Агроөнеркәсіп пен агробизнес интеграциясы

1. Кіріспе

2. Агробизнес туралы алғашқы түсініктер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4


3. Агроөнеркәсіп кешені ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6


4. Агроөнеркәсіп кешенінің статистикалық мәліметтері ... ... ... ... ..10


5. Ауыл шаруашылығындағы агробизнестің қалыптасуы мен дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21


6. Агробизнестің экономикадағы ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26


7. Агробизнесті дамыту мақсатында мемлекет тарапынан жүргізілу керек реформалар мен қолдаулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29

8. Агробизнес пен агроөнеркәсіп интеграциясы ... ... ... ... ... ... ... ... 32


9. Нарықтық экономикасы дамыған елдердегі агроөнеркәсіптік бірлестіктер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33

10. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 38

11. Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 39
Жұмыс тақырыбы “агроөнеркәсіп және агробизнес интеграциясының байланысы” деп аталады. Бұл жұмыста қарастырылған,талқыланған мәселелер не срақтар: агробизнес терминінің пайда болуы; агронеркәсіп кешені; Қазақстан Республикасында даму қарқыны және бұлардың өзара байланысы; агробизнестің қарқындап, өркендеуіне мемлекет тарапынан көрсетілуі керек қолдаулар мен реформалар және тағы да басқалары.
Жалпы біз агробизнес терминін қалай түсінеміз?
Баршаға белгілі, өндірістің негізгі факторлары табиғи, еңбек және өндірістік ресурстар болып табылады. Нарықтық экономика жағдайында осы факторлардың жұмыс істеп, қозғалысқа түсуіне ерекше әсер ететін нақты күш бар. Олар – іскерлік, басқару және өз мүмкіндіктерін белгілі бір мақсатта жетістікке қол жеткізуге пайдалана білу икемділігі. Сондықтан да, осы бір адами қасиеттерді өндірісті алға жылжытатын күштің төртінші факторы ретінде айтуға толық құқымыз бар және оны іс жүзінде пайдалана білетін адамдар іскер, бизнесмен, ал олардың экономикадағы және де өмірдің кез келген саласындағы қызметті іскерлік немесе бизнес деп аталады. Сонымен агробизнес – бұл, агроөнеркәсіп саласына байланысты бизнес.
“Интеграция” терминін қарастыратын болсақ, қазіргі экономикалық сөздік бойынша, интеграция (латын тілінен “integer” – толық) – экономикалық тұлғалардың бірігуі, олардың өзара әрекеттесуінің тереңдеуі, өзара байланыстардың дамуы. Осы жерде, агроөнеркәсіп және агробизнес арасындағы интеграцияны біз, осы екі ірі саланың “Екі жарты – бір бүтін” болып қосылып, нарықта өзара бірігіп әрекеттесуі арқылы бір – біріне көптеген пайда әкелуі деп түсінеміз.
Агробизнестің бастау алысы, дамуы – агроөнеркәсіпке тікелей байланысты, яғни оның тіршілік көзі деп айтсақ қателеспейміз.
Республикамызда агроөнеркәсіп кешені 3 сферадан тұрады, олар:
1. І сфера – қор шығаратын
2. ІІ сфера – ауыл шаруашылығы
3. ІІІ сфера – дайындау, сақтау және т.б. тұрады

Осы сфералар және де басқа да агроөнеркәсіп, агробизнес туралы толық мәліметті бұл жұмыстан оқи аласыз.
1. Қазақстан Республикасы мен оның өңірлерінің әлеуметтік-экономикалық дамуының статистикалық көрсеткіштері. Алматы – 2006ж

2. С. Әбділдин: “Агробизнесті ұйымдастыру” Алматы – 2001 жыл. 222-270 беттер.

3. М.Т.Оспанов, Р.Р. Аутов, Х.Ертазин: “Агробизнес” Алматы – 1997 жыл. 30-85 беттер.

4. Е.В. Серова “Аграрная экономика” Москва – 1999 жыл. 115-141 беттер.

5. Я.Ә. Әубәкіров, Б.Б. Байжұмаев: “Экономикалық теория” Алматы – 1999 жыл. 197- беттер.

6. Т.И.Есполов, Р.Ю.Куватов, У.К.Керимова. “Повышение эффетивности сельского хозяйства Казахстана в условиях его интеграции с внешними рынками” Алматы – 2004 жыл

7. Р.Е.Елемесов: “Халықаралық экономикалық қатынастар” Алматы “Қазақ университеті” – 2002 жыл. 277-286 беттер.
        
        Жоспар
1. Кіріспе
2. Агробизнес туралы алғашқы
түсініктер...........................................4
3. Агроөнеркәсіп
кешені...........................................................
..............6
4. Агроөнеркәсіп кешенінің статистикалық
мәліметтері..................10
5. Ауыл шаруашылығындағы агробизнестің қалыптасуы мен
дамуы............................................................
......................................21
6. Агробизнестің ... ... ... ... ... ... ... реформалар мен
қолдаулар....................................................29
8. Агробизнес пен агроөнеркәсіп
интеграциясы................................32
9. Нарықтық экономикасы дамыған елдердегі агроөнеркәсіптік
бірлестіктер.....................................................
...................................33
10.
Қорытынды.........................................................
...............................38
11. Пайдаланған әдебиеттер
тізімі........................................................39
Кіріспе
Жұмыс ... ... және ... интеграциясының
байланысы” деп аталады. Бұл жұмыста қарастырылған,талқыланған ... ... ... ... ... ... ... кешені; Қазақстан
Республикасында даму қарқыны және бұлардың өзара байланысы; агробизнестің
қарқындап, өркендеуіне мемлекет тарапынан ... ... ... ... және тағы да басқалары.
Жалпы біз агробизнес терминін қалай түсінеміз?
Баршаға белгілі, өндірістің негізгі факторлары ... ... ... ... ... ... ... экономика жағдайында осы
факторлардың жұмыс істеп, қозғалысқа түсуіне ерекше әсер ететін ... ... Олар – ... ... және өз ... ... бір ... қол жеткізуге пайдалана білу икемділігі. Сондықтан да, осы ... ... ... алға ... ... төртінші факторы ретінде
айтуға толық құқымыз бар және оны іс ... ... ... ... ... ал олардың экономикадағы және де өмірдің кез ... ... ... ... ... деп ... ... агробизнес
– бұл, агроөнеркәсіп саласына байланысты бизнес.
“Интеграция” терминін қарастыратын ... ... ... бойынша, интеграция (латын тілінен “integer” – толық) – экономикалық
тұлғалардың бірігуі, олардың өзара ... ... ... ... Осы ... агроөнеркәсіп және агробизнес арасындағы
интеграцияны біз, осы екі ірі саланың “Екі ... – бір ... ... ... ... бірігіп әрекеттесуі арқылы бір – ... ... ... деп ... ... алысы, дамуы – агроөнеркәсіпке ... яғни оның ... көзі деп ... қателеспейміз.
Республикамызда агроөнеркәсіп кешені 3 сферадан тұрады, олар:
1. І сфера – қор шығаратын
2. ІІ сфера – ауыл ... ІІІ ...... сақтау және т.б. тұрады
Осы сфералар және де басқа да агроөнеркәсіп, агробизнес туралы толық
мәліметті бұл жұмыстан оқи ... ... ... ... ... ... – бұл ең ... еркін іскерлік экономикасы және
оның барлық ... ... ... ... Ал, ... – бір ... бағынбайтын, барынша ауқымды және сан қырлы ұғым. Ол ... ... және ... ... ... ие өнім ... ... ол нарықтық экономиканың негізгі бағыты, салтымен жүйесі ... өзі ... ... табу ... басқадай әдіспен олжалы болумен
байланысты қызмет ретінде анықтайды. Америкалық экономист Й. ... ... үш ... бар, олар – ... ... және ... ... берді. Оның ғылымға қосқан жаңа түсінігі, бизнестің өндірістің
төртінші ... ... ... Бұл жерде іскерлік қасиеттер, оған
қатысушылардың белсенділігі өндірістің қозғаушы күші ретінде, жоғарыдағы үш
фактордың іс – ... әрі ... ... ... ... түсіндіріледі.
Сонымен бизнестің өзіне тән бір белгісі – ол жеке ... ... ... Ал, өз ... ... ... экономикалық -
әлеуметтік өркениет алып келеді. Адам Смит ... ... ... иесі - ... оның қым – ... ... мен ... іс жүзіне асыру жолындағы тәуекелі үшін қоғамның берген ақысы деп
атады.
Басқару саласының ірі ... Макс ... ... ақыл – ... дәнін
себуші ретінде іскерлік экономиканың басты факторы, оның дамуының негізгі
қозғаушысы деп ... ... ... ... ... ... ... мағынада да қолданылады. Бизнесті ұйымдастырудың ең қарапайым формасы
бұл жеке іскерлік. Осыдан барып, бизнесмен жеке тұлға ретінде ... ... ... ... ... ... іс – қимыл
танытады. Егер бұл қызмет бір рет немесе кездейсоқ жүргізілмей, ... ... ... онда ... ... ... ... өтеді.
Алайда іскерліктің бірнеше түрімен айналысуға құқық беретін алғашқы
лицензия алу, патент алу, жеке ... ... ... заңды тұлға
мәртебесін алу қарастырылады. Ал, ірі бизнесті ... үшін ... ірі ... бірігіп, топтық және ұжымдық іскерлікке көшуге
болады. Сонымен қатар әр түрлі фирмалар күш – ... ... ... ... ... ірі ... филиалдары немесе одан тарайтын
кәсіпорындар. Осы ... ... ... ... бизнеске
экономикалық категория және адам қызметінің ерекше түрі ретінде анықтама
беруге болады. Бизнес немесе іскерлік – бұл ... ... ... сүйене отырып іске асырылатын, өндіріспен, бөлумен,
айырбастаумен, тұтынумен ... ... ... сондай-ақ
олардың топтарының пайда немесе басқадай түрінде ... ... ... ... қызмет.
Бұл өндірістік және ауыл шаруашылық өнімдерін өндіріп шығару, ... ... ... ... және тұрмыстық қызметтер, байланыс
қызметтерін көрсету, білім беру, ... ... ... ... ... ... сол сияқтылар. Негізгі мағынасында өндірістік бизнес ... ... ... ... ... бар ... сапалы өнім
шығару.
Осының барлығын қорыта келгенде ... ... ... ... мәні ... ... ... айырмашылықтары бар.
Дегенмен, іскерліктің салалық бөлінуі де ... ... ... өнеркәсіп, транспорт, құрылыс, ауыл шаруашылығы және басқалар,
кез келген саласында жоғарыда келтірілген ... ... ... ... салалық ерекшеліктеріне байланысты әр түрлі жіктеуде ... ... ... ауыл ... ...... ерекше орын
алады. Агробизнес ғылым ретінде ... ... кең ... әр ... ... тек ... жан – ... жалпы әдістемелік және
арнаулы экономикалық, технологиялық, құқықтық, әлеуметтік және ... ... ... ... ... түрде жас бағыт. Ол бірнеше күрделі
ғылымдардың ... ... ... кезеңнің қиындықтары мен
және соған ... ... ... ... өайта құру
мәселелері мен қиындыққа тап келеді.
Сондықтан да агробизнестің ғылым ретінде дамуына ... ... ... Агробизнес термині қолданыла бастауын ғалымдар әрқалай
атайды. Агробизнес – бұл ... ... ауыл ... ... ... және оның өнімдерін тұтынушыға ... ... ... Агробизнес ұғымы қызметтің салалары мен түрлерінің ... ауыл ... ... ... ауыл ... үшін ресурстар
өндіруден бастап, түпкі өнімді, азық – ... ... ... ... ... ... Сонымен бір мезгілде бұл ... ... жеке ... ... ... ... ... Экономикалық
ғылымда басқару туралы – менеджмент, өнімді ... ... ... ... ... бизнестің өзі – іскерлік сияқты салалары дүниеге
келді.
Мұның өзі ең алдымен агробизнестің ... ... ... ... оның сала ... және ... экономикалық,әлеуметтік
жағдайларына байланысты ауыл шаруашылығында даму ... жан ... ... ... қат – қабат қарастыруды талап етеді. Соңғы
кезде аграрлық ... ... ... ... ... ... құралдар шығаратын өнеркәсіптің мамандандырылған
салалары қажет.
Бұл ... аты ... пен ... ... деп ... ... терминіне тоқталып өтейік.
Интеграция дегеніміз – қазіргі экономикалық ... ... ... тілінен “ineger” – толық) – экономикалық тұлғалардың бірігуі,олардың
өзара әрекеттесуінің тереңдеуі, өзара байланыстардың ... Осы ... пен ... ... ... біз – екі үлкен
саланың, яғни аробизнес пен ароөнеркәсіптің ... ... ... ... ... ... көптеген жетістіктерге жеткізуі не болмаса
бір-біріне өзара қосылу арқылы пайда ... және де әр ... ... ... ... деп ... ... кезек “Агроөнеркәсіп кешеніне”
тоқталып, толық мағынада жазып өтсек.
2. Агроөнеркәсіп кешені.
Азық – түлік өнімдерін өңдеу, ... және ... ... ... басқа сфераларын байланыстырып тұратын ұйытқы саты
ауыл шаруашылығы болып табылады. Агробизнеске тығыз байланысқан экономика
салаларының ... бір ... ... ... ... ... пайда болды. Экономикалық мазмұнымен құрылымы бойынша бұл ... ... ... деп аталды. Оның үш саласы – қор шығаратын
салалар. Ауыл шаруашылығының өзі және ауыл ... ... ... сақтау және өткізумен айналысатын салалар кешені. ... ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне
қарамастан өзара тәуелділік және өзара әсер етушіліксіз табысты жұмыс істей
алмайды және ... ... да төрт ... ... ... ... кешені
Агробизнес комплексінің басқа сфераларды байланыстырып ... ... ... ... ... ... сфераға ауыл шаруашылығы
техникамен, жем-шөппен, тұқыммен, тыңайтқышпен, өсімдіктер және ... ... яғни ... ... факторымен қамтамасыз
ететін салалар жатады. Міндеті жағынан бұл сфераға шаруа өндірісін ... ... ... ресурс – несие де кіреді. Бұл сфера ауыл
шаруашылығы үшін ... ... ... оның ... ... ... ... ауыл шаруашылығындағы өндіріс шығындарының
көлеміне несие алуға баға мен шарт арқылы әсер етеді. Ауыл шаруашылығы үшін
ресурстарды тауып, жеткізуші ... бұл ... ... ... құрылым, өндірісті жинақтау және мамандандыру ... ... ... ... ... ... тығыз
өндірістік байланыста болады.
Сфералардың үшінші тобы егіс даласынан өнімдерді ... ... ... ... ... ететін маркетигтік сфераны
құрайды. Дәстүрлі барлық салаларға қатысты маркетингтік арналарға ... бұл ... өз ... ... ... өндірістік сала – тамақ
өнеркәсібінің болуымен ... ... ... дамыған елдерде
маркетингтік сфераның орны ерекше және тұрғындар қажеттілігінің өсуі мен
азық-түлік сервисінің ... ... ол онан ... өсе ... ... агробизнесті толықтай және оның жекелеген салаларының
қызметін жақсартуды қамтамасыз ететін агросервистен тұрады. Мұнда қызметтің
көптеген түрлері, оның ... ... ... ... ... ... ғылыми зерттеулер мен жобалар, кадрларды
дайындау мен біліктілігін ... жаңа ... ... мемлекеттік реттеу және басқару бар. Оның ерекшелігі сонда,
агросервис мемлекеттік құрылымдар: ауыл ... ... ... ... ғылыми-зерттеу, мамандандырылған білім беру және тағы
басқа мемлекеттік құрылымдар тұрақты түрде жұмыс ... ... ... ... ... ... да, міндеттерді шектеуден
басқа жағдайда бұл сфераны мемлекеттік және жеке деп ... ... ... ... ... сервистік қызметінің техникалық қызмет
көрсету, агротехникалық және ... ... ... ... зерттеулер және ғалымдар мен ... ... ... ... мен ... ету және басқа қызметтің
түрлері көрсетіледі. Агросервистің ... мен ... ... және ... ұйымдар, одақтар мен бірлестіктер кіреді. Олар
өздерінің алдарына шаруашылық, экономикалық және ... ... ... ... агробизнес кешені құрамымен өте ұқсас
және ол үш негізгі сфераның басын құрайды.
І
Агробизнес кешені
ІІІ
ІІ
Бірінші сфераға трактор және ауыл ... ... ... тыңайтқыштар және өсімдік пен малды қорғаудың химиялық
құралдары, ... ... ... мал ... өндіру және
микробиология, сондай-ақ суландыру құрылысы сияқты қорды ... ... ... ... таза ауыл ... өндірісінің салалары – егін
шаруашылығы, мал шаруашылығы және ауыл ... ... ... мал ... ... жатады.
Үшінші сфера әдетте ауыл шаруашылығы шикізаттарын дайындау,
тасымалдау, ... және ... ... ... ... ... болып табылады.Кей жағдайларды бірқатар мамандар тасымалдауды,
сақтауды және ... ... ... ... ретінде
өздігінше, жеке төртінші сфераға жатқызып жүр.
Құрылымдарға талдау жасау көрсетіп отырғанындай, агробизнес ... ... ... ... ... сапалық жағынан болсын
өздерінің құрамы бойынша бір-бірінен ерекшеленеді. Өздерінің қарауындағы
салалар ... ... ... даму ... байланысты бұл
айырмашылықтар онан сайын айқынырақ байқалады.
Бір қарағанда дәстүрлі қабылдауға үйренген біздерге таң қаларлықтай
болып ... бір ... ... құрамында мемлекеттік реттеуші жүйенің
болуы әлгі маңызды айырмашылықтардың бірі болып табылады. ... ... ... ... ... ... әдейі көрсетілген
жоқ. Өйткені, әкімшіл-әміршіл жүйеде мемлекеттік ... ... ... ... ... ... дамудың қозғаушы
факторы болғанын айтпаса да түсінікті. Ал, нарықтық экономика жағдайында
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... аграрлық секторындағы өндірістік және экономикалық процестерді
қамтамасыз етудің басқарушы және ... ... ... ... өндіріс пен агробизнесті жекелеген сфераларға ... ... ... ... ... кешенінің түпкі
өнімін жасаудағы олардың әрқайсысының орнын анықтауда, екіншіден, тұтастай
алғанда, ... ... ... және ... дамуы жекелеген
салалар мен сфералардың рациональді ... ... бұл ... ішкі ... құрылымыны қажеттілігінде
жатыр.
Қазақстан – 16,5 миллион адам тұратын Орталық Азиядағы ірі ел, ... ... ... ... ... ... орын алады.
Көмір, қара және түсті металл, мұнай, газ ... ... ... ... және ... ... ... жасау, химия және жеңіл
өнеркәсібімен қатар республиканың мықты өнеркәсіптік потенциялы да ... ... ... ... ... 222,3 ... гектар, оның ішінде
егістік жер 36 миллион гектар, жайылымдық жер 182 ... ... ... жер 5 ... жуық ... құрайды. Әрбір жан басына
шаққанда шамамен 2,2 гектар ... ... Бұл ... жүзіндегі ауыл
шаруашылығы жағынан дамыған ... ... ... көп. ... жылдың ішінде жыл сайын орташа есеппен 24 миллион тоннаға ... 1,5 ... ... ... ет, 3,5 миллион тоннадан астам сүт
және 100 мың ... жуық жүн ... ауыл ... ... 60-қа жуық түрі өсіріледі,
сүтті және етті ірі қара, жүнді, ... және ... ... ... ... ... ... марал, сондай-ақ ара мен балық, мамық жүнді
аң шаруашылығы бар. Республиканың агроөнеркәсіп кешенінің ... ... ... ... және ... өнеркәсіппен айналысады.
Агроөнеркәсіп үшін машина жасаумен Павлодар трактор зауыты, Ақмола
эрозияға қарсы техника ... ... ... және ... пен ... машина жасау зауыттары мал шаруашылығы үшін
машина жасаумен айналысады. ... ... ... саладағы, оның ішінде
қорғаныс зауыттарында да ауыл шаруашылық машиналаларының ... ... ... бөлшектер шығарылады.
Химиялық өнеркәсіп саласында Жамбыл және ... ... ... ... ... ... ... жолай өнім
ретінде Қарағанды металлургия және Өскемен титан-магний комбинаттары да
шығарады. Шымкенттегі ... ... ... ... ... құралдарын шығаруды жүзеге асырады. Микробиологиялық өнеркәсіптің
басын Шымкент ... ... ... ... және ... ... үш зауыт біріктіріп тұр.
Республика агроөнеркәсіп кешенінің екінші сферасында экономикалық
реформалардың басында 2200 ... және ... ... ауыл ... мен 406 ұжымшар жұмыс істеді.
Қазақстан агроөнеркәсіп кешенінің үшінші сферасы – тамақ, ет-сүт және
ұн-жарма өнеркәсібі кәсіпорындарынан, дайындау, ... ... ... ... ... ... мал
дәрігерлік-санитарлық және суландыру жөнінен қызмет ететін кәсіпорындар ... ... және ... ... ... да ... ... статистикалық мәліметтері.
Ауыл шаруашылығы – Қазақстанның өнеркәсіп салаларының бірі.Оның маңыздылығы
– ең алдымен халықты азық-түлік өнімдерімен қамтамасыз етуінде. ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның ауыл шаруашылығына қолайлы жерлері көп
болғандықтан, әлем рыногында бәсекелестікке қабілетті өнеркәсіп секторын
дамытуға барлық мүмкіндіктері бар. Оған ... ел ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты.
Өндіріс құралдарына жеке меншік иелену құқығына және өзін-өзі басқару
принципіне негізделген отбасылық ферма (шаруа қожалығы), кооператив,
шаруашылық серіктестігі, акционерлік қоғам ауыл ... ... ... ең ... ... ... әлемдік
тәжірибе көрсетіп отыр. Кеншарлар мен ұжымшарларды қайта құрылымдау осы
тәжірибеге негізделген. Ауыл шаруашылығын реформалау жеке меншік
нысанындағы шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... біздің елде 4919 мемлекеттік емес кәсіпорындардан
(ауыл шаруашылығы өндірістік кооперативтері, түрлі шаруашылық
серіктестіктері және ... ... 157 мың ... ... және 65 ... заңды тұлғалардан (ғылыми-зерттеу
институттарының, мекемелердің, оқу орындарының тәжірибелік шаруашылықтары)
құралған негізінде тұрақты аграрлық құрылым қалыптасты. Оған қоса, аграрлық
құрылымның құрамына ауыл шаруашылығы ... ... ... ... 2 миллионнан аса жеке шаруашылықтарын және шамамен 3 мың бау ... ... мен ... ... жатқызу керек.
|Ауыл шаруашылығы өндірісінің негізгі көрсеткіштері |
| |1990 |1995 |2000 |2005 ... ... | | | | ... ішк ... |34.0 |12.3 |33.2 |6.5 ... % | | | | ... шаруашылығының | | | | ... ... ... | | | | ... |50,8 ... |444695,4 |7631725 ... ... - | | | | ... | | | | ... шаруашылығы |30,4 |1140437 ... ... ... шаруашылығы |9,6 |95224,1 |219936 ... ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... (алдыңғы |106,8 |75,6 |95,8 |107,3 ... | | | | ... | | | | ... ... |124 |75,1 |92 |109,5 ... шаруашылығы |98,1 |75,7 |100 |104,5 ... ... | | | | ... ... ... | | | ... ... |100 |100 |100 |100 ... - ... | | | | ... ... |39 |66 |51 |52 ... ... |61 |34 |49 |48 ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... ... | | | ... ... ауыл |4918 |36285 |81078 |161962 ... | | | | ... | | | | ... ішінде: | | | | ... |2223 |1405 |74 |65 ... | | | | ... емес |2371 |4095 |4631 |4919 ... | | | | ... ... |3624 |30785 |76373 |56978 ... | | | | ... |2094 |2175 |2182 |2133 ... мың | | | | ... шаруашылықтары | | | | ... ... |... |2660 |2945 |... ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... құны | |75646,0 |58383,4 | ... ... | | | | ... | | | | ... ... | | | | ... шаруашылығы | |34574,9 |45960,5 | ... | | | | ... ... | |41071,1 |12422,9 | ... | | | | ... (залал), | ... |4833,9 | ... | | | | ... ... | | | | ... ... | |-23,5 |19,8 | ... деңгейі, | | | | |
|% | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... |... |338,2 |648,1 |942,6 ... есемен. 1992| | | | ... | | | | ... ... | | | | ... шаруашылығы |... |361,9 |729,8 |945,6 ... | | | | ... ... |... |317,8 |756,5 |1192,5 ... | | | | ... шаруашылығында | | | | ... және ... | | | | ... ... |1062,3 |256,9 |154,3 ... ... | | | | ... мың адам | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... ... |292,4 |2397 |5657 |14933 ... ... | | | | ... істеп тұрған ауыл шаруашылық құрылымдарының саны.
|Жыл |Ауыл ... ... ... |Бау |
| ... | ... |шаруа-шылықта|
| |шылығы | ... |ры және |
| ... ... |
| |ры ... ... ... | | ... |рі |
| | ... ... | | |
| | ... |емес |(фермер) | | |
| | ... ... | |
| | ... |р |ры | | ... |4918 |2223 |2371 |324 |2094 |... ... |36285 |1405 |4095 |30785 |2175 |2660 ... |81078 |74 |4631 |76373 |2182 |2945 ... |161962 |65 |4919 |156978 |2133 |... ... ... ... және оны жер ... арасында
бөлу.
|Жылдар |Жер ... ... |
| ... | |
| ... ... | |
| | ... ... ... |
| | ... |емес ... |
| | ... ... ... |
|Барлық ауыл шаруашылығы жерлері ... ... ... |102,3 |261,8 ... ... ... |12924,8 |411,0 ... |86378,9 |57127,1 |28904,7 |347,1 ... |78383,0 |41439,2 |36634,9 |308,9 ... ... ... |35502,3 |35325,1 |9,7 |167,5 ... |31654,5 |29945,5 |1423,4 |285,6 ... |19379,8 |13077,7 |6050,2 |251,9 ... |22152,0 |13371,5 |8560,2 |220,3 ... ... мен ... ... ... ... |92,6 |12,4 ... ... ... |11260,2 |53,1 ... |63342,4 |42096,1 |21215,5 |30,8 ... |53324,4 |26869,4 |26421,1 |33,9 ... үшін ... енгізілуіне байланысты шаруашылық жүргізуші субъектілер
өнімділігі төмен жерлерден бас тартты, нәтижесінде жер ... ауыл ... ... аумағы 2,5 есе, егістік
жерлердің аумағы 1,6 есе, пішендік жерлер мен құрылымында егістік жерлердің
үлесіне 28,3 пайыз (1990 жылы – 18,0 ... ... ... 2,2 пайыз
және жайылымдарға 65,8 пайыз (1990 жылы – сәйкесінше жерлерге 2,1 пайыз
және 71,2 ... ... ... 1 ... ауыл ... ... құрылымы.
Сөйтіп жер реформасы даму артықшылықтарын мемлекеттік емес жер
пайдаланушыларының пайдасына белгілеп, жерге деген мемлекеттік монополияны
жойды.
Елдің түрлі өңірлерінде шаруашылықтарды қайта ұйымдастырып, ... ... жаңа ... ... ауыл ... мамандандырылуы, табиғи жағдайлар, халықтың менталитеті
ескерілуімен жүзеге асырылды. Оңтүстік облстарда шаруа ... ... ... кооперативтер, акционерлік қоғамдар және
басқада ірі мемлекеттік емес құрылымдар дамуы анағұрлым жоғары деңгейде
болды.
Аграрлық салада ... ... ... ету ... ... ... арналған Мемлекеттік агроөнеркәсіп бағдарламасы жүзеге
асырылды. Агроөнеркәсіп кешенінің дамуы ... ауыл ... және оны ... ... ... ... азық – ... азаюда, ауыл шаруашылығы техникасымен жабдықталу деңгейі өсуде,
ауыл тұрғындарының әл – ... ... ... бәрін одан әрі дамыту үшін
2006 жылы 2006 – 2010 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының
агроөнеркәсіп кешенін тұрақты дамыту тұжырымдамасы қабылданды және 2006 ... ... ... осы ... жүзеге асыру бойынша бірінші
кезекті шаралар бағдарламасы әзірленді.
2005 жылы ауыл шаруашылығының жалпы ... 763,2 ... ... деңгейіне
жетті. 2003 – 2005 жылдардағы ауыл шаруашылығының жалпы өнімі өсуінің
орташа жылдық қарқыны 1995 – 1998 жылдардағы деңгейден 15,7 ... ... ... ... ... ұлғайуына және дамуының қарқыны
тұрақтандырылуына қарамастан жалпы ішкі өнім құрылымындағы ауыл
шаруашылығының үлесі өнеркәсіптің өндіру салаларындағы эғкономикалық
өсімнің жоғары қарқындары аясында ... 8 – 9 ... ... ішкі ... ауыл шаруашылығының үлесі
2005 жылғы көрсеткіш
Ауыл шаруашылығы өнімін өндірушілер ... да ... 1990 жылы ... ... ... 2005 жылы олар ... ... 26,9 пайызын
өндірді. 1995 жылдан кейін өндірілген өнімнің негізгі көлемі ұсақ ... ... ... ... және ... ... үлесінде
болғанын атап өту керек.
Шаруашылық санаттары бойынша ауыл шаруашылығы өнімінің құрылымы.
Осы ретте, егер өсімдік ... ... ... ... ... ... және ауыл ... кәсіпорындарының үлесінде
болса, мал шаруашылығында өндірістің негізгі бөлігі халық шаруашылықтарының
үлесінде ... ... ... мал шаруашылығының үлесі өсуде, егер 1995 жылы
ол 34 пайызға дейін төмендеген болса, 2005 жылы ол 48 пайызды ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы
өнімінің құрылымы.
| |1990 |1995 |2000 |2005 ... ... ... ... ... |39 |66 |49 |52 ... ... |61 |34 |51 |48 ... шаруашылығы кәсіпорындары ... ... |49 |78 |80 |84 ... ... |51 |22 |20 |16 ... ... ... ... |13 |51 |29 |25 ... ... |87 |49 |71 |75 ... ... ... ... |... |75 |87 |86 ... ... |... |25 |13 |14 ... ... ... ... халықтың негізгі азық – түлік
өнімдеріне деген мұқтаждығын ұлттық нормалардың ... ... ... ... ... ... ... етілуі 58,9 пайыз
құрайтын жеміс – жидектер кірмейді.
Өсімдік шаруашылығы.
Өсімдік шаруашылығының жалпы өнімі 2005 жылы 399,8 ... ... ... құрамында дәнді және дәнді – бұршақты дақылдардың үлесіне 44 пайыз,
картоп пен көкөніс бақша дақылдарының үлесіне 29 пайыз, азық дақылдарының
үлесіне 13 ... ... ... үлесіне 9 пайыз тиесілі. Шамалы
үлесі жемістерге, жидектерге, жүзімге және басқа да дақылдарға тиесілі.
1990 жылмен салыстырғанда өсімдік шаруашылығы жалпы ... ... ... – теңдігі өзгерді – астықтың, азықтың, жеміс – ... ... ... ... және ...... ... үлес салмағы
ұлғайды.Бұл процеске баға факторы және егістік аумақтардың ... ... ... ... ... пен өнімді өткізу рыноктарының әсерінен
шаруашылықтардың барлық санаттарында 2005 жылы 1990 жылмен салыстырғанды
ауыл ... ... ... ... 1,9 есе, дәнді дақылдардың
және азық дақылдардың егістік жерлері сәйкесінше 1,6 есе және 4,6 есе
қысқарды.
Ауыспалы егіс ... ... ... ұлғайтылды, жемісті ағаштар мен жүзім
ағаштарының алқаптарын қысқарту үрдісі сақталуда. Сонымен бір ... ... 2,5 есе, ... дақылдарының 1,6 есе, бақша дақылдарының 1,2
есе егістік жерлерін ұлғайтуда оң үрдіс байқалуда.
Қалыптасқан көп құрылысты экономика шаруашылық санаттары арасындағы егістер
құрылымын түбегейлі ... 1990 жылы ... ... және ... ауыл ... ... ... болса, 2005 жылы
олар кәсіпорындар (сәйкесінше 63,7 пайыз және 29,5 пайыз) мен шаруа
қожалықтары (сәйкесінше 35,9 пайыз және 66,5 пайыз) арасында ... пен ... ... ... шағын құрылымдарға (жұртшылық
шаруашылықтарына) ауысты.
Егістік жерлердің мөлшерінде және құрылымында болған өзгерістер ауыл
шаруашылығы дақылдарының өнімділігіне және жалпы ... ... ... ... ... 2005 ... ... кезең ішінде дәнді-дақыл- дардың
өнімділігі 1 гектардан 13,2 центнер мен ... ... 29,8 ... ... жылы рекордтық нәтижелерге қол жеткізілді. Меншік нысандарын,
шаруашылық жүргізу және басқару жүйесін өзгерту кезеңі ішінде ауыл
шаруашылығы ... ... ... ... ... ... 1998
жылы дән өндірісі 6,4 млн. тоннаға дейін ... ... ... Жаңа
шаруашылық жүргізу нысандарының қалыптасуы, олардың рынок жағдайларына
бейімделуі, ауыл тауар өндірушілерін мемлекеттік қолдау өсімдік
шаруашылығының тұрақтануына ықпал етті. 1999 жылы астық өндірісі ... ... ... ... 2005 жылы ... 13,8 млн. ... ... жетті, дәнді
дақылдардың өнімділігі 10 ц/га құрады.
Материалдық – техникалық жабдықтау.
Ауыл шаруашылығы техникасының өндірісі.
| |1990 |1995 |2000 |2005 ... және ... ... арналған | | | | ... ... |41050 |1803 |948 |26 ... жән ... ... дана |21486 |871 |47 |28 ... (делегейліден басқалары), |19195 |82 |82 |121 ... ... мен ... ... | | | ... ... мен көшет отырғызу|8330 |349 |213 |91 |
|машиналары, дана | | | | ... ... ... ... ... |19690 |2030 |149 |4 ... ... ... ... | | | | ... ... дана |1027 |43 |64 |324 ... азық дайындау машиналары: құс |… |… |5 |203 ... ... ... құс | | | | ... ... ... мен | | | | ... дана | | | | ... ... дана |10000 |202 |- |- ... және ... ... ... |… |953.1 |795.2 |841.7 |
|машиналардың бөлшектері, млн.тенге | | | | ... ... ... ... |… |… |747 |284 ... ... өңдеуге арналған | | | | ... дана | | | | ... ... дана |… |… |4282 |17352 ... ... ... көрінетін ауыл шаруашылығы өндірісі - өте
нәзік, жеңіл үзілетін және көп ... ... ... ... ол ... ... ... Ауыл шаруашылығы өндірісі ... ... ... ... күш – ... қарамастан көптеген
факторлардың әсерінен азапқа түскен адамдай ауыр ... ... ... ... ... бақылауына аз көнетін табиғи фактор, оның ішінде ауа
райының ... ... ... ... жауу және ... ... жұмысшылардың барлық ұмтылысына айтарлықтай зиян әкеледі немесе
тіпті жоққа шығарып тынады.
Нарықтық экономика ауыл өндірушілерінің табысын маусымдық ... ауа райы – ... ... ... ... бір тегершігін
жасады. Биржалық бизнесмендердің тұтас бір тобы пайда болды. Олар ... ... ... өз ... алады. Алайда, мұның
өзі жеткіліксіз, сондықтан да көптеген ... ауыл ... ... алу және ... ... қолдаудың мемлекеттік жүйесі
кеңінен тәжірибеге енгізілген.
Аграрлық өндірістің тағы бір ... ... ... ... қайта керісінше құнарлана түсетін, ... ... ең ... ... қоры – жердің алабөтен орны болып табылады.
Жердің құнарлығындағы айырмашылық еңбек пен ... ... ... де ... пен ... көлеміндегі айырмашылықты туғызады. Осыдан
барып жер рентасы және ... ... ... жақсы ауыл шаруашылық
жерлерінің шектелу ... ... ... ... ... ... ... белгісі
онда өндірілген өнім (тұқым, жем, малдың төлі, органикалық тыңайтқыш және
басқалар) онан әрі ... ... үшін ... болып табылады.
Биологиялық факторлар мен тірі организмдерді пайдалануға ... бұл ... оның ... технологиясының да ерекшелігін
білдіреді.
Өнеркәсіпте өндіріс және ... ... ... ... ... ... ... техниканың, технологияның және өндірісті ұйымдастырудың
жетілдірілуін қамтамасыз етуде жатыр. ... ... ... өнім шығаруды жеделдету мен көбейтуді төтенше
шектейтін табиғи – биологиялық факторлармен ... ... Көп ... шаруашылығындағы бірқатар табиғи процестерді қысқарту өте қиын, тіпті
мүмкін емес. Мысалы, ауыл ... ... ... ... ... ... малдың күйлеу мерзімін айтсақ та жеткілкті.
Табиғи – биологиялық фактор ... ... ... талдауда ең басты факторы болып саналады. Мал мен өсімдіктер
дамуының ... ... ... басқа өндірістік экономикалық
ресурстардың тиімділігінің төменділігіне әкеліп ... ... ... ... ... ... ... қарай ыңғайланады. Осы
жерден келіп, әміршіл - әкімшіл экономика ... ... ... мал өсіру
мен нашар жем – шөп базасы жағдайында ірі мал ... ... ... ... ... жағдайды жерді мелио
райиялауға жұмсалған орасан шығын ауыл ... ... ... ... алып келді.
Ең жетілдірілген техника, озық технология және өндірісті ... өзі де өнім ... бір ... ... ... мал мен ... ... – генетикалық потенциалы сияқты ауыл
шаруашылығының осындай биологиялық факторын жеңе алмайды.
Ауыл шаруашылығының маусымдық қасиеті оның ... ... ... ... өзі ... кезеңі мен жұмыс кезеңінің тура келмеуін
тудырып, жыл бойы ... күші мен ...... ... – тең ... қолбайлар жасап, табыстың түсуін де ала – ... ... ... аз ғана ... ... ... ... қажеттілігі сондай-ақ өндірістің қуат көздерін көп керек
ететіндігі тұрақты ... ... ... ... етеді. Өндіріс жалға
алған жерде жүргізілетін жағдайда тұрақты шығынның деңгейі сонымен ... ... ақы ... де өсіп отырады.тұрақты шығынның жоғары үлесі
шаруалар мен олардың өндірістік стратегиясына да әсер етеді. ... ... ... ... ... ... ... жағдайдың
өзінде де өндірісті күрт қысқарту тиімсіз, өйткені тұрақты шығындар өндіріс
көлеміне қарамастан өтелуі тиіс.
Табыстың түсуінінің маусымдық мәнде болуы барлық ... ... ... ... ... ... толтырудың өте қажет көзі ретінде ауыл
шаруашылыңы өндірісін несиелік ресурстар алуға итермелейді.көптеген ... ... бұл ... ұзақ ... созылуы ұсыныс көлемінің
қысқа мерзім ішінде азайтылуына немесе көбейтілуіне мүмкіндік ... өзі ауыл ... ... мен ... ... тағы бір маңызды
ерекшелігі.
Алайда, бұл факторлар – ауыл шаруашылығы өндірісіндегі қиыншылықтардың
мұзтаудың су бетінде көрініп тұрған басындай ғана. Мұның ... ... ... – жер» ... ... әлеуметтік, экономикалық және психологиялық
қарым – қатынастар аясындағы қиыншылықтар – ең күрделі қиыншылықтар.
Қызметкердің немесе өнеркәсіп ... ... ... ... ... бақылау және әділетті еңбек ақысын төлеу өте
оңай шаруа. Ал, тек қана ... ... ... ... өмірі ауыл
шаруашылығын жүргізу жағдайларына бағындырылған ауыл еңбеккерінің жағдайы
тіпті басқаша.
4. Ауыл ... ... ... және ... шаруашылығындағы агробизнестің қалыптасуы және дамуы – нарықтық
экономикада бұл ең алдымен ... ... ... ... ... ... ... өту кезеңінде көпшілік бизнеске мойын бұрды.
«Бизнес» – ... ... іс, ... іс - ... деп аударылады,
сәйкесінше бизенсмен дегеніміз «іскер адам, кәсіпкер» деген сөз.
Бизенес өте кең ауқымды ұғым. Американдық ... іс – ... ... ... ие өнім ... ... ... экономиканың негізгі
бағыты, адам тұтынуын қанағаттандыру көзі деп ... ... ... алу ... ... іс - ... деп айтуға болады. Алайда дамыған
нарық жағдайында кәсіпкер тек өз ... ... ... ... тиімділік
қалыптасса ғана іс өрге басады. Яғни бизнесте ...... ... ... ... ... не ... ылғи жаңа өнім, технология,
сапа, нарық, баға, тұтынушы және де ... ... ... ... қамтылуы керек. Сол себепті бизнес жоғарғы ... ... ... ... ... ... Оның ерекшклігі
тәуекелділікке бару мен шығынға ұшырау қаупі. Жоғары айтылғанның бәрі ... ... оны ... ... бұл қоғамның, ортаның
экономикалық, әлеуметтік өрлеуіне жол ашады
Кәсіпкерлік сала ... ... ... ... ... болып бөлінеді. Осының ішінде ауыл ... ... ... орын ... ... ... экономикаға өту меншік қатынастарын
реформалаумен байланысты. Ал өз ... ... ... күші, жеке
творчестволық бастау болмаған соң, адам жеке іскер тұлға ... ... ... ... ... ... ... түрлі
формаларының, оның ішіндегі жеке формасының дамуына жол ашу. Дәл осы ... ... ... ... ... істеуіне себепкер болып табылады.
Қазақстанның аграрлық секторын жекешелендіре отырып, шаруашылық пен
меншіктің әр ... ... көп ... ... ... ... конституциясына сәйкес меншіктің 2 түрі ... ... Кез ... ... түрі ... ... қарай
ерекшелінеді. Қазақстан Республикасының азаматтық кодексіне ... ...... формасына қарай былай бөлінеді:
шаруашылық ... ... ... ... ... ... серікткстік, қосымша жауапкершілікті серіктестік,
акционерлік қоғам), өндірістік кооперативтер, ... ... ... Бұл жаңа ұйымдастыру құқықтық ... ауыл ... ... ... ... 2 ... бөлеміз:
✓ Мемлекеттік меншікке негізделген ауыл шаруашылық ... ... ... түрлері;
✓ Жеке меншікке негізделген. Мұны тағы 2 ... ... а) ... ұйымдастыру – құқықтық ауыл шаруашылық кәсіпорын формалары
(шаруашылық серікткстер және өндірістік кооперативтер).
Республиканың ауыл шаруашылығындағы меншіктің түр – түрі ... ... ... ... Атап айтқанда, шаруашылықты жүргізу мен
меншік түрлерінің дамуына заң жүзінде қолдау көрсету ... ... ... ... ... мүмкіндігінің бар болуы; меншіктің кез - келген
түрін құру кезінде идеологиялық қысым көрсетпеу; меншіктің кез – ... ... іс - ... ... және ... Осындай
талаптар орындалған кезде шаруашылықты құруға кедергілер болмас еді.
Ал енді ... ... ... 1992 ... ... ... ... бастаған шаруашылықтарды меншік түрі өзгергенмен
кәсіпорындағы бүтіндік сол күйінде ... ... ... мүшесі мүліктік
үлесін жұмыс стажына қарай алды, сол арқылы кәсіпорын иесі ... ... ... ішкі ... - ... ... сақталады.
Шауашылықтың ішкі бөлімдері шаруашылық есепке көшкенмен, нарыққа дейінгі
шаруашылық есеп ... ... ... ... жоқ. ... ... ұйымдастыру - өндірістік және ... ... ... жаңа ... – құқықтық формаға ие болды. Мұндай
жекешелендіру жақсы нәтиже бермеді.
Жекешелендіру нәтижесінде 1997 жылы 1992 жылға қарағанда ... ... ауыл ... ... ... ... өскен.
Зерттеулер көрсеткендей, бүгінде нарықта өсімдік шаруашылығының өнімі мен
жабдықтаушы ретінде ... ... емес ... ... ... ... ... қожалығы және жеке қосалқы
шаруашылықтар болып табылады. Ал мал ... ... ... ... ... негізгі жабдықтаушылар тұрғындар және шаруа қожалықтары.
Бұл малды ұстау қиыншылықтары мен ... ... ... облысында барлық агроқұрылымдар 1995 жылы 339 болған. Оның 193-
і шаруа қожалығы, 48-і ... 98-і ... ... ... 1999 жылы ... ... ... байқау қиын емес.
Яғни, барлық агроқұрылымдар саны 6744-ке жеткен, құрамы да өзгешелеу, 6440
шаруа қожалығы, 4 ... 103 ... ... 16 ... ... ... шектеулі серіктестер.
Ауылшаруашылық құрылымындағы қндірісті қолдау көлемінің ... ... ... ... 10 ... ... Толық
уақытында емес бюджеттік қаржыландыру, ауылшаруашылығы өнімін өндірушілер
табысының төмен деңгейде болуы оларға өндірісін кеңейтуге, ... ... ... ... жаңартуға, жабдықтаушылармен дер кезінде есеп
айырысуға мүмкіндік бермеді. Коммерциалық банктер несиенің 30 ... ... ... мен ... мерзімінің қысқалылығы несие алу
қызығушылығын тудырмады.
Жалпы шағын және орта ... ... ... ... ... өрлеу үшін көптеген шарттарды оындау керек. Олардың бірі –
стратегиялық жоспарлыу, бұл ... ... ... ... әсер ... пен міндеттерді қоя білуге және де жүзеге асыруға жол ашады.
Ұйым немесе кәсіпорын тиімді ... ... ... және ... жоспарлы шешім кәсіпорынның өз мүмкіндігі
немесе сыртқы жағдай туралы ақпараттық дәл емес не қате ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Әрқашан психологиялық талаптарды ескерген жағдайда коллективтік ішкі
және ауа – райы, өзара ...... ... болады. Кез – келген
кәсіпорын қызметінде басқару аппараты мен ... ... ... ... ... ... ... әділ жүргізуге жетістік кепілі.
Тауар өндірушілерді мемлекеттік ынталандырудың бір тәсілі – бағалық
қолдау. Нарықтық ... бір ... ... үшін ... бір бағаны бекіту
керек. Кепілдік бағаны әсіресе маңызы жоғары ... ... ет, жүн) ... және мемлекеттік тапсырыс институтын қалпына келтіру жөн.
Нарықтық ... ... ... ... ... салық мөлшері
әсер етпей қоймайды. Мемлекет ... ... ... ... өз ісін одан әрі алып ... кедергі жасауда;
Шет елдерде барлық салықтар жалпы пайданың 20-25 ... ... 25-50 ... ... ... өндіріске әкелсе, 50 пайыз жоғары
кәсіпорынның құлдырауына әкеледі. ... ... ... ... ... ... ... деген сөз.
Тауар өндірушілерді сақтандыру ауыл шаруашылығында маңызы зор, себебі
өндіріс нәтижесі табиғи жағдайларда ауа – райына тәуекелді. Мұндайға жайсыз
ауа – райы не ... ... ... ... ... ... жасалынады.
Меншік және шаруашылықтың әр түрінің құрылуына байланысты аграрлық
кешенде өзін - өзі ... ... ... ... ... ... ... өндірушілер корпорациясын құру керек. Мұндай қажеттілік
облыстық деңгей, ауыл шаруашылығы өнімін ... ... ... ...... ... ... ету,
өндіріске бақылау жасау, т.б.) осы жерден корпорация жанынан ... пен ... ... қолдау орталығын құру; ... ... ... ... ... ... ... береді, осылай салық, баға, несие саясатын ауыл ... ... ... ... ... ... ... міндеттерді шешуге көмектеседі:
❖ Жаңа технологияны енгізу;
❖ өндірілетін ауыл шаруашылығы өніміне сұранысты анықтау;
❖ маркетингтік бағдарламалар жасау;
❖ басқару аппаратының ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету.
Ең алдымен бағдарлама құру мақсатының жандануы, осы мақсатқа қарай
бағдарлама орайластырылуы қажет. Ұсынылып отырған ... өз ... ... ... ... ... ... ұйым
құрылтайшылар жиналысы, атқарушы аппарат басқарады.
Корпорация – заңды тұлға. ... көзі – ... ... ... ... келісім шартқа негізделген өндірістік
экономикалық қарым – қатынаста болады. Агробизнес – ауыл ... ... ауыл ... ... 1995 ... ... ... ірі мемлекеттік ұжымдық кәсіпорындарда
еңбектеніп, қалыптасқан ... үшін ... ... ... жеке
психологиялық шектеулер салдарынан аса ауыр тиді. Сол ... ... ... меншіктен өз үлестерін алғанымен де, жаңа жағдайда
жұмысты қалай жүргізуді білмей ... ... ... ... ... ...... малы мен құрал жабдықтарын да жинақтап ұстай алмай елеулі
мөлшерде зайтып алды. ... ... ... ... ... ... аса ауыр әлеуметтік – экономикалық дағдарысты бастан өткізуде.
Жекешелендіру салдарынан пайда болған ауылдағы жеменшік ... ... ... 1997 -1998 жылдары құлдырау кезеңі, ал 1998 -1999
жылдары сынақ, нарықтық қарым – қатынасқа бейімделу, ... ... ... ... іскерліктің дамуында күрделі мәселелер көп.
Олардың шешу ... ... ... ... ... тікелей
байланысты.
Қазақстандық зерттеушілердің мәліметі бойынша ... ... рет 1955 жылы ... университетінің (АҚШ) профессоры Джон Дэвис
қолданған. Ол ауыл ... ... ... сақтау, өңдеу, тұтынушыға
жеткізу және ауыл ... ... ... ... ... ... ... іскерлік салдарының жиынтығын агробизнес ... Ал, ... ... 1998 жылғы 31 – ... ... ... ... заңында», «Шаруа (фермер) ... – ауыл ... ... ... ауыл шаруашылығы
өнімдерін өндіру, өңдеу және ... ... ... айналысатын
отбасылық іскерліктік бірлестік» - деп нақты аталған. Осыған ... ... ... қожалығының ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру, өңдеу
және нарыққа шығарып саудалау сияқты жұмыстардың ... ... ... деген сұрақ туады. Осыншама ауқымды жұмыс шағын топтың шамасынан келеме?
Егер Қазақстан сияқты экономикалық дағдарыс, қндіріс салаларын ... ... ... ... ... ... арқылы әлеуметтік ... ... ... қол ... елдрдің тәжірибесіне назар
аударар болсақ, Европа елдеріндегі бір ... орта ... ... 32
адамға жететін ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіретін, осы көрсеткіш АҚШ - ... 100 ... ... ... Ал, ... ... Одағында бір ауыл
еңбеккері 10 адамды қамтамасыз етуге ... өнім ... ... ... ... ... 30 пайызы шетелдерден әкелінетін тауарлар
есебінен өтеліп отырғанын ... ... ... ... ... ... өнімділігі мен өндіріс деңгейінің қандай екенін
бағалау қиын болмаса керек.
Қазіргі уақытта ауылдағы ... ... ... ... т.б. ...... көрсеткіштерді талдағанда
Қазақстанның ауыл ... алға ... ... ... жай
агробизнестің өнімді өңдеу, тұтынушыға жеткізу және ... ... ... ... қызмет жасайтын салалардың өркен жая алмай
отырғандығы екені аңғарылады. өйткені барлық міндетті бір фермердің атқаруы
мүмкін ... ... ... ... және орта ... ... ... ескере отырып, оның салаларының ... ... ... ... экономикалық тегершіктер жүйесін жасау қажет. Атап
айтқанда, Қазақстанның шет аймақтарының топырақ – ... ... ... ... ... ... ... негізі
бар мемлекеттік бағдарламалар ұсынылып, кезеңдері бойынша іске ... ... ... ролі.
Тәуелсіз мемлекеттің нарықтық экономикасының құрылуы ... ... ... ... ... ... барлық
салаларының тиімді қызмет еуіне, оның ... ... ... материялды
өндірістің негізгі звенолары болып тыбылатын өндіріс және агробизнестің
негізгі салаларына ... ... біз ... ... ... ... ... орны бар. Өйткені ол үшін қажетті
өндіріс құралдарын өндіреді. Сондықтан ... ... ... ... ... ... механизациясы өнеркәсіптің
даму деңгейі және даму масштабына тәуелді. Бірақ өнеркәсіптің маңызды орнын
атап көрсету агробизнестің ... және ... ... ... ... ... ... өйткені бай табиғи ... ... ... бар ... ... ... ... және басым бөлігі
ауылда тұрады. Агробизнес дайын өнімді өндіру, өңдеу және жасап шығаруда
өте ... және ... сала ... ... Нақ осы ... тұрғандар үшін
қажетті азық – түлік өнімдері, шикізаттың маңызды ... ... ... және тағы да ... ... ... үшін өндіріледі.
Агробизнес өнімдерінің 40 пайызға жуығы ... ... ... ... қажетті малдың басы сияқты өндңрңс құралдары, жем, ... ... ... ... ... Салааралық баланстың
мәліметтері бойынша агробизнестің 30 ... жуық өнім ... ... ... ... ... әрине мұндай әрекетсіз
агробизнестің негізгі салаларында (ауыл шаруашылығы: малшаруашылығы, егін
шаруашылығы) ұдайы өндіріс процестерінің жүруі мүмкін ... ... ... ... халық шаруашылығының көптеген салаларымен байланысты. Бұл жерде
оның басты саласы, яғни ядросы – ауыл шаруашылығы болып табылады.
Үкіметтің ... ... 2003 – 2006 ... яғни үш жыл ауыл ... ... ... республикамыздың ауылдық жерлерінде 6.6 млн. адам
тұрады немесе халықтың 40 пайызы. Республиканың жалпы жер қоры 272.5 ... 93.4 млн. га ... 34.3 ... ауыл ... кәсіпорындарының,
ұйымдарының, және тұрғындардың жері болып табылады. Орташа есеппен ауылдың
бір тұрғынына ауыл шаруашылық өнімінің 14 га – дан ... ... ал ... қарайтын болсақ, республиканың бір тұрғынына 6 га жер келеді, ал ол
қз кезегінде Европа және ... Азия ... ... ... ... өте ... ... болып табылады.республикада жыл
сайын егістік жерлердің 16 – 17 га егістік егіледі, ал ол қз ... бір ... ... бір га – дан аса жер ... ... ... аграрлық секторда ірі қара малдың басы 4.1
млн., қой мен ... басы 10 млн. және ... басы 1 млн., ... ... ... тұрғындарының 1000 адамына есептегенде қой басының шартты
саны қайта есептеу жүргізгенде 5 мыңға жуық, ал ... бір ... ... басы 10 – нан ... Бұл ... ... ... Аса бай
ресурстарға ие бола отырып, республика өз халқан ... азық – ... ... ете алмай отыр. Бізде жыл сайын 600 – 700 мың тонна
ет (сойылған таза ет күйінде) және 3.3 – 3.7 млн. ... сүт ... ... 2000 жылы ауыл ... ... қндірісі тұрғындардың
жан басына шаққандағы еттің мөлшері (сойылған таза ет күйінде) 42 кг, сүт
251 кг – ды ... Бұл ... ... ... жан ... ... ... тұтынудың жартысы ғана. ... ... ... ол ... ... ... дәрежеде дамымауы, шаруашылықты жүргізудің тиімді формаларының
дамымауы және нарық шаруашылығының ... ... баяу ... статистика агенттігінің мәліметтеріне сүйенсек бір ірі ... ... етке ... ... ... 319 кг., бір сиырға
есептегенде ... ... ... 1969 ... Бір ... алынатын
астықтың мөлшері 9.49 центнер, бір гектардан өндіріліп алынатын мақтаның
мөлшері 18.7 ... Бұл ... ... потенциалды
мүмкіндіктерінің 30 – 40 пайызға жуығын құрайды. Ауыл шаруашылығы жалпы
өнімдерінің құрамына сәйкес орын ... ауыл ... ... ... тұрғындардың шаруашылықтары 53.6 пайыз, шаруа ... 21.8 ... ... ... ... 3361 ... ... 76373 шаруа қожалықтары (фермерлік) қызмет
атқарады. Жеке меншіктегі шаруашылықтың саны ауылдағы жанұялық ... ... 4, яғни 1.5 ... ... ... та ... ... құрылымы елдің азық – түлік қауіпсіздігін қамтамасыз
ете ... ... ... ... ... ... Біздің ойымызшы
агробизнес салаларын ... ... ... ... ... Республикада 2001 жылы жер туралды заң қабылданған және жаңа жоба
қарастырылу ... ... ... ... шаралар жиыны қажет.
Бірінші кезекте жерге деген жекеменшікті заңдастыруымыз ... ... ... алу ... ... кезекте ауыл тұрғындарында, ауыл шаруашылығында
іскерлік тәжірибесі және сол салаға сәйкес білімі бар ... ... ... жер ... ... ... ... арнайы
банктердің құрылуы керек. Осыған сәйкес ... ... ... ... ... Ең бастысы ауыл шаруашылық
өнімдерін өткізу бағасы бірінші кезекте оның өндірушілерін қызықтыру ... ауыл ... ... ... ... сатылуы тиіс. Ол
үшін экспортталатын өнімдердің өткізу бағасына ... ... ... ... ... ауыл ... негізгі және басты
экспорттық өнімі – астыққа тиісті болып ьтабылады. Жыл сайын республика 4 –
6 млн. ... ... ... оның ... ... 30 – 40 ... жуығын
экспортқа шығарады. Қазақстан өзінің климаттық, жердің құнарлылығы жағынан
Канаданың, АҚШ – тың ... ... ... ... ие. ... біз әлемнің бұл аймақтарынан көп ... ... ... ... АҚШ – тың ... Неораска, Месури, Айова сияқты
кейбір аудандарына ұқсас біздегі шаруа ... ... ... Біз бұл ... ... ... 300 – ден 2000 гектарға ... бар және олар мол ... ... ... ... Ішкі ... 2000 жылы ... млн. теңгені
құрады немесе орта есеппен бір адам басына шаққанда 175669.03 теңге, АҚШ ... ... ... ... ... ЖІӨ ... 18292.4 млн. АҚШ доллар
немесе жан басына шаққанда 1235.973 АҚШ долл. Бұл жерде ауыл шаруашылығының
үлесі 15 ... ... ... бұл ... ... оларды бірнеше рет
арттыруымыз керек. Республика халқын азық – түлік өнімдерімен ... үшін ... ... он ... ауыл ... өнімдерін ең аз дегенде 2.5
есеге дейін, ал кейбір салалардың дамуын 3-3.5 есеге ... ... ... ауыл ... ... инвестицияны мемлекеттік қаржының
есебінен, сономен бірге шетелдік инвесторлардың және ... ... ... ... арттыру қажет. Қазірдің өзінде Қытай сияқты
дамыған ... ... ... ... ... ауыл
шаруашылық өнімдерін қайта өндірумен айналысатын өндіріс орындарын құру
қажет. Мұндай жағдай ауылдағы ... ... ... ... ... ... табыс көзімен қамтамасыз етуге септігін тигізеді.
Агробизнестің инфроқұрылымының дамуы ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығына қызмет көрсететін
дилерлік кеңселер, фирмалар, кооперативтер құру ... ... ... ... жерді игеруге, ауыл шаруашылық өнімдерін егуге және
оларды жинауға көмектесу, сонымен ... ауыл ... ... ... техникамен қамтамасыз ету қажет. Болашақта агробизнестің бірінші
сферасы ауыл шаруашылығына қажет өндіріс ... ... ... ... қызмет көрсетуді қамтамасыз ететін аграрлы өндірісті дамыту
керек.
Біздің ойымызша республиканың азық – түлік кешенінің ядросы ... ... ... ... тездетілген дамуын мақсатты түрде
іс – жүзіне асыру қажет. Сонымен қатар ауылдағы транспорттық қызмет ... ауыл ... ... ... ... ... керек. Агробизтестің
барлық салаларының дұрыс дамуы ғылыми ... ... ... ... ауылдық жерлерде коммерциялық негізде жоғары оқу
орындарын құру жолымен материалдық техникалық базаны, ... ... ... ... ... бірге, ауылдың әлеуметтік инфроқұрылымын
дамыту керек. Мектеп, ауруханалардың және ... да ... ... ... ... ... ... Ұсынылған шаралар іс
жүзіне асырылса, тұрғындардың азық – түлік қауіпсіздігі қамтамасыз ... ... ... ... біршама артады және ... ... ... ... ... ие ... Агробизнесті дамыту мақсатында мемлекет тарапынан жүргізілу керек
реформалар мен қолдаулар.
Қазақстан агроөнеркәсіп кешені ... ... ... ... ... және ... ... болды. Алайда, оларды жүзеге
асыру үшін экономикалық және әлеуметтік-құқықтық жағдайлар қажет. Сондықтан
да қазіргі уақытта шын ... ... ... және ... ... қол жеткізу, агро бизнесті дамыту және нарықтық
қатынастарды толық игеру үшін экономикалық реформаларды тереңдету және
кеңейту қажеттілігі туып ... ... ... ... ... ... қызметтің кез
келген түрімен айналысатын іскерлердің бостандықтағы қарым-қатынасына
негізделеді. Дей тұрғанмен, ... ... үшін ... реттеу
жағдайында ғана шешілетін проблемалар ерекше белгі болып табылады. ... ... ... ... адам ... көнбейтін табиғи
және ауа райы жағдайларына тәуелді болуы мен ... қоры мен ... ... ... ... ауыл ... ... рентабельділігін, ірі, бірақ өзін-өзі баяу ақтайтын күрделі қаржыны
игеру қажеттілігін және басқа факторларды айтуға болады.
Сонымен бірге мемлекеттік ... ... ... ... ... жағдайларға алып келуі мүмкін. Сондықтан да мемлекеттік
реттеу ең қажетті шаралар мен ... ... ... ... ... ... ... дамытуға ынталандыратын заң және нормативтілік
актілер жасау және қабылдау жолымен құқықтық базаны қалыптастыру және
олардың жүзеге асырылуы мен орындалуына бақылау жасау.
• Баға ... ... ... қаржылық-несиелік қарым-қатынас,
қамсыздандыру және басқа мәселелерді дұрыс шешуді қарастыратын
аграрлық саясатты жасау және жүзеге асыру.
• Агроөнеркәсіп өндірісін тұрақтандыру, тауар ... ... және ... мен ... ... ... ... өндірістің сапалық қайта құрылуын жеделдету үшін жекелеген
салалар мен аймақтарды дамыту жөіндегі мемлекеттік құрылымдық саясатты
жүзеге асыру.
• Халықаралық ... және ... ... ... ... Ауыл ... және жер ... бөлу, жер реформасын жүзеге
асыру, жер кадастырын енгізу.
• Шаруалардың әлеуметтік қорғалу жүйесін құру жолымен агроөнеркәсіп
кешенінде әлеуметтік саясаты реттеу; шаруалардың ... ... ... үй, ... және тұрмыстық
құрылысқа қатысу, ауылдық жерлерде фермерлік үлгідегі ... ... ... ... аз ... тұрғындарын мемлекеттік
бюджет есебінен азық-түлікпен қамтамасыз ету, ауыл шаруашылық
өндірісінен босап қалған еңбекке жарамды тұрғындарды еңбекпен қамту
және басқа проблемаларды шешуге қатысу.
• Ғылыми ... ... және ... ісін ... және
ұйымдастыру, ғылым мен техника жетістіктерін өндіріске енгізу.
• Ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілерді ауыл шаруашылығы өнімдерін
өндіру мен өткізу ... ... ... ... ... ... пен ауыл ... шикізатының мемлекеттік ресурсын
қалыптастыру.
• Табиғи ресурстарды пайдалануға, қорщаған ортаның жай-күйі маен
қауіпсіздік техникасын сақтауға, азық-түлік сапасына бақылау жасау,
санитарлық ... ... ... ... ... ... жағдайға бақылауды жүзеге асыру.
• Жекешелендіруге жатпайтын мемлекеттік ауыл шаруашылығы кәсіпорындарын
басқару.
• Агробизнеске ... ... ... және ... ... тұрғыдан
қорғау.
Ауыл шаруашылығын мемлекеттік қолдаудың Қазақстанның аграрлық кешені үшін
маңызды тұстарын қарастырып шығайық:
✓ өнім өндірушілер табысына қолдау жасау. Оған ... ... ... ... ... ... (компенсация); табиғи
аппараттардан келген шығынның орнын ... ... ... ... ... шығындардың ронын толтыру төлемдері
(егістік алқаптарының қысқырғаны үшін төлемдер, малдарды еріксіз сою
т.б.);
✓ баға ... ... ... азық – түлік нарығына әсер ету
шаралары, ... ... ауыл ... өнімдеріне ішкі бағаларды
қалыптастыру және оларға қолдау жасау; квота мен ... ...... тауарларының экспорты немесе импортына салық арқылы
араласу;
✓ шығындардың ... ... ... ... ... ... ... бөлу; таңайтқыштар, жем – шөп және улы
химикаттарды сатып алуға салық жеңілдіктерін беруді ... ... ... субсидиялар бөлу;
✓ нарықтың дамуына жағдай жасау.бұл шараларға ... ... ... ... ... мен оны ... асыру, өнімді
сақтау үшін субсидия бөлу, аграрлық өнеркәсіп кешенінің өнімдерін
тасымалдау және ... да ... ... ... ... сусидия бөлуін қарастыру жатады;
✓ өндіріс инфроқұрылымының дамуына жағдай жасау.оған ұзақ мерзімдік
сипаттағы шараларды мемлекеттік ... ... ... іс –
шаралар өндіріс тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді: ... мен ... ... ... асыру жобаларын және
жерді қайта өңдеуге субсидиялар бөлу; ... ... ... жағдай жасау;
✓ аймақтық бағдарламаларды жүзеге асыру. Бұған өндірісті дамыту үшін
мемлекеттік ... ... ... ... жатады.
Мемлекеттік қолдаудың бұл түрі ЕС-ке мүше ... ... ... ... ... ... ... Бұл топта аграрлық өнеркәсіп кешенін
мемлекеттік реттеуде саламен тікелей байланысты ... ... ... әсер ... әдістер арқылы жеңілдетілген салық саясатын
жүргізу, ұлттық валютаны қолдау, сыртқы сауда қызметңн жандандыру ... ... ... шаруашылығы тауар өндірушілерін жан – жақты ... ... ... аграрлық саясатының басымдылықбағыты болып табылады.
Сонымен қатар көптеген экономикалық тетіктер ... ауыл ... ... ... жағымды конъютурасын және ауылдық жерде
тиімді ... ... ... негізінде бюджеттен тікелей
төлемдер, шығындардың орнын толтыру, бағаны қолдауөндіріс ... ... ... ... ... бағдарламаларды жасау және
жүзеге асыру, сонымен қатар аграрлық ... ... ... ... қажетті жағдай жасайтын макроэкономикалық саясат.
Дамыған шетелдік мемлекеттердің тәжірибесін пайдалану Қазақстанның
өзіндік жаңа аграрлық саясатын қалыптастырғанда ... ... ... ... ... ... – техникалық ресурстар мен аграоөнеркәсіп
кешенінің салалары арасында баға және ... тепе – ... ... ауыл ... ... ... ... қолдау
қажеттілігі туындайды. Сондықтан мемлекеттік қаржыландыру көлемін ... ... ... ... ... ... ... қарай
экономиканың басқа салалары арасында бірінші кезектегі басымдылығы ... ... пен ... ... пен ... ... ... мен өзара
арақатынасына келетін болсақ:
Агроөнеркәсіп – бұл, ауыл шаруашылық ... ... мен ... ... мен айналысатын ірі және кең көлемді сала болып табылады. Ал,
агробизнес – сол ауыл ... ... ... не ... ... ... ... орналастыру яғни сату, өткізумен айналысатын сала
болып табылады.
Агроөнеркәсіпте - ... ... ... ... пайда арқылы,
яғни ақшалай қаражаттық табыстар есебінен, ауыл шаруашылығында осы
өнімдерді өндіруге және өңдеуге ... ... жабу мен ... ... ... үшін төленетін еңбекақысымен есеп айырысады.Осыған
байланысты агроөнеркәсіп кешеніндегі ауыл шаруашылығын өндіруге қатысатын
ауыл тұрғындарын, өздері маманданған жұмыстарымен ... ... ... яғни ... алып ... ... ... шығындарын жабуға
қабілеттілігін өсіреді. Бұл өз кезегінде ауыл шаруашылық өнімдерін оданда
көп көлемде ... ... ... яғни сол ... сату ... не ... да өсіреді. Сонымен қатар ол, мемлекеттің Жалпы ішкі
өнімінің өсуіне әкеледі, ал одан ары ... ... да ... мүмкіншілігі
туады. Яғни, біз бұл жағдайда түсінетіміз, агробизнес – ірі, ... ... яғни тек қана ... ... ... ... ... де қарым-қатынас орната отыра, елдер арасында сауда – саттық не
тауар айналысына әкеле ... ... жүйе деп ... ... ойдамыз.
Ендігі кезек, осы агробизнестің “Өнім өткізуді ұйымдастыруына”
тоқталып кетейік.
Агробизнестің нарықтық инфрақұрылымы нарық талаптарына сәйкес ... ... өнім ... ... ... ... Бұл ... бір жағынан, ауыл шаруашылық тауар өндірушілер өндірген
өнімнен, яғни ... ... және мал ... ... ... ал ... жағынан, олар ауыл шаруашылық кәсіпорындарын сатып
алушыларға қажетті өнімдер өндіруге бағыттайды. Сөйтіп, олар өндіріс пен
рынок арасында байланыстырушы болып қызмет етеді.
Нарықтық ... ... ... ... ... сақтауды,
өңдеуді, көтерме және бөлшек сауда орнына жеткізу, сатуды қамтамасыз ететін
кәсіпорындар немесе тауар өндірушілер құрамындағы бөлімшелер жатады.
Ауыл ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Бұлар сауда-делдалдық фирмалар, тауар
биржалары, мамандандырылған көлік кәсіпорындары, сауда операцияларына
мамандандырылған банктер мен ... ... ... ... және бөлшек сауда орындары немесе мамандандырылған дүкендер болуы
мүмкін.
Тауар биржасында біртекті тауарлардың үлкен көлемдегі ... ... ... бұл ... ... өз сатылмайды, оларды
жеткізәіп берудің келісім – шарттары саудаланылады.
Биржадағы сауданы тауар өндірушілер мен сатушылар бірыңғай биржа
ережелері бойынша үнемі ұйымдастырады. Мұндай саудаға ... ... ... ... ... тауар сатушылар мен сатып алушыны
түйістіру болып табылады. Брокер ... өз ... ... ... мәміледен брокерлік қызметі үшін сыйақы алады.
Қазақстан үшін ең тұрақты биржалық тауар – ... атап ... ... өткізудің бірнеше тәсілдері бар. Тікелей немесе тура өнім өткізу,
делдалдар ... ... ... алушылар мен тікелей байланыстар
орнатуға мүмкіндік береді.Тікелей өткізу сауда операцияларын жргізу толық
бақылауға, өз тауарларының рыногын жақсы ... ... және ... ұзақ ... ... ... әдіс кезінде өткізумен кәсіпорынның өнім өткізу бөлімінің өкілі
айналысады. Яғни өткізуші ... ... ... ... ... өнімін өткізу үшін делдалдар қызметін пайдалану - өткізудің жанама
әдіс деп аталады.
Бұл әдіс кезінде делдалдар өнімін өткізу жөніндегі ... ... өз ... алады: рынокты және сатып алушылардың талғам –
талаптарын зерттейді, яғни тауар ... ... ... ... өз ... ... ... бар ресурстарды тиімсіз пайдалану, бизнесті
жоспарлау мен бақылау қызметінің жоқтығы, өнім өткізуді басқара алмау
Қазақстанның ауыл шаруашылық бизнесінің дамытуының басты проблемалары ... Осы ... шешу ... ... ... ... көмектеседі.
8. Нарықтық экономикасы дамығын елдердегі агроөнеркәсіптік бірлестіктер.
Қазіргі уақытта дамыған елдердің ауыл шаруашылығы агроөнеркәсіп
комплексінің көп міндетті жүйесінің салааралық буынына айналып отыр. ... ... ... ... және фермерлік
кооперативтік бірлестіктермен құрылатын, көп жағдайда агроөнеркәсіптік
бірлестіктер негізінде жүзеге асырылатын агроөнеркәсіп кешенінің барлық
буындарының технологиялық ... ... ... ... ауыл ... өнімдерін өндіру мен өңдеуді үйлестіруді
жүзеге асыратын агроөнеркәсіптік бірлестіктер тек шамалы мөлшерде ғана
біртұтас меншік негізінде жұмы ... ... ... ... әр ... ... жасауға негізделеді. Олардың
қатысуымен 90 жылдардың басында астықтың 25 пайызға жуығы, малдың 35
пайызы, өңдеу үшін өндірілген көкөністің 75 ... ... ... және қант ... ... ... өнімі өндіріліп
және өңделді.
Агроөнеркәсіп бірлестіктер салааралық байланыстардың тегершігіне ... ... ... бір ... ... ... бірлестіктерінің дамуын салааралық өндірістік жақындасу мен
мамандану, сондай-ақ шаруашылық және ... ... ... және ... ... тәсілдерінің барлық жүйесінің деңгейі
айқындайды. Сондықтан да дамыған елдердегі агроөнеркәсіп кешені өндірістік
жүйесінің жақындасу процесінің барлық аспектілер мен тәсілдерін бағалау
ғана олардың орны мен ... ... ... ... оның ... мен кең етек жаюын шектейтін де себептерді анықтауға
мүмкіндік береді.
Агроөнеркәсіптік бірлестік қызметі бастапқы кезде ауыл шаруашылығын
жоғары деңгейде интенсивтендіру ... тез ... ... ... ... ... әдетте сапасы жөнінен әр түрлі болып келеді, ал
олардың көбісін өндіру жылдық өндірістік циклдан әлдеқайда қысқа. Сондықтан
агроөнеркәсіп бірлестіктерінің дамуы өсімтал ... ... ... ... мен ... ... ... жақын тұрады.
Агроөнеркәсіптік бірлестіктер шеңберінде агроөнеркәсіп кешенінің І
және ІІ сфераларындағы интеграция өндірісті ... ... ... ... ... мәнді айырмашылықтар мен басқа
да ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіп салаларындағы ... ... орай ... ғана ... ... да агроөнеркәсіптік
бірлестік ең алдымен жем-шөп, жұмыртқа өндіру мен және асыл тұқымды мал
және құс өсіру мен технологиялық жағынан өзара бір-бірімен байланысты
кәсіпорындарды ... ... ... ... ... ... ... істейді.
Агроөнеркәсіп бірлестіктері басым жағдайда агроөнеркәсіп кешенінің ІІ
және ІІІ сфераларындағы блокта негізінен ауыл шаруашылығы шикізаттарын,
сондай-ақ тез бұзылатын ... ... және ... ... ... ... ... қарағанда, АҚШ-та 80 жылдардың аяғында
агроөнеркәсіптік бірлестіктер тамақ өнеркәсібі үшін ауыл ... 40 ... ... ... ... ... ... әмбебептандыру және азық-түлікті, негізінен көкөністер мен
жемістің жоғары ассортиментін өндіруді бақылаудың ... ... ... ... дамуы, бір жағынан, өнеркәсіп-сауда
фирмаларының ауыл шаруашылығы өндірісіне енуімен, ал ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестер мен
кооперативтер) агроөнеркәсіп кешенінің ауыл ... емес ... ... ... бірлестігін құру агроөнеркәсіп
кешенінің өндірістік ... ... ... ... ... ... ... табылады. Өндірістік-сауда
немесе фермерлік капитал ... ... ... ... ... ... ... тәсілінің, басқару
әдісінің, құрылымдардың масштабы мен салаларының ортақтығына байланысты өте
аз. Сонымен қатар фермерлік ... ... ... ... ... ... ... бар. Айталық, олар фермерлік
кооперативтерге мемлеекет беретін ... ... ... ... монополистік корпорациялар мен табысты бәсекелестікке
түсуге мүмкіндік береді.
АҚШ-тың және бірқатар батыс еуропалық ... ауыл ... ... ... ... емес ... ... капиталдың ену жолымен ... ... ... ... мен ... ... рөлі ... Мұндай
бірлестіктерді дамыту бір жағынан капиталды тиімді ... ... ... екінші жағынан ауыл шаруашылығындағы
қолда бар ресурстарды ... және ... ... ... ... ... ... агроөнеркәсіптік бірлестіктер кең мағынада
алғанда агроөнеркәсіптік интеграцияның формасын құрады. Басқаша айтқанда,
ауыл шаруашылығы шикізаты базасында ... ... ... ... ... емес, ауылшаруашылығы және экономиканың басқа
салаларының ресурстарын барынша ... ... ... ... ... ... факторлар арқылы дамыту тәсілін ... ... ауыл ... ... ... ... ... және басқару, салалық және
міндеттік құрылымдар масштабы, агроөнеркәсіп ... әр ... ... ... тұрғысынан алғанда агроөнеркәсіптік
бірлестіктердің үлкен әртектілігі тән. Егер ... ... ... ... құрылымды қабылдайтын болсақ, онда басқару ... ... ... біртұтас меншікке негізделген контракт жағдайында
жұмыс істейтін агроөнеркәсіптік бірлестіктер деп екіге бөлуге болады. Соңғы
қолда бар ... ... ... ... ... ... ... ие болуда. ... ... ... ... өнім ... 80 ... жуығын
өндіру және өткізу үйлестіріліп отырады. АҚШ өнеркәсіп кешені жүйесіндегі
ауыл ... және ... ... ... ... ... әр түрлі болып келеді. Мұнда өнімнің көп
мерзімін, көлемін және ... ... ... ... өнімнің
сапасын, өндірістің технологиясын қатаң реттейтін техникалық бақылауды,
қндіріс құрал – жабдықтары мен ... ... ... ... дейін көруге болады.
Тікелей қосылу әдісі бойынша құралған агроөнеркәсіптік бірлестіктерде
қазіргі жағдайда агроөнеркәсіптік бірлестіктердің барлық тәсілдерімен
қамтылған ауыл ... ... 20 ... ... ... өндіріледі.
Агроөнеркәсіптік интеграцияның бұл тәсілі мынаған негізделген:
агроөнеркәсіп кешенінің I және III ... ... ... сатып
алып, ауыл шаруашылығындағы өндірісін ұйымдастырып, өндірістің
технологиялық процестегі барлық негізгі буындардың меншік иесі болып
қалыптасады. Айталық, ауыл ... ... ... ... ... талап жоғары қоятын тамақ өнеркәсібі компанияларының көп
жағдайда өздерінің жеке ... бар. ... ... ... жалпы бордақылардағы мал санын 10 пайызға жуығын ұстады.
АҚШ-тағы және Батыс Еуропа елдеріндегі агроөнеркәсіптік
бірлестіктердің әртүрлі тәсілдеріне талдау жасау оларды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Біріншіден, контрактылық байланыстар негізінде агроөнеркәсіптік
бірлестіктер үйымдастыру кең таралған тәсіл ... ... ... ... тұрақты тікелей байланысты пайдаланатын, өзінің бойында
контрактылық қатынастардың белгілерін жинақтай алатын шаруашылық аралық
кешендер де осыған жақын келеді.
Екіншіден, агроөнеркәсіп ... ... ... ... ...... ... кооперативтік ассоциациялардың бөлімшесі, құрамдас буыны болып
табылады. Мұндай бірлестіктерді диверсификациялау бағаның және өнімнің
жекелеген ... ... әр ... ... және ... бар ... өндірістің қалдықтарын барынша толық пайдалануға байланысты тәуекел
етудің деңгейін төмендетуді қамтамасыз етеді. ... ... ... ... бір – ... ... ... мамандандырылған өндірістердің интеграциялық біртұтастығын
білдіреді.
Үшіншіден, агроөнеркәсіп интеграциясының ұйымдық құрылымында
өндірісиік немесе технологиялық белгісі бойынша ... ... ... үлес ... көп. ... ... кооператив
шеңберінше көрші штаттарда орналасқан, әр түрлі мамандандырылған фермалар
менкәсіпорындарды біріктіру жолымен ... ... - ... бірлестіктері де бар.
Төртіншіден, агроөнеркәсіп бірлестіктеріне түпкі өнімді шығарудың
біртұтас технологиялық процесіндегі барлық тігінен байланысты буындардың
тезникалық жарақтанудың жоғары деңгейі, ... ... ... ақпараттық қызмет көрсету, көп мөлшерде жоғары сапалы өнім өндіру
тән.
Бесіншіден, агроөнеркәсіп ... ... ... ... ... принципіне құрылған. Сондықтан да кешеннің
өндірістік буындары өздеріне табиғи ... бар ... ... ... ... ... өндіру аудандарына орналасқан. өнім
өткізумен айналысатын буын мүмкіндігінше тұтынушыға жақын орналасады.
Қорытынды
Бұл жұмыста “Агроөнеркәсіп пен ... ... ... ... пен ... ... ның байланысы мен өзара
арақатынасына келетін болсақ:
Агроөнеркәсіп – бұл, ауыл ... ... ... мен ... ... мен айналысатын ірі және кең көлемді сала болып
табылады. Ал, агробизнес – сол ауыл ... ... ... ... ... ... ... жақсы орналастыру яғни сату,
өткізумен айналысатын сала болып табылады.
Қорыта келгенде, осы салаға, яғни агробизнеске - ... ... ішкі ... ұлғайтуға әсері өте көп сала және де алдыңғы ... ... ... елу ... қатарына қосылуға әкелетін бірден-бір
мүмкіншілігіміз деп қарауымыз керек.Біз, бұл мүмкіншілікті қолдан жіберіп
алмай, ары ... ... ... жоғарыдағы басшыларымыздан бастап,
яғни мемлекет тарапынан агробизнеске қолдау жасау үшін ... ... ... мен ... көрсету арқылы, қарапайым ауыл адамдарына
дейін барынша ат салысуымыз керек.
Егер де біз осы ... ... ... ... білсек, яғни өзімізге
жұмыс жасауын қамтамасыз етсек, онда, әлем ... ... ... едік және де өзімізді болашақта мықты, яғни тек қана мұнайға
қарап отырмай, ауыл шаруашылығы саласын ... ... ел ... ... – үлкен жетістік!
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1. Қазақстан Республикасы мен оның ... ... ... статистикалық көрсеткіштері. Алматы –
2006ж
2. С. Әбділдин: “Агробизнесті ұйымдастыру” Алматы – 2001 жыл. 222-
270 беттер.
3. ... Р.Р. ... ... “Агробизнес” Алматы – 1997
жыл. 30-85 ... Е.В. ... ... ... ... – 1999 жыл. 115-141
беттер.
5. Я.Ә. Әубәкіров, Б.Б. Байжұмаев: “Экономикалық теория” Алматы –
1999 жыл. 197- ... ... ... ... ... эффетивности
сельского хозяйства Казахстана в условиях его ... ... ... Алматы – 2004 жыл
7. Р.Е.Елемесов: “Халықаралық экономикалық қатынастар” Алматы
“Қазақ университеті” – 2002 жыл. 277-286 ... ... ... жем, ... тыңайтқыш, улы химикаттар, несиелік
ресурстар.
ІV сфера. Агросервис:
Мемлекеттік,
Кооперативтік,
жеке
ІІ сфера.Ауыл шаруашылығы.
Егіншілік, мал шаруашылығы, жем өндірісі.
ІІІ ... ... ... өңдеу, тасымалдау, сату.
Ауыл шаруашылығы өндірісі
Қор шығаратын салалар
Материалдық қызметтер
Дайындау, сақтау, өңдеу, сату.

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Агробизнесті мемлекеттік реттеу9 бет
Қазақстанда агробизнестің қалыптасуы мен дамуы176 бет
Агробизнесті ұйымдастыру және оны жетілдіру жолдары24 бет
Агробизнес 13 бет
Агробизнес және агроөнеркәсіптік кешен9 бет
Агробизнес және агроөнеркәсіптік кешен жайлы29 бет
Агробизнес мәселесі8 бет
Агробизнес туралы13 бет
Қазақстандағы агробизнес9 бет
Агробизнес және агроөнеркәсіп кешені10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь