Қазақ халқының ХVІІІғасырдағы саяси жағдайы

Жоспар

Кіріспе

1.Қазақ халқының ХVІІІ ғасырдағы саяси жағдайы
2. Қазақ Жоңғар қатынастарының шиеленісуі
3. “Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама” оқиғасының басталуы
4. Алапат ауыр жылдар

Қорытынды .

Пайдаланған әдебиеттер тізімі .
Кіріспе.
Тарихы сонау ғасырлардан басталатын қазақ халқы бүгінгі тәуелсіздікке дейін қолы жеткенге дейін өз басынан сан қилы жағдайларды кешірді. Солардың ішінде халқымыздың тарихында ерекше орын алатын оқиғалар қаншама көп. Бірақ бүгінгі күні оның бірін білсек бірі ұмыт болған. Соның бірі бұдан үш ғасырдай уақыт бұрын өткен оқиға. Қазақ жоңғар қатынастарының шиеленіскен дәуіріндегі “ Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама оқиғасы.
“Ақтабан шұбырынды” жылдары қазақ халқы өз өміріндегі аса ауыр апат зор зобаланға тап болып, адам айтқысыз аянышты ауыр күндерді басынан кешірді. Ата қоныс, құтты мекен, мал мүлкінен және баспанасынан айырылып, аш жалаңаш жаяу жапы шұбырған қарапайым халық бұқарасы жаздың қайнаған ысығында қағыр далада қаңғырып шөлден қырылды. Қыстың ақ қар, көк мұз қақаған аязында күн көрісі малын жұтатып үсіп өлді.
Қазақ ұлыстарының бірқатар бөлігі таулардағы мықты бекіністерге орнығып біріспей күрес жүргізді. Сөтіп оңтүстік қазақтары бірнеше ғасырлардан бері қарай мекен еткен ата бабалары жерінен айырылды. Енді қазақ хандары жоңғар езгісінен құтылудың жолын іздестіру керек болды. Қазақ халқының сонау шығыс шекарасынан бастап Түркістанға дейінгі жерлерде қазақ жасақтары құрылып сол жерлердегі жоңғар әскерлеріне соққы беру үшін көптегенәрекеттер жасалынды. Жекпе жектер мен екі жақ әскерлерінің қолма қол шайқастары кезінде жан алысы жан берілсе, қан майданда қаншама жауынгерлер жан тапсырып жатты.
“Ақтабан шұбырынды” жылдары қазақ халқы 3 млн халық еді. 2 млн 222 мың адам қалды. 3/1 елінен айырылды. Отыз қаладан айырылды. Осы кезде қазақ халқының барлығының бірге басын қосып бір жаққа біріктіру қажет еді.
1726 жылы көктемде Ордабасы тауында “ Ордабасы кездесуі” өтті.
Бұл кездесудің бас қосары Әбілхайыр қазақ халқын жоңғарларға қарсы біріктіруге бел буды. Оңтүстік қазақтары да бірнеше ғасырлардан бері ата бабалары мекн еткен байырғы жерлерін сақтап қалғысы келді. Қазақ хандары да жоңғар езгісінен құтылудың жолдарын қарастырды.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі.
1.Қазақстан тарихы 3 том А 2002ж
2.Қазақ ССР тарихы 5 томдық 3 том А 1982ж
3.“Қазақтың көне тарихы”
4.Нығмет Мыңжан “ Қазақтың қысқаша тарихы А 1994 жыл
5.А. Сабырханов “ Ұлы бетбұрыс” А 1981 жылдан
6.Маданов, Мусин “ Ұлы дала тарихы”
7.Х. Маданов “ Қазақ мәдениетінің қалыптасу кезеңдері”
8.Нәбижан Мұқаметқанұлы “ Тарихи зерттеулер” А 1994 ж
9.Нәбижан Мұқаметқанұлы “ XVІІІ -XX ғасырлардағы Қазақ-Қытай байланыстары А 1996ж
10.М. Қозыбаев “ Өркениет және ұлт” А 2001 ж
11.Ә. Жансейітов “ Маслихат төбелер тарихынан” А
12.С. Жолдасов “ Бірліктің басы болған Ордабасы” Ш 1996 ж
13.Қазақстан тарихы очерктері
        
        Жоспар
Кіріспе
1.Қазақ халқының ХVІІІ ғасырдағы саяси жағдайы
2. Қазақ Жоңғар қатынастарының шиеленісуі
3. “Ақтабан ... ... ... ... ... ... ауыр жылдар
Қорытынды .
Пайдаланған әдебиеттер тізімі .
Тақырыптың мақсаты:
Жоңғар феодалдарының үздіксіз шабуылы, отырықшы егінші аудандармен сауда
керуен жолындағы қалаларды ... мен ... ... басып алуы
қазақ халқын ауыр экономикалық ... алып ... ... ... ... ... жоңғар феодалдарының шапқыншылығы қазақ
халқын “ Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама” ... ... ... ... ... ... ... экономикалық және саяси өміріне ... ... із ... ... міндеттері:
1. Деректерді салыстыра отырып зерттеу
2. Осы тақырыпты кеңінен ... Сол ... ... ... ... ... ... толық ашып көрсету.
4. Тақырыптың өзектілігін көрсету.
5. ... ... ... ... ашу
Жұмыстың өзектілігі :
“Ақтабан ... ... ... ... ... ... ауыр ... болып қалды. Қазақтар мал мүлкі мен адамдарынан
Жетісудағы аса ... ... ... Сан ... ... ... қонудың жолдары бұзылды. Сырдария бойы мен Жетісудағы
мәдениеттің ошақтары тып типыл құртылды.Айта ...... ... ... ауыр ... тап ... тарихнамасы
“Бұл кездердегі қазақ жоңғар қатынастарын зерттеген ғалымдар көп. Ш.
Уалиханов, Қожаберген ... Орыс ... А.И ... ... Я. ... ... Жүсіп Көпеев, М. Тынышбаев,Үмбетей
жырау, Мұхаммед Якут Бухари,И. Крылов және т. б. Ғалымдар мен зерттеушілер
зерттеген. Және “ ... ... ... ... ... ... өз
еңбектері мен шығармаларында баяндалған.
Кіріспе.
Тарихы сонау ғасырлардан басталатын қазақ ... ... ... ... ... ... өз ... сан қилы жағдайларды кешірді. Солардың
ішінде ... ... ... орын ... ... ... көп. ... күні оның бірін білсек бірі ұмыт болған. ... бірі ... ... ... ... ... ... Қазақ жоңғар қатынастарының шиеленіскен
дәуіріндегі “ ... ... ... сұлама оқиғасы.
“Ақтабан шұбырынды” жылдары қазақ халқы өз өміріндегі аса ауыр апат ... тап ... адам ... ... ауыр ... басынан кешірді.
Ата қоныс, құтты мекен, мал мүлкінен және баспанасынан айырылып, аш жалаңаш
жаяу жапы шұбырған қарапайым халық ... ... ... ... ... қаңғырып шөлден қырылды. Қыстың ақ қар, көк мұз қақаған ... ... ... ... үсіп ... ... бірқатар бөлігі таулардағы мықты бекіністерге орнығып
біріспей күрес жүргізді. Сөтіп оңтүстік қазақтары бірнеше ғасырлардан ... ... ... ата ... ... айырылды. Енді қазақ хандары жоңғар
езгісінен құтылудың ... ... ... ... ... ... ... шығыс
шекарасынан бастап Түркістанға дейінгі жерлерде қазақ жасақтары құрылып сол
жерлердегі жоңғар әскерлеріне соққы беру үшін көптегенәрекеттер ... ... мен екі жақ ... ... қол ... ... ... жан берілсе, қан майданда қаншама жауынгерлер жан тапсырып жатты.
“Ақтабан шұбырынды” жылдары қазақ халқы 3 млн халық еді. 2 млн 222 мың ... 3/1 ... ... Отыз ... айырылды. Осы кезде қазақ халқының
барлығының бірге басын қосып бір жаққа біріктіру ... ... жылы ... ... ...... ... өтті.
Бұл кездесудің бас қосары ... ... ... ... ... бел буды. Оңтүстік қазақтары да бірнеше ғасырлардан бері ата
бабалары мекн ... ... ... ... ... ... Қазақ хандары да
жоңғар езгісінен құтылудың жолдарын қарастырды.
XVІІІ ғасырдағы қазақ халқының саяси жағдайы.
17-ғасырдың аяғы мен ... ... ... ... аса ауыр жағдайға
тап болды. Қазақ қоғамының өндіргіш күштері өте өндірістік ... ... ... ... еді. ... және жартылай
көшпелі мал шаруашылығы көбіне ... ... ... байланысты
болды. Феодалдық негізделген тәуелді мал өсіруші ... ... ... ... болып қала берді. Қазақ хандығына үстемдік еткен
әскери-феодалдық шонжарлар арасында ішкі тартыс пен алауыздық туып ... ... ... өз ... үш ... (ұлы жүз, орта жүз, кіші ... еді. Бұл ... әр жүзді билеген кіші хандар үш ... ... сөз ... бағынғанымен, іс жүзінде өз алдына жеке саясат жүргізе
бастады. ... ... ... ... билеген сұлтандар да
дербестікке бой ұрды. Сөйтіп, Қазақ ... ... ... ... ... ... ... берекесіздіктің экономикаға тигізген ... ... ... шаруашылық байланыстар бұрынғыдан да
әлсіреді, жоңғар феодалдарының шапқыншылығы ... ... ... ... байланыс үзіліп қалып отырды./1/
Бұл жағдайлар халықтың шаруашылығы мен тұрмысына қыруар қиыншылықтар
туғызды. Елдің ... ... ... рөл ... ... ... ... мен сауда орталығы ... ... ... ... ... Тәуекелдің, Тәукенің және т.б.
Қазақтың барлық ... ... ... қазақ хандығын құрмақшы
болған әрекеттері ... ... ... өзінен туындаған объективті
себептердің салдарынан сәтсіздікке ұшырап отырды. Қазақ жүздерінің арасында
орнықты саяси-экономикалық байланыстар қалыптаспады. Әсіресе орта жүз ... жүз ... ... ... болды.Жоңғар әскербасылары жалпы
шабуыл жасау үшін өте ... ... ... ... ... ... ... болды. Көшпелі мал шаруашылығына байланысты көшіп қону да
түрліше ... ... ... ... А ... жүздің әдет правосы негізінде реттеліп отыратын өзінің көшім қоным
жері болды. Мәселен, кіші жүз ... ... ... ... ... ... жайлауы үстірт жазығында сондай ақ Ор, Жазық, Елек, Жем, ... ... ... ... орналасса, қысқы қыстаулары
Ырғыз өзені мен онң салалары өңірінде және Ырғыз бойының ... ... ... ... Арал ... батысқа қарай, Маңғыстау
түбегінде, Атырау жазығында, Нарын құмында ... Орта жүз ... ... ал оның ... ... мен ... ... Сарысу
өзенінің бойын, Есілдің бастауын, Тобылдың салалары мен Торғай өзенінің
бойын, Ұлытау таулары және оған ... ... ... ... Ұлы ... ... Қазақстанды мекендеді.
Қазақ хандықтарының 18-ғасырдың алғашқы үштен біріндегі ішкі саяси өміріне
тән нәрсе ортақ шешімге келуді талап еткен ... шешу үшін үш ... ... мезгіл өтіп отыратын біріккен жиналыстары еді. Сұлтан ... ... ... үш ... ... жыл сайын маслихат құру үшін
Сайрам маңындағы таулардағы Мәртөбе ... ... ... ... “қай
жерді қыстап, қай жерді жайлау керектігі, тыныштықты қалай сақтап, ... ... ... ... ... талқыланады./1/ Кеңестерде көші
қон, жерлерді бөлу, көшіп қонудың тәртібі, тайпа аралық және ру ... ... ... соғыс және бітімге келу, сыртқы қатынастар мәселелерімен
қоса аса маңызды ... және ... ... ... шешімдер
қабылданып отырды. Ру басыларының ханға вассалдық көзқарасының ... ... ... ... ... ... негізі болған. Вассалдық
қарым қатынастар жүйесіндегі негізгі нәрселер төмендегінше көшіп қонғанда
өз ... ... ... ... ... ... қарым
қатынастардың хан арқылы жүргізілуі, сұлтанды ел басқарушы етіп ханның
тағайындауы, не болмаса ... ... ... ... ең ақырында
вассалдардың жоғарғы өкімет иесіне және оның атағына нұқсан келтірмеуін,
қорғауға міндеттілігі болды. Көшпелі мал шаруашылығына ... ... ССР ... 3 том А 1982 ... хандығы жағдайының қалыптан тыс ауырлауына ішкі алауыздықпен
бірге сыртқы шапқыншылық себеп болды,бұл мезгілде қазақ-жоңғар қатынасы
мейлінше шиеленісті. ... ... ... ... ... ... жасады.
Оңтүстік Қазақстанды және Сырдария бойындағы базарлы қалаларды, сонымен
қатар ең маңызды керуен жолдары өтетін территорияны да ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанға бірнеше рет
шабуыл жасады, Сайрам қаласын қиратып,егіншілікпен айналысқан аудандарды
күй-ретті. 18-ғасырдың бас кезінде ... ... бір тобы ... жетсе, екінші бір бөлігі орта жүздің шығыс солтүстік аудандарына
басып кірді.”/1/
Қазақ ханы Әз Тәуке береке бірлікті барынша ... ... ... батыл
күрес жұмсау үшін қажырлы қайрат жұмсады. Ол ... ... ... ... жүргізді. Бұл күреске ақыл-қайрат,
күш-көмегі тиетіндердің бәрін төңірегіне ... ... . ... Тауке ханның ордасын бұл кезде “әс-кери адамдардың айнала қоршай
қонған еді. 1710-жылы жауға қарсы ... ... беру ... талқылау үшін
Қарақұм маңында барлық қазақ жүздерінің өкілдері бас қосты. Халық жасақтары
құрылды., бұлар жоңғар әскерлерін шығысқа қарай ... бұл ... жұм, ... ... ... Бұл ... ... феодалдары шабуылды қайта бастады,1716-жылы бұлардың әскерлерінің
негізгі бө-лігі Іле өзенінен Аягөзге қарай ... ... Нақ осы ... ... ... ... беттеп, Бие және Катун өзендерінің
арасындағы жерді басып алды./3/
Жоңғарлар 17-ғасырдың екінші жартысы мен ... ... ... ... ... ... Олар Сібірдегі орыс ... ... ... сауда жасап, олардан қару жарақ сатып алып отырды.
1.Қазақтың көне тарихы
2.Сабырханов “Ұлы бетбұрыс” А 1981ж
3.Нығмет Мыңжан “ ... ... ... А 1994ж
“Жоңғар әскерлері жорық кездерінде жүз мың адамға дейін жетті, бұлардың
әскерінде қолға түскен тұтқындардан ... ... ... ... қатаң тәртіп сақталынды, бұл тәртіпті бұзғандар қатты жазаланып
отырды.”/1/
Жоңғар феодалдары ... ... ... сене отырып, Моғолстан ... ... ... ... ... жатқан өңірлеріндегі
ұлан байтақ жайылымдарды иеленіп ... ... ... тайпаларының
біразы қазақ хандығына бағынған болса, енді жоңғарлар басып алған ... ... ... ... ... бағынып алым-салық төлеп,
аманат беріп отыратын болды. Сөйтіп, ... ... ... Іле ... дейін созылды. Және қазіргі шығыс, шығыс оңтүстік
Қазақстан территориясының бір ... алып ... ... ... ... ... одан әрі шиеленісті. Қантөгіс ... ... ... уақытша бітімге келісіп, 120 жылға созылды./2/ Бұл ... ... ... негізгі түйіні көшпелі мал шаруашылығымен
шұғылданған екі ... ... ... ... және ... мен ... басып өтетін керуен сауда жолдарындағы қалаларға таласуда болды.
Батур ... ... ... ... ... ... шиеленісті. Бұл
кезде жоңғар феодалдары Қазақ хандығына үш рет ірі шапқыншылық жорық жасап,
Қазақ хандығы мен жоңғарлар арасында үш рет ... ... ... ... ... ... аяқталғаны жайында толық дерек жоқ осы соғыста ... ... ... ... хан ... ... ... құтылған, бұл
жоңғарлардың басым болғандығын байқатады. Екінші шайқас 1643-жылы болды.
Бұл шайқаста Жәңгір хан ... ... ... қолданғандықтан Батур
хұнтайжы күйрей жеңіліп, шегінуге мәжбүр болды.
Қазақ ... ... ... ... ... қан ... ұлыстарға ұласып,
кейде бәсеңдеп уақытша бітімге келіп отырды. Сөйтіп 120 жылға созылды. Бұл
екі арадағы ... ... ... ... ... Нәбижан Мұқаметқанұлы “ Қазақ қытай байланыстары” А 1996 ж
2. Нәбижан Мұқаметқанұлы “Қазақ қытай байланыстары” А ... ішкі ... одан әрі ... ... ... Келесі шайқас
Үшінші шайқаста қазақтар жеңіліске ұшырады. Осы ... соң ... ... ... ... ... Сенген отырды.Бұл тұста жоңғар
феодалдарының арасында билікке таласқан ішкі қырқыс үдей ... ... ... таластың бірінде өлтірілді. Оның орнына інісі Халдан Башұкті
хан болды. Ол ... ... ... ... ... алған. Кейіннен Чиң әсерлері талқандады. Жоғарыдағыдай ішкі ... ... ... ... ... феодалдары қазақ даласына жорық
жасауды бір ... ... еді. Бұл ... ... ... ... аман болып, отыз жылдай тыныш өтті.
Жоңғар феодалдары Оңтүстік Қазақстан мен Сырдария бойындағы керуен ... ... ... ... ... басып алу үшін бірнеше дүркін жорық
жасады. Бұл жөнінде орыс елшісі И. Внковский былай ... ... ... ол ( Халдан Башұкті хан) шеру тартып барып Сайрам ... ... жылы (1682) ... ... Іле ... бойын қыстады. Доңыз жылы (
1683) қайтадан Сайрамға ... ... ... ... ... ... Халдан
Ббашұк хан өліп оның орнына Суан Рабдан отырды. Осы Суан Рабдан ... ... ... ... ... үдеп ... Жоңғар
феодалдары Жұңгоны билеген Чиң әулетіне бағынышты иелік екенін ... ... ... ... алған соң Чиң әулетіне қарсы шығып, ... ... ... ... ... ... ... елдерге үздіксіз
жорықтар жасалды. Әсіресе жоңғар билеушісі Суан ... ... ... кейін қазақ жеріне жеті дүркін (1698, 1711, 1712, 1714, 1718,
1723, 1725 ... ... ... Қазақ жоңғар қатынасының мұншалық
шиеленісуінің себебін жоңғар хұнтайжысы Суан ... ... ... ... мәліметінде: Қазақтың Тәуке ханының ойраттарды қырғындап,
ұранқайларды шапқандығынан болды. “ деп ... ... ... ... ... ... бытыратып жіберді, малын тартып
алып, ... ... ... ... ... ... ШонаДоба кезде ... ... ... ... 3 том А 2002 ... Рабдан орыс елшісі Иван Внковскийге айтқан сөзінде: бұл соғыстың
басталуына қазақтар себепші болды ... ханы Еділ ... Аюге ... ... ұзатылып бара жатқан қызының көш керуеніне Тәуке хан шабуыл
жасады деген. /1/ Бұл тек ... ... еді. ... 18-ғасырдың алғашқы
ширегінде жоңғар ... ... ... ...... ... ... етті.
1718-жылы Тауке хан қайтыс болды. Қазақ хандығы ауыр дағдарысқа ұшырады,
қазақ халқыныңбасына зор зорбалаң бұлты ... ... ... шонжарлары
арасындағы алауыздық хандыққа таласқан өзара қырқысқа айналды.Таукенің
орнына отырған ... ... тек ... ... ... ... кіші ... алдына дербестеніп қазақ хандығы саяси жақтан бөлшектенді,Орта ... хан мен ... хан ... Ұлы ... Жолбарыс хан биледі, кіші жүзді
Әбіхайыр хан биледі. Бөлшектенген хандар мен сұлтандар жауға ... ... ... ... ... ... үртіс-ұдай шабуыл жасап ,жеңіске жетіп
отырды. Мұндағы негізгі себеп, жоңғар әскерлерінің жауынгерлігінде ... өз ... ... ... дәлелдейді “1718-жылдың көктемінде
Аягөз өзенінің бойында қазақ жасақтары мен жоңғар әскерлеінің
арасында ... үш ... қан ... ұрыс, алғашқы екі күннің ішінде
қазақтар біршама ойдағыдай ұрысса да, соңы қазақ ... ... Бұл ... қазақ әскерлерінің саны 30 мың адам болды./2/
Орыс елшісі ... ... ... ұрыс қатты болған. “Қазақтың
жеңілуіне себеп екі ұдай болып жауласып жүрген Әбілхайыр сұлтан мен ... ... ... ... ... ... соғыс қимылдарын
келісіп жүргізбеген”. 18-асырдың басындағы қазақтардың ... ... ... ... ... ... онжылдығы қырғыз халқының
өміріндегі сұмдық уақыт болды. Олардың ... ... ... ... ... және ... ... талқандады, малын айдап әкетіп тұттас әулеттерді тұтқын етіп
алды. 1.Сабырханов “ Ұлы ... А 1981 ... ... 3 том А 2002 ж 127 ... ... ... Жетісудан Арыс, Бөген, Шаян өзендері бойына
шұғыл ... ... ... ... тақап келді. Олардың ниеті қазақ
хандарының ордасын басып алу болатын. Сырдария орта ... ... ... қауіп төнді. Бірнеше шайқас болды. “Жоңғарлар қазақ ордасын
шапты,” бірақ ... ... өз ... ұзап ... ... толық
жеңіске жетуіне мүмкіндік бермеді./1/
Бұл жағдайда батырлар бастаған қазақ жасақтары ... ... ... ... Мұғалжар, Ұлытау аудандарынан 30 мың адам болатын әскер жинп ... ... ... ... ... ... ... қуып шықты. Жоңғар билеушілерінің қазақ жүздеріне ... ... ... жасауын Жоңғар хандығының Цин
билеушілері әскерлерінің шапқыншылық жасау қаупі тежеген еді. Бірақ 1722
жылы Қытай императоры ... ... ... кейін бұл қауіп уақытша болса
да бәсеңдеді. 1723 жылы ... ... ... ... жақтағы өз
тылын қауіпсіздендіріп алған жоңғар қонтайшылары ... ... ... бастады. Бірақ 1722 жылы Қытай императоры ... ... ... бұл ... ... болса да бәсеңдеді.
1723 жылы Жоңғар-қытай бітімі ... ... ... өз ... ... ... ... қазақтармен
соғысқа мықтап дайындала бастады.18 ғасырдың бірінші жартысында жоңғарлар
қазақтарға жасаған ... ... ... ... тоз ... шығарып, бұрын
болып көрмеген ауыр күйге түсірді. Сондықтан қазақтар бұл ... ... ... заманы дейді. Жоңғар әскелері Қаратаудан асып барып
Талас өңіріне ... ... ... ... шабуыл жасады, Қазақ халқы қатты
қиналды, қырғындалды, тірі қалғандары мал ... ... алды ... қашты.
Жоңғар феодалдары 1724 1725 жылдары Ташкет пен ... ... ... ... ...... басы ... Ордабасы”Ш 1996
2.Қазақстан ... 3 том А ... ... ... ... оқиғасының басталуы .
1723 жылға қарай қазақ-жоңғар қатынастарындағы жағдай күрт ... ... ... өліп, жоңғар-қытай шарты жасалды, Ертіс бекініс шебінің
құрылуына байланысты Ресей ... ... да ... ... талаптар
қоймады./1/ Оқиғалардың күтілмеген бетбұрысын ... ... ... ... жеріне шабуыл жасау үшін пайдаланбақшы болып ұйғарды. Қазақ
хандықтарының бытыраңқылығын пайдаланып және ... ... ... ... ... билеушілері 1723 жылы өз ... ... ... ... басқыншылығына қарсы күрес қазақ мемлекеттілігін сақтап қалу
жөніндегі маңызды ... ... ... ... ... ... ғана
емес, қазақ халқының өмір сүруінің өзі туралы мәселе туған кезде өмірлік
қажетті факторға айналды. ... ... аса ... ... ... ... басқыншылығы -Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама”
кезеңінде бүкіл ... ... ... ... деп ... ... ... елеулі оқиға болып қана қойған жоқ, ол қазақ халқы
өмірінің барлық салаларына және бірінші ... ... ... ... бұл теңдесі жоқ әрекетке өздерінің әрбір қадамын әр ... ... ... ... жерден берілетін және қуатты соққының барлық
салдарын өлшестіре отырып мұқият дайындағанын мойындау керек. 1723 ... ... ... ... ханы ... ... елеулі рөл
атқарғаны да көрінеді. Қазақтардың көптеген ... мен ... ... үшін ... ... бар ... ... сол бір ерте көктем
кезінде жоңғарлардың күтпеген жерден ... ... ... әзір емес
еді.Оның үстіне жоңғарлардың жекелеген жасақтарының ... ... ... ... деуге болатын шабуылына ұшырап, халық-тың өзі моральдік жағынан
күйзеліс жағдайында болатын, ал
көптеген сұлтандар мен рубасылары бір-біріне ... ... ... ССР ... 3 ... ... ... очерктері
табанына түсті, шабуылдың тұт-қиыл да тегеурінді болғаны сонша, жұрт ең
қауқарсыз қарттар мен ... ... ... ... қашты.
Сондықтан ол жылдар жөнінде халық жадында “зар заман жылдар” ... ... ... бұл ...... ... ... сұмдық ауыр уақыт
болды. Жоңғарлар, Уолга бйындағы қал-мақтар тұс-тұстан ... ... ... ... ... ... Қазақтарды бүкіл
семьяларымен тұтқындап алды” деп ... ... өз ... аса ... зор ... тап ... адам ... аянышты күндерді басынан
кешірді. Ата қоныс, құтты мекен, мал мүлкінен және ... ... ... жаяу ... ... ... ... бұқарасы жаздың қайнаған
ыстығында қар көк мұз қақаған аязында күн көрісі малын ... үіп ... ... жұрт жол ... ... жабайы өсімдіктерді теріп жеп қайыр сұрап күнелтті ... ... және қарт ... адам ... жол ... ... ... бұрғылап
жапан түзде қалып аштан қырылды. /1/ Қазақтардың ауыздан ауызға тарап
келген ... бұл ... ... ... ... сұлама” деп
аталады. Мұның былай аталуы жаудан қашып жаяу шұбырған қалың ... ... әрі ... бұралып, Алқакөл көлінің жағасына ... ... көп ... бір ... адам ... “ Адам ... өмірде көрген
жақсылық пен жаманшылықтың бәрі ... ... біз осы ... ... ... ... деп сұрапты. Сонда тағы бір қария орнынан тұрып мұның ... ... ... сұлама болсын депті. Мұның мәнісі атамекен мал
мүлкінен айырылып, жаяу ... ... ел ... ... ... ... ... деген сөз екен. Бұл оқиға қазақтың кіші жүзі арасында Сауран айналған
деген атпен әйгілі болды.
Жоңғар феодалдарының шапқыншы ... ... кіші жүз ... ... ... көз ... үшін ... қаласын айнала
көшкендіктен, бұл оқиға “Сауран айналған” деп аталған екен.
1723 жылы қыркүйектің басында Әбілхайыр 20 мың әскерімен шықты.
1.Маданов, Мусин “ Ұлы дала ... ... ... ... ... ... пікірлер айтылады.Біреулер
қателесіп Алқакөл емес,Алакөл деп есептейді.Бұл жөнінде сол қасіреттің
куәгері болған Қожаберген жыраудың ... ... ... ... тұр -деп ... ... ... зерттеушілердің
пікірінше ”Алқакөл” - Сырдарияның арғы жағындағы,өзеннің сол ... ... ... бір нұсқа бойынша,”Алакөл
емес,”Алқакөл”,бұл”топтасып,қол ұстасып”
алдында жатқан адамның тізесіне басын ... ... ... ... ... ... шаршап-қалжырап,басын көтере
алмай жату.
Қожаберген жыраудан кейін Е.Бекмаханов ”Алқакөл” емес , ... ... ... Алакөл”Жоңғар қақпасының”кіре берісінде
жатыр.Сөйтіп жоңғар феодалдары қазақтарға қатты соққы беруге және қазақ
жеріне,одан әрі Орта ... ... ... ұйғарды.Шабуыл жасауға 1723жылдың
көктемі таңдалды.
Қыс қыстаудан жүдеп шыққкан қазақ ауылдары жайлауға көшуге дайдалып жатқан
кез еді. Сол жылы ... жұт ... ... жадында:” Қайың сауған ақ
тышқан жылы” ... ... ... ... ... бойынша,
тышқан жылы мен қоян жылында көбнесе жұт болып, мал қырылып отырған. Мұны
кейінгі жылдардағы ... ... ... Қазақтар нақ осындай
кезеңде жоңғарлардың ауыр соққысына ұшырады. Қазақ жеріне шабуыл жасағанда
жоңғарлар ... тез ... ... қимылмен басып кіру факторын да
пайдаланды.Олар Жем бойымен барып Жайықтан өтті.Сөйтіп қазақтар ға ... үшін ... ... ... ... одан әрі орта ... ... кіруді
ұйғарды. Шабуыл жасауға негізінен көктем мезгілі ... ... ... ... ... ... жайлауға көшуге дайындалып жатқан
кез еді. Сол жылы қатты жұт болды. Осы жылдары ... ... ... ... ... Сайрам, сияты қалалық қолөнер орталықтары
мен базарлы ... ... ... ... ... ... ... қаптады.
Қазақтар арасындағы жансыздары жоңғарларға жеткізіп отырды.
Алапат ауыр жылдар.
Жоңғарлар ірі-ірі жеті сына ... ... 70 мың ... ... ... ... ... Цеван Рабтанның баласы Галдан Церен 10 мың
әскерімен Балқашқа, және одан әрі ... ... ... ... ... ... және ... өзенінің бойына беттеді. Қонтайшының
немересі Әмірсананың жасағы Нұра өзенінің алабына ... ... ... ... ... ... Шелек өзенінің аңғарына аттанды.
Галдан Цереннің екінші баласы Лама Доржы Ыстықкөлге бағыт ұстанды. Нойон
Дода Доржым Шу ... ... ... Цеван Рабтанның өзі ... ... ... ... ... ... басшылықты Цеван Рабтанның ағасы Шона Доба жүзеге
асырды. Олар өз ... ... ... ... ... Қыс ... ... қазақ қауымдары күшті қарсылық көрсете алмады.Шу аңғарынан
жалайырлар қуып шығарылды. Олар көп ... ... ... мен ... ... мәжбү болды. Талас өзенінен Арыс өзенінің орта ағысына дейін
қоныстанып жатқан наймандардың садыр руы ... ... ... тірі ... босып кетті. Қожаберген жыраудың дастанындағы
мәліметтерге қарағанда, найманар Алтайдан кеткен.
Қаратауда, Арыс өзені ... да ... ... Қапы ... ... ... ... тастап кетуге мәжбүр бол-ды. 1724-1725 жылдары жоңғар
феодалдарының шапқыншы ... ... ... ... егінші
ауылдар мен қалаларды ойрандап, қазақ хандығының астанасы Түркістан қаласын
және қазақ хандығына қарасты ... ... т.б ... ... ... ... және қиратты. Жетісу мен Сырдария өңіріндегі ... ... ... қолөнер мен сауда-саттық жым- жылас болды. Бұл
егіншілік ... мен ... ... ... қол үзу ... ... ... ... адамдар Талас, Боралдай,
Арыс, Шыршық өзендерінен, Сырдариядан өту кезінде қаза ... ... ... оның арғы ... ғана ... ... сезіне аламыз деп
санады. Жоңғарлар ауыл-ауылды тонады. Бұл жөнінде
Ресей капитаны И. Унковский “ ... ... Шона ... ... ... ұрыс ... ол қазақтардың үш қалашығын алғаны
және қазақтардың 1000 ... ... ... олардың көп кешікпей күтіліп
отырғаны жөнінде хабар бар екенін” хатқа түсіреді. /1/ Ал берілген қалалар
Ташкент, ... ... ... ... ... әсіресе қонтайшы Шоба-
Добаның шабуылдарынан қатты зардап шекті. Ол өз ... ... ... ... өтті. Түркістан, Қарамұрт ( Шымкент
түбінде) Тараз, Шымкент,Ташкент қалаларын жаулап алуды ол өз ... ... ... Шона-Добаның жасақтары қазақ қоныстарына жортуыл жасап,
ауылдарды шапты ... ... Тек ... ... ғана ... ... ... тұтқынға алды олардың мың ... ... ... ... 20 ... ... ... қазақ жреінің орсан көп бөлігін басып
алды. Жоңғарлар мен қазақтар иеліктерінің арасындағы шамамен алғандағы
шекара Ұлытау, ... көлі мен Шу, ... ... арасындағы өңір болды.
Үмбетей жырау өз ... ... ... ... ... мен Қара Ертіс бойындағы мамырықты және Алатауды
қалай жаулап алғаны суреттеген. Жоңғар ... ... ... Лепсі және
Қаратал аңғарында көшіп жүрді. Онда қонтайшынікінен кем түспейтін ... ... ... Ұлы ... ... ... жүретін ру басылары соның
жасақшыларына бағынды. Сондай ақ көптеген қазақтар Шу, Талас аңғарларына,
Бетбақдалаға ... ... атап ...... мен ... күн ... ... сауда тоқтап қалды, жұрт жаппай қайыршылық пен ... ... ... ... ... ... ... әйелдері мен
балаларын ... ... ... кетпесе, үш жақтан қысым көріп, қудаланған оларды қырып
жіберу мүмкін еді. Ұлы жүз бен орта жүз ... ... ...... ... А 1994 ... көшіп, Орта жүз руларының көпшілігі Самарқанға кетті, ал Кіші жүз
Хиуа мен ... ... ... ... ... ... Отан ... өз
жауапкершілік шамасын түсінген халық еркін жасытпады. Табан тірескен және
ұзаққа созылған шайқастар жүріп ... ... ... қазақ жасағы
бастаған 300 мыңдай тұрғындары үш айға жуық ... ... ... ... мен ... да ... ... халықтық
қарсыласуды ұйымдастырушылар Бөгенбай, Қабанбай, ... ... ... және ... ... туған жерін қорғауға көтерді.
Жоңғар әскерлері қазақ халқының табанды ... ... ... Жау ... ... ... ... аудандарда, қалаларда тойтарыс
алды. Қожаберген жыраудың ... ... ... ... ... ... ... құмдарына қуып келе жатқан жаудан қара үзіп
кетіп ... ... ... оған ... ... сөйтіп оны
Сарысу өзенінің ... ... ... ... ... Жоңғарлар
Түркістанға шабуыл жасаған кезінде Айшыбек батырмен бірге Қабанбай қала
қорғанысына
Жаулап алушыларға ... ғана ... ... жоқ. ... жау қоршаған кезінде де
қала тұрғындары қахармандық көрсетті. Жоңғарлар қаланы шабуыл арқылы бірден
басып ала ... олар ... ... ... қамауға алды. Олардың мақсаты
қаланы басып алу, тонау болатын. Алайда мұны ... ... ... ... ... бір бөлігін тауға жіберіп, қаланы сумен жабдықтап тұрған
Сайрамсу және Тубалық өзендерінің арнасын бұрып ... ... ... ... сусыз қалды. Аңызда бұл туралы былай делінген:” Олар
қаланы қорғап, ұзақ уақыт бекінді, бірақ ... ... ... ... ағысында жоңғарлар башқұрттармен соғысты.
Жоңғарлар мұнда мол мүлікке жолығып, көптеген ... ... ... ... ... алып ... ... Сырдарияның орта ағысына ғана
емес, бұл өзеннің төмеңгі сағасына қарай да шегінуге мәжбүр болды. ... ... ... Мине сыртқы істер алқасына
1.Х Маданов“ Ұлы дала тарихы”
жоңғарлар “ ондағы жердің бәрін, тіпті Сыр өзеніне және ... ... ... ... алды деп ... қазақтар Сырдарияның сол жақ
жағалауындағы Бетбақдалаға, ... және ... ... ... Зеравшан
аңғарына кетті. Бұл жөнінде орта азиялық ... ... ... ... ...... ... өз ұлын қазақ жұртын Ташкентті,
Әндіжанды, Сайрамды, және Сейхун ... ... ... ... шамамен алғанда үш лек ... ... ... бел ... ... ... ... екі жақ бір ай бойы
үздіксіз ертеден ... ... ... ... дана ... ... ... алып берді. Шамамен алғанда бір лек( жүз мың. -Рет) ... өлім суын ... ... ... жеңіліс тапты. Қазақтардың бір лек 50
мыңнан астам ... ... ... үрке ... бет алды.” Әрине, Балхы
келтірген цифрлар сын көзбен қарауды керек ... ... ... қасіретінің сипаты дұрыс көрсетілген. А. И. Тевкелеев жоңғарлар
шапқыншылығы жылдарындағы қазақ халқының ... ... ... сол ...... бытырап және күйзеліп кетті” деген-ді. Жеңілістің жалпы
жағдайын А.И. Левшин былайша сипаттайды: Бұл көшу ... ... ... әкеп соқты. Мал мен табын күн санап азая берді, ... ... ... ... пен ... ... жалпы жұртты жайлап алды:
біреулер аштан өлді, басқа біреулері бала шағасын тастап ... ... ... ... ... үшін аса қолайсыз құлазыған қу Медиенге ат
басын тіреді” /1/
Аңыздарға қарағанда, ұлы және орта ... ( ... ... мен ... ал кіші жүз ... ... А. И. Левшин кіші жүз
қазақтары Бұқара мен Хиуаға кетті деп пайымдайды. Онда бұл ... ... ... ... бір ... ... қоғам өмірінде елеулі рөл атқарып
жатқан еді. Орта Азия ... ... саны ... ... ... зор кш ... ... қазақхалқы жоңғар әскерінің
тегеурініне төтеп бере ... Жау ... ... ... да, ... ... ... 3 том А 2002
жасақтарының шегінуіне тура келді. Садыр руының ... ... ... ... барды. Сөйтіп осы аймақта найман, жалайыр,
қыпшақ осы рулардың көптеген тармақтары атымен ... ... ... ... ... сол жақ ... ... Оларға
босқындар ағылып келе жатты. Мұнда ... ... мен ... ... ... ... келген босқындарының көп болуы себепті аштық
болды. Мұхамед Якут Бухари былай деп жазды:” жеті жыл бойы ... ... ... Самарқан мен Бұхара орналасқан егіншілікті аудандарды
күйзелтті. Мауранахрда ... ... ... сонша адамдар тіпті
өлгендерді жерлемей, адам етін жеуге де барды. Нағыз аласапыран туды. ... ... жұрт ... ... ... жан жақа ... ... Бұхарада
екі гузар тұрғыны қалды. Самарқанда бірде бір тірі жан қалмады. Сол кездегі
әсерлеп ... бұл ... ... ... шұбырынды” апатында зар заманды басынан
кешірген қалың қазақ қауымы өзінің аянышты ауыр халі мен ... ......... ... ән ... Бұл ән жұрт ... бүгінгі күнге ... отыр ... ... көш ... сайын бір тайлақ бос келеді.
Ел жұртынан айырылған жаман екен,
Екі көзден мөлтілдеп жас келеді.
Мына ... қай ... ... ... бақ ... ұшқан заман.
Шұбырғанда ізіңнен шаң борайды,
Қаңтардағы қар жауған қыстан ... ... қай ... ... ... болар ма тағы заман...
Ата қоныс, туған жер қалғаннан соң,
Көздің жасын көл қылып ... ... ...... әні нің бұл шумақтары халық бұқарасының зар
замандағы мұң зарын бейнелейді.
“Ақтабан шұбырынды” қазақтарға шабуыл мен талан тараж тұс ... ... ... ... шығыс оңтүстік жағынан қаптағанда Еділ
бойындағы ... ... ... ... бүйірден тиісті. Орта Азия
хандықтарының жеріне ауып ... ... бұл ... мал ... жер таба ... ... ... түрткі болды.Иран мемлекетінің
маңына ығысып барған қазақтар Иран шахы ... ... ... ... ... ... ... сұмдық жағдайда жүрсе де, олардың ешқайсысына
құлдық ұрмай өзіне ... ... ... Бұл ... орта ... де ... ... болатын. 1721 жылдан 1725 жылға дейін Бұхарада
болған орыс ... ... ... ... деп хабарлаған: Орта Азияда
үздіксіз соғыс болып ... бұл ... ... ... ... ... қырғыздар, қарақалпақтар және қалмақтар қатысуда.
/1/
Жоңғар хұнтайжысы Суан ... ... орыс ... ... Иван
Внковский өзінің( 1722-1724) жылдардағы күнделік дәптерінде:
“Өзі билік жүргізе ... бері ... ... ... ... ... ... қарақалпақтармен бірлесіп соғысуда, ал хұнтайжы
қазақ ордасына қарсы 30 мыңдай адам ... отыр және ... көп ... алды. Деп жазған. Жоңғар феодалдарының шапқыншылығы тек қазақ халқына
ғана емес, сол кезде қазақтармен ... ... ... да ... да ауыр ... ... “ Ақтабан шұбырынды кезінде”
қаарақалпақтар қазақтармен бірге орта азия хандықтарымен Ресей ... ... Бұл ... соғыстар ойрат жоңғар тайпаларының еңбекші
халқына да ауыр ... ... ... оларды бұл соғыстарға еріксіз
айдап салды, толассыз жүргізген соғыстардың алым салық
ауыртпалығы еңбекші шаруаларға түсті ... ... ... ... талан таражынан түскен олжалар тек ... екі ... ... ... ғана ... ... қазақтар Сырдарияның орта ағысына ... ... ... жоғарғы қарақалпақтар тұратын ... ... ... ... ... нығайту үшін
дипломатиялық ... ... ... ... ... қасірет
туыстас екі халықты біріктірді. Қазақ ... ... ... ауыр ... ... ... Қанжығалы Бөгенбай батыр былай деген:” Қазақтар өздерін
үрейге билетіп, көрінгеннен қашып, тазыдан қашқан қояндай жан ... ... ... ұшырады, мал жанын, тіпті бала шағаларын да
тастап, өздері ғана бас ... ... ... шапса бір жақа, ал
башқұрттар шапса ... ... ... ... ... ... жөңкілуі Жайық пен Еділ аралығында көшіп
жүретін қалмақ тайшылары арасында зор ... ... ... ... ... пен ... ... номестнигі Черен
Дондук Астрахан губернаторы
А. Волынскийге: “ Сөйтіп жиналып алып қазақтарға қарсы 30мың қолмен келе
жатыр және ... ... ... ... ... ... ... деп жазған. Өз кезегінте Астрахан губернаторы Әскери алқаға егер
рас ... ... ... ... бере алады деген ешбір сенім жоқ. Деп
мазасыздана баяндады. Жайыққа келген ... жаңа ... көп ... ... ... ... өзі қыл үстінде тұрды. Мұны патша
үкіметінен Еділдің сол ... ... ... ... үшін қалмақ
әміршілерінің әскери көмек сұрағаны дәлелдейді. Патша әскерлері ... Еділ мен ... ... өз ... ... сақтап қалды.
18 ғасырдың орта шенінде Жайық қазақтар мен қалмақтар арасындағы шекараға
айналды. Сол ... ... мен оның ... ... Елек ... ... ... Бұл қауіпсіз болмады. Солтүстік жағында Тобыл,
Есіл бойында Башқұрттардың қоныстары олды.Нақ сол ... ... ... ... Аюке ... ... ... Назаров бастаған қалмақ қоныстары
орналасты. Жоңғарлармен соғыс шаруашылық және ... ... ... ... қалу ... ... шаралар қолдануға мәжбүр етті.
Атап айтқанда Бакуниннің Астрахан губернаторы ... 1725 ... ... хаты соны ... Онда ... ... ... Доржы
Назаровқа керуен келіп, жазада келген қайсақтар кейін төрт топқа бөлініп
қалмақтарға, башқұрттарға, ... ... ... ... және барлық
төрт топ қиратылған. Басқа бір қжатта былай деп хабарлаған Қарақалпақтар
мен қазақтардың ханы Әбілхайыр ... елу мың ... ... ... ... ал ... ... он мың шаңырағын қиратты, ал қалған қырық мың
шаңырақ ... ... алу үшін ... беттеп келді, Қазір олар Жем
өзенінде” Қазақ жасақтары табысқа жеткен жоқ, алайда халықтың басқыншыларға
қарсы ... ... ... атап ... қазақ жерінің Отырар, Шымкент, Түркістан, Сайрам аймағынан қуып
шығу кезінде қазақ әскерлері қахармандық жанқиярлық ерліктер ... ... ... жау ... ... Қаратаудағы теректі
алқабында Боралдайдың саласы бойында, Садыр Қамабұлақ деген шағын ... ... ... ... ... қуып ... тас ... етті. Сөйтіп
Қаратау қазақтардың жеңілістерін ғана емес, сонымен бірге өз жерін ... ... ... да ... ... зор апат ішіндегі халық
аңыздарын алғашқылардың бірі болып ... ... ... ... Бұхара
жағынан орталық қазақстанға қайтқан орта жүз қазақтарының даңқты батыры әрі
қолбасшысы Шақшақұлы ... ... 1725 жылы ... ауданында
жоңғарларға күйрете соққы бергенін айтады. Отандық тарихтың тағы ... ... ... та ... растайды. Соның ішінде қазақ
жасақтары жауды Ойылдың ... ... ... ... ... ... басымдықтары болды. Ең алдымен жоңғарлар қазақ жеріне
тереңдей еніп кетіп, сол арқылы өз ... қол үзіп ... ... ... ... ... тиімді пайдалануы табысқа жеуге
жәрдемдесті
Қорытынды.
“ Ақтабан шұбырындының” ауыр апаты бес жылға созылды. ( ... ... ... ... ... ... ... біркелкі болған жоқ. 1723
жылы көктемде тұтқиылдан шапқыншылыққа ұшыраған Оңтүстік ... ... ... ... мен ... өңірінде өте ауыр болды.
Ұлы жүз бен орта ... осы ... ... ... ойраңдап, бұл
өңірдегі егіншілік пен қала мәдениетін қиратты. Ең ... ... ... осы ... ... оның ... осы өңірді
қоныстаған арғындар еді сондықтан арғындар Қаратаудан аса көшкен, ... осы ... деп ...... ... ... ... бірдей өз мекенін тастап, жалпы қоныс аударып ... жоқ, ... ... және ... ... жоңғарлар басып алған жерлердегі
қазақтар уақытша жоңғар ... ... ... қойып, ауыр алым-
салық төлеп отыруға мәжбүр болды.
1728 жылы қазақ әскерлері ... ... ... ... өзенінің
жағасында Жоңғар әскерлеріне күйрете соққы беріп, жоңғар феодалдарын ауыр
жеңіліске ұшыратты. Бұл ... ... ... ... одан әрі ... ... түсті. Сол жылы Шымкет маңында Ордабасы тауында
жиналған қазақтақ жүздерінің өкілдері ... ... ... ... бірауыздан шешім етті. Дәл осы арада жасақ басшылары сайланды..
Келесі 1729 жылы балхаш көлінің оңтүстігінде жоңғар әскерлерімен тағы ... ... ұрыс ... ... ... тағы да ... ... кіші жүз
бен орта жүз территориясының едәуір бөлігі азат етілді.
Қазақ халқы Ақтабан шұбырындының ауыр ... ... ... ... бар ... ... ... тұс тұынан қаптаған жауларға
қарсы күрес жүргізе отырып, өзінің азаттығын ... ... ... ... ... деп ... ... еді . Неге мұндай күйге душар болдық, оған ... деп ... ... жоқ. ... ... ... көп еді. ... қазақ
халқы тағдырдың ісі деп аңырап қала ... ... ... да ... ... жоқ. ... ... бастап Түркістанға дейін қорғады.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі.
1.Қазақстан тарихы 3 том А 2002ж
2.Қазақ ССР ... 5 ... 3 том А ... көне ... ...... ... тарихы А 1994 жыл
5.А. Сабырханов “ Ұлы бетбұрыс” А 1981 ... ... “ Ұлы дала ... Маданов “ Қазақ мәдениетінің қалыптасу кезеңдері”
8.Нәбижан Мұқаметқанұлы “ Тарихи зерттеулер” А 1994 ... ... “ XVІІІ -XX ... ... байланыстары А
1996ж
10.М. Қозыбаев “ Өркениет және ұлт” А 2001 ж
11.Ә. Жансейітов “ Маслихат төбелер ... ... ...... басы болған Ордабасы” Ш 1996 ж
13.Қазақстан тарихы очерктері

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Саясат тарихы жайлы мәлімет17 бет
Қазақ мемлекетінің құрылысы және оның дамуындағы ерекшеліктер445 бет
Қазақ тарихы жайлы34 бет
Қазақстан азаматтық қарама-қарсылық жылдырында4 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
Батыр-жырау Қожаберген туралы230 бет
Германияның мемлекеті жəне құқығы8 бет
Тiлдегi кiрме элементтер және оның қалыптасу жолдары18 бет
Тарихи әңгімелер арқылы елжандылыққа тәрбиелеу5 бет
ХVІІІ ғ. 50-70 ж.ж. Қазақтардың шығысындағы ахуал,«Шаңды жорық»19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь