Дағдарысқа қарсы басқару стратегиясы

КІРІСПЕ
2

1.
Дағдарысқа қарсы басқаруда стратегияның мәні.
3

2.
Ұйымның дағдарысқа қарсы стратегиясын әзірлеу.
19

3.
Дағдарысқа қарсы стратегияны жүзеге асыруды ұйымдастыру.
25

ҚОРЫТЫНДЫ
30

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
31
Қазақстандық экономиканың нарықтық қатынастарға өту жылдарында көптеген кәсіпорындар мен ұйымдар қаржылық-шаруашылық қызметпен байланысты проблемаларға кезігіп, төлем қабілетсіздік жағдайына тап болды, сондықтан ұйымдағы дағдарысқа қарсы стратегияны әзірлеу аса маңызды рөлге ие болып отыр.
Мәселенің өзектілігі. Қазақстанның экономикалық дағдарысы – бұл көп аспектілі құбылыс, қарама-қайшылықтар кешенінің көрінісі; оның алдын-алуының дайын рецепті жоқ, сондықтан ұйымның дағдарысқа қарсы стратегиясын, жаңа тәсілдерді, және тұжырымдамаларды қайта қарастыру қажет.
Жалпы дағдарыстың барлық себептері өзара тығыз байланысты және себеп-салдарлы байланыстар кешенін білдіреді. Мұндай проблемалар кешенін өндірісті дамыту мақсатымен шешу екі бағыттағы шараларды жүзеге асыруды болжайды: біріншісі - мұндай қиын проблемалардың қолданбалы және теориялық сұрақтарын шешудің негізіндегі мемлекеттің экономикалық жүйелерін ұйымдастыру бойынша ұзақ мерзімді құрылымдық сипаттағы шараларды кіріктіреді. Шаралардың екінші бағыты дағдарысты ахуалда және инвестициялардың жоқ жағдайына тап болған кәсіпорындарға жеделдетілген, бірақ қатаң басқарылатын әсер ету сипатына ие. Экономикадағы жағдай экстремалдылықтың белгілерін иемденіп, қазіргі кездегі әлеуеттің елеулі бөлігінің ысырап мүмкіндігінің өсуіне байланысты олардың өміршеңдігін және әрі қарай дамуын қамтамасыз ету қажет.
Кәсіпорынның өміршеңдігі үшін нарықтық сфера оның бәсекеге қабілеттілігін талап етеді, ол мыналардан көрінеді: өндірістік ресурстарды тиімді пайдаланудан, инвестицияларды тартудан, икемділікті, жұмылдырылғыштықты және нақты пайданы алуды көтеруден.
Өндіріске бағытталған инвестициялардың кенет қысқару және экономикалық дербес шаруашылық субъектілердің инновациялық белсенділігіне мемлекеттің әсер ету мүмкіндектерінің тарылу жағдайында мемлекеттік қолдаудың бірінші кезектегі объектісі болып табылатын нақты жобалармен қатар, технологиялық дамудың стратегиялық басымдылықтарын таңдаудың жауапкершілігі өседі. Мемлекеттік деңгейде мұндай таңдауды әдістемелік және ақпараттық қамтамасыз ету үшін кәсіпорын жағдайын қаржылық-экономикалық болжау және мониторинг жүйесі қажет, ал бұл өз кезегінде шаруашылық субъектінің әлеуетін экономикалық бағалауға, дағдарысты құбылыстардың алдын-алуға және кәсіпорынның бұдан да жоғарғы даму деңгейіне шығару бойынша шараларды әзірлеуге мүмкіндік береді.
1. Аубакирова Г.М. Антикризисное управление – основа оздоровления промышленных предприятий: Авт. РК. – Алматы, 2001.
2. Антикризисное управление: Учебник / Под ред. Э.М. Короткова. – М.: ИНФРА-М, 2001.
3. Основы антикризисного управления предприятиями: Учебник / Под ред. Н.Н. Кожевникова. – М.: Издательский центр «Академия», 2005.
4. Мухамбетов Т.И., Нукушев А.Г. Банкротство и антикризисное управление предприятием: Учебное пособие. – Алматы, 2000.
5. Антикризисный менеджмент. Учебник / Под ред. А.Г. Грязновой – М.: Тандем, ЭКМОС,1999.
6. Антикризисное управление предприятиями и банками: Учебное пособие/ Под ред. Г.К. Таня и Г.Б. Юна. – М.: Дело, 2001.
7. Барлинов В.А.. Антикризисное управление. – М.: НД ФБК – Пресс, 2002.
8. Бобылева А .З. Стратегия и механизмы антикризисного управления организацией. – М.: Университетский гуманитарный лицей, 2003.
9. Кошкин В.И. Антикризисное управление. – М.: ИНФРА – М, 2000.
10. Антикризисное управление: от банкротства к финансовому оздоровлению / Под ред. Г.П. Иванова. М., 1995.
11. Стратегия и тактика антикризисного управления фирмой / Под ред. А..П. Градова и Б.И. Кузина. Санкт – Петербург, 1996.
12. Экономическая стратегия фирмы / Под ред. А .П. Градова. – СПб: Спец.Лит. 2003.
13. Оценка бизнеса / Под ред. А .Г. Грязновой, М.А. Федотовой: М.: Финансы и статистика, 2004.
14. Антикризисное управление: Модульная программа для менеджеров. Модуль 11: М.: ИНФРА – М, 1999.
15. Дюсембаев К.Ш. Сб. научн. Трудов, Ч – 1. Анализ финансового положения предприятия. Алматы: Экономика, 1999.
16. Анализ хозяйственной деятельности в промышленности: Учебник / И.А. Богдановская, Г.Г. Виноградов, О.Ф. Моргун и др.: Под общ. ред. В.И. Стражева. – Минск: Высшая школа, 1995.
17. Ефимова О.В. Как анализировать финансовое положение предприятия. – «Бизнес-школа», Интел-Синтез, 1994.
18. Ковалев В.В. Финансовый анализ: Управление капиталом. Выбор инвестиций. Анализ отчетности. – М.: Финансы и статистика, 1995.
19. Ермаков В.А. Как организовать свой малый бизнес. – Алматы, 2002.
20. Как делать бизнес в Казахстане. А.Т. Кендирбаева. – Алматы, 1996.
21. Калымбетова Д.Ж.. Ғаламдану жағдайындағы тоқыма және тігін өнеркәсібі // ҚазЭУ хабаршысы, 2003, № 2.
22. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиева Ж .Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау / Оқу құралы. – Алматы: Экономика. 2001.
23. Клейнер Г.Б. и др. Предприятие в нестабильной экономической среде: риски, стратегии, безопасность. М.: экономика, 1997.
24. Леонтьев С.В., Масютин С.А., Трепов В.Н. Стратегия успеха. – М.: Новости, 2000.
25. Мазур И.И., Шапиро В.Д. Управление качеством: Учебное пособие. – М.: Высш. шк.., 2003.
26. Маренков Н.Л., Касьянов В.В. Антикризисное управление. – Ростов н/Д: Феникс, 2004.
27. Стратегическое планирование / Под ред. Э.А. Уткина. – М.: ЭКМОС, 1998.
28. Промышленность России: Антикризисные стратегии предприятий / Под ред. Д.Н. Сергеева. СПб., 1996.
29. Кошкин В.И. и др. Антикризисное управление: 17- модульная программа для менеджеров «Управление развитием организации». Модуль 11. – М.: ИНФРА – Маркетинг, 2000.
30. Дойль П. Менеджмент: стратегия и тактика. – СПб: Издательство «Питер», 1999.
31. Зуб А..Т. Антикризисное управление: Учеб. пособие. – М.: Аспект Пресс, 2005.
32. Бандурин В.В., Ларицкий В.Е. Проблемы управления несостоятельными предприятиями в условиях переходной экономики. – М.: Наука и экономика, 1999.
33. Виханский О.С. Стратегическое управление. – М.: МГУ, 1995.
34. Ревуцкий Л.Д. Потенциал и стоимость предприятия. – М.: Перспектива, 1997.
35. Смолкин А.М. Организационная перестройка на предприятии. – М.: Экономика, 1991.
36. Фридман М., Ордуэй Н. Анализ и оценка приносящей доход недвижимости. – М.: Дело, 1995.
37. Системный анализ в экономике и организации производства / Под общ. ред. С.А.Валуева, В.Н.Волковой. – Л.: Политехника, 1991.
38. Григорьев В.В., Федотова М.А. Оценка предприятия: Теория и практика. – М.: ИНФРА-М, 1997.
39. Ковалев А.П. Как оценить имущество предприятия. – М.: Финстатинформ, 1996.
40. Харрисон Н. Оценка недвижимости. – М.: Мособлупрполиграфиздат, 1994.
        
        ТҰРАР РЫСКУЛОВ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ЭКОНОМИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
МЕНЕДЖМЕНТ КАФЕДРАСЫ
КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
ТАҚЫРЫБЫ: ДАҒДАРЫСҚА ҚАРСЫ БАСҚАРУ СТРАТЕГИЯСЫ
АЛМАТЫ, 2007 жыл
МАЗМҰНЫ
| | | |
| ... |2 |
| | | ... ... қарсы басқаруда стратегияның мәні. |3 |
| | | ... ... ... ... ... ... |19 |
| | | ... ... ... ... жүзеге асыруды ұйымдастыру. |25 |
| | | |
| ... |30 |
| | | |
| ... ... ... |31 ... экономиканың нарықтық қатынастарға өту жылдарында көптеген
кәсіпорындар мен ұйымдар ... ... ... ... ... ... жағдайына тап болды, сондықтан
ұйымдағы дағдарысқа қарсы ... ... аса ... ... ие ... ... ... экономикалық дағдарысы – бұл көп
аспектілі ... ... ... ... оның ... ... ... жоқ, сондықтан ұйымның дағдарысқа қарсы стратегиясын,
жаңа тәсілдерді, және тұжырымдамаларды қайта қарастыру қажет.
Жалпы дағдарыстың барлық себептері өзара тығыз ... және ... ... ... ... Мұндай проблемалар кешенін
өндірісті дамыту мақсатымен шешу екі ... ... ... ... ... - ... қиын проблемалардың қолданбалы және теориялық
сұрақтарын шешудің ... ... ... ... ... ұзақ ... ... сипаттағы шараларды
кіріктіреді. Шаралардың екінші бағыты ... ... ... жоқ ... тап болған кәсіпорындарға жеделдетілген,
бірақ қатаң басқарылатын әсер ету сипатына ие. ... ... ... ... қазіргі кездегі әлеуеттің елеулі
бөлігінің ... ... ... ... ... өміршеңдігін және
әрі қарай дамуын қамтамасыз ету қажет.
Кәсіпорынның өміршеңдігі үшін нарықтық ... оның ... ... ... ол ... ... ... ресурстарды
тиімді пайдаланудан, ... ... ... және ... пайданы алуды көтеруден.
Өндіріске бағытталған инвестициялардың кенет қысқару және экономикалық
дербес шаруашылық субъектілердің инновациялық ... ... ету ... ... жағдайында мемлекеттік қолдаудың бірінші
кезектегі объектісі болып табылатын нақты ... ... ... ... ... ... ... өседі.
Мемлекеттік деңгейде мұндай таңдауды әдістемелік және ... ... үшін ... ... қаржылық-экономикалық болжау және мониторинг
жүйесі қажет, ал бұл өз ... ... ... ... ... ... құбылыстардың алдын-алуға ... ... да ... даму ... ... ... ... мүмкіндік береді.
1. Дағдарысқа қарсы басқаруда стратегияның мәні
Қатаң бәсекелестік жағдайда шаруашылық жүргізудің ... ... ... жеке ... ... немесе олардың
уақытша төлем қабілетсіздігіне алып ... ... ... бойынша, ҚР-да терең экономикалық дағдарыстың ... ... саны 80%-ды ... ... нәтижесінде
Қазақстандағы төленбеген төлемдер өте үлкен ... ... ал бұл ... ... ... ... ... көлеміне алып келді. Алайда,
экономиканың ... ... елде ... кәсіпорындардың болмауын
күтпеген жөн. Мысалы, АҚШ-та жаңадан ... ... және ... 50%-ы ... қызметін бір жылдың ішінде тоқтатады.
Сонымен ... ... ... банкроттар бар-жоғы барлық кәсіпорындар
санының 1%-ын құрайды. ... ... ... ... ... ... жұмыстар жүргізу қажеттігі туралы қорытынды ... ... ... ... ... болған кәсіпорындар төлем қабілетсіздік
жағдайға ұшырайды? Теория көрсетіп және ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын стратегиясының сыртқы
орта жағдайларының өзгерістеріне сәйкес келмеуінен пайда болады.
Осыдан 30 жыл бұрын ... ... ... ... ... Тек 60-70-інші жылдарда басқарудың жаңа әдістері және
сонымен қатар «стратегиялық басқару» термині пайда болды. Бұл ең ... ... ... ... байланысты. (Сурет 1)
Кез келген жағдайда өзгерістерге дайындалып үлгермейтін ... деп ... ... Мұндай жағдайға ұшырамау үшін кәсіпорынның
экономикасы дағдарысқа тап болған себептерін уақытында түсіну керек және
қиындықтардың (қаржылық ... ... ... дейін шаралар
қолдану қажет.
Aз өзгермелі сыртқы орта
Өзгермелі сыртқы орта ... ... ... ... ... және ... өзгерістер
Тұтынушы
Сурет 1.Ұйымның және басқару қағидаларының эволюциясы
Дағдарысты жағдайда болған қазақстандық ... ... ... дағдарысқа ұшырайтын себептер кешенін айқындады.
Оларды екі топқа бөлуге болады:
1. Сыртқы факторлар, олар ... ... емес ... аз - маз ... әсер етуі ... ... 1).
2. Дағдарыстың ішкі факторлары, олар ... ... ... болады және оларға мыналар жатады:
1) нашар басқару;
2) жеткіліксіз қаржылық бақылау;
3) маркетинг аумағындағы жеткіліксіз күш-жігер;
4) сәтсіз сатып алулар және қосылулар;
5) өндірісті ... ... ... ... ... ... тыс кеңеюі;
7) ірі жобаларға жеткіліксіз есептелген салымдар.
Енді оларды толық қарастырайық:
1. ... ... ... (1984) оның бес ... ... ... ... тиімді қадағалаушы комиссияның болмауының барысында компанияның
басқарма төрағасының және ... ... ... ... тиімсіз директорлар кеңесі;
- қызметтің негізгі бағыттарын басқарушылармен ескермеу;
- топ-менеджерлерде ... ... ... ... ... бақылау. Шығындар, сметалар, ақша қаражаттың
қозғалысы және тағы басқалар туралы мәліметтерді беретін.
1 ... - ... ... ... ... ... |Дағдарысты факторлардың ... ... ... |
| ... | ... ... банк ... ... ... |
|жағдайы |мөлшерлемесін, ақша массасын,|шығындардың өсуі |
| ... ... ... | |
| ... ... | |
| ... ... тегістеуге | |
| ... | ... ... ... ... ... ахуалдың |
| ... ... ... ... |нашарлауы, елден |
| ... ... ... ... |
| ... ... | |
| ... және т.б. | ... ... ... қарсы реттеудің |Өнімге бағаны көтеру |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... реттеу; заң шығарушы|мен пайданы көтеру; |
| ... ... ... ... |
| | ... заң ... |
| | ... болмауы; сыртқы|
| | ... ... |
| | ... ... |Дәстүрлер, өмірлік ... ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... ... басқару |қылмыстылық, жемқорлық |
| ... ... | |
| ... жоғары емес | |
| ... | ... ... ... және |Технологиялық тоқырау; |
|факторлар ... ... ... ... ... өзіндік |
| ... ... ... және төмен сапасы;|
| | ... |
| | ... ... | ... ... |
| | ... ... ... алушылар мен |Түсімдердің өсуінің жай |Төленбеген төлемнің |
|жабдықтаушылардың ... ... ... |өсуі; өнім сапасының ... ... ... ... өндіріс көлемінің |
|қарым-қатынасы | ... |
| | | |
- ... ... әлсіздігі құлдырауға мүмкіндік туғызады.
Слаттер жалпы төрт мәселені айқындады:
1) ұсынылатын ақпаратты қате немесе сәйкессіз түрде ... ... ... әзірленген жүйесі;
2) нақты алынған ақпаратты әлсіз қолдану;
3) бақылауға кедергі жасайтын ұйымның сәтсіз құрылымы;
4) үстеме шығындарды бөлудің нашар жүйесі.
3. ... ... ... ... Мұндай жағдай
өткізудің сәтсіз құрастырылған жоспары барысында, оның ... ... ... ... ... ... және ... жағдайда пайда болуы мүмкін.
4. Сәтсіз сатып алулар және қосылулар. Сатып алу саясатын жүргізетін
компаниялар қайтарымдарды ала алмаулары мүмкін, ал ол өз ... ... ... ... ... ... ... алулар компанияның
негізгі қызметімен байланысты ... және ... ... болуы ықтимал.
5. Өндірісті (операцияларды) әлсіз басқару. Құлдырау сатысындағы
компаниялар өздерінің өндірістік қызметіндегі мәселелермен жиі ... олар ... ... ... ие ... мүмкін. Ал бұл нашар
қызмет қатынастары, өндірістің тиімсіз әдістері немесе жұмысшылардың әлсіз
дайындықтарынан болуы мүмкін.
6. Сауда-өндірістік қызметтің шамадан тыс ... ... ... ... ... тыс ... мәселесінен азап шегеді.
7. Ірі жобаларға жеткіліксіз ... ... Ірі ... қаражатты инвестициялау жиі пайдалылықтың төмендеуіне ... алып ... Ірі жоба ... жаңа ... ... ... күрделі қаржы жұмсалымы, маркетинг аумағындағы кең ауқымды
компаниялар және тағы ... ... ... ... елеулі сомасын
талап етеді.
Кәсіпорын қызметінің нәтижесінде пайда болған ішкі ... ... ... ... Ішкі ... ... факторлардың іс-
әрекетін күшейтетінін зерттеулер растады. Қазақстандық ... ... ішкі ... ... екі ... сату көлемінің
ұлғаюынан немесе азаюынан көруге болады.
Егер өнімді сатуда ешқандай мәселе болмаса, онда оның ... ... ... ... қаражатының айналымдылығында. Егер ... ... ... ... ... үлкен ұзақтығымен байланысты болады және
циклдың әлсіз буынын айқындау керек. Ол ... ... ... ... мүмкін. Ондағы дағдарыстың себебі тауарды сатудың шарт талаптарымен
бағаны бақылау және баға саясатымен ... ... ... ... ... ... ... асырылады). Жоғары бағалар өндірістің
жоғарғы шығындарымен баланысты болуы мүмкін. Онда ... ... ... ... ... және ... өсу ... анықтау
керек.
Қаражаттың үлкен айналымдылығы арқылы экономикалық дағдарыстың себебі
тауардың пайдалылығында тұжырымдалады. Егер сату ... ... ... ... ... қажет. Бұдан кейінгі сұрақтар дайын өткізілмеген
өнім қорларының болуымен, тауардың тұтыну қасиетімен, баға ... ... ... және ... ... байланысты болады.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде дағдарыстан шығу, оны тудырған
себептерді жоюмен байланысты ... ал бұл ... ... ... қарсы басқарудағы стратегия және тактика деп атауға болады.
Экономиканың дағдарысты жағдайы, өнеркәсіптік өндіріс ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарда дағдарысқа қарсы басқарудың ... ... ... бұл ... екі ... ... ... дағдарысқа қарсы басқарудың мәнін бейнелеу;
2) кәсіпорындарда ерекше беталыстарды бөлу.
Дағдарысқа қарсы басқару объективті және субъективті сипатты себептер
бойынша пайда болатын ... ... ... жеңу ... ... қарсы басқару келесідей бағыттар бойынша жүргізіледі:
... ... ... ... ... яғни ... ... мүмкіндік туғызатын өзіне тән өсудің
нүктелері;
• ресурстық қамтамасыз етуді негізді болжау;
• атқарылатын жұмыстың ... және ... ... ... және ... жүргізілетін әрекеттерге түзетулерді енгізу мүмкіндіктерін
анықтау.
Дағдарысқа қарсы басқаруды жүзеге асыру барысында ... ... ... ... Қабылданатын шешімдерді атқаруды жан-жақты бақылау ... бұл ... ... ... ... ... пайда болған
уақиғаларды жұмыспен өтеуге бағытталған, яғни кәсіпорынның ... ... ... Менеджментте қабылданған дәстүрлі көзқарасқа
сәйкес кәсіпорынның мақсаты болып өміршеңдік табылады деп есептейміз. Оның
ең негізгі ... ... ... - ... ... ... (өткізімнің төмендеуі, жаңа технологияның пайда болуы және ... ... ... негізіндегі басқару, бұл ... ... ... ... ... қарсы басқару жүйесінде
стратегиялық жоспарлау стратегиялық мақсаттарды анықтау үдерісі ретінде
және келесідей ... ... ... жету ... ... ... ... сұрыпталымын жүйелі түрде жаңарту;
кәсіпорынды дүркіндік ... ... ... және сату көлемінің
мүмкін төмендеуі. ... ... ... ... ... ... қызметтің негізделген болжамын құруға, тұтынушылармен
тиімді кері байланысты қамтамасыз етуге, персоналдың белсенді қызмет ... ... және де ... және өндірістің шығындарын
қысқартуға мүмкіндік береді.
3. Оперативті шешімнің ... ... ... ... мақсаттарға жету үшін тез арада араласуды талап ететін апаттық
және басқа да жағдайларда. ... ... ... ... болып
ұйымдастырушылық өзгерістер табылады, ... ... ... ... ... ... және ... алмастыру, яғни стратегиялық
мақсаттарға жетудің ... ... ... ... ... ... ұйымды өзгерту. [2]
Қазіргі кезде экономикалық өсудің критерийлері бойынша ... кең ... ... өсу ... – жаңа ... ... ... болжайды, және де нарықтағы кәсіпорынның жағдайын
жақсарту мүмкіндіктерін немесе жаңа нарыққа өтуді ... ... өсу ... – меншікті сатып алу есебінен
экономикалық өсуді, және де жаңа ... ... ... ... әртараптандырылған өсу стратегиясы – кәсіпорын нақты нарықта,
белгілі бір саланың шеңберінде, белгіленген ... әрі ... ... ... ... ... ... стратегиясы, немесе жою стратегиясы, -
кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... қажетсінгенде жүзеге асырады.
Алғашқы екі стратегияны жүзеге асыру барысында ... ... ... ... Банкротқа ұшырау тетігінің негізгі идеясы
болып, пайдалылығы төмен өндірісті жою табылады. Жою стратегиясы ... ... ... ... ... ... ... толығымен тұқырту
үдерісін көрсетеді.
Кәсіпорын қызметін талдау барысында, жағдайдың пайда болу келешегін
бағалауда стратегияның төрт түрінің сапалы ара ... ... ... ... ... ... ... алғашқы үш түрі
ілгерішілдікке бағытталған қызметті бейнелейді. Оның ... ... ... ... ... ... ... басқа тауарлар
нарығына көшу немесе ... ... ... ... ... ... және менеджердің мінез-құлығының міндетті шарты сипатты,
ол – негізгі ... ... ... яғни ... ... жаңа ... ... Сонымен қатар, екі негізгі бағыт
бойынша жағдайдың тұрақты жақсаруы болжанады: келесі ... ... ... ... ... ... ұлғайту немесе тұтынушылардың
тұрақты категорияларымен байланысты тереңдету және нарықтағы ... ... ... ... ... ... ... және
ғылымның жетістігін жеделдетіп меңгеру үшін және коммерциялық нәтижені алу
үшін жаңа ... ... ... қамтамасыз ету қажет.
Дамудың сапалы факторларының бірі болып, өндірісті қысқарту немесе жою
стратегиясы табылады. Берілген стратегия жиі ... ... ... ... және ... ... құрумен байланысты. Бұл түсінік
пайдалылығы төмен ... ... ... ... және ... үш ... біреуін жүзеге асыруды қамтамасыз ететін
жеделдетірілген перспективалық даму үшін әлуетті құрумен ... ... жою өте ... ... ... ... ... жүргізудің нарықтық жүйесі өзара байланысты. Мұндай ... ... ... ету үшін менеджермен орындалатын төрт стратегияны
нысаналылық құрамдастыру ... ... ... ... ... ... ... олардың даму болжамына (маркетингке), және де
кәсіпорынның ... ... ... ... мұндай
композицияларын құруда тұжырымдалады. Осындай үдерістерді бағалаудың
қателігі, менеджердің жеткіліксіз ... ... даму ... ... ... ... және жою
стратегиясының даму ... ... ... алып ... ал
бұның нәтижесі болып банкротқа ұшырау табылады. Басқа ... ... ... қарастырылған стратегиялар терминдерінде бұл – кәсіпорын
қызметінде даму стратегиясының әрекет ету ... ... ... ... үлес салмағының ұлғаюы.
Кәсіпорынды басқару әлеуметтік-экономикалық жүйені қаланатын ... ... ... ... ... отырып, бұл жағдайды «даму -
жою» координаттарында анықтаймыз (Сурет 2).
А
Сурет 2. Кәсіпорын ... ... – 4- ... А – ғаламдық стратегияның өзгеру нүктесі.
Жағдай 1 – белсенді даму: нарықтың жаңа секторындағы жағдай үшін күрес,
нарықтағы ... ... ... ... үшін ... ... Бұл ... даму стратегияның жоғарғы үлес салмағымен
және жою ... ... үлес ... ... 2 – ... ... нарықтағы тұрақты жағдай. Даму стратегиясы жою
стратегиясымен ... яғни ... ... ... ... ... және ол пайдалылығы төмен өндірісті жоюмен үйлестірілген.
Жағдай 3 – қайта құрылымдау: қаржылық, материалды, ... ... ... ... ... олардың келешекті нарықта
шоғырлануы, тұтынушылармен тереңдетілген жұмыс және жаңа ... ... ... жағдайда бірінші жағдайда бейнеленетін нарықтағы
белсенді мінез-құлық үшін әлует құрылады. Қайта құрылымдаудың мақсаттары
мен ... бір ...... ... ... ...
стратегиялық менеджменттің міндеттерімен анықталады. Бұл жағдайда жою
стратегиясы басым болады, ал даму ... ... үлес ... 4 – банкротқа ұшырау: нарықтағы жайғасымды жоғалтудың
басқарылмайтын үдерістері, ... ... күрт ... ... ... қызметтің (венчурлық жобалар) жаңа ... ... ... ... ... даму ... үлесі
нөлге дейін біржолы қысқару барысында жою стратегия үлесінің кенет
ұлғаюымен ... яғни ... ... ... ... ... тоқтатады, әлсіз жүреді немесе мүлдем тоқтатылады.
Кәсіпорын жағдайында ... ... ... қарсы басқарудағы
негізгі мәселені тұжырымдауға мүмкіндік туғызады. Бұл 1 – 2 – 3 – ... ... ... ... ... ... ... сыртқы ортаның әсерімен анықталады, мұның ... ... ... ... ету ... Шаруашылықты
жүргізудің нарықтық жүйесінде сыртқы ортаның ... ... ... ... қызметіне әсер ететін оның ... ... ... ... ... және қиындығына әсер етуі (олардың
нұсқалығы);
➢ оның өзгерістер жылдамдығы ретінде түсінілетін ортаның ептілігі;
➢ кәсіпорынның нақты ... ... ... ... функциясы
ретінде қарастырылатын анықталмағандық.
Кәсіпорынның үш жағдайының ... ... ... жекелей алғанда маркетингтің стратегиясын дұрыс таңдап және
оны тізбекті түрде жүзеге асыру арқылы қамтамасыз етеді. Басқару ... ... ... ... ... жүзеге асырудың қажетті
шарты болып табылады. Менеджердің міндеті ... ... ... ... үдерістер балансына жетпеушілік 1 – ... ... ... ... ... ... туғызумен
шиеленіседі.
Тұрақты даму жағдайының қайта құрылымдау жағдайына ... ... ... және кәсіпқойлықты талап етеді. Кәсіпорынды жағдай 3-ке
көшірудің тәсілдері және ... ... ... ... ... ... демек, банкротқа ұшырау ... тап ... өте ... 3-ші ... ... 3-ке өту ... шешімді
қабылдау А ғаламдық стратегияның өзгеру нүктесімен көрсетілген. ... ... ... ... ... және көбірек «техникалық» мазмұнымен
ерекшеленетін төрт стратегияның ішінен бөліп көрсетуге мүмкіндік береді.
Көрсетілген ... ... ... ... ... нүктесі,
ғаламдық стратегияның өзгеру нүктесі және түрлендіру нүктесі деп те
аталады. ... ... ... ... ... ... жай
өзгерісі жеткіліксіз болғанда, менеджердің басқарылатын бизнес ... ... ... ... және де әрі ... ... айналысу
керектігін анықтайтын мезет. Ұстанымпаздық мезет болып, осы нүктеге ... ... тым ... ... ... және ... арқылы
нарықтың жаңа секторына және жаңа бизнеске шыға ... оны өте алуы ... ... ... ... байланысты кәсіпорынның дамуы үшін ... әр ... ... ... ... ... ... ғылыми
ашылымдардың және технологиялардың серпіні, ... ... ... ... ... Бірақ, ең бастысы – менеджердің түйсігі, оның ... ... ... ... ... ... өзгеруін болжай білу
саналады. Қайта құрылымдауды басқару, және де ... жаңа ... ... ... – бұл ... ... жаңа стратегиясын
таңдаудың салдары. [3]
Егер менеджерлердің ынтасы, олардың тапқырлығы кәсіпорынның нарықтағы
өміршеңдігін қамтамасыз етсе, онда оның ... ... ... оны
нәтижелі етіп стратегиямен жұмыс істеудің белгілі бір қағидалар жинағы
жасайды. Олардың негізгілерін атап өтейік:
1. ... ... ... нарықтық артықшылыққа
тәуелді тауар өндірісіне бағдарланады.
2. Стратегия пәрменділігінің белгісі ретінде өндірістің ... ... өсу ... ... жаңа ... ... жетілдіру,
мүлікті сатып алу, жеткізушілердің жұмысына және бөлу жүйесіне
бақылауды қамтамасыз ету ... ... ... ... көлемі құрылымды қайта құру немесе кәсіпорынды
жою барысында жүзеге асырылады.
Нарықтық экономикасы дамыған елдердегі ... даму ... ... ... келесідей бағыттарын көрсетеді:
➢ өндіріс көлемінің ... өсу ... жаңа ... ... ... ... ... нарықтың жоғарғы үлесіне тиімді жарнама, әсершіл ... ... ... және ... сипаттамасының бірегейлігі
арқылы жетуге болады;
➢ нарықтың кең бағдарлануы ... ... ... және
аймақтық-аумақтық аспектідегі саралауды қамтамасыз ету керек;
➢ нарықтың жеке (айрықшалықты) сегментіне бағдарлану барысында ... ... ... ... ... ... басқару
табылады;
➢ нарықтағы бәсекелестік жайғасым, көп жағдайда, бейөндірістік
шығыстардың серпінін және ... баға ... ... ... сызба нұсқасы өзінің мазмұны бойынша
сызықтық болып ... ... ... стратегиялық жоспарлауды
ұйымдастырудың отандық ... ... осы ... ... ... ... ... кәсіпорынның өзіндік ерекшелігіне байланысты
екенін ... ... ... кәсіпорындардың жеке тәжірибесі
қазақстандық нарықтың тұрлаусыздығы барысында стратегиялық ... ... тек ... ... ... ... мүмкін
болуын көрсетеді. Бұл жерде 3 - ... ... ... бойынша
өзара байланысты төрт блоктың қосарлас жүзеге ... көшу ... ... ... 3. Стратегиялық менеджменттің сызықтық емес үдерісі.
Мұндай сызба ... ... ... ... емес ... ... Оның ... тағайындалуы – стратегиялық басқарудың сапасын көтеру
болып табылады. Ал ... ...... ішкі ... ... (заңды және кездейсоқ) келісуі болып табылады. Батыстың
үдемелі фирмаларының тәжірибесі ... ... ... ... ... ұйымның сызықтық сызбанұсқасының елеулі басымдылығын
көрсетеді. Басқаша айтқанда, ... ... ... ... ... қызметіндегі дағдарысты құбылыстарды қалыптастыруға
тиімді қарсы тұрады.
Әзірленетін ... ... ... ... және ... кең таралған қисындық квадрат әдісі арқылы қисындық ретке
келтіруге беріледі. ... ... ... ... үшін ... ... ... 4 - суретте көрсетілгендей
бейнеленеді.
|Қағида ... ... ... ... ... ... ... |Бақылау ... | | ... ету | | ... 4. ... ... әдісімен кәсіпорынның экономикалық
стратегиясын талдау
Бұл сызба нұсқадағы негізгі блоктар – «қағида», ... ... ... бір ... және ... ... ие.
Көлденең өзара байланыс. Қағида бұл – кәсіпорынды басқарудағы екпінді
негіздеу. Дағдарысты ... тым ... ... ... ... ... ... тиімділігі қазақстандық жағдайда расталды. Үдеріс бұл –
ұйымның ... ... ... ... ... тәсілді тұлғалау.
Басқаша сөзбен айтқанда, мақсатқа жету үдерісі уақыт бойынша бөлінген
және кәсіпорын құрылымының өзгеруін болжайды. Нәтиже – ... ... ... ... ... жүзінде қаланатын нәтижені бейнелеу
мақсаттар жүйесі арқылы жүзеге асырылады. Мұндай жағдай «қағида – үдеріс –
нәтиже» ... ... ... ... ... ... ... бермейді. Серпінді нарықтық орта жағдайында берілген тізбек
сипаты ... ... ... ... және ... ... оған жету ... және үдерісті тұрғызудың негізгі ережесіне
бағытталған.
Тік өзара байланыс. 1. «Қағида – ...... ету» ... ... ... ... барысында негіз
қалаушы ретінде уақыт және кеңістікте ... ... ... ... негізгі қағидалары – мәселелердің басымдылығы табылады. Берілген
қағиданы жүзеге асыру ақпаратты қамтамасыз ету ... ... ... ... есебінен мүмкін болады. Стратегиялық
шаралар даму үдерісі ретінде, ... ... ... кездегі
нормативті-құқықты қолдау барысында әзірленеді.
2. «Үдеріс – ұйым - ... ... ... ... ... ... үдерісі ретінде ұсынылады. Үдерісті жүзеге
асыру өндірісті дайындау, қозғалыс кестесін таңдау, ресурстарды ... ... ... ұштастыру арқылы оңтайлы ұйымды болжайды.
Экономикалық стратегияны әзірлеу және ... ... ... ... ... жету ... ... және өкілеттікті
табыстау, оңтайлы басқарушылық ... ... ... ... ... арқылы қамтамасыз етіледі.
3. «Нәтиже – үйлестіру - бақылау» тізбегі. Өтпелі экономика жағдайында
экономикалық ... ... ... нәтижесі болып өндірістің
тұрақтануы, кәсіпорынның ... ... ... және ... ... - өнімнің пайдалылығы табылады. Берілген ... жету ... ... және барлық жұмысшыларды үйлестіру жолымен
қамтамасыз етіледі. ... ... ... проблеманы талқылау,
негізделген басқарушылық шешімдерді қабылдау, бизнес жоспарлау ... жету ... ... ... ... ... бақылау, оған қоса жұмысшылардың өзін-өзі бақылауы әсер етеді.
Тұрақсыздық жағдайдағы ... ... ... ... сыртқы жағдайлар, ең алдымен өткізу ие. Стратегияны әзірлеу барысында
ең негізгі талап болып – ... ... ... талдауды жүргізу, және де
нормативті-құқықтық актілер табылады, сонымен қатар салық саясаты саласында
да. Бұл талапты өнім ... ... ... ... стратегиялық
менеджменттің және маркетинг әдістерін келістіру жолымен орындауға ... - ... ... ... ... нұсқасы 5 - суретте
келтірілген.
Стратегиялық маркетинг
Баға саясаты
Сурет 5. Стратегиялық менеджменттің және стратегиялық маркетингтің
өзара ...... ... ... ... ... түрді (стайлинг), бәсекеге жарамды ораманы, сауда белгісін ...... ... ... ... ... баға саясаты; В –
нарық секторын, кең мағынада, басқару ... ... ... ... ... ... дейін таңдау; Г – нарықтағы өнім-тауардың
жылжытылуы.
Негізгі стратегиялық талап ретінде жасалатын тауардың өмірлік ... ең ... ... ... ... ... ... ету
табылады. Мұндай талап келесідей ... ... ... (тұтынушылардың) сұрауларының есебі; материалды ағындарды
оңтайландыру; тиімсіз және ыңғайласпа материалды ... ... ... ... және ... ... ... және сонымен қатар
өндірістің үздіксіздігінқамтамасыз ету. [4]
Дағдарысқа қарсы басқару ... және ... ... ... ... ... кешенін қолдануда және өндірімінде тұжырымдалады.
Кәсіпорындарда мұндай шаралар жүйесі қаржылық жағдайын сауықтыру атауын
алған және ... ... ... ... ... ... ... көмегімен жүзеге асырылады. Сонымен қатар, стратегия
кәсіпорынның ұзақ ... ... ... және ... ... жетуге жетектейтін сыртқы және ішкі орталардың ... ... ... ... ... ... ... ролін және мазмұнын зерттеуге
көптеген шетелдік және отандық ... ... ... ... ... ... ... компанияның болашақ жағдайы
туралы көрініс беретін, ресурстарды ұзақ мерзімді бөлу жүйесі ... ... ... стратегиясының негізгі құрамдас
бөлігі болып өзара бір-бірімен ... ... ... біртума дағдылар негізіндегі ресурстарды ұтымды ... ... әр ... ... үйлесуі, сыртқы ортамен
өзара әсерлесу табылады.
Американдық менеджменттегі стратегия компанияның ресурстарын бөлу және
үйлестіру негізіндегі қойылған ... жету үшін ... ... көрсетеді. Бұл жерде екі стратегияны бөліп көрсетуге болады:
❖ жеке меншікті (сатып алу және ... ... ... ... ... ... оның ... – бәсекелестік артықшылыққа жету.
Сонымен, кәсіпорын стратегиясы негізгі экономикалық мақсаттармен
анықталады, және де өз ... ... ... ... құруға, кәсіпорынды сыртқы ортаға бейімдеуге ... ... ... ... етуге мүмкіндік туғызады. [5]
Экономикалық стратегия түсінігіне бірыңғай көзқарастың болмауы ұлттық
нарықтық қатынастар ... және де ... ... ... ... ... Осындай көзқарас жағынан шаруашылықты жүргізудің
отандық тәжірибесін талдау, дағдарысқа қарсы басқарудың ... ... ... ... ... ... ... стратегиясы нысаналылық даму үдерісі
ретінде. Бұл стратегия мыналарды ... ... ... ... ... белгіленген әрекеттер (теңгерімділік,
жүйелік қөзқарас, ... ... ... ... ... ... ... шығару және оларды
саралау) басымдылығын.
2. Кәсіпорынның мақсаттарына жету бойынша ... ... ... ... ... жаңа ... ... жаңа өнімді әзірлеу;
• тауарлардың жоғарғы сапасын қамтамасыз ету;
• қызмет көрсетуді жақсарту;
• жаңа технологияларды әзірлеу және енгізу;
• табиғи ресурстарды сатып алу және ... ... ... өндірістің өсуін қамтамасыз ету;
• нарықта тауарлардың тиімді жылжуы;
• жоспарлы кезеңде пайданың өсуін қамтамасыз ету.
3. Экономикалық ... ... ... ... ... ... ... (бұл жерде барлық күш-жігер шоғырлану қажет);
- өнімнің сапасы және ассортименті;
- сату кезеңінде ресурстарды бөлу;
- баға ... ... ... ... ... ... ... қорларының мерзімі;
- персоналды таңдау немесе оқыту саясаты;
қаржы аумағында:
- ағымдағы және күрделі шығындардың көлемі;
- инвестициялардың мерзімі және бағыты;
- қаржыландыру көздері;
инновациялық ... ... ... ... ... ... жүргізудің мерзімі және сипаты.
4. Стратегияны әзірлеудің негізгі кезеңдері:
❖ белгілі бір статистикалық кезеңде, (ұзақтығы стратегия ... тең) ... ... ... ... (бұл өз ... ... анықтауға мүмкіндік береді);
❖ өнім портфелін талдау, оған ... ... ... ... жиынның бағдарлануын (шығарылатын өнімді жайғастыру);
өнімнің сапасы, ... ... ... бойынша бәсекеге
қабілеттілігін; өнімнің әрбір түрі ... ... ... ... ... өнім шығарылымының болжанатын
көлемін;
❖ кәсіпорындағы ұйымдастырушылық өзгерістер ... ... ... ... және де қабылданатын стратегиялық шешімдер
салдарын анықтау және бағалау.
5. Стратегиялық пәрменділік шарттары:
• кәсіпорын ... ... ... ... ... ... келісушілік;
• ресурстық мүмкіндіктермен келісушілік;
• кәсіпорын миссиясының есебі;
• шешімдердің орындалуы және іскерлілігі.
6. ... ... ... ... ... бұзбау;
➢ өзгерістерді жоспарлау;
➢ инновацияларға басты назарды аудару;
➢ күн сайын болашақ қызмет үшін жағдайларды құру. [6]
2. Ұйымның ... ... ... ... ... ... дамуында дағдарыстың пайда болу ықтималдығы бар.
Нарықтық экономиканың өзіне тән белгісі ... ... ... ... ... (қалыптаса бастау, өсу, кемелдік, құлдырау)
дағдарысты жағдайлар пайда болуы ... ... ... ... ... ... өндіруші ретінде өзгертпейді, олар жедел шараның
көмегімен жойылуы мүмкін. Егер кәсіпорын, ... ... ... ... ... ... ... сипатқа ие болуы мүмкін, ал кейде
банкротқа ұшырауы мүмкін. Егер ... ... ... және ... ... ... онда дағдарыстың өткірлігін төмендетуге болады.
Мұндай көзқарастағы кез ... ... ... қарсы болуы қажет, яғни
дағдарыстың қаупі мен мүмкіндігінің ... ... ... Дағдарысқа
қарсы басқаруда шешуші мәнге басқару ... ие. ... анық ... оны жою ... ... ... емес ... қарсы басқару стратегиясында басты назар дағдарыстан ... ... ... күш-жігер дағдарыстан шығу құралдарына
жолдарына топталады. [7]
Экономикалық дағдарыстан шығудың жолдарын іздеу оның ... ... ... ... ... ... Бизнестің ішкі және сыртқы ортасына
мұқият ... ... ... ... ... ... ... құрамдас бөлік бойынша ақпаратты жинау жүргізіледі және кәсіпорынның
нақты жағдайын бағалау негізінде дағдарысты жағдайдың себептері анықталады.
Кәсіпорын жағдайын ... ... және ... ... ... ... дағдарысқа қарсы басқару стратегиясын әзірлеудің
бірінші кезеңі.
Дағдарыстың себептерін анықтау мақсатында сыртқы ... ... ... ... ... барысында алынған ақпараттың үлкен көлемі
шатысқа алып келуі мүмкін. Бірақ, ... емес ... ... ... ... ... дамуының анық және ... ... үшін ... нәтижелерді дұрыс салыстыру керек, талдаудың
бірнеше кезеңдерін бір жүйеге келтіру керек:
... ... оны ... ... төрт ... ... ... орта, экономикалық орта, әлеуметтік орта, технологиялық орта;
• бәсекелес ортаны оның ... бес ... ... ... ... ... сала ішіндегі бәсекелестер, жаңа әлуетті
бәсекелестер, ауыстырушы-тауарлар.
Сыртқы орта туралы жан-жақты ақпарат ... оны ... құру ... ... ... – бұл болашақта сол немесе басқа саладағы
қандай ... ... ... ... ... ... ... құрылады, содан кейін сол немесе басқа кәсіпорынның дағдарысқа
қарсы стратегиясы сынақтан өтеді. Сценарийлер ... ... ... ... ортаның ең маңызды факторларын анықтауға мүмкіндік береді,
олардың бір бөлігі ... ... ... ... ... бақылауға бағынбайтын факторлар арқылы әзірленетін дағдарысқа қарсы
стратегия кәсіпорынға бәсекелік артықшылықты ең жоғары түрде қолдануға және
сонымен ... ... ... ... ... көмектеседі.
Сыртқы ортаны зерттей отырып, менеджерлер сыртқы ортаның қандай қауіп-
қатерін және ... ... ... ... ... бір ... ... Сыртқы ортаны талдау үшін қолданылатын
едәуір әйгілі тәсіл болып SWOT тәсілі табылады.
С наилучшими пожеланиями Ваш ... ... ... ... ... ... Кәсіпорынның сыртқы
ортасымен қатар, оның нақты жағдайына зерттеу жүргізу маңызды. ... ... және ... ... ... болу ... менеджер қажетті өзгерістерді өткізу үшін қол жетерлік ... ... ... ... нақты жағдайы әлсіз болған сайын, соғұрлым мұқият ... оның ... тап болу ... ... ... ... ... стратегия немесе оны нашар жүзеге асыру белгісі немесе осы екеуінің
қосындысы болып табылады. Менеджерлер кәсіпорын стратегиясын талдай ... ... ... бес ... ... ... Ағымдағы стратегияның тиімділігі. Ең алдымен, бәсекелестердің
ортасында кәсіпорын орнын, содан ... ... ... ... мөлшері),
кәсіпорын бағдарланатын тұтынушылардың топтарын анықтау ... және ... ... ... ... ... функционалды стратегияларды
анықтау қажет. әрбір құрамдас бөлікті бағалау бізге дағдарыс жағдайындағы
кәсіпорын ... ... етіп ... сонымен бірге бағалау
сандық көрсеткіштер негізінде жүргізіледі. Оларға ... ... ... ... ... мөлшері, несие мөлшері, сату көлемі және тағы
басқалар жатады.
2. Кәсіпорынның күшті және ... ... оның ... мен ... Компания жағдайын стратегиялық бағалаудың ең ... ... ... – SWOT талдау болып табылады.
Күш – бұл кәсіпорын жетістігі. Ол дағдыларға, жұмыс тәжірибесіне,
ресурстарға, ... ... (ең ... ... ... клиенттерге ең жақсы қызмет көрсету, тауар таңбасын тану).
Әлсіздік – бұл компанияның жұмыс ... ... ... ... ... ... және әлсіз жақтар анықталып болғаннан
кейін, олар мұқият зерттеледі және ... ... ... ... күшті жақтары маңызды болып табылады, өйткені олар
дағдарысқа қарсы стратегияның негізі ретінде қолданылуы ... Егер ... ... онда ... ... тез арада осы стратегия
негізделетін қор құру керек. Сонымен ... ... ... қарсы стратегия
дағдарысты жағдайларды тудыратын әлсіз жақтарды жоюға бағытталған. Нарықтық
мүмкіндіктер және қауіп-қатерлер көп жағдайда ... ... ... ... Бұл үшін ... әлуетті пайдалылығын
қамтамасыз ететін салалардың барлық мүмкіндіктері және ... ... ... ... ... Мүмкіндіктер және қауіп-қатерлер
кәсіпорын жағдайына тек әсер етіп қана ... ... ... ... өзгерістерді қолдану керектігін көрсетеді. Дағдарысқа қарсы
стратегия мүмкіндіктерге сәйкес келетін және ... ... ... келешекті есептеу керек. SWOT талдаудың маңызды бөлігі
болып кәсіпорынның күшті және әлсіз ... ... оның ... ... және де сол немесе басқа ... ... ... ... ... Кәсіпорынның шығындары және бағасының бәсекеге ... ... мен ... ... шығындары және
бағаларымен ара ... ... ... ... ... ... талдауы қолданылады. Бұл талдауды ... ... ... ... деп ... ... ... көмекші түрлері
|Компанияның инфрақұрылымы ...... ... ... | ... даму | ... ... | ... ... ... ... және|Қызмет | |
|қамтамасыз ету | ... ... ... | ... ... түрлері
Сурет 6. Құндылықтар тізбегі
Құндылықтар тізбегі тауарлар/қызметтер құнын құру үдерісін бейнелейді
және өзіне қызметтің әр ... және ... ... ... бұл
түрлерінің арасындағы байланыс кәсіпорын артықшылығының қайнар көзі ... Бұл ... ... түрінің әрқайсысы шығындармен және, өз
кезегінде ... ... ... ... шығындар және
активтерді тізбектегі қызметтің жеке ... ... ... ... ... ... болады. Бұдан басқа кәсіпорынның шығындарына
және бағаларына ... ... және ... ... әсер
етеді. Менеджерлер құндылықты құру процесін ... ... ... соңғы тұтынушылар және жабдықтаушылардың құндылықтар ... ... ... ... қызмет түрі бойынша шығындарды анықтау ... ... ... ... ол кәсіпорын шығындарының құрылымын жақсы
түсінуге мүмкіндік береді. Бұдан басқа кәсіпорын шығындарын ... ... және ... ... ... бойынша бәсекелестердің
шығындарын жүргізу керек. Осылайша белгілі бір ... ... ең ... ... ... ең тиімді тәсілін анықтауға болады және
алынған талдаудың негізінде ... ... ... ... ... ... ... жайғасымының бәсекеге қабілеттігінің беріктігін бағалау.
Шығындар бойынша кәсіпорынның бәсекеге қабілеттігін бағалау қажет. ... ... ... ... ... ... негізгі
көрсеткіштер бойынша бағаланады: тауар ... ... ... ... және ... циклдың ұзақтығы. Бағалаулар
кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... бәсекелеске қатысты әлсіз және күшті жағын анықтайды.
1. Кәсіпорын қызметінің стратегиялық көрсеткіштері
➢ нарықтағы үлесі
➢ сату көлемі азаяды/ұлғаяды
➢ пайда мөлшері
➢ акциялардың ... ... Ішкі ... және ... ... сыртқы қауіп-қатерлер мен мүмкіндіктер
3. Бәсекелік өзгермелілер
➢ тауардың сапасы/сипаттамасы
➢ беделі/имиджі
➢ өндірістік мүмкіндіктер
➢ технологиялық дағдылар
... ... ... қаржылық жағдай
4. Кәсіпорынмен шешілуге тиіс негізгі стратегиялық мәселелер.
Кәсіпорында дағдарысты тудырған мәселелерді анық қалыптастырмай, оларды
толық түсінбей, кәсіпорынның дағдарысқа қарсы шараларын әзірлеуге ... ... ... ... ... ... толығымен қайта
қаралады және жаңадан әзірленеді. [8]
Кәсіпорынның мақсаттар жүйесін және миссиясын қайта ... ... ... ... ... ... ... жүйесі және
кәсіпорын миссиясын түзету болып табылады. Дағдарысты жағдайдағы кәсіпорын
саясатын ... ... ... ... жүргізу барысында
алынған ақпараттың барлығын шоғырландыру керек. Ол кәсіпорын өзінің бұрынғы
миссия ... ... ... ... ... жете ала ма
деген сұрақтар жайлы ойлану керек. ... ... ... миссияны түзету
керек. Түсінікті, сенім тудыратын және жақсы ... ... ... үшін ... болуы мүмкін. Ол келесілерді
кіріктіру мүмкін:
1. Құндылықты және ... ... ... сататын өнімнің немесе қызметтің түрлері (немесе
кәсіпорынның тапсырыскерлерінің ... ... ... жұмыс істейтін нарықтары:
➢ нарыққа шығу тәсілдері;
➢ кәсіпорынның қолданатын технологиялары;
➢ қаржыландыру және өсу саясаты.
Анық құрылымданған миссия ... ... ... ... ... ... ынталарын білдіруге мүмкіндік
береді, кәсіпорынға сыртқы және сыртқы орта ... әсер ету ... ... ... ... ... ... экономикалық дағдарыстан шығуға мүмкіндік беретін мақсаттар
жүйесін түзету үдерісі жүреді. ... ... ... ... ішкі және ... орта ... зерттеудің нәтижелерін және
күтілетін нәтижелерді ... және де ... ... ... кәсіпорын белгілі бір мақсаттар жүйесіне ие болады. Олар әр түрлі
топтардың мақсаттарын бейнелеу ретінде пайда болады:
❖ кәсіпорынды ... ... ... сатып алушылар;
❖ іскерлік серіктестер;
❖ жалпы алғанда қоғам.
Егер миссия – кәсіпорын болашақта қандай болу керектігінің көрінісі
болса, онда ... ... ... ... және ... мерзімді мақсаттар)
– мақсаттарды түсінуге сәйкес күтілетін нәтижелер.
Мақсаттар ... ... ... ... ... ... жүйесінің бастапқы тармағы болып табылады. Мақсаттар
ұйымдық қатынастар және жеке жұмыскерлер, ... ... ұйым ... ... ... бағалау негізінде жатыр. Кез келген ұйымда
бірнеше мақсаттар деңгейлері бар, осылайша мақсаттар ... ... ... 7. ... ... ... жоғарғы деңгейдегі мақсаттар ұзақ мерзімді келешекке бағытталған.
Олар менеджерлерге ұзақ мерзімді көрсеткіштерге ... ... ... ... ... ... Тым төменгі деңгейдегі мақсаттар қысқа
мерзімді және орта мерзімді ... ... және ... ... жету ... ... ... Қысқа мерзімді ... даму ... ... көрсеткіш деңгейін және ең ... ... ... ... ... ... үдерісі стратегиялық талдау әдісін
қалыптастырумен, кәсіпорынның экономикалық дағдарыстан шығудың ... ... және ... ... ... ... ... стратегияны жүзеге асыру тактикасын анықтау үдерісі
басталады ... ... ... кезеңдер дағдарысқа қарсы
стратегияны жүзеге асырумен, нәтижелерді ... және ... ... ... қарсы стратегияны жүзеге асыруды ұйымдастыру
Экономикалық дағдарыстан шығудың тактикалық (оперативті) шаралары
келесідей болуы ... ... ... ... ... ... ... және өндіріс көлемін ... ... ... өнімге деген бағаны көтеру, ішкі сақтаулы қорларды қолдану және
анықтау, жаңғырту, мамандарды тарту, ... алу, ... ... және
тағы басқалар.
Стратегиялық және оперативті жоспарлау бір-бірімен тығыз байланысты
және оларды бір-бірінен ажыратып ... ... ... ... ... стратегия шеңберінде жүзеге асырылу ... ... ... ... ... ... ... тыс жүзеге асырса, онда ол қаржылық жағдайдың қысқа мерзімді
жақсаруына алып келеді, ... ... ... ... ... ... бермейді.
Таңдалған стратегияны жүзеге асыру барысында менеджерлер келесідей
міндеттерді атқарады:
▪ әзірленген дағдарысқа қарсы стратегияны және ... ... ... ... ... ... ... стратегияны жүзеге ... ... ... ... ... орынды дайындау мақсатында
қызметтестерге мақсаттардың мәнін және жаңа стратегияның ұғымын кең
түрде жеткізу;
▪ жүзеге асырылатын ... ... ... ... ... ... құрылым бойынша шешімдерді қабылдау.
Жаңа стратегияны жүзеге асыру барысында зейінді ... ... ... өзгерістер қалай қабылданады, қандай күштер қарсыласады
және мінез-құлықтың қандай стилін таңдау керек. ... ... ... ... ... ... ... мәні және түріне қарамастан жою
қажет.
8 – суретте кәсіпорын стратегиясына әсер ететін факторлар берілген ... ... ... ... ... ... жүйесі, құрылым
белгілі бір шектеулер қоятыны көрсетіледі.
Сурет 8. Стратегияны шектейтін құрылым, ... және ... ... көп ... оның ... орта өзгерістеріне әсер
ету мүмкіндігін анықтайды. Егер ... ... ... ... ... онда ол жаңа ... жағдайға икемді бейімделу жолында кедергі болу
мүмкін, жаңа мәселелерді және міндеттерді шешудің творчестволық ... ... және ... ... ... Негізінен менеджерлер
персонал жағынан, әдетте, риза болмаушылық, түсінбеушілікпен ілесетін
құрылымдық өзгерістерді ... ... ... ... ... ... ұзақ ... қалдырылады.
Басқару жүйесі стратегияны жүзеге асыруға себепші болады немесе ... ... Бір ... ... ... ... көркейетін
кәсіпорындарда төменгі деңгейдегі персоналдың күрделі емес шешімдері және
шығындары жоғарғы ... ... ... ... Егер адам осындай
типті құрылымда ұзақ уақыт жұмыс істесе, онда ол ... ... және ... ... ... Басқа жағынан, қызметкерлер жұмыстан босаса
немесе кәсіпорын ішінде басқа жұмыс орнына ауысса, ... ... ... ... ... ... немесе ақпараттың
жоғалуына алып келуі мүмкін.
Басқарушылық мәдениет елеулі ... күш ... ... ... басқарушылық мәдениеті ұзақ тарихы бар дәстүрдің нәтижесі
ретінде пайда болуын және бір мезетте ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның дағдарысқа қарсы стратегиясымен
қарама-қайшылықта болса, онда мәселелер туындау мүмкін.
Әр ... ... үшін ... ... ... ... болып
табылады. Ол фирманың стратегиясына кіргізілуі мүмкін, және де ... ... ... Бір ғана стильді артық көру мәселелерді
тудыру мүмкін. Автократиялық стиль кедергілерді тез ... ... ... және өте ... өзгерістерді жүргізу барысында ғана пайдалы
болуы мүмкін.
Дағдылар және ресурстар да дағдарысқа ... ... ... ... себебі оларды дұрыс қолдану кәсіпорын қызметінің жетістігі үшін
маңызды болып табылады. Менеджер кәсіпорын ресурстарын ең ... ... және ... нәтижелі етіп бөлу керек. Кәсіпорынның ресурстық
әлуетін қолдану тетігі ... ... ... ... ... ... ... Кәсіпорын ішінде ресурстар қозғалысының
басшылығын жүзеге асыратын функционалды ... жаңа ... ... ... ... жаңа ... ... асыруда тиімді
қатысу қажеттілігіне сендіріп, олардың жағынан кедергілерді жою үшін сәйкес
дайындық жұмыстарды өткізу қажет.
Менеджерлер осы кезеңде ... ... ... ... ... үшін
қажет етілетіндерді фирманың қазір иемденіп отырғандарымен салыстыра алады.
Шындықты ... ... ... ... ... бағалаудың
баллдық жүйесін қолдану мүмкін. Салыстырмалы талдауды жүргізу ... ... ... ... әсер ететін мезетті айқындау
маңызды болып табылады. [10]
Қажетті ... ... ... үшін ... ... оның тік ... ... барлық бағаланатын өлшемдер
аталған. Талдау барысында әр түрлі шәкілдер қолданылу мүмкін (мысалы, ... ... ... мінсіз нұсқаудан мәнді түрде ерекшеленбейтінін көрсету
мүмкін, ал 5 балл ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді).
«Шешімдер нұсқалары» атты баған қаланатын нәтижелерге жету үшін қажетті
нақты әрекеттерді ... ... ... мүмкін. Бұл нұсқалар қандай
да бір әрекет жасар алдында ... ... ... - ... ... қажетті өзгерістерді бағалау
дәрежесі
|Өлшемдер |Керекті нұсқа|Нақты жағдай |Қажетті ... |
| | | ... ... |
|Дағдылар және | | | | ... | | | | ... ... | | | ... ... | | | | ... | | | | ... | | | | ... ... ... ... асыру кезеңінде жоғарғы басшылық
жаңа стратегияны жүзеге ... ... ... ... ... егер мұны
қайта туған жағдайлар талап етсе. Дағдарысқа қарсы стратегияны басқарудың
соңғы кезеңі - стратегияны орындауды бағалау және ... ... |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| |
| ... 9. ... қарсы басқарудағы стратегияның және тактиканың
сызба нұсқасы
Аталған кәсіпорынның дағдарысқа қарсы стратегиясын басқару сызба
нұсқасы ... ... ... ... сыртқы қауіп-қатердің пайда болуын
қадағаласа және ... ... ... үшін ... ... ... онда
ол тізбекті түрде барлық мәселелерді жоя алады. ... ... ... ... ... ... мерзімде жүзеге асыру
керек. Сондықтан дағдарысқа қарсы стратегияны жоспарлау барысында жұмыстың
ең жоғарғы қосарластығына ұмтылу қажет. ... ... ... енгізу
тиімді болып табылады, егер ол бұрыннан ... ... ... ... ... ... бағынатын болса. Бірақ ... ... ... ... үшін негізді дайындауға
уақыт жетпейді, ... ... ... ... ... тура ... ал
ол өз кезегінде персоналдың жұмысына ауыртпалы әсер етеді. [11]
Кедергілерді жеңу шаралардың екі тобын ... ... ... ... ...... әр түрлі мәдени бағдарлануын
анықтау, дағдарысқа ... ... ... ... ... ... ... топтар жағынан шешімдер қабылдауға әсер етуді
шектеу. Екіншіден, жүйелік – оперативтік қызмет үшін ... ... ... міндеттерді шешетін кәсіпорынның өтпелі ... ... ... ... тән ... және ... ... түрде ескі құрылымды бейімдеуге болады. Дағдарысқа
қарсы стратегияны жүргізу ... ... ... ... едәуір
көмегін тигізеді. Оларға сыртқы кеңесшілер, ертеректе ... ... ... жаңа ... ... ... ... байланысты емес
сол компанияның басқарушылары жатады.
Стратегиялық өзгерістерді жүргізу жоғарғы дәрежеде жауапты және қиын
міндет болып ... ... ... ... бар. ... жаңа
стратегиялар басқаларға қарағанда оңай жүзеге асырылады, әсіресе егер олар
кәсіпорын нарықта бәсекеге түсуі туралы жалпы түсініктердің өзгеруін талап
етпесе. Мысалы, Chrysler фирмасын ... Ли ... ... ... ... ... өзгерістерге алып келген жоқ. Яккока
компанияның көптеген вице-президенттерін ... ... ... өзінің адамдарын қойып), кейбір жүйелерді өзгертті, өзіне жылдық
жалақыны бір доллар сомасында тағайындап, үнемдеуге ерекше көңіл ... жаңа ... ... ... Бұл ... ... ... үрдістерді күшейтуге әкеп соқты. Ли Яккоканың басшылығы, онымен
жарияланған миссия, оның энергиясы жаңа бәсекелестік ... ... ... ... ... ... ... [12]
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылай келе, төмендегідей тұжырымдама жасауға болады: жалпы
дағдарысқа қарсы ... сала ... ... болған кезде
кәсіпорындармен қолданылады. Бұл жерде құлдыраудың ішкі және ... ... ... ... ... өзгеруі, әлеуметтік құндылықтар немесе
сәннің өзгеруі, нарықтың нақты сегменттерінің молықтырылуы, бәсекелестердің
әрекеттері, өндірістік сала құрылымдарының ... ... ... түсуі.
Ішкі факторлар: нашар басқару, жеткіліксіз қаржылық бақылау, маркетинг
аумағындағы жеткіліксіз ... ... ... ... және ... ... ... басқару, сауда-өндірістік қызметтің шамадан
тыс кеңеюі, ірі жобаларға жеткіліксіз есептелген салымдар.
Бұндай факторлар құлдырауға әкеліп соқтырады және ... ... ... ... сату көлемінің төмендеуі, ... ... ... ... және ... ... ... проблемалары, персоналдың елеулі
тұрақтамауы және де ... ... ... экономика бүгінгі таңдағы қолайлы жағдаятты ... ... ... ... ... көшу ... Бұл ... қайта құрылымдау және өздерінің нарықтық жайғасымдарын жақсарту
бойынша кәсіпорындардың күш-жігерімен ... ... ... ... ... ... ... билік органдарының
белсенді макроэкономикалық саясаты қажет.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Аубакирова Г.М. Антикризисное управление – ... ... ... Авт. РК. – ... 2001.
2. Антикризисное управление: Учебник / Под ред. Э.М. Короткова. – М.:
ИНФРА-М, 2001.
3. Основы антикризисного управления ... ... / Под ... Кожевникова. – М.: Издательский центр «Академия», 2005.
4. Мухамбетов Т.И., ... А.Г. ... и ... ... ... ...... 2000.
5. Антикризисный менеджмент. Учебник / Под ред. А.Г. Грязновой – ... ... ... ... предприятиями и банками: Учебное пособие/
Под ред. Г.К. Таня и Г.Б. Юна. – М.: ... ... ... В.А.. ... ... – М.: НД ФБК – Пресс, 2002.
8. Бобылева А .З. ... и ... ... ... – М.: ... ... ... 2003.
9. Кошкин В.И. Антикризисное управление. – М.: ИНФРА – М, 2000.
10. Антикризисное управление: от ... к ... ... ... ред. Г.П. ... М., ... Стратегия и тактика антикризисного управления фирмой / Под ред. ... и Б.И. ... ...... ... Экономическая стратегия фирмы / Под ред. А .П. ...... ... ... бизнеса / Под ред. А .Г. ... М.А. ... ... и ... ... ... ... Модульная программа для менеджеров. Модуль
11: М.: ИНФРА – М, 1999.
15. ... К.Ш. Сб. ... ... Ч – 1. ... ... ... ... Экономика, 1999.
16. Анализ хозяйственной деятельности в промышленности: Учебник / И.А.
Богдановская, Г.Г. ... О.Ф. ... и др.: Под общ. ред. ...... ... ... ... Ефимова О.В. Как анализировать финансовое положение предприятия. –
«Бизнес-школа», Интел-Синтез, 1994.
18. Ковалев В.В. Финансовый ... ... ... ... Анализ отчетности. – М.: Финансы и статистика, 1995.
19. Ермаков В.А. Как организовать свой малый бизнес. – Алматы, ... Как ... ... в ... А.Т. ... – Алматы, 1996.
21. Калымбетова Д.Ж.. Ғаламдану жағдайындағы тоқыма және ... // ... ... 2003, № ... ... К.Ш., ... Э.Т., ... Ж .Г. Кәсіпорынның
қаржылық жағдайын талдау / Оқу құралы. – Алматы: ... ... ... Г.Б. и др. ... в ... ... ... стратегии, безопасность. М.: экономика, 1997.
24. Леонтьев С.В., Масютин С.А., Трепов В.Н. Стратегия ...... ... ... И.И., ... В.Д. Управление качеством: Учебное пособие. – М.:
Высш. шк.., 2003.
26. Маренков Н.Л., Касьянов В.В. ... ...... ... ... Стратегическое планирование / Под ред. Э.А. Уткина. – М.: ЭКМОС,
1998.
28. Промышленность России: ... ... ... / Под
ред. Д.Н. Сергеева. СПб., ... ... В.И. и др. ... ... 17- ... ... менеджеров «Управление развитием организации». Модуль 11. – ...... ... ... П. ... ... и ... – СПб: Издательство
«Питер», 1999.
31. Зуб А..Т. Антикризисное управление: Учеб. пособие. – М.: ... ... ... В.В., ... В.Е. ... ... ... в условиях переходной экономики. – М.: ... ... ... ... О.С. ... управление. – М.: МГУ, 1995.
34. Ревуцкий Л.Д. ... и ... ... – М.: ... ... А.М. ... перестройка на предприятии. – М.:
Экономика, 1991.
36. ... М., ... Н. ... и ... ... ... – М.: ... 1995.
37. Системный анализ в экономике и организации производства / Под ... ... ... – Л.: ... ... ... В.В., Федотова М.А. ... ... ... ... – М.: ... ... Ковалев А.П. Как оценить имущество предприятия. – М.: Финстатинформ,
1996.
40. Харрисон Н. Оценка недвижимости. – М.: Мособлупрполиграфиздат, 1994.
-----------------------
Тұтынушы
30-шы ... ... ... ... басқару:
-қысқа мерзімді жоспарлар;
-ағымдағы бақылау шаралары.
Экономика
Ұйым
Жабдықтаушы
30-шы-70-ші жылдар
Мынадай қағидалар бойынша басқару:
-ұзақ мерзімді жоспарлау;
-маркетинг;
-кері байланыс сызбанұсқасы бойынша бақылау.
Технологиялық
факторлар
Технологиялық
факторлар
Технологиялық
факторлар
Технологиялық
факторлар
Тұтынушы
Құқықтық
факторлар
Ұйым-әлеуметтік жүйе
Саясат
Экономика
Социо- ... ... ... ... ... бойынша стратегиялық басқару:
-стратегиялық жоспарлау;
-стратегиялық маркетинг.
Макроорта
Технология
Тікелей орта
Құқықтық
факторлар
Тұтынушы
Ұйым-ашық әлеуметтік жүйе
Бәсекелестер
Саясат
Жабдықтаушылар
Экологиялық
факторлар
Экономика
Социо-
мәдени факторлар
Даму стратегиясы
1
Белсенді даму
Тұрақты даму
2
3
Қайта құрылымдау
Банкротқа ұшырау
4
Жою стратегиясы
Үдерістің блоктар жұмысын ... ... ішкі ... ... ... ... ортасының өзгеруі
Блок 2
Блок 3
Блок 4
Өнім-тауардың сыртқы түрін жетілдіру
А
Б
Стратегиялық менеджмент
Нарық
Нарықтағы
секторын ... ... ... ... ... ... ... мақсаттар
р
Оперативтік
мақсаттар
кепкеп
Операциялық мақсаттар
Дағдылар және ресурстар
Құрылым және жүйе
Басқарушылық мәдениет
Стратегия
Кәсіпорынның дағдарысты жағдайының сыртқы және ішкі себептерін талдау
1-ші кезең
Дағдарысқа қарсы стратегиялық жоспарлау
КЕРІ
Кәсіпорынның мақсаттар ... және ... ... ... ... стратегияны таңдау және баламаларды талдау
БАЙЛАНЫС
2-ші кезең
Тактикалық жоспарлау
Таңдалған дағдарысқа қарсы стратегияны ... ... ... ... ... ... және ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Корпорацияны дағдарысқа қарсы басқару стратегиясы9 бет
Қазақстан Республикасындағы тоқыма және кілем өнеркәсібі кәсіпорындарының дағдарысқа қарсы басқару жүйесін қалыптастыру жолдары21 бет
Дағдарысқа қарсы стратегия24 бет
Бейдағдарыстық басқарудағы кризистік жағдайларды бақылау90 бет
Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер4 бет
Дағдарыс жағдайында мемлекеттік реттеу24 бет
Дағдарыс және оған қарсы басқару40 бет
Дағдарыстың пайда болу табиғаты32 бет
Дағдарысқа қарсы басқару81 бет
Дағдарысқа қарсы басқару әдістері мен құралдары8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь