Қазақстандағы саяси ойдың дамуы мен өрлеуі

1. Кіріспе бөлім: Құлдық дәурінің саяси ой.пікірлері.. Ежелгі замандағы саяси ойлардың қалыптасуы
2. Негізгі бөлім: А)Қайта өрлеу дәуірінің ойшылдарының саяси көзқарастары
Ә)Жүсіп Баласағұни, Қорқыт ата т.б. саяси көзқарастар
3. Қорытынды бөлім:Орта ғасырлар мен Қайта өрлеу дәуіріндегі саяси идеялар
Саяси ойлар тарихы адамзат өмірінде ерекше орын алатын сөзсіз қажетті ғылыми, мәдени мұра болып табылады. Ғасырлар бойы жинақталған зерттелген, қоғамның пайда болуы мен дамуы олардың саяси жүйелерінің қызметтері туралы мол мағлұматтар береді. Саяси ілімдер тарихынан хабардар болу, оны танып білу бүгінде жүріп жатқан тіршілік үшін, қоғам, мемлекет, үкіметтер үшін өте қажет. Әлемдік деңгейдегі ойшылдардың саяси ілімдер тарихына қосқан ғылыми зерттеулері адамзат баласы үшін маңызы өте зор.
Саяси ілімдердің аяғынан тік тұрып қалыптасу кезеңі адамзаттың діни-мифологиялық танымынан өтіп ақыл-ойға сүйенген мезгілімен қабаттас келді. Сондай-ақ, бұл кезең қоғамдық өндірістің даму сатысындағы таптар мен мемлекеттің шығуымен тұстас еді.
1. Б.э. дейінгі (І-ІІ мың жылдықты) ежелгі Египеттіктердің қытайлықтардың, үнділердің, гректердің, римдіктердің әлеуметтік саяси түсініктері діни-аңызға негізделген сипатта болды. Олардағы өкімет билігі, басқару тәртіптері көбінесе құдаймен байланыстырылды.
Б.э.д. VIII -VI ғасырларда сол кездегі өмірде, тіршілікте адамдар арасындағы қатынастарда оның ішінде мемлекет, билік, құқық, ұғымдары, бұрын беймәлім болып келген өзге де жаңа пікірлер айтыла бастады. Соңдай-ақ, діни-аңызға негізделген көзқарастардан біртіндеп арылу тенденциясы да байқалды. Ендігі жерде өмірге көзқарас көбінесе ғылыми негізге сүйене бастады. Көзқарастардың бұлай өзгеруіне Заратуштраның (Перссия), Конфуцийдің, Мо-цзының (Қытай), Будданың (Индия) ілімдері басты рөл атқарды.
Ежелгі Қытай ойшылы Конфуций (б.з.д. 551-479 ж.ж.) өзінің саяси доктринасын моралды максималарға негіздендірді, үлгілі адам концепциясын жасады. Конфуций бойынша, ондай адам адмгершілікті (жень), адал, таза ниетті болуы керек. Ойшыл идеяларын жанұйя, қоғамға, мемлекет ұйымдастыруға байланыстырған. Конфуций ел басқарудың «адамгершілікті басқару» принципін ұсынды. Басшы адам негізгі шешім қабылдауда тұрақты және адал болып өз халқының жағдайын ойлап түру керек деген. Дана адам-басқарушы жақсы біледі – адамның бәрі абырой мен байлаққа үмытылады, ал кедейлік пен беделсіздіктен қашады. Жалпы айтқанда, Конфуций үшін әлеуметтік дифференциацияны жақтау және қоғам мүшелері арасында міндеттерді иерархиялық бөлу сипаттамалы.
Гректің ғүлама ойшылы Гераклит б.э. дейінгі шамамен 520-460 жылдарда өмір сүрген. Ол: "Әлемде бәрі қозғалысқа түсіп, бәрі біртіндеп өзгеріске ұшырайды" - дей келіп әлеуметтік теңсіздік жаратушы күш арқылы реттеледі деп түсінеді. Аристократия жағыңдағы Гераклит құлдықтың сақталуын қорғап, мемлекеттегі зандардың тұрақты болуына үлкен мән береді.
        
        Қазақстан Республикасының Ғылым және Білім министрлігі
Қарағанды Мемлекеттік Техникалық Университеті
ӘГП Кафедрасы
Реферат
Тақырыбы: Қазақстандағы саяси ойдың дамуы мен өрлеуі
Орындаған: ГД-15-1 тобының студенті Исин ... ... ... ... Ерденовна
Қарағанды қаласы 2016 оқу жылы
Саяси ой дамуының негізгі кезеңдері. Қазақстанның ... ... ... ... бөлім: Құлдық дәурінің саяси ой-пікірлері.. Ежелгі замандағы саяси ойлардың қалыптасуы
2. Негізгі бөлім: А)Қайта өрлеу дәуірінің ойшылдарының саяси көзқарастары
Ә)Жүсіп ... ... ата т.б. ... ... ... ... ... мен Қайта өрлеу дәуіріндегі саяси идеялар
Саяси ойлар тарихы адамзат өмірінде ерекше орын алатын сөзсіз қажетті ғылыми, мәдени мұра ... ... ... бойы жинақталған зерттелген, қоғамның пайда болуы мен дамуы олардың саяси жүйелерінің қызметтері туралы мол ... ... ... ... ... ... ... оны танып білу бүгінде жүріп жатқан тіршілік ... ... ... үкіметтер үшін өте қажет. Әлемдік деңгейдегі ойшылдардың саяси ілімдер ... ... ... зерттеулері адамзат баласы үшін маңызы өте зор.
Саяси ілімдердің аяғынан тік тұрып қалыптасу кезеңі ... ... ... өтіп ... сүйенген мезгілімен қабаттас келді. Сондай-ақ, бұл кезең қоғамдық өндірістің даму сатысындағы таптар мен ... ... ... еді.
1. Б.э. дейінгі (І-ІІ мың жылдықты) ежелгі Египеттіктердің қытайлықтардың, үнділердің, гректердің, ... ... ... ... ... негізделген сипатта болды. Олардағы өкімет билігі, басқару тәртіптері көбінесе құдаймен байланыстырылды.
Б.э.д. VIII -VI ... сол ... ... ... ... арасындағы қатынастарда оның ішінде мемлекет, билік, құқық, ұғымдары, бұрын беймәлім болып келген өзге де жаңа ... ... ... ... ... ... көзқарастардан біртіндеп арылу тенденциясы да байқалды. Ендігі жерде өмірге ... ... ... ... ... бастады. Көзқарастардың бұлай өзгеруіне Заратуштраның (Перссия), Конфуцийдің, Мо-цзының (Қытай), Будданың (Индия) ілімдері басты рөл атқарды.
Ежелгі Қытай ойшылы Конфуций (б.з.д. 551-479 ж.ж.) ... ... ... моралды максималарға негіздендірді, үлгілі адам концепциясын жасады. Конфуций бойынша, ондай адам адмгершілікті (жень), ... таза ... ... ... Ойшыл идеяларын жанұйя, қоғамға, мемлекет ұйымдастыруға байланыстырған. Конфуций ел ... ... ... ... адам негізгі шешім қабылдауда тұрақты және адал болып өз халқының жағдайын ойлап түру ... ... Дана ... жақсы біледі - адамның бәрі абырой мен ... ... ал ... пен ... ... Жалпы айтқанда, Конфуций үшін әлеуметтік дифференциацияны жақтау және қоғам мүшелері арасында міндеттерді иерархиялық бөлу сипаттамалы.
Гректің ғүлама ойшылы Гераклит б.э. ... ... 520-460 ... өмір ... Ол: "Әлемде бәрі қозғалысқа түсіп, бәрі біртіндеп өзгеріске ұшырайды" - дей келіп ... ... ... күш ... ... деп түсінеді. Аристократия жағыңдағы Гераклит құлдықтың сақталуын қорғап, мемлекеттегі зандардың тұрақты болуына үлкен мән береді.
Гераклит: ... ... өмір сүре ... Яки белгілі бір қарама-қарсылық, екінші бір қарама-қарсылыққа ... ... ... жылылық суынады, ылғал кебеді, құрғақ ылғалданады" деген тұжырымға сүйенген ол өмір мен өлімді, түзу мен қисықты, жақсылық пен ... күн мен ... ... мен ... бір ... екі ұшы іспетті деп біледі. Бұлар бір-бірімен бірлестікте әрі қарама-қарсылықта. Қарама-қарсылық ... ... ... (б.э. ... 460-370 ... шамасында) өмір сүрген, құлдық демократияны жақтаған, антикалық материализмнің өкілі болды. Егер адамдар бір-бірін күндемесе, зияндық жасамаса, бір-біріне сенсе онда заңдардың да ... ... ... пікір айтады. Сондай-ақ, ол қоғамның пайда болуы мен даму сырын зерттеуге талпынады.
Әйгілі ... грек ... ... және ... алдынғы тарихи материалдарды талдап саяси өмір туралы біртүтас ілім ... ... ... ... ойының философиялық негізі - идеализм болып табылады, ол мемлекеттің идеалды ... ... ... ... ... мемлекет туралы Платон , , , еңбектерінде айтады, бұнда ол адал мемлекетті адам мен ... ... ... ... үш ... (ақылдығы, каһарлығы мен қозулығы) мемлекеттің үш бастамасы ... ... ... ... Ал осы ... үш ... ... ұш қатары сәйкес: басшылар, жауынгерлер, жұмысшылар. Адалдыққа келгенде, осы әр қатардың адамдары тек өз қатарымен араласып тек өзінің ісімен айналысуы ... ... ... қатардың жұмысымен араласпасын дейді. Және де осы бастамалар бір бірінің алдында иерархиялық ... ... ... ... ақылды бастаманың өкілдері - философтар басшы болу керек, қаһарлық - жауынгерлер елін қорғау керек, қозулық бастаманың өкілдері - ... ел ... ... ... ... ... ... ең дұрыс идеалды мемлекетті іріктелген, асыл тұқымның адамдары басқарады, басшысы бір болса - ... ал ақ ... ... ... ... - аристократия болады. Платон аристократиялық басқаруды идеалды деп белгілейді және оған керісінше нашар ... ... ... көрсетеді. Егер елде осындай иерархиялық бағыну жойылса, жер мен ұйлер жеке меншікке ... ... ... адам қатарына қосылса, таза асыл тұқымды ақ сүйекті адамдар шекке шығарылып, атаққұмарлық адамдардың билігі - тимократия орнайды. Бұл мемлекеттің адамдары ... ... ... ... ... және байлық біршама адамның қолында ғана болғандықтан олигархия - азғантай бай адамдардың билігі орнайды. Сонымен, ... ... бай ... жек ... ... бір ... кейін міндет түрде төнкеріске келтіреді, ал осының нәтижесінде халық билігі - ... ... ... Платон бойынша, осы кезде адамдарды бұзады, қара тобыр адамдар билікке сайлаған адамын шығарады, ал қара тобыр халық көбіне ... ... ... ешқандай дайынғы жоқ адамды шығарады. Ондай адамның билігі белгілі бір уақыттан кейін тиранияға - ... ... ... ... ... ... ... тирания - басшылықтың ең нашар түрі. ... ... ... 384-322) ... деген де оны Полис - ежелгі грек еліндегі қоғам мен мемлкеттің саяси-экономикалық ұйымы, қала-мемлекетті айтады. Негізгі саяси еңбектері - , , , . ... ... ... ... түрі - ... аристократия, политияны жатқызады. Ал бұрыс түріне - ... ... мен ... ... демократия белгілі бір уақыттан кейін охлократияға - қара тобыр адамдардың билігіне айналады. Жалпы ... ... ... ... ... қарсы болған. Аристотель: деген.
Орта Заман саяси ой діннің ықпалы түседі. Үкімет басында дін иелері ... ... ... ... деп ... Осы ... көрнекті өкілдері - Аврелий Августин, Фома Аквинский және көптеген басқалары. А.Августиннің саяси көзқарасы деген еңбегінде баяндалған.
Христиан ... ... ... ... жеткізген монах Фома Аквинский (1225-1274) өмір сүрді. Оның саяси көзқарастары "Билеушілердің басқаруы туралы", "Теологияның жиынтығы" деген ... ... өз ... ... ... ... ... қағидаларына бейімдеуге тырысты. Атап айтсақ ол Аристотельдің адам қоғамдық және ... тірі ... ... ... ... ... Жалғыз адам әу бастан өз мұқтаждығын, қажеттілігін жеке - дара қанағаттандыра алмайды. Сондықтан ... ... ... өмір сүру ... пешенесіне әуел баста жазылған деп түсіндірді. Мемлекеттік биліктің мақсаты - "ортақ игілікке" жету, адамдарға ... ... ... өмір ... ... ... Ол үшін ... жіктелудің сақталуы шарт. Жоғарғы сословиеге бәрі бағынуы тиіс. Фоманың ойынша, билік құдайдың құдіретімен орнайды және соның ... ... ... ... ... ... ... жақсылықтарының бәрі бір жаратушының арқасы деп түсіндірді. Сондықтан патшалық билік жоғары діни ... ... ... Оның ... аспанда құдай, жерде Рим папасы билеуі керек. Ол биліктің монархиялық түрін ... ... ... ... ... ... ... де орын алды. Онда билік дін басыларының қолында болуын көздеді. Құранның талабы бойынша қай мұсылман болмасын Аллаға, оның ... және ... ... ... ... араб ... Ибн ... (1332-1406 жж.) өмір сүрген. Ол "өзінің Тарихқа кіріспе" деген еңбегіңце қоғам мен ... ... ... ... ... ... жануардан айырмашылығы сол ол билікті қажет етеді деген пікір айтады. Оның осы пікірі екі түрлі саяси ... ... ... ... топтардың өзара дау-жанжалын шешудің қағидасы;
б) басшы топтар билігінің шеңберлі айналу түрінің қағидасы. ... ... ... ... ... бір ... ... қоғам, мемлекет, құқық, саясат туралы ойларды дұрыс түсіну үшін сол қоғамның, сол дәуірдің белгілі бір әлеуметтік топтары мен таптары ... ... ... ... ... бұл ілімнің авторы қандай мақсат пен позиция ұстанғандығын білу шарт. Сонда ғана саяси және сол ... ... ... ... баға беруге болады. Ең алдымен саяси ілімдер тарихының негізгі кезеңдері мен оның ... және ... ... ... білу ... ... ... хронологиялық және мазмұндық тәртіппен ірі төрт кезеңге бөлуге болады:
Ежелгі замандағы саяси ілімдер тарихы (алғашқы ... ... ... ... ... 3 мың ... - б.з. V ... дейін).
Орта ғасырлар мен Қайта өрлеу дәуіріндегі саяси ілімдер тарихы ... ... және ХХ ... ... ... ... ... және ХХІ ғасырлардағы саясат туралы ойлар.
Саяси ілімдер алғашқы кезеңде адамдардың ... ... ... ... ... болды.
Адамзат саясаттың сиқырлы сырын, құбылмалы құбылысын өте ерте ... ... - ... ... Ежелгі Шығыс ойшылдары мемлекеттің, саяси биліктің мән-мағынасы неде және кімге қызмет етеді, қоғамдық құбылыстың қандай түрлері бар және ... ең ... ... ең ... ... ... ... сауалдарға жауап іздеген. Бірақ ол кездеге пайымдаулар ... ... ... ... ... ... ертедегі адамдар жер бетіндегі өмірге құдайдың құдыретінен туған жалпы ... ... ... бір ... ... ... қарады. Мысалы, Мысырда (Египетте), Вавилонда (қазіргі Ирак), Үндістанда, Қытайда сол кездегі мифтерге сүйенсек, басқарушының билік көзі ... және ол жер ... ... ... ... ... Көне ... мифі бойынша билік құдайдың құдыретімен жүргізіледі де, ал іске асырушы онымен байланысты император болып ... ... діни ... мен ... ... ... саналмайды, бірақ біз мұны жоққа да шығара алмаймыз, себебі қазіргі кезде діннің қайтадан қоғамда үлкен орын ала бастағанына ... ... және ... ... саясаттағы діннің орны ерекше.
Ежелгі шығыстың саяси ойлары (буддизм, конфуцийшылдық, ... ... ... ... ... мен ежелгі Римдегі саяси ойлар (Платон, Аристотель, Цицерон). ... ... ... ... ... ... Әлішер Науаи). Саяси ойлар тарихындағы Еуропалық ортағасыр (Марк Аврелий, Фома ... ... ... ... ... ойлар (Н.Макиавелли, Томас Мор, Жан Боден). Еуропалық ағартушылық дәуірдегі саяси ... ... ... ... Ж-Ж. ... ХХ ғасырдағы шетелдік саяси ой-пікірлер (В.Парето, ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... Ежелгі гректерде қарқынды дамыды. Онда қоғам шығыс ... ... көп ... ... ... ... ұйым түрін жеке мемлекет болып саналған қалалар құрды. Патшалық өкіметтің ... ... және ... ... орын ... ... өмір қызу өрбіді, ол саяси сана теориясының терең дамуына әкелді. Сондықтан олардың саяси санасы мифтен теорияға тез ... - ... ғана ... ... ... саяси ілімдер тарихындағы ұлы ойшылдардың бірі (б.з.д. 407-399). Платон идеалды мемлекет туралы еңбегінде әділдікті әркімнің өз ісімен айналысуынан және ... ... ... ... Адамдардың әлеуметтік топқа бөлінуімен олардың арасындағы мүлік теңсіздігін қалыпты жағдай ретінде қарастырады.
Платон адамдардың жан дүниесіне мемлекеттік құрылымның бес ... ... ... ... (аристократия, тимократия, олигархия, демократия және тирания). Олардың әпқайсысы биліктерін өз мүдделеріне қарай іске ... ... ... ... билікте болады, олар жиі соғысады, соғыс мемлекеттің басты байлығы болып есептеледі. Олигархияда ... ... ие ... ... ... ниеттегі кедейлермен үнемі қақтығыста болады. Бұл мемлекетте кедейлердің наразылығы нәтижесінде кез-келген уақытта мемлекеттік төңкеріс болуы мүмкін. Тирания - ... ... ... пен ... ... еткен ең нашар түрі.
Платон идеалды мемлекет құру туралы жобасында аристократиялық мемлекеттік құрылымды жақтайды және өз жобасының қиындықпен болса да ... ... ... ... ... өзі де ... өмір сүре ... шәкірті Аристотель (б.з.д. 384-322жж). Еңбектері: , , . Аристотель ... рет ... ... ... ... ... ... Саясатты ғылыми тұрғыдан түсіну адамгершілік пен этиканың дамыған ұғымы болып табылады.Әділдіктің екі түрін көрсетеді: теңестіретін және үлестіретін.Теңестіретін ... ... ... ... Бұл ... қолданылу аясы - азаматтық-құқықтық мәмілелер, ... ... ... жаза және т.б. ал ... әділдігі принципі түрінде ұсынылады және бұл принцип ортақ игіліктерді еңбегі мен қоғамдағы ... ... ... ... ... ... ... аристократия, полития;
Мемлекеттің бұрыс түрлері: тирания, олигархия, демократия.
Ежелгі Үндістандағы саяси ілім үндіс қоғамында ұзақ ғасырлар бойы ... ... және ... ... ... ... ... тікелей байланысты болып келеді.
Брахманизм идеяларының алғашқы көріністері б.з.д. екі мыңыншы жылдықтағы ескерткіштерінде кездеседі. - (Санскрит тілінде) деген ... ... Веда ... ... ... мен ... мүшелері құдай көрсетіп берген - заңдарға, міндеттерге, ... мен ... ... ... ... ережелер бойынша брахмандар қоғамда жоғары дәрежеде және үстемдік жағдайда көрсетіледі. Оқу, ... дін ... ... ... өзіне және өзгеге арнап садақа үлестіру, садақа алу ісін құдай брахманға міндеттеген.
адамдардың варналарға ... және ... ... орны мен ... ... ... ... да брахмандардың жоғары дәрежедегі жағдайы мен үстемдігі, артықшылығы ... ... ... ... да ... ... ... ақыл-кеңестері мен талаптарын орындауға, олардан ілімін оқып үйренуге тиісті. Бұл заң бойынша ... ... ... ... ... ... және оған қарсы келгендерді жазалау болып табылады.
бойынша патшаның өкілдігі шектеулі, ол брахмандардың ақыл-кеңестерін тыңдаумен қатар ... ... да ... ... ... ... деп айтылады. жазаға көп көңіл бөлінген, оның басты мақсаты варналарды сақтауға және қорғауға бағытталған. Құдай иелігінің ұлы ... жаза ... оның ... ... ... ... білдіреді. Яғни, жаза өзінің бұл ұғымында ... ... ... ... VI ... ... ( деген ұғымды білдіреді) деген атпен белгілі болған Сиддхартха ... деп ... ... үшін ... ... ие ... варна мүшесі емес, қарапайым адамдардың бірі.
Будда ілімін ... ... ... ... ... әлем ... көреді. Саналы мінез-құлық үшін танымның қажеттілігі, табиғи заңдылықты қабылдау және ... ... ... Адам ... мәні ... пен ... ... әрқашан шындықты айтып, мейірімділік пен қайырымдылыққа ұмтылуда екендігі дәріптеледі.
Дхарма түсініктемелерінде адамдардың бір-біріне бауырмалдығы, қайырымдылығы, жамандыққа жамандықпен емес, жақсылықпен ... беру ... ғана бұл ... ... ... қол ... баяндалады. Буддизм ілімі бойынша адамдардың балығы тең дәрежеде.
Ежелгі Қытай қоғамдық-саяси ойындағы ықпалды ... бірі ... ... ... салушы болып б.з.д. VI ғасырда өмір сүрген Қытай оқымыстысы Лао-цзы болып саналады. Оның басты еңбегі () Аспан ... ... ... ... діни ... ... ... - аспан астындағы билеушіден тәуесіз заттардың табиғи дамуы мен табиғи заңдылықтары туралы сипаттама ... ... ... ілімі ұғымына негізделеді, ал дегенді білдіреді.
Даосизм ілімінде аспан, табиғат және қоғам заңдылықтары анықталады. Бұл заңдылық жоғары ... пен ... ... ... Дао ілімі бойынша барлық адам тең. Өз дәуіріндегі мәдени жетімсіздіктер мен адамдардың әлеуметтік-саяси теңсіздігін, халықтың қайыршылық жағдайын және т.б. Лао-цзы ... ... деп ... Сол кездегі халықтың ауыр жағдайына наразылық білдірген Лао-цзы даоның әділдікті қайта орнататынына сенеді.
Даосизм ілімінде адамдардың қанағатшылдығы мен ... ... ... ... көбірек орын алған. Лао-цзы сонымен бірге соғыстың ... түрі мен ... ... ... алады. Оның айтуынша, әскер жүріп өткен жерде арам ... мен ... ғана ... ... соғыстардан кейін ашаршылық жылдары басталады. Прогрестік дамуды жақтырмаған Лао-цзы өткен дәуірге қайта оралуды және ... мен ... бас ... ... Оның ... ақылды билеуші өзінің қол астындағыларға жолымен жүруге ... ... ... билеуші халықтың жеке ісіне араласпайды. Оның басты мақсаты - елдегі тәртіп пен заңдылықты сақтау ғана.
Қытайдағы саяси ілім ... ... ... маңызды роль атқарады. Оның негізін қалаған б.з.д. 551-479 жылдары өмір сүрген ұлы Қытай ойшылы Конфуций ... Оның ... оның ... құрастырған () кітабында жинақталған. Бұл кітап ғасырлар бойы Қытай халқының өмірі көзқарасына, ... ... ... ... Оның ... туралы өсиеттері әлі күнге дейін мәнін жоғалтқан жоқ. Ол деді.
Дәстүрлі көзқарастарға сүйенген ... ... ... - ... ... ... Оның айтуы бойынша, мемлекет - ... ... ... қол ... ... әкенің балаға билігі ретінде көрсетіледі. Патшаның билігі отбасындағы жасы ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-саяси жүйедегі адамдар теңсіздігі, , , , , ретінде көрсетіледі.
Әлеуметтік теңсіздікті қалыпты жағдай ретінде қарастырған Конфуций аристократиялық билік ... яғни ... ... ... ... ... зорлықсыз тәсілін жақтаған Конфуций билеушілерді өз бағыныштыларына қайырымды болуға шақырады. Билеуші қайырымды болса, төменгі адам да ... ... ... осы ... ұстанған Конфуцийден деген нақыл сөз қалған. Ішкі және сыртқы соғыстарға қарсы болған Конфуций ... ... алыс ... басқа халықтарды білімділікпен және ақылмен жаулап алуды ұсынады.
Ежелгі Қытайдағы легизм идеялары б.з.д. IV ғасырларда жарық көрген () ... ... Бұл ... ... ... Шан Ян ... атпен белгілі болған Гунсунь Янь жазды. Легизм ілімінің негізін салған ол Шан облысының билеушісі болыд. Шан Ян ... мен ... ... сүйенген басқару жүйесін қолдады. Сол кездегі үлкен ықпалға ие болған конфуцизмді сынаған Шан Ян заң ... ғана елде ... ... алады деп есептеді. Ел басқарудың негізгі әдісі ... ... ... ... ол ... пен ... ... қатынастарды оңай реттеуге болатындығын айтты. Бұл туралы принципке ... ... ... ... ... ... .
Легистер қайырымдылық пен адамгершілік қылмысқа апаратын тура жол, ал нағыз ... пен ... ... ... ... алады деп дәріптеді. Яғни олар мейірімділіктен бұрын қорқынышты алдыңғы орынға қояды. Олардың пікірінше елде ... ... ... үшін, мейірімділіктен гөрі жазалау басым болу керек. Аямай жазалау арқылы халық арасында үрей мен қорқыныш тудыру ... ... бұл ... үрей мен ... қана елде ... пен ... орната алады дегенді білдіреді.
Шан Янның басқару туралы концепциясы адамдарға дұшпандық көзқараста болу оларды жазалау және күштеу шаралары арқылы қалаған ... ... ... ... тұжырымға сәйкес келеді. Легистер ілімін Шан Яннан басқа да Цзын ... Шэн ... ... және т.б. одан әрі дамытты.
Көне түріктердің де қазіргі кейбір шығыс мемлекеттерінің қалыптасуы мен мемлекеттік ... ... ... ... шолу ... ... мемлекеттерінде VI-VIII ғасырларда тасқа қашалып жазылған Орхон-Енисей жазба ескерткіштерінің дүниежүзілік өркениет тарихында алатын орны ... Бұл ... ... ... ғана ... сол кездегі саяси ойдың да асыл мұрасы болып табылады. , және ... сол бір ... ... ... тынысы, түркі халықтары өміріндегі аласапыран оқиғалар, ел билеушілерінің отаншылдық, бірлік, намыс туралы түсініктері, наным-сенімі, ұлыс ... ... ... мен ... ... ... жырының авторы Иоллық тегін өз дәуірінің саяси қайраткері, қағанның кеңесшісі, тарихшысы болған. Ол бұл еңбегінде Түркі қағанатының қашан және ... ... ... ... және нығайтқан ұлы қағандар мен олардың қолбасшыларының өмірбаянын, қағандықты ұстап тұру үшін жүргізген ерлік ... ... ... ... ... Иоллық тегін түркі елінің бүтіндігі мен тәуелсіздігі үшін әкімдер мен бектерді өз уысында ұстап отыруды, олардың ... ... ... ... деп ... деп басталатын жазуының кіріспесінде түркі мемлекетінің ... ... ... ... ... ... мемлекеттегі басқарудағы қаған билігі мен ол құрған тәртіптер жайы да ... ... ... дәуірінің көрнекті өкілдері - Никколо Макивелли, Жан ... ... ... ... жаңа ... ... ... салушы болды. Оның атақты шығармалары (, ), , . Макиавелли дінге қарсы болды. Саясаттану ... ... ... ... ... ... ... саяси ойды қоғамдағы табиғи өмірден туған мәселелерді шешуге бейімдеді. Шындықтың тәжірибесі сенім емес, тәжірибе ... ... ... осы ... ... - тәжірибелі ғылым. Саяси ойға ұғымын алғашқы рет ... Оның ... ... , және басқалары.
Томас Мюнцер (1493-1525 жж.) Германиядағы Ұлы шаруалар көтерілісі кезіндегі "халық реформасы" ағымының ірі саяси ... Ол ... ... рөл ... ... бағдарлама жасауды ұсынды. Бағдарламадағы негізгі талап, жеке меншікті жою мүліктерді біріктіріп, таптық ... ... ... ... ... ... кіргізуді жақтады. Мюнцердің мұндай негізсіз, қарапайым коммунизмі кейіннен діни мазмұн алып өзгеріске ұшырады. Ниеті түзу прогресшіл рөл ... оның іс ... асуы өте ... ... ... ... ... утопистер Т. Мор мен Т. Кампанелла да халық мүддесін ойлап, келешек адамды адам қанамайтын қоғам туралы өз ойларын, ... ... ... ... ... ... ... Ұлы Француз революциясының ұраны: бостандық, теңдік, бауырмашылық болды. Осы кездің әйгілі ойшылдары - Т.Гоббс, Джон ... ... Луи ... Жан Жак ... Осы ... еңбегінде қоғамдық келесімдік теориясы пайда болды. Бұл дәуірдің ағылшын ойшылы Томас Гоббс деген.
XVII-XVIII ғ.ғ. Солтүстік Американың ... ... ... ... ... Метрополия - коластында колониялары бар мемлекет. Колониялар ... ... ... ... ... халқының демократия жолында азаттық күресі Томас Джефферсон (1743-1826) атымен байланысты. Ол сол ... ... ... ғасырда коммунисттік және утописттік көзқарастарды қалыптастырған француз ойшылы Фурье болатын. Осы заманда ... ... ... ... - ... Фурье, Оуэн.
Орта ғасырлар мен Қайта өрлеу дәуіріндегі саяси идеялар
Орта ... араб ... ... мемлекет және билік пен құқық туралы ойлар Әбу Насыр ... (870-950 жж) ... ... ... Саясат, мемлекет және билік арасындағы айырмашылықтарға көңіл бөлмеген араб философы бұл ұғымдарды синонимдер ретінде бағалап саясат пен саяси ... ... ... ... ... мәселелерді қарастыруда араб-мұсылман философы көп жағдайда грек ойшылдары Аристотель және Платонның еңбектріне сүйенді. ... Ол үшін өзі деп ат ... ... ... ... ... ... болып саналады. Мұндай қалалар ретінде бірге тұрған, мақсаттары бір, бір ... ... ... ... ... Араб халифатына дейінгі адамдар қауымдастығын түсінді.
Әл-Фараби трактатында қала тұрғындарын бес топқа бөледі. Оның ойынша, . ... ең ... ... ... ... ... ... беделге ие болған адамдарды жатқызады. Екінші топтағы шешендерге - діни қызметкерлерді, ақындарды, ... ... және ... ... ... ал ... - ... дәрігерлерді, астрологтарды, математиканы оқытушыларды қосады. Байлар дегеніміз- ... ... ... ... мал ... ... қол ... қайырымды қала басшысында алты түрлі қасиет болу керек деп есептеген. Олар: ... ... ... сенімділік, ойлау қабылетінің жоғары болуы, соғыс өнерін жетік білуі, денсаулығының мықты болуы. .
VIII-XI ғасырларда Орта Азия мен Қазақстанда ислам ... ... ... араб тілі мен ... ... қолданыла бастады. Ірі қалаларда білім беру ісі мен ғылым дамыды. Араб Шығысы мен Үнді-Иран және Орта Азия ... ... ... ... пен ... ... ой ... дамуына тікелей әсер еткен ақыл-ой төңкерісі болды. Мұсылмандық Ренессанс деп аталған осы дәуірде өмір ... ... ... ... ... Ахмет Яссауи, Сүлеймен Бақырғани, Ахмет Иүгінеки және тағы ... ... ... мен еңбектері кеңінен мәлім болды.
Жүсіп Баласағұнның еңбегінде ... ... ... болады деген сұраққа қалай жауап бергенін көре аламыз. Шығарманың негізінде әртүрлі қасиетке ие төрт ... ... ... ... ... Ол ... (Ел ... Бақытқа (уәзір), Ақылға (уәзірдің баласы), Игілікке (уәзірдің інісі) ... ... Бұл ... жеке-жеке сипаттаған автор олар бір-бірінен тәуесіз өмір сүре алмайды деп қорытынды жасайды.
Билеушілер мен ... ... ... ... билік етсе елге ұнамды болады. , . Билік - мансап үшін берілген сыбаға емес. Билеушінің сыйлы болуы оның ... ... ... ... Ел ... тек ... ... мен ережелерден тұрмайды. Саясат Баласағұнның ойынша, мемлекетті басқарудың сан қилы ... ... ... мінезді қоғамды уыстан шығармау, тентекті тыйып, әлсізді қорғау, қажетті жағдайда күш те қолдана білу.
Махмұт Қашқари () әкімдердің ел билеуде ақыл-парасат пен ... және ... үйір ... талап етті. , сонда ғана сенің қарамағыңдағы ... ... ... ... ... ... әдеттер әкімдер үшін олардың қызмет бабына сиыспайды. Ел билеуде ... ... ... ... ... ... нәтиже береді. .
Өзінің жеке басының пайдасын күйттеген ... елге опа ... ... ... ... халықтың көз алдында, халықтан ешнәрсені де жасыра ... ... ауыр ... ... да халқыңмен бірге болуды үгіттеген.
.
. Халық болмаса, сенің билігің кімге ... ... ... ... ... ... ... пен заңдылықты сақтаумен бірге, шаруашылық істермен реттеуге, әділдікті ... ... ... ... да ... түрік дәуіріндегі ірі ойшылдардың бірі, бүкіл түркі елін бірлікке шақырған Қожа Ахмет Яссауи еді. Яссауидің басты еңбегі (). Ол адам мен ... ... де ... ... ... ... ... өнегелікке,
таным-болмысқа қатысты ақыл-ой, парасат туралы құндылықтарын кең насихаттаған ол бұқара халыққа үстемдік құрған ... ... ... әділетсіз істерін
сынайды, бұл дүниенің жалғандығын сынайды. Оның сопылық ілімінің басты мақсаты адамды ... адам ... тән ... ... ... сынау. Сондықтан да Яссауи құдай атынан парасаттылыққа, әділдікке, тазалыққа үндейді. Оның ілімінде адамгершілік ойлары дін арқылы түсіндіріледі. . ... ... ... оны алла да ... ... ... ... тең. Олардың теңсіздігі адамдардың жағымсыз іс-әркеттерінен туындаған. Ахмет Яссауи адам бойында кездесетін тойымсыздық, ашкөздік, ... ... ... ... ... ... болатынына өкініш білдіреді, мұндай жағымсыз әдеттерден арылуға шақырады, адамдарды бір-бірін құрметтеуге, көмектесуге, жақсылық жасауға үндейді.
Христиандық Батыстағы ... ілім ... ... ... Фома ... (Аквинат., 1225-1274). Еңбектері: , . Оның ойынша адамдар алғашқы ... ... және ... өмір ... ұмтылған, өйткені олар жеке дара өз қажеттіліктерін өтей алмайды. Мемлекеттің мақсаты - , ... өмір мен ... үшін ... жағдай жасау. Мемлекеттік биліктің үш элементін анықтайды. Олар: 1. Биліктің мәні. 2. Биліктің пайда болу ... 3. ... ... ... үш ... атап көрсетеді: Мәңгі заңдар, табиғи заңдар және позитивті заңдар.
Никола Макиавелли (1469-1527). Атақты шығармалары: , , . Макиавелли ... ... ... принциптерден бөліп қарады. . Ол республикалық мемлекетті, еркіндікті, теңдікті қалады. Билеуші арыстандай күшті және түлкідей қу болуы тиіс. Макиавеллидің ... ... ... ... ... пен жауыздық, әділдік пен зұлымдық бар, бірақ олар бір елден бір елге жылжи отырып, өздерінің географиялық ... ... ... ... ... мемлекет қоғамдық келісім нәтижесінде жалпыға бірдей бейбіт өмір мен ... ... үшін ... болды. атты еңбегінде мемлекет пен ағзаны салыстырған. ... ... ... ... орталықтанған мемлекет барлық жеке тұлғалардың қатысуымен жасалатын қоғамдық шарт негізінде құралады. ... ... ... ... ... ... ... мемлекет билеуші үшін емес, халық үшін құрылған.
Шарль Луи Монтескье (1689-1775) атты еңбегінде ... ... ... ... салған. Оның ойынша, әртүрлі факторлар: климат, географиялық ... заң, ... дін тағы да ... ... ... рух ... Оны ... тілмен менталитет деп атайды.
Бостандық - заң неге ерік берсе, соны істеу. Бостандықты баянды ету ... және ... жол ... үшін билікті заң шығарушы, атқарушы және сот тармақтарына бөлу керек деп есептеген.
Жан Жак Руссо (1712-1778) тек ... қана ... ... ... болған адам. Оның ойынша алғаш адамдар өздерінің тұлғалық қасиеттерін ортақ игілік үшін ... бере ... ... ... ал ... сол мемлекет өзінің заңдары мен нормалары арқылы азаматтарын қайта тәрбиелеп шығарады. Адами құндылықтар тек мемлекет пайда болғаннан соң өмір ... деп ... ... ... ... Батыс елдерінде солидаризм ілімі кең өріс алды. Бұл ... ... ... ... ... Л.Дюгидің (1859-1928) пікірінше әрбір тап өмірде өз міндетін атқаруы, қоғамның ынтымақтастығы мен үйлесушілігін қамтамасыз етуі қажет.
ХХ ғасырда кең жайылған аристократиялық ... бірі ... ... сөз ... ... ең жақсы, іріктелген, сұрыпталған, таңдаулы деген мағынаны білдіреді. Бұл ... жаңа ... ... ... ... ... итальяндық саясатшылар Г.Моска мен В.Паретто болды. Олардың ойынша халық өзін-өзі басқара алмайды, оған қабілеті, бейімі жетпейді.
Г.Моска ... ... ... ... ... кітабында қоғамның басқарушыларға және бағынушыларға бөлінетінін көрсетеді. ... рет ... ... ... ... ... ... және діни сезімдерге негізделген идеяларды пайдалана отырып басқаруға болады, ол ... ... деп ... ... қызметін сынайды.
В.Паретто (1848-1923) "Жалпы социология жөніндегі трактат" деген еңбегінде элита деген атауды саяси ілімге бірінші болып ... ... ... ... ... атты еңбегінде тоталитаризмнің пайда болуын және ... ... ... ... коммунизм, национал-социализм, фашизм. Тоталитаризмнің тек ХХ ғасырға тән құбылыс екенін дәлелдейді.
Импералистік буржуазияның мүддесін көздейтін реакцияшыл саяси бағытқа фашизм жатады. Оның ... ... - ... ... жаншуда зорлық-зомбылықтың шектен тыс түрлерін пайдалану, қоғам және адам ... ... ... және ... саясатта фашизм басқа елдердің жерін басып алуға бағытталады. Бұл мақсатын іске асыру үшін ол геосаясат деген теорияны ойлап шығарды (негізін ... Бұл ... ... ... ... ... ... болу үшін оған жеткілікті географиялық кеңістік, жер қажет.
ХХ ғасырда елімізге көп қайғы-қасірет әкелген тоталитаризм ... ... Ол- ... тарапынан қоғамның және әр азаматтың өмірін қатаң ... ... ... ... ... ... (1917 ж ... француз саясаттанушысы. Еңбегі: . Саясатқа мынадай анықтама береді: . Дау-жанжалдың екі түрін ... ... және ... ... ... ... азаттық күресі Томас Джефферсонның (1743-1826) атына байланысты. Ол сол кездегі ұлы революциялық құжат- ... ... ... ... ... ... Джефферсон рақымсыз билеушіге қарсы халықтың көтеріліс жасауға құқы барлығын дәлелдеп, халық егемендігін жақтады. ... ... ... ... тең етіп жаратты және олардың өмірге, бостандыққа, бақытқа ... құқы бар ... үшін ... ... ... ... идеяларымен Томас Пейн (1737-1809) көзге түсті. Ол Америка халқын азаттық күреске, отаршылдардан бөлініп шығуға шақырды. Адамдардың табиғи ... ... ... сөз, баспасөз, дінге сену бостандығын, рақатқа, бақытқа жету т.б. жатқызды.пейн соғысқа қарсы болды, ... ...

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аймақтағы петроглифтерді зерттеу ісінің қалыптасуы мен дамуы16 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Рекреациялық туризмді жоспарлау және ұйымдастыру30 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Қазақстан туризмінің дамуындағы көліктің маңызы83 бет
Қазақстанда жер ресурстарын тиімді пайдалану стратегиясы85 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь