестициялық
қызметтің ... ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады.
Кесте 2.8
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... сипаттайтын негізгі көрсеткіштер, млрд.теңгеде
|Көрсеткіштер ... |
| |2009 |2010 |2011 ... ... |1184,2 |1544,5 |2050,5 ... ... ... % |114,9 |130,4 |132,8 ... ... ... ... |1062,2 |1472,4 |1853,1 ... ... ... % |117,1 |138,6 |125,8 ... ... қорлардың |122,0 |72,1 |197,4 ... | | | ... ... ... % |98,9 |59,1 |273,8 ... ішкі өнім (ЖІӨ) |4449,8 |5870,1 |7457,1 ... 2.8 ... ... ... % |117,8 |131,9 |127,0 ... емес ... |99/89 |138/113 |199,159 ... жан ... | | | ... ... ... мың| | | ... | | | |
|1 ... ... ЖІӨ өсуі, |4,1 |5,3 |7,1 ... | | | ... ... ... |23,9 |25,1 |24,9 ... % | | | ... ... енгізілуі |600,4 |789,4 |1422,5 ... ... ... |15,5 |14,6 |16,6 ... % | | | ...... көзі ... ... ... [27] ... өсуі инвестицияларды сапалы қолданғандығын көрсетсе, жан
басына шаққандағы негізгі ... ... ... ... ... көрсетеді. 2006 жылы жан басына ... ... ... 185,4 мың ... ... 2010 жылы 1,5 есеге
өсіп, 285,1 мың теңгені ... Бұл ... ... ... ... ... ... тарту шараларын көрсетеді.
Бірақ, инвестициялық қызметтің белсенділігінің бұл ... ... ... ... ... ... болды. Шикізат секторына
салынған бастапқы ішкі және сыртқы инвестициялар еліміздің ... ... мен жаңа ... ... ... болып келе жатыр.
Екінші тенденция тартылып жатқан капиталдың меншік формалары бойынша
көлемдерінің арақатынасының өзгеруімен тұжырымдалады. 2011 ... ... ... ... ... ... ... бөлек, елімізге ресурстардың келуі шетел капиталын (тікелей
шетел инвестициялар, заемды ресурстар) ... ... ... ... Тәуелсіздік алғаннан бері тартылған шетелдік инвестициялардың көп
бөлігі ... ... ... Қазақстан экономикасына
тартылған барлық инвестицияның 40% мұнай-газ ... ... жылы ... ... ... ... ... млн. тенгені
құраса, 2010 жылы ... млн. ... ... Ал шетелдік
инвестициялардың көлемі 1 094 949 млн. тенгеден 1 337 448 млн тенгеге, яғни
1,3 есеге ... 2008 жыл мен 2010 жыл ... ... ... инвестициялардың жалпы көлемінде экономиканың мемлекеттік
секторының ... 19,3% -дан ( 813 337 млн. ... ... ( ... ... өсті. Сол периодта басқа мемлекеттің қызмет етіп ... ... ... (1 094 949 млн. тенге) 29,6%-ға ... ... ... ... ... капиталға инвестициялардың көп бөлігі
жеке меншік формадағы кәсіпорындармен жасалған, 2008 жылы ... ... ... ... ... млн. тенге), 2010 бұл көрсеткіш
48,1% (2 239 306 млн тенге) болды. Дәл осындай жағдай 2011 жылы да ... ... ... ... ... Республикасында негізгі капиталға
инвестицияларды қаржыландыру көздері.
|Көрсеткіштер |2009 жыл |2010 жыл |2011 жыл |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... |%-бен |тенге |%-бен |тенге ... |
| | | | | | | ... |1703,7 |100 |2421,0 |100 |2824,5 |100 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... есебінен қаржыландырылады: ... |193,4 |11,4 |283,3 |11,7 |370,2 |13,1 ... | | | | | | ... ... |144,3 |8,5 |231,7 |9,6 |308 |10,9 ... | | | | | | ... |49,1 |2,9 |51,6 |2,1 |61,7 |2,2 ... | | | | | | ... ... |64,3 |1357,8 |56,1 |1600,9 |56,7 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... |301,3 |17,7 |578,4 |23,9 |569,4 |20,2 ... | | | | | | ... ... |113,4 |6,6 |201,4 |8,3 |284,0 |10,0 ... | | | | | | ...... ... ... Агенттігі мәліметтері |
|бойынша құрастырылған www.stat.kz ... ... ... ... ... ... ... инвестициялауда бюджеттік қаражаттардың үлес салмағының арту
тенденциясы байқалады.
Бюджеттік ... ... 2008 жылы ... 2011 жылы ... ... ... инвестициялардың үлес салмағы тұрақты емес,
5,1%-дан 2,2%-ға қысқарған, ал ... ... ... ... ... ... өсті.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың негізгі капиталға меншікті ... ... 2009 жылы 56,4% ... 2010 жылы ... ... ... ... төмендеді. Бұл инфрақұрылымдық объектілер мен әлеуметтік
нысандарға шығындардың артуының ... ... ... ... елімізде шетелдік инвестицияларға
қажеттілік жылына 4-5 млрд. долларды құрайды.
Қазақстанда әлі де ... ... ... етудің барлық
көздері іске қосылмаған. Инвестициялық ресурстардың маңызды қайнар көзі
халықтың банктегі ... ... ... қолма-қол ақшалары түріндегі
қаражаттары болып табылады. Халықтың бос ақша қаражаттары экономиканың
нақты секторына салынуына ... ... ... сфераға жұмылдырылатын халықтың
қаражаттарының үлесі мардымсыз, 2011 жылы ... ... ... көздерінің 3%-ын құрайды.
Үшінші тенденция. Отандық және шетелдік ... ... ... ... ... тәуелді. Тау-кен
салаларында инвестиция көлемінің ... ... ... ... жоғары.
Салалық бағытталу бойынша 2010 жылы республиканың негізгі капиталына
инвестициялардың жартысына жуығы-55,6% немесе 2 586 800 млн. ... ... 40% ... ... млн. тенге) өнеркәсіптің базалық ... ... ... Соның ішінде ... ... ... 1 651 953 млн. тенге немесе негізгі капиталға
инвестициялардың жалпы көлемінің 35,5% (2008 жылы ... ... млн ... ... ... кәсіпорындарымен
413 146 млн. тенге немесе 8,9% (2008 жылы 21,5% немесе 363 040 млн. ... ... ... ... ... ... 2010 жыл ... мемлекеттік басқару - 32 186 млн. тенге немесе 0,7%
2) ... және ... - 734 505 млн. ... ... ... ... мүлікпен операциялар, жалға беру мен қызмет көрсету -
409 105 млн. тенге (2008 жылы 934 757 млн. ... 2009 ... млн. ... құраған).
Осылайша, өнеркәсіптің өңдеуші салаларына инвестиция көлемінің арту
тенденциясы байқалуда.
Төртінші ... ... ... ... ... ... ... белгілі, ол құрылыс-монтаж жұмыстарынан,
құрал-жабдықтардың барлық түрін, инвентарь мен инструменттерді ... ... ... да ... ... ... жылы негізгі құралдарды енгізу көрсеткіші 2008 жылмен
салыстырғанда 1,5 ... ... ... млн. ... ... Бұл көрсеткіш
тұрақты өсу тенденциясын көрсетуде.
Кесте 2.10
2009-2011 жылдар арасында негізгі капиталға инвестициялардың құрылымы
|Көрсеткіштер |Барлығы ... |
| | |2009 |2010 |2011 ... ... ... ... |1703,7 |2421,0 |2824,5 ... | | | | ... | | | | ... ... |2 120 790 |735,0 |1145,8 |1341,1 ... | | | | ... |1 216 76 |416,4 |651,3 |686,4 ... | | | | ... | | | | ... капиталды |873 328 |552,3 |624,4 |797,0 ... | | | | ... ... |100 |100 |100 |100 ... | | | | ... | | | | ... ... |50,3 |43,2 |47,3 |47,9 ... | | | | ... |29 |24,4 |26,9 |24,3 ... | | | | ... | | | | ... ... |20,7 |32,4 |25,8 |28,2 ... | | | | ...... көзі ... ... құрастырылған [27]. |
2008-2011 ... ... ... ... инвестициялардың жалпы
көлемінде отандық инвестициялардың үлесі ... Бұл факт ... ... ... ... де отандық және шетелдік инвестициялар машина жасау, металл өңдеу
салаларына, ... ... ... өнеркәсіптеріне, ауыл шаруашылығына аз
салынуда. Шетелдік ... ... ... еліміздің өңдеуші
өнеркәсіп салаларына ... ... ... ... құруға мүмкіндік
бермейді.
Қазақстан өнеркәсібі дамыған индустриалды мемлекетке айналу үшін әлі
де көп ... ... ... ... бірі ... жатқан шетелдік
инвестицияларды тиімді пайдаланып, тауар өндірісін қалыптастыруы керек.
3 Қазақстан Республикасындағы инвестициялық процестерді жетілдіру
3.1 Ел ... ... ... ... ... ... тұрғыдан инвестициялар мемлекеттің дамуын, техникалық
экономикалық өсуін анықтайтын ... буын ... ... ... 8-
қаңтарда қабылданған Қазақстан Республикасының «Инвестициялар туралы» Заңы
инвестицияларды ынталандырудың ... ... мен ... ... ... жағдайды одан әрі жақсартуға бағытталған.
Сонымен қатар отандық кәсіпорындардың ... ... ... ... ... әлі де ... ... таппаған, мәселелер бар:
1) ұлттық экономиканың шикізат көздеріне бағытталғандығы;
2) өңдеуші өнеркәсіптің ... ... ... ішкі ... ... ... ... сұраныстың төмендігі;
4) өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымның жете дамымағандығы;
5) кәсіпорындардың жалпы техникалық және технологиялық жағынан ... ... және ... ... ... ... ... деңгейі және т.с.с.
Өкінішке орай, жалпы ішкі өнімде (ЖІӨ) инвестициялардың деңгейі төмен
болып қалып отыр – небәрі 19%. Еліміздегі ... ... екі ... ... ... ... кезде инвестициялардың басым бөлігі (80%-ға
дейін) негізінен айналымдық қаражаттарға немесе ... ... ... ... ... сыртқа қарай капитал ағындары орын алуда. Осы
орайда кәсіпорындардың инвестициялық қызметін ынталандыру бірінші кезектегі
мәселе ... ... ... халықаралық деңгейде бәсекелестік
қабілетін арттыратын маңызды фактор – инновациялық ... ... ... болып табылады. Елімізде инновациялық жобаларды
жүзеге асыру үшін инвестициялар ... ... ... ... жинақталған,
мысалға, Қарағанды, Екібастұз, Өскемен, Шымкент қалаларында инновациялық
сипаттағы жобалар іске асырылған ... Айта кету ... ... басты ерекшілігі – бастапқы шикізат көзі ретінде техногендік
өнімдер, өнеркәсіптік тауарлар және өндірістік қалдықтар ... ... ... ... ... ... экспортқа және басқа елдерге
жөнелтілуде.
Сонымен қатар, қазіргі ... ... ... ... ... ... ... жаңалық ашқан
кәсіпорындар бірқатар қиындықтарға тап ... Сол ... ... ... табудан, оны жүзеге асырып, ... ... ... ... ... ұзақ ... ... Атап айтсақ, қаржы институттары,
әдетте, технологилық сипаттағы инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... Сондай-ақ,
несиелерді кепілдендіруге жоғары ... ... ... ... бағалау механизмі жоқтың қасы, несиелердің мөлшерлемелік
деңгейі әлі де болса ... ... ... ... ... ... ... қатар, инвестициялар туралы
заңнаманы да ... ... ... ... ... ... «Инвестициялар туралы» жалғыз заң еліміздегі ... ... ... ... ... ... Атап ... қоржындық және ішкі инвестицияларды тарту ... ... ... ... және ... ... кедергі болып тұрған келесі
жағдайларды айтуға болады:
1) заңнамалық ... ... шет ... және ... үшін ... орын алуы және жиі ... ... жобаларды талдау және ... ... ... және ... ... жиі алмастырылуы;
3) инвестициялық жобалаудың әдістемелік негіздерінің жоқтығы; бұл ... ... ... ... ... ... кетуіне біраз бөгеттер жасады, нәтижесінде оларды қолданудың
тиімділігін төмендетіп жіберді.
Қазіргі таңда кәсіорындардың ... ... ... ... үшін
аталған мәселелерді шешу қажет, атап айтқанда келесі шараларды жүзеге асыру
керек:
1) ... ... мен ... преференцияларды тек жаңа
кәсіпорындарға жаңа өнімді өндіру барысында ғана ... ... ... «Тікелей инвестицияларды қолдау туралы»
Заңын инвестициялық жобаларды ... ... мен ... баптарын жетілдіру;
3) отандық және шетелдік инвесторлардың құқықтарын теңдестіру мақсатында
жаңа «Инвестициялар туралы» заңды жетілдіру;
4) «Құнды қағаздар ... ... ... мен ... ... Заң ... инвестициялық жобалардың қаржылық тиімділігін бағалау бойынша
әдістемелік нұсқаулар әзірлеу, ... ... үшін ... ... мен ... ақша ... негізге алу;
6) инвестициялық жобалардың тиімділігін бағалау үшін экономикалық
көрсеткіштер ... ... ... әлеуметтік, құрылымдық
сипаттағы факторларды ескеру; инвестициялардың тиімділігінің
экономикалық негіздерін ... ... ... ... толық
есепке алып, кәсіпорынды да, тұтынушыны да қанағаттандырарлық табыс
алынуы тиіс;
7) инвестициялық жобаларды ... ... ... ... ... ... ... ескерілуі, инвестициялық
8) жобаларға инфляция деңгейін ескере отырып түзетулер енгізу;
9) инвестициялық жобалардың тиімділігін ... ... ... ... ... ... және инвестициялық жобалау
туралы ... ... және ... ... ... Инвестициялық кодексті қалыптастыру қажет. Бұл ... және ... ... ... негізгі бағыттарын
нақты анықтауға мүмкіндік береді.
Әлеуметтік сферадағы инвестициялық үрдіс ... ... ... ... ... ... және ... әлеуметтік қажеттілікті
қанағаттандыруға қажетті формаларды игеруге және кешенді эффект алу үшін
қаржы ресурстарының қозғалысы, концентрациясы, ... және ... ... ... ... ... пен инвестициялық ұсыныстың
тепе-тендігі негізінде ... салу және ... одан ... алу ... ... ... жүргізілуі және дамытылуы ... ... ... ... ... ... модельдеу және
оларды талдау кезіндегі есеп аркылы инвестициялық сфераның өзін реттеу
механизмі мен ... ... ... ... ... ... жолдарының анықтауын негіздеу[32, 45б].
Жүйелі тәсіл концепциясы негізінде кұрылған ... ... ... ... функцияларының элементтерінің және ұйымдастырылуының
толық қамтылуын қамтамасыз етуіне мумкіндік береді.
Инвестициялық үрдісті реттеу жүйесінің құралдары ... ... ... ... ... ... уақыттық және көлемдік сипаттағы
үрдіске әсер етуін қамтамасыз ететін тәсілдер. Инвестициялық үрдісті реттеу
жуйесінің ... келе ... ... ... ... ... - бұл ... негізінде қолданылатын реттеу
инструменттін мазмұны мен ... ... ... сай ... ;
2) ... ... - реттеу инструменттің түрі қолдану жағдайының
ерекшеліктеріне дәлме-дәл келуі;
3) тиімділік принципі-инвестициялық үрдістегі объектісінің қажеттілігіне
керек ... ... ... ... ... әсер ... ... іске асырылуы үшін инвестициялық үрдісті
реттейтін ... ... ... ... алу ... ... ... субъектінің даму міндеттерінің таңдау заңдылығына сай оптималды
шешімді анықтауға мүмкіндік береді. Мұндай ... ... ... құқықтық, қаржылық және ... ... ... ... білу керек:
1) нормативті – құқықтық инструмент инвестициялық ... ... ... ... мен ... және қауіпсіздігі;
2) қаржылық инструмент бұл ... ... ... ... емес ақша ... ... ұйымдастырушылық инструмент инвестициялық процестегі қатысушылардың
инвестициялық жобаны және нақты ... ... ... ... ... мен қарекеттер ретіндегі сәйкестілігі.
Сонымен, инвестициялық үрдістің әлеуметтік сферадағы ... онын ... ... өсуі ... ... ... ... оны қолдануына қаржы жүйесін түбегейлі
реформалауға, мемлекеттік ... ... ... ... ... ... процестерді басқарудағы шетел тәжірибесін Қазақстан
экономикасы жағдайында ... ... ... ... жүзеге асырудың жалпы экономикалық механизмінің
маңызды бөлігі ұлттық және шетел жеке ... ... ... реттеу және экономикалық ынталандыру шаралар жүйесі болу керек.
Салықтық жүйе елде болып жатқан ... ... жеке ... капиталдың қалыптасуы және дамуымен
байланысты. Оңтүстік ... Азия ... ... ... және ... ынталандыру практикасының концептуалдық негізі ... ... ... ... ... ... жеке ... салық салуға болмайды. Салықтық преференциялар арқылы инвестициялық
тауарларға бағалар төмендейді, ал жеке ... ... ... ... ... ұлғайады, осының нәтижесінде капиталды салымдар өседі.
Қазақстанда салықтық ... ... ... міндетті, бұл максималды
табыстар күтетін тартылатын ... ... ... ... ... ... формалары болып келесілер табылады
: табыс салығынан босату, ... ... ... немесе
инвестициялық салықтық несие, жылдамдатылған амортизация, келесі жылдардағы
табыс есебі арқылы ... ... ... ... ... салықтардан
босату. Дамушы елдердегі инвестицияларды ... ... ... ... ... ... ... уақытша босату болып табылады, ол
салықтық каникулдар деп аталады. ... ... ... өз ... ... ... толық немесе бөлшектік салықтық
камикул беру ... ... ... ... ... ... ... табыстарының өскен сомасы 5 жылдан 10
жылға дейін салық төлеуден босатылуы мүмкін. Таиландта ... ... ... салалық белгісіне қарай анықталады және 3 жылдан 8
жыл мерзіміне белгіленеді, ал ... 5 ... ... ... төлеуден
бөлшектік (50%) босатылады20.
Салықтық жеңілдіктер негізгі капиталға инвестиция көлеміне және
экономиканың ... ... ... ... беріледі.
Инвестициялық белсенділікті ынталандыру механизмінің маңызды құрама
бөлігі сауда-делдалдық сферасынан материалдық өндіріс сферасына капитал
құйылымын ... ... ... ... Бұл ... ... тұрғын
үй құрылысын, әлеуметтік сфера объектілері ... ... ... ... ... ... ... техникалық қайта
қарулануға пайдаланатын барлық табысты салықтан босату жолы ... Ал ... ... ... орнын толтыру үшін сауда және
делдалдық операцияларынан түсетін табысқа ... ... ... ... енгізуге болады.
Дүниежүзілік тәжірибеде ескірген құрал ... ... ... мен ... жаңа ... ... мотивациялау мақсатында
қолданатын тиімді әдістің бірі инвестициялық салықтық несие болып табылады.
Мәні бойынша – бұл ... ... ... қаржыландыру, ал
формасы бойынша – салық салынатын табыс көлемін ... ... ... ... бір ... ... ... кәсіпорында қалған
салықтық несие сомасы мемлекетке қайтарылады. Тәртіп ... ... ... құрал-жабдықтың құнына процентпен анықталады және ... ... ... ... ... ... есептелініп төленеді.
Мысалы, АҚШ-та қызмет ету мерзімі 3 жылдан жоғары объектілерге капиталды
салымдарға 6 ... ... ... ... және оның басқа
түрлеріне капиталды салымдарға – 10%21. Бұл әдісті қолдану уақытша ... ... да және ... ... кейіннен артық қайтарып
алатын мелекетке де тиімді.
Жеңілдіктекрдің баламалы формасы инвестицияларға салықтық жеңілдіктер
(скидки) болып табылады. Бұл ... ... Азия ... ... ынталандыру үшін кең ... ... мәні ... : ... ... бір ... салық
салынбайды және ол салынған капитал көлемі мен берілетін жеңілдік ставкасы
негізінде анықталады.
Инвестицияны қаржыландырудағы маңызды роль ... мен ... ... ... ... деңгейінде капитал
қорлануын мобилизациялайтын механизмді жасап шығару маңызды болып табылады.
Осы мақсатта амортизациялық саясатты ... ... ... ... ... ... ұдайы өндірісін қамтамасыз ете алмады,
себебі, соңғы кезге дейін амортизациялық төлемдер ... ... ... ... ... ... ... индекстері инфляция мен
капиталды салымдар бағасының индекстерінен қалып отыр.
Өндірістік инвестицияны ұлғайтудың прогрессивті әдісі ... ... ... ... түрлерінің жеделдетілген амортизациясы
болып табылады. Жеделдетілген ... ... ... ... ... ... жеделдетілген тозуын өндіріс
шығындарына жатқызу және пайдадан тозу сомасын оған салық салынғанға дейін
ұстап қалу ... ... ... амортизация кезінде
салықтық және экономикалық амортизация көлемдері арасында үлкен айырмашылық
пайда болады, ... ... ... ... ... қолданғанда
азаяды. Жеделдетілген амортизация әдістерін қолдану құрал-жабдықты ауыстыру
үшін ... ... ... ... ... ... капитал айналымын
жылдамдатады, өндірісті жаңарту мен техникалық жетілдіруге жаңа ... ... ... ... жоғары технологиялық өндірістер үшін
жеделдетілген аморттизация әдістерін қолдану ... ... ... амортизация нормативтерін қолдану эксплуатациялаудың алғашқы
екі жылында ақ ... ... 60 ... ... ... ... осы арқылы олардың жедел жаңаруы үшін инвестициялық қаражаттарды
қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Амортизация есебі арқылы ... ... ... ... ... ... және амортизациялық есеп шоттарындағы қаражаттардың тұрып
қалуын (замораживание) ... үшін ... ... ... ... болып табылады. Бірақ оларға салық салынудан ... және ... ... бақылау белгілеу керек. Сонымен қатар, амортизациялық
қорлардың қаражаттарының олардың артық ... ... ... ... ... ... амортизациялық саясат ... ... ... мен басқада құжаттармен, нормативті актілермен, заңдар
жинағымен бекітілу ... ... 5-7 жыл ... ... ... ... ... амортизация жолы арқылы өндірістік аппаратты
жаңарту және ҒТП ... ... үшін ... ... ... заң іс ... енгеннен кейін 3-5 жыл мерзімінде машиналар мен құрал-
жабдықтардың негізгі түрлерін есептен ... ... ... ... интервалды нормаларына (базалық нормадан +20%) өтуге
мүмкіндік жасау керек.
Инвестициялық белсенділікке ықпал ... ... ... рычагтарын
және шет ел тәжірибесін қолдану нақты секторға капитал құйылымын қамтамасыз
етеді, инвестициялық ... ... және сол ... ... мен өсуіне жағдай жасайды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Дипломдық жұмысты жазу барысында келесідей қорытындылар мен ұсыныстар
жасалынды:
1) мемлекеттің инвестициялық саясатын ... ... ... тиіс:
- осы мақсатта экономиканың басым деп саналатын салаларында шетел
инвестицияларын тартудың ... ... ... ... мен ... ... ... дайындауды реформалау
және құрылымдық-институционалдық дамыту;
- инвестициялық ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалануына жауапкершілікті қамтамасыз ететін механизм
жасау;
- тиімді инновациялық инфрақұрылым негізін құру;
- өңдеуші секторға шетел инвестицияларының ағымының ... ... ... ... және ... географиясының кеңеюіне оңтайлы әсер
ететін әр түрлі сайттарды ашу мен бар сайттардың ақпараттық ... ... ... тарту міндеттерін шешумен тікелей байланысты
бірқатар түбегейлі шаралар қабылдау қажет. Солардың ішінде келесілерді
ерекше бөліп кеткен дұрыс:
- концессиялар мен ... ... ... ... ... ... кең ... және бәсекелестік мемлекеттік ... ... ... зор жобаларды таңдау мен ұсыну, оларды жүзеге
асыруға мүдделі инвесторларды табумен айналысатын ақпараттық делдалдық
орталықтарды құру;
- ... ... ... ... ... ... жүргізу ісінеқатаң бақылау орнату;
- республикадағы инвестициялық климат мониторингінің ұлттық жүйесін
жасау.
3) ... ... ... ... ... ... ашу ... болар еді:
- жобалық қаржыландыру және кеңестік-техникалық көмек көрсету ... ... ... ... ... ... кеңестік-техникалық көмектер көрсетумен айналысар еді;
- тіркеу палатасы, яғни шетел капиталының қатысуымен ... ... және ... ... компанияларды аккредитациядан өткізумен айналысатын;
- ақпарат орталығы, яғни инвестициялық бағдарламалар мен жобалар ... ... ... жүйесі, инвестициялық саясат және т.б. дерек
терді қамтитын дерек тер банкін құру және ... ... ... ... ... ... шетел инвестициясын тартудағы мемлекет саясатының
дұрыс бағыт алуына септігін тигізері сөзсіз.
4) ... ... ... ... шикізаттық емес өндіріске бағыттау көзделініп отыр.
Алайда бұл салалар инвесторлар үшін аса ... ... ... ... ... ... ... салықтық жеңілдіктер,
мемлекеттік гранттар, гарантиялар арқылы ынталандыру ... Бұл ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының инвестициялық мүмкіндіктері ... және ... ... беру ... ... қабылдауына
үлкен әсерін тигізеді. Коммерциялық банктермен, ... ... және ... ... ... ... Отандық экономикаға шетел инвестицияларын
ұлғайту перспективасын трансұлттық ... ... ... ... ... ... ... инвестицияларды қолдау және өзара қорғау жайлы
екіжақты және көпжақты келісімдер жасау.
5) инвестициялық потенциал ... ... ... ... ... ... кезде инвестициялық активтілік
назары инфрақұрылымы дамыған аумақтарға аударылған.
Осыған ... ... ... ... даму мен аумақтардың өндірістік потенциалына сәйкес аумақтық
инвестициялық саясат құру ... ... ... ... болатын,
аумақтардағы инвестициялық климатты жақсарту ... ... ... ... ... жалғастыру.
Даму аумағында сол мемлекеттің приоритетті міндеттерін ескеретін,
территориалдық комплекс және қызмет ... ... ... ... үшін ... спецификалық қажеттіліктерін
қанағаттандыру затына сала және фирма деңгейінде шетел ... ... ... бәсекеге барынша қабілетті 50 елінің қатарына кіру
үшін барлық алғышарттар бар. ... ... 2006 ... ... Қазақстан халқына Жолдауында осы мақсатқа жетуге
мүмкіндік беретін стратегияның ... ... ... ... үшін және ... ... ... үшін
елімізде 2015 жылға дейінгі Индустриялық-инновациялық даму стратегиясы
әзірленді. Президенттің болжамы бойынша оны іске ... ел ... ... ... ... ... Бұл үшін ... Даму банкі,
Инновациялық қор және басқа даму ... ... ... ... ... 1 ... доллардан астам жұмсалды.
Мұнда да шетелдік инвестициялардың капиталы үшін қызметтің кең ауқымы ... ... ... ... ... жасауда. Экономикалық
реформалар барысында ұдайы өндіру процесінің бірде-бір кезеңі инвестициялық
сала секілді осындай өзгерістерге ... ... ... жекешелендіру мен мемлекеттік ұйымдарды акционерлік және өзге ... емес ... мен ... ... осы процестің елеулі
факторлары болып табылады. Делдал ұйымдарды қалыптастыру процесі жалғаса
береді, кәсіпорындар мен өзге де ... ... ... ... ... Республикасы секілді өтпелі, яғни әлі де ... емес ... бар ... тән инвестициялық стратегия мен
саясаттағы күрделі өзгерістер, ... мен ... ... ... қалмайды. Бұл жерде міндет, ... ... ... ... мемлекеттегі бюджеттік-қаржылық саясаттағы
ақша-несиелік қатынастағы, әкімшілік-құқықтық ... ... алып ... ... ... ... ... мақсаты қолда бар
шектеулі инвестициялық ресурстарды экономиканың құрылымдық қайта ... ... және ... ... ... ... ... қабілетті тауар мен қызметтердің шығарылуының біртіндеп ұлғаюына
септігін тигізетін бағыттарға тиімді түрде шоғырландырылу болуы ... ... ... ... жеткіліксіз түрде пайдалану
олардың қалыптасу кезеңінің ұзаққа созылуымен, олардың құрылымында ... ... ... ... ... ... төмендігімен
байланысты. өзіндік инвестициялық ресурстардың шектеулігінен капиталын
пайдалану қабылданушы ел экономикасының халықаралық еңбек ... ... және ... ... бос салаларына ағылуымен
шарттасқан объективтік қажеттілік болып табылады. Бұл отандық ... ең ... ... ... саяси және экономикалық жағдайды бағалау, өндірістік
салада инвестициялық әрекетті ... ... ... ... ... көптеген салалары өз қызметін тоқтатуы мүмкін.
Мұнымен қатар ішкі қорланудың ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандыруға
мүмкіндік бермейді. Сондықтан, инвестициялық ресурстардың бір ... ... ... жабу ... ең ... ... экономикалық дамуындағы сапалық
секірістерге негізделген елді ... ... ... Мұндай
секіріс сыртқы дүниеге ашық ұлттық экономика әлемдік тауарлар, қызметтер,
еңбек ресурстары, капитал, осы ... ... мен ... ... да ... ... бола алады және болуға тиіс. Бұл үдерісте біз
халықаралық компаниялар тарапынан келетін ... ... ... ... ... ... жасаған кезде, Қазақстан Республикасында
жағымды инвестициялық саясат қалыптасады. Сонымен ... ... ... ... ... ... отыр. Себебі инвесторлар бүгінгі
танда мемлекеттегі инвестициялық климатқа көп көңіл аударады. Инвестициялық
климат жақсы болған сайын инвестициялық ... ... ... Ал ... ... инвесторлар тәуекелділіктің жоғары болатынын ... ... ... ... ... ... емес. Осы деңгейде тұрып
қалмай, әрі қарай қадамдар жасауымыз қажет. Бағдарламаның жалпы бағыттылығы
мынаған алып ... ... ... ... ... ... алғы ... – инфляцияның одан әрі төмендеуі, ал содан соң ҚР-ң
Ұлттық Банкінің қайта ... ... ... Ең ...... ... жемқорлықты жою, шетелдік
инвесторлармен жүргізілетін жұмыстардың тұрақты заңнамалық және ұйымдастыру
механизмдерін ... ... күрт ... ... ... ... және жүзеге асыру, соның ішінде: тікелей шетел ... ... ... инвестициялық процеске халықтың жинақ ақшаларын қосу
үшін, қажетті алғы шарттарды қалыптастыру.
Әлеуметтік салаға жұмсалатын ... ... ... жаңа
механизмін, соның ішінде жеке құрылысты аяғынан тік ... ... ... қанша көп тартылса да өндеуші өнеркәсіпте, машиналар
мен жабдықтардың құрылымында, технологиялар мен инфрақұрылымның дамуында
күрт ... әлі де ... ... Бір ... ... ... ... мұнай-газ саласына, тау-кен саласына және одан әрі қарай
кетуде. ... ... ... біріншіден, елге ... ... ... мен ... орналасуын мемлекеттік тарпынан
реттеуді қатайту қажет. Қаржы ... ... ... ... қол ... қажет, себебі, мұнда сол объектілердің жаңартылуы
мен одан әрі қарай жұмыс ... үшін ... ... ... ... ... ... отырған, және де экономиканың шетелдік
капиталды онша көп ... ... ... ... ... ... инвесторларға табыс салығының мөлшерлемесін ұлғайту керек.
Бұл «Бритиш Петролеум», «Шеврон», «AGIP», «EXXON MOBIL», ... ... ... ХХІ - ... ... өмірдің жағдайы бағытты
түрде өзгеріс үстінде. Қазіргі таңда Қазақстан Республикасы ... ... ... меншік игеруін инвестиция мағынасына жатқыза беруге
болмайды. Себебі номиналды бағасынан ... ... ... ... сату мемлекет үшін дезинвестиция жағдайына әкеліп соқтырады. Ал
“потфельді инвестиция” үлкен көлемде нарыққа тез ... және ... ... ... ... ол ... тез арада кететін “ қызу ақша”
формасында көрінеді. Сондықтан инвестициялау жобасының екі жаққа да ... оңды ... ... ... ... ойлы
қарастыруды, өңдеуді қажетсінеді. Тәжірие жүзінде фирмалар ... ... - ... түсер алдында, Қазақстан байлығын өз
үлесінде ғана пайдаланушы “паразит” шетел ... ... ... және ... ... кәсіпкерлерімізді қолдауға шаралар жүргізуіз
қажет.
XXІ ... ... ... ... көзге көрінерлік өзгерістер
болып жатыр. 90-шы жылдардың дамушы глобалды қаражат кризисі ... ... ... ... ... ... түсініксіз сұрақтарға білімді жауаптарды талап етеді.
Соңғы ... ... ... ... ... ... толықтырулар болды. Олар: инфляция темпінің төмендеуі,
шетел инвесторларымен бірікккен ұйымдардың табысына ... ... ... ... ... ... босатылуы және импортталатын
техникалық құрал- жабдықтарға ... ... ... ... ... ... және шетел несие ұйымдарынан алынатын шетел валютасындағы
несиеге жеңілдік беру.
Қазақстан экономикасындағы инвестицияны тұрақтандырудағы бірқатар
проблемалардың ... көп ... ... бағалы қағаздар нарығының
құрылымының дамуына тәуелді болады. Оның дамуы инфляциялық ... және ... ... болуына байланысты болады.
Тиімді инвестициялық климатты жасау үшін Қазақстан Республикасының
орындаушы орган субъектілерінің отандық және ... ... ... ... ... байланысты экономика министрлігі Қазақстан ... ... ... ... Республикасының экономикасына шетел
инвестициясын тарту шараларын қарастырады. Бұл ... ... ... ... ... ... инвестициясын тартуға бағытталған
мәселелерді қамтиды.
Қазіргі кезде Қазақстан Республикасы ... ... ... ... “инвестиция” деп санай беруге болмайды.
Өндіріс объектілерін сату (номиналды ... ... , ... ... ... үшін ... жағдайды туғызатынын
жоғарыда айтып өткен болатынбыз.
Сондықтан ұлттық, ішкі инвестиция ... ... ... ... ... ... ... мемлекет үшін болмасын өте тиімді және ... өте ... ... әдебиеттер тізімі
1 Исследование инвестиционной привлекательности Казахстана
2 Каскырбекова А. Развитие ... ... в ... ... ... П. ... и методы оптимального определения капиталовложении.
– М., 2001. – С.24
4 Кейнс Дж.М. Общая ... ... ... и ... В книге
Антология экономической классики. Книга, 1999.
5 ... П. ... ... ... /пер. с ... – М.: ... 1999.
– С .574
6 Гитман Л.Дж., Джонк М.Д. Основы ... /пер. с ...... 1999. – С. 93
7 ... Ю.А. ... ... в условиях перехода к
регулируемой рыночной экономики в СССР // Экономика строительства,
№11, 1998. – ... ... В.Д. ... ... ... ... ... ИНФРА. –
М., 2005. – С.7
9 Қазақстан Республикасының «Шетел инвестициялары» туралы Заңы, 1994 жыл
27 желтоқсан.
10 ... ... ... 8 ... ... ... ... Оспанова М.Т., Мухамбетов Т.К. Иностранный капитал и ... ... ... привлечения и использования. – Алматы, 2005
гл.1. – С.8.
12 ... В.В. ... ... ... ... – М: ... и ... 2001. – С.7.
13 Нурланова Н.К. Формирование и использование ... в ... ... и ... – Алматы: Гылым, 2005. – С.192.
14 Бланк И.А. Управление инвестициями предприятия. – М: Ника-Центр, 2003.
– С.67.
15 Нурланова Н.К. ... ... ... инвестиционной
активности // Известия НАН РК. Сер. Общественных наук. – 1995, №3. ... ... Е.Р. ... Курс ... – М: ... ... Тихомирова И. Инвестиционный климат в России: ... ...... 1997. – С.101.
18 1990жыл 7 желтоқсандағы «КСРО дағы ... ... ... ... ... 24 ... № 2235 Қазақстан Республикасының «Бюджетке
салықтар мен басқа да ... ... ... ... 1997 жыл 28 ... Қазақстан Республикасының «Тікелей шетелдік
инвестицияларды мемлекеттік қолдау туралы» Заңы
21 Қазақстан Республикасы Президентінің « ... ... және ... ... экономиканың басым саласындағы тізімдемелерді
бекіту туралы» Қаулысы, 1999 жыл 5 сәуір №3444
22 Stobaugh R. How to Analyze Foreign ... Climates – ... Review, ... – October, ... Toyne B., P. Walters. Global ... ... A ... Mass., Allyn and Bacon, 1998. – P. ... «World ... Report 2000. GrossBorder Mergers and Acquisitions
and ... – UN, New York and Geneva, 2000. – P. ... ... рейтинг российских регионов // Эксперт, №39(155) 1998.
– С.18-35
26 ҚР ... ... ... ... ... ... Казахстан в цифрах
29 Указ Президента РК от 06.03.2001 года N3444 “Об утверждении ... ... ... РК для ... ... и ... инвестиций ”.
30 Бижанова Д. Прямые иностранные инвестиции в Республику ... ... // ... ... № 5,2006 ... Мауленов К.С. Государственное управление и правовое регулирование ... ... ... в РК. // Жеты ... ... 2008 ... Указ Президента РК от 05.04.2001 года “Об утверждении Правил
постановления ... и ... при ... ... ... ... ... деятельность в
проиоритетных секторах экономики
-----------------------
Жұмысбастылықтың артуы
Жұмыс орындарының артуы
Жұмыс күші сапасының ... ... ... ... ... ... және ... инфрақұрылымға слымдар (жолдар, энергетика,
транспорт және коммуналды шаруашылық )
Шаруашылық қызметке қажет жағдайлардың жақсаруы
Адам капиталына
Өндірістік капиталдың өсуі
Тура шетелдік капитал салымдары

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 63 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Инвестициялық процестегі құрылыс кешенінің рөлі»13 бет
Инвестициялық процеске қор нарығының әсері12 бет
Инвестициялық процестердің даму жағдайы34 бет
Шетел инвестицияларын қазақстан экономикасына тарту процесін реттеу9 бет
Қазақстан Республикасында инвестициялық процесті қаржыландыру, нарықтық тетікті бір қалыпқа келтіру жолдарын дамыту бойынша, сонымен қатар еліміздегі инвестициялық аудиттің қазіргі жағдайын зерттеу және кешенді ғылыми дәлелденген ұсыныстар жасау29 бет
Қазақстан Республикасындағы инвестициялық процестері78 бет
Қазақстан экономикасын дамытудағы инвестициялық процестер24 бет
Қор нарығы және оның қазақстандағы инвестициялық процеске әсері30 бет
ҚР-да инвестициялық процестерді мемлекеттік реттеудің жағдайы мен перспективалары (сала деректерінде)77 бет
«Қазақстан Даму Банкі»АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ПОРТФЕЛІН ҚАЛЫТАСТЫРУ ЖӘНЕ БАСҚАРУ ПРОЦЕСІН ТАЛДАУ36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь