Заңды күшіне енбеген сот үкімдері мен шешімдерін қайта қарау институты

Кіріспе
3.6
1 СОТТЫҢ ЗАҢДЫ КҮШІНЕ ЕНБЕГЕН ҮКІМДЕРІ МЕН ҚАУЛЫЛАРЫН ҚАЙТА ҚАРАУ
7.28
1.1 Апелляциялық өндірістің түсінігі, міндеттері және маңызы
7
1.2

Заңды күшіне енбеген сот үкімдері мен қаулыларын қайта қарау институтының пайда болуы мен дамуы
18
2
ҮКІМНІҢ КҮШІН ЖОЮҒА НЕМЕСЕ ӨЗГЕРТУГЕ НЕГІЗДЕР 29.63
2.1
Сот тергеуінің біржақтылығы немесе толық еместігі 30
2.2 Соттың үкімде (қаулыда) айтылған тұжырымдарының істің нақты мән.жайына сәйкес келмеуі
36
2.3 Қылмыстық іс жүргізу заңының едәуір бұзылуы 45

2.4 Қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауы. Сот тағайындаған жазаның қылмыстың ауырлығына және сотталған адамның жеке басына сәйкес келмеуі

57

ҚОРЫТЫНДЫ 64.69

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 70.74
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Дипломдық жұмыс соттың заңды күшіне енбеген үкімдері мен қаулыларын қайта қарауға, бірінші сатыдағы сот үкімінің күшін жоюға немесе өзгертуге негіздерге, апелляциялық шағымдар мен заңды күшіне енбеген сот шешімдеріне наразылық білдіру тәртібі мен шарттарына, адам және азаматтардың Конституцияда баянды етілген құқықтары мен заңды мүдделерін қорғаудағы апелляциялық сатыдағы соттың өкілеттілігі, маңыздылығы және рөлі, сондай-ақ бірінші сатыдағы соттың сот қателіктерін жіберу салдарына және әділ сот талқылауын тағайындаудағы апелляциялық сатыдағы соттың шығарған шешімінің ықпал ету мәселесіне арналған.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Апелляциялық тәртіппен қылмыстық істі қарау барысында үкімнің күшін жою немесе өзгерту негіздерін жан-жақты зерттеп, толық мағынасын ашу және бірінші сатыдағы соттың шешімін қайта қарау институты ретінде апелляцияның тиімділігін жоғарғы дәрежеге жеткізу дипломдық жұмысымыздың өзекті мәселесі болып табылады.
Сот шешіміне шағымдану құқығы – қылмыстық процесте адам және азамат құқықтары мен заңды мүдделері қорғалуының кепілі болып табылады.
1995 жылғы Қазақстан Республикасы Конституциясының 12-бабында : «Адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтары танылуына және олардың құқықтық тұрғыда қорғалуына кепілдік берілсе, онда осы баптың 2-тармағында адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтары әркімге тумысынан жазылған, олар абсолютті деп танылады және олардан ешкім айыра алмайды, заңдар мен өзге де нормативтік құқықтық актілер мазмұны мен қолданылуы осыған қарай анықталады» - деп бекітілді [1, 6 б.].
Өкінішке орай, адам мен азаматтың Конституцияда баянды етілген құқықтары, бостандықтары мен заңды мүдделері жиі бұзылып жататындығы белгілі жағдай. Өмір сүріп отырған қоғамымыз адам мен азаматтың Конституцияда баянды етілген құқықтары, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғау қызметін жетілдіруді талап етеді.
Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтің 2011 жылдың 28 қаңтардағы Қазақстан халқына Жолдауына: «Біз ел тәуелсіздігінің 20 жылдығына қадам бастық. Бодан жұртты бүгінгідей бостан күнге жеткізген бұл жолда біз биік белестерді бағындырдық» - деп атап көрсетілген [2].
Осыған орай, қылмыстық сот өндірісіндегі адам құқықтарының ең негізгі және басты кепілдігі болып қылмыстық процеске қатысушының сот үкімін жоғары тұрған сотқа қайта қарату құқығы табылады. Соттың заңды күшіне енбеген үкімдері мен шешімдерінің заңдылығы мен негізділігін тексеру – сотталушының құқықтары мен заңды мүдделерінің бұзылуын анықтауға және оларды жоюға бағытталады.
Дәл осы мәселеге байланысты соңғы жылдары көптеген еңбектер жазылуда. Оның өзі бірінші сатыдағы соттың заңды күшіне енбеген үкімдері мен қаулыларын қайта қарау иститутының қылмыстық процесте ерекше орынға ие екендігін көрсетеді.
1 Қазақстан Республикасының Конституциясы. 1995 ж. 30 тамыз., Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 мамырдағы №254-ІІІ Заңдарымен енгізілген өзгертулер мен толықтырулармен. – Алматы: Жеті Жарғы, 2007. – 75 б.
2 Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтің 2011жылдың 28 қаңтардағы Қазақстан халқына Жолдауы
3 Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылғы 24 тамыздағы № 858 Жарлығымен бекітілген «Қазақстан Республикасының 2010 жылдан 2020 жылға дейінгі кезеңге арналған Құқықтық саясат тұжырымдамасы».
4«Қылмыстық iстердi апелляциялық тәртiппен қарау тәжiрибесi туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 жылғы 19 желтоқсандағы №13 нормативтiк қаулысы
5 Уголовный процесс: Учебник / Отв.ред. К.Ф. Гуценко. – М.: Зерцало, 1997. – 375 с.
6 Ү.Ө. Нұрмашев. Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу құқығы: Оқу құралы. – Алматы: Жеті жарғы, 2008. – 368 бет.
7 М.М. Строгович. Проверка законности и обоснованности судебных приговоров. – М.: Изд-во Акад.наук СССР, 1956. – 319 с.
8 Т. Айтмухамбетов. Некоторые вопросы законодательства об апелляционном производстве // вестник КазНУ. Серия юридическая. – 2004. - №2 (30). – 117 с.
9 Л.Ш. Берсугурова. Судебная реформа с точки зрения специалиста // Журнал «Континент». - №9. – 71 с.
10 Қазақ КСР. Әкімшілік – аумақтық бөліну. – Алма – Ата: Қазақстан, 1986. – 511 бет.
11 «Қазақстан Республикасының мемлекеттiк тәуелсiздiгi туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық Заңы. 1991 жылғы 16 желтоқсан.Қазақ ССР Жоғарғы Советiнiң ведомостары, 1991 ж., N 51, 622-құжат.
12 Т.О. Оңалбаев. Становление обычного права казахов и особенности его развития // Вестник КазНУ. Серия юридическая. – 2004. – №1(29). – 151-152 с.
13 Ш. Уалиханов. Записки о судебной реформе у киргиз Сибирского ведомства // Собрание сочинений: В 5 т. – Алма – Ата: Казгосиздат, 1961. – Т. 1.-777 бет.
14 Т.М. Культелеев. Уголовное обычное право казахов. – Алма – Ата:АН Каз.КСР, 1955. – 301 с.
15 «Киргизская степная газета». Человек, общество, природа, 1988-1902 / құрғ.У. Субханбердина. – Алматы: Ғылым, 1994. – 816 с.
16 Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі. – Алматы: Юрист, 2007. – 200 б.
17 Проблемы казахского обычного права / Отв. ред.С.З. Зиманов. – Алматы: Ғылым, 1989. – 140 с.
18 А. Алектров. Нужен ли для киргизов суд биев? («Дала уалаяты» №2, 1980 ж.) // Тураби. – 1996.-№1 – 112-113с.
19 С.З. Зиманов. Общественный строй казахов первой половины XІX века. – Алма – Ата: Казгосиздат, 1958. – 296 с.
20 Ж. Әлдибеков. Қазақтың әдет-ғұрып құқығы жүйесіндегі билердің үлгі-өнегелік рөлі // Заң. – 2003.-№2 - 47 – 51 б.
21 Г.В. Кан. История Казахстана. – Алма – Ата: Баспа, 2002. – 221 с.
22 А.Л. Ривлин. Организация суда и прокуратуры в СССР. – 2-ое доп.изд. – Харьков:Издательство Харьковского университета, 1968. – 256 с.
23 Суд и правосудие в СССР / Под.общей ред.проф.А.Т. Бажанова. – Казань: Издательство Казанского Университета, 1980. – 490 с.
24 К. Керимова. Возвращение уголовных дел для дополнительного расследования по законодательству России в период 1917-1922 годы // Тураби, - 2004.-№3. – 96-106 с.
25 Уголовный-процессуальный кодекс РСФСР. – М.: Госюриздат, 1958. – 312 с.
26 Президиум Верховного Совета Казахской ССР. Об образовании краевых судов и Казахской ССР: Указ // Сборник Законов Казахской ССР и Указов Президиума Верховного Совета Казахской ССР 1938 – 1964 ж.ж. – Алма – Ата, 1965. – 310-311 с.
27 «Сот өндірісі мәселелелері туралы Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» №238-ІІ 2001 жылы 11 шілдедегі Заң // Қазақстан Республикасы Парламентінің ведомості. – 2001.-№15 – 16. – 239-251 бет.
28 М.М. Гродзинский. Кассационное и надзорное производство в советском уголовном процессе. – М.: Госюриздат, 1953. – 231 с.
29 Уголовно-процессуальный Кодекс РК: Учебно-практическое пособие. – Алматы, 2002. – 304 с.
30 «Сот үкiмi туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Нормативтiк қаулысы. 2002 жылғы 15 тамыз N 19.- Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соттың Бюллетенi, 2002 ж., N 9, 6 с.
31 Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Бюллетені.Ресми басылым. – Астана: 2010.-№3. –35 б.
32 Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының архиві, 2009. – 15 б.
33 З.Ж. Кенжалиев. Плюрализм права: обычное право между государством и обществом // Вестник КазНУ. Серия юридическая. – 2004.-№1. – 6-8 с.
34 И.И. Потеружа. Роль суда второй инстанции в укреплении законности. – Минск: Наука и техника, 1980. – 192 с.
35 В.А. Познанский. Роль суда второй инстанции в укреплении законности. – Минск: Наука и техника, 1980. – 192 с.
36 Н.Ч. Джолдасбаева. Судебный приговор: форма и сожержание // Заңгер. – 2002. - №9. – 15-16 с.
37 Ю.В. Кореневский. Как обжаловать приговор суда. – 2-ое изд,. испр. и доп, - М.: Норма, 2002. – 106 с.
38 Л.Ш. Берсугурова. Процессуально-правовая природа пересмотра вступивших в законную силу судебных решений по уголовным делам // Вестник КазНУ. Серия юридическая. 2006. - №3 (39). – 36-42 с.
39 Уголовно-процессуальный Кодекс РК: Учебно-практическое пособие. – Алматы, 2002. – 304 с.
40 Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Бюллетені.Ресми басылым. – Астана: 2010.- №5. –19-20 б.
41 Постановление судебной коллегии Верховного Суда РК (извлечение) // Бюллетень Верховного Суда РК. – 2000. - №10. – 7 с.
42 В.А. Познанский. Вопросы теории и практики кассационного производства в советском уголовном процессе. – Саратов: Издательство Саратовского Университета, 1978. – 136 с.
43 С.М. Даровских., Ю.Д. Лившиц. Пределы активности суда в уголовном судопроизводстве // Современные проблемы взаимодействия материального и процессуального права России: теория и практика: Материалы Всероссийской научно-практической конференции. – Екатеринбург: УрГЮА, 2004. – 390 с.
44 Н.П. Карабчевский. Около правосудия: статьи, речи, очерки / Сост. И.В. Потапчук. – Тула: Автограф, 2001. – 406 с.
45 А.В. Кудрявцева. О роли суда в доказывании по уголовным де // Современные проблемы взаимодействия материального и процессуального права России: теория и практика: УрГЮА, 2004. – 436 с.
46 Постановление судебной коллегии Алматинского областного суда №3а – 567 от 4 декабря 2001 г.
47 Постановление Коллегии по уголовным делам Верховного Суда №2а – 47 от 21 декабря 2002 г.
48 Уголовно-процессуальное право: Учебник / Под.общей ред.проф. П.А.Лупинская. – 2-е изд., перераб. и доп. – М.: Юристъ, 1997. – 591 с.
49 Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Бюллетені. Ресми басылым. – Астана: 2009.-№8. – 24-25 б.
50 Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Бюллетені. Ресми басылым. – Астана: 2011.-№1. – 34-35 б.
51 Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Бюллетені. Ресми басылым. – Астана: 2009.-№2. – 147-149 б.
52 Л. Брусницин. Обеспечение безопастности участников уголовного процесса: возможности и перспективы развития УПК // Российская юстиция. – 2003. - №5. – 48-50 с.
53 Б. Сембин. Определение существенных нарушений уголовно-процессуального закона // Фемида. – 2001. - №1. – 11-14 с.
54 А. Ахпанов., В. Андреев. Обеспечение безопастности участников уголовного процесса: Монография. – Алматы, 2002. – 240 с.
55 С.М. Жалыбин. Защита прав в уголовном судопроизводстве: Монография. – Алматы, 2002. – 304 с.
56 Н. Ережепов. Определение судьей подсудности уголовных дел при рассмотрении вопроса о назначении главного судебного разбирательства // Фемида. – 2002. - №2. – 21-26 с.
57 Н. Абдиканов. Последнее слово – одно из гарантированных прав подсудимого на защиту // Тураби. – 2000. №4. – 9-14 с.
58 Постановление Судебной коллегии Атырауского суда №22 – 248 от 2002 г.

59 Н. Абдиканов. Проблемы назначения главного судебного разбирательства по уголовному делу и пути ее решения // Тураби. – 2000. №3. – 31 с.
60 К. Мами. Духовность и нравственность как качественные категории, обеспечивающие конституционную законность правосудия // Фемида. – 2003. - №9. – 21 с.
61 К. Мами. Становление судебной власти – объективное требование времени // Заңгер. – 2001. - №3. – 11 с.
62 Надзорной коллегии Верховного Суда РК (извлечение) // Бюллетень Верховного Суда РК. – 2002. - №9. – 21 с.
63 Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі. – Алматы: Юрист, 2009. – 144 б.
64 Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Бюллетені. Ресми басылым. – Астана: 2009. - №6. – 107 б.
65 Надзорной коллегии Верховного Суда РК (извлечение) // Бюллетень Верховного Суда РК. – 2003. - №12. – 18 с.
66 Надзорной коллегии Верховного Суда РК (извлечение) // Бюллетень Верховного Суда РК. – 2002. - №12. – 24 с.
67 Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Бюллетені. Ресми басылым. – Астана: 2009. - №10. – 18 б.

Кітаптар мен монографиялар:

1 Уголовный процесс: Учебник / Отв. ред. К.Ф. Гуценко. – М.: Зерцало, 1997. – 375 с.
2 Ү.Ө. Нұрмашев. Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу құқығы: Оқу құралы. – Алматы: Жеті жарғы, 2008. – 368 б.
3 М.М. Строгович. Проверка законности и обоснованности судебных приговоров. – М.: Изд-во Акад.наук СССР, 1956. – 319 с.
4 А.Л. Ривлин. Организация суда и прокуратуры в СССР. – 2-ое доп.изд. – Харьков: Издательство Харьковского университета, 1968. – 256 с.
5 М.М. Гродзинский. Кассационное и надзорное производство в советском уголовном процессе. – М.: Госюриздат, 1953. – 231 с.
6 Уголовно-процессуальное право: Учебник / Под.общей ред.проф. П.А. Лупинская. – 2-е изд., перераб. и доп. – М.: Юристъ, 1997. – 591 с.
7 А. Ахпанов., В. Андреев. Обеспечение безопастности участников уголовного процесса: Монография. – Алматы, 2002. – 240 с.
8 С.М. Жалыбин. Защита прав в уголовном судопроизводстве: Монография. – Алматы, 2002. – 304 с.

Мақалалар және мерзімді емес басылымдар:

1 Т.О. Оңалбаев. Становление обычного права казахов и особенности его развития // Вестник КазНУ. Серия юридическая. – 2004. – №1(29). – 151-152 с.
2 А. Алектров. Нужен ли для киргизов суд биев? («Дала уалаяты» №2, 1980 ж.) // Тураби. – 1996.-№1 – 112-113с.
3 Ж. Әлдибеков. Қазақтың әдет-ғұрып құқығы жүйесіндегі билердің үлгі-өнегелік рөлі // Заң. – 2003.-№2-47 – 51 б.
4 Л.Ш. Берсугурова. Процессуально-правовая природа пересмотра вступивших в законную силу судебных решений по уголовным делам // Вестник КазНУ. Серия юридическая. 2006. - №3 (39). – 36-42 с.
5 Н. Абдиканов. Последнее слово – одно из гарантированных прав подсудимого на защиту // Тураби. – 2000. №4. – 9-14 с.
6 Н.Ч. Джолдасбаева. Судебный приговор: форма и сожержание // Заңгер. – 2002. - №9. – 15-16 с.

Нормативтік құқықтық актілер:

1 Қазақстан Республикасының Конституциясы. Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 мамырдағы №254-ІІІ Заңдарымен енгізілген өзгертулер мен толықтырулармен. – Алматы: Жеті Жарғы, 2007. – 75 б.
2 Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылғы 24 тамыздағы № 858 Жарлығымен бекітілген «Қазақстан Республикасының 2010 жылдан 2020 жылға дейінгі кезеңге арналған Құқықтық саясат тұжырымдамасы».
3 «Қазақстан Республикасының мемлекеттiк тәуелсiздiгi туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық Заңы. 1991 жылғы 16 желтоқсан.Қазақ ССР Жоғарғы Советiнiң ведомостары, 1991 ж., N 51, 622-құжат.
4 Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі. – Алматы: Юрист, 2009. – 144 б.
5 Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодексі. – Алматы: Юрист, 2007. – 200 бет.
6 Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Бюллетені. Ресми басылым. – Астана: 2009.-№2. – 147-149 б.
7 «Қылмыстық iстердi апелляциялық тәртiппен қарау тәжiрибесi туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 жылғы 19 желтоқсандағы N 13 нормативтiк қаулысы
8 «Сот үкiмi туралы» Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Нормативтiк қаулысы. 2002 жылғы 15 тамыз N 19.- Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соттың Бюллетенi, 2002 ж., N 9, 6 б.
        
        МАЗМҰНЫ
| |Кіріспе |3-6 |
| | | |
|1 ... ... ... ... ҮКІМДЕРІ МЕН ҚАУЛЫЛАРЫН | |
| ... ... |7-28 ... ... өндірістің түсінігі, міндеттері және | |
| ... |7 ... ... ... енбеген сот үкімдері мен қаулыларын | |
| ... ... ... пайда болуы мен дамуы |18 |
|2 ... ... ... ... ... ... |29-63 |
|2.1 |Сот ... ... ... толық еместігі |30 |
|2.2 ... ... ... ... тұжырымдарының істің | |
| ... ... ... келмеуі |36 ... ... іс ... ... ... ... |45 ... |Қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауы. Сот тағайындаған| |
| ... ... ... және ... | |
| ... жеке ... сәйкес келмеуі |57 |
| ... |64-69 |
| | | |
| ... ... ... |70-74 ... ... ... ... ... ... заңды күшіне
енбеген үкімдері мен қаулыларын қайта қарауға, ... ... ... ... жоюға немесе өзгертуге негіздерге, апелляциялық шағымдар мен
заңды күшіне енбеген сот шешімдеріне наразылық ... ... ... адам және ... ... баянды етілген құқықтары
мен заңды мүдделерін қорғаудағы апелляциялық ... ... ... және ... ... ... ... соттың сот қателіктерін
жіберу салдарына және әділ сот талқылауын тағайындаудағы ... ... ... ... ... ету ... ... тақырыбының өзектілігі. Апелляциялық тәртіппен қылмыстық істі
қарау барысында үкімнің күшін жою немесе ... ... ... ... ... ашу және ... сатыдағы соттың шешімін қайта
қарау институты ретінде апелляцияның тиімділігін жоғарғы ... ... ... өзекті мәселесі болып табылады.
Сот шешіміне шағымдану құқығы – қылмыстық ... адам және ... мен ... ... ... ... ... табылады.
1995 жылғы Қазақстан Республикасы Конституциясының 12-бабында : «Адам
мен азаматтың ... мен ... ... және ... ... ... кепілдік берілсе, онда осы баптың 2-тармағында адам ... ... мен ... ... ... ... олар
абсолютті деп танылады және олардан ешкім айыра алмайды, ... мен өзге ... ... ... ... мен қолданылуы осыған ... - деп ... [1, 6 ... ... адам мен азаматтың Конституцияда баянды етілген
құқықтары, ... мен ... ... жиі ... ... жағдай. Өмір сүріп отырған қоғамымыз адам мен ... ... ... ... ... мен ... мүдделерін
қорғау қызметін жетілдіруді талап етеді.
Қазақстан ... ... ... ... ... 28 ... ... халқына Жолдауына: «Біз ел тәуелсіздігінің
20 жылдығына қадам бастық. Бодан ... ... ... күнге жеткізген
бұл жолда біз биік белестерді бағындырдық» - деп атап көрсетілген [2].
Осыған орай, қылмыстық сот өндірісіндегі адам ... ең ... ... ... ... ... ... қатысушының сот үкімін жоғары
тұрған сотқа қайта қарату құқығы ... ... ... ... ... мен ... заңдылығы мен негізділігін тексеру – сотталушының
құқықтары мен ... ... ... анықтауға және оларды жоюға
бағытталады.
Дәл осы ... ... ... ... көптеген еңбектер жазылуда.
Оның өзі бірінші сатыдағы соттың заңды күшіне ... ... ... ... ... иститутының қылмыстық процесте ерекше орынға ие
екендігін көрсетеді.
Соттың заңды ... ... ... мен ... қайта қарау
институты ретінде апелляциялық саты және кассациялық өндіріс әділ ... ... ... ... ... Республикасының Қылмыстық іс жүргізу заңына сәйкес, тараптар
заңды ... ... сот ... ... ... ережелерге сәйкес
апелляциялық және кассациялық тәртіппен шағым жасауы және ... ... ...... ... енбеген сот шешімдеріне
(үкімдеріне, қаулыларына) шағым жасау мен наразылық білдіруге байланысты
қылмыстық ... ... ... ... ... ... асыратын заңмен
реттелген қызметі [4, 394 ... ... ... қылмыстық іс жүргізу құқығында сот
үкімдері мен шешімдерін қайта ... ... ... ... ... болуы, сот қателіктерін анықтау және оларды жою қажеттілігіне
байланысты туындап отыр. Сондықтан сот шешімін қайта қарау институты соттың
қызметінде ... орын ... ... ... үшін ... ... ... мен заңды мүдделерінің кепілі әрі ... ... ... және оның ... ... ... құқығы – айыпталушының
қорғану құқығының жүзеге асырылуы, ал жәбірленуші үшін – қылмыспен бұзылған
заңды мүдделерінің сақталуының кепілі ... ... [7, 362 ... ... сот ... ... әрі ... болуға тиіс. Сондықтан,
апелляциялық өндірісте үкімнің күшін жоюға ... ... ... ... ... үкімнің заңсыз әрі негізсіз болуы себеп болады.
ҚР ҚІЖК-нің 412-бабында ... ... ... ... оны ... ... Оларға:
1)сот тергеуінің біржақтылығы және толық еместілігі;
2)үкімде көрсетілген сот тұжырымдамаcының сәйкессіздігі;
3)қылмыстық іс жүргізу заңының бұзылуы;
4)қылмыстық ... ... емес ... жеке ... мен қылмыстың ауырлығына ... ... ... сот ... ... ... соның
ішінде сот әділдігін тек соттың ғана жүзеге асыруы (11-бап), заңдылық ... ... ... ... іс ... ... ... құқықтары мен
бостандықтарын қорғау (15-бап), кінәсіздік презумпциясы ... ... заң мен сот ... ... ... (21-бап) және сот ісін
жүргізуді тараптардың бәсекелестігі мен тең құқықтылығы негізінде жүзеге
асыру (23-баптар), ... ... ... ... және ... зерттеу
(24-бап) және т.б. принциптердің толық жүзеге асырылуын қамтамасыз етеді.
Алғашқы екі негіз үкімнің негізсіздігі деген ұғымның ... ... ... ... заңсыз деген мағынасын ашады [7, 378 б.].
Сот үкімдерін қайта қарау мәселесіне байланысты көптеген кеңестік және
қазіргі заманғы ... ... мен ... ... ... М.М. Гродзинский. Кассационное и надзорное ... ... ... ... М.С. ... Проверка законности и
обоснованности судебных приговоров; И.И. ... ... ... и ... ... А.Л. ... ... суда и
прокуратуры в СССР; С.А. Пашин. Проблемы ... ... ... ... ... ... об ... және т.б. еңбектерді атап өтуге болады.
Жоғарыда айтылған негізінде қылмыстық істер бойынша заңды күшіне
енбеген сот ... ... ... ... ішінде үкімді апелляциялық
тәртіппен жоюдың және ... ... ... әлі де ... тиянақты
түрде зерттеу, бұл мәселелерді ... ... ... ... ... ... зерттеу таңдалған тақырыптың өзектілігін
айқындайды.
Зерттеу жұмыстың объектісін апелляциялық ... ... ... ... ... ... соттың заңды күшіне енбеген ... мен ... ... ... ... ... ... қамтитын құқықтық қатынастарды құрайды.
Зерттеу пәні болып апелляциялық тәртіппен қылмыстық ... ... ... ... жою ... өзгерту кезінде соттардың қызметін
реттеудің ...... ... ... ... ... ... заңсыз және негізсіз шығарған жағдайда апелляциялық сатыдағы соттың
істі қайта қарау өкілеттегі ... ... ...... ... ... ... барысында үкімнің күшін жоюға немесе өзгертуге негіздерді анықтап,
апелляциялық өндірістің мазмұнын ... ... оның ... шолу
жасау, сондай-ақ апелляциялық сатының адам мен ... ... ... ... ... құқықтары мен заңды мүдделерін
қорғаудағы басым бағыттары мен ... ... ... ... белгілеу.
Зерттеу жұмысын жазудағы басты міндеттер:
−апелляциялық өндірістің түсінігін, ... және ... ... ... ... сот ... мен қаулыларын қайта қарау
институтының пайда болуы мен ... ... ... біржақтылығы немесе толық еместігін қарастыру;
−соттың үкімде айтылған тұжырымдарының істің нақты мән-жайына сәйкес
келмеуін айқындау;
−қылмыстық іс жүргізу заңының едәуір бұзылуын ... ... ... ... Сот ... ... ауырлығына және сотталған адамның жеке басына сәйкес келмеуіне
байланысты ... ... ... негізі жұмыстың теориялық базасына ...... ... ... және ... ... жасау
жұмыстарын жүзеге асырған, сондай-ақ қазіргі кезге дейін мәселені зерттеу
ісін жалғастырып жүрген еліміздің және шет ... К.Ф. ... ... М.М. Строгович, Т. Айтмухамбетов, Л.Ш. Берсугурова, С.З. ... М.М. ... П.А. ... З.Ж. ... ... К. Керимова, Ж. Әлдибеков, А. Алектров, Ш. ... ... ... ... ... ... ... базасы. Жұмыстың негізгі нормативтік
базасына Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақстан ... іс ... ... ... ... ... кодексі,
Қазақстан Республикасының Конституциялық Заңдары, Қазақстан ... ... ... ... ... ... көлемі мен құрылымы. Жұмыстың құрылымы ізденіс –
зерттеу жүргізу сипатына, зерттеу мәселелері мен ... ... ... ... алты ... ... екі бөлімнен,
қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Зерттеу жұмысының ғылыми ... ... ... ... іс ... ... ... көрсетілген үкімнің күшін жою
немесе өзгерту негіздеріне ... ... ... ... Оған ... ... өндіріс – бұл бірінші сатыдағы соттың
заңды ... ... ... мен ... өзге де ... мен ... ... нақты мән-жайын анықтаудың және қылмыстық
заңды қолданудың дұрыстығын, іс жүргізуді жүзеге асыру кезінде қылмыстық іс
жүргізу заңы ... ... ... ... сот өндірісінің
дербес сатысы» болып табылады. Сонымен қатар, сот үкімнің күшін ... ... ... яғни сот ... ... және ... ... көрсетілген сот тұжырымдамаcының ... іс ... ... бұзылуы; қылмыстық заңның дұрыс емес
қолданылуы; сотталушының жеке ... мен ... ... ... ... ... апелляциялық саты мен кассациялық
өндіріс арасында салыстырмалы талдау жүргізілді.
     
   
1 ЗАҢДЫ КҮШІНЕ ЕНБЕГЕН СОТ ҮКІМДЕРІ МЕН ... ... ... Апелляциялық өндірістің түсінігі, міндеттері және маңызы
Қазақстан Республикасы өзін ... ... ... ... мемлекет ретінде орнықтырады, онық ең қымбат қазынасы – адам
және ... ... ... мен ... [1, 4 б.]. Осыған сәйкес
әркімнің өз құқықтары мен бостандықтарын сот арқылы ... ... ... ... ... ... Назарбаевтің 2011 жылдың
28 қаңтардағы Қазақстан ... ... «Біз ел ... ... қадам бастық. Бодан жұртты бүгінгідей бостан күнге жеткізген бұл
жолда біз биік белестерді бағындырдық» - деп атап ... ... ... ... ... ... жүйесі саласында жүргізілген
елеулі реформадар аясында 16 заң ... ... ... енгізілген, қоғам үшін аса қауіпті емес қылмыс бойынша ... ... ... бас ... ... ... ... қолдану аясы кеңейтілген.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу заңына ... ... ... іс ... ... ... тәртібі адамды және
азаматты негізсіз ... мен ... ... ... ... ... шектеуден қорғауды, кінәсіз адам заңсыз ... ... ... – оны ... ... ... ... қамтамасыз етуі,
сондай-ақ заңдылық пен құқықтық тәртіпті нығайтуға, қылмыстың алдын алуға,
құқықты құрметтеу көзқарасын қалыптастыруға ... ... ... ескере отырып, қазіргі құқықтық мемлекетте адам мен
азаматтың құқықтары мен бостандықтары басты орында және олардың орындалуына
мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
Елде құқықтық мемлекет принциптерін одан әрі бекіту процесінде, бір
жағынан, адамның және азаматтың конституциялық құқықтары мен ... ... ең ... ықтимал кепілдігіне қол жеткізу, ал ... ... ... ... лауазымды тұлғалардың, азаматтар
мен ұйымдардың ... ... ... және толық орындауы
маңызды [3].
Адамның және азаматтың ... мен ... ... ету
үшін біздің Конституция талап ететіндей, тегіне, ... ... ... ... ... нәсіліне, ұлтына, тіліне, ... ... ... ... немесе кез келген ... ... ... мен ... ... кепілдік
беретін жағдай жасау болып табылады.
Осы жерде тұлғалардың соттың заңды ... ... ... ... ... ... немесе наразылық білдіру құқығы, адам
және азаматтардың құқықтары мен бостандықтарының сақталуының бірден ... ... ... табылады.
«Апелляция» термині латынның «appellacio» - «жүгіну» деген сөзінен
шыққан. Яғни бұл істі қараған төменгі сатыдағы соттың ... ... ... де ... қайта қарау мақсатында жоғары тұрған апелляциялық ... ... ... ... ... сот үкімдеріне заңда көзделген
ережелерге сәйкес апелляциялық тәртіппен ... ... және ... ... Үкімге шағымдану құқығы сотталушыға, ақталушыға, ... мен ... ... ... және оның ... тиесілі.
Азаматтық талапкер, азаматтық жауапкер немесе ... ... ... ... талапқа қатысты бөлігінде шағым жасауға құқылы.
Қазақстандық сот жүйесінің негізін айқындайтын акт ... ... ... және ... ... сот жүйесi
мен судьяларының мәртебесi туралы» Конституциялық Заңы ... ... ... сот ... Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты және
жергілікті соттар құрайды.
Соттардың қызметтік маңызы олардың сот ... ... ... ... ... сатыдағы сот – істі мәні бойынша
қарайтын; ал екінші сатыдағы сот – бірінші сатыдағы соттың ... ... сот ... мен ... берілген апелляциялық шағымдар мен
наразылықтарды; қадағалау сатысы – заңды күшіне енген сот ... ... ... екі саты ... апелляциялық саты заңды күшіне енбеген сот
үкімдері мен ... ... ... ал ... ... ... күшіне
енген үкімдер мен шешімдерді қарастырады. Бұл екі сатыға қоса заңнама ... ... ... мен ... ... қосымша қамтамасыз ету
мақсатында үкімдер мен шешімдерді қайта қарайтын тағы бір саты ... жаңа ... ... ... іс ... іс жүргізуді қайта
бастау [8, 117 б.].
Апелляциялық шағымның, ... ... – істі ... қараудың бірден бір шарты болып табылады. Аталған шағымның немесе
наразылықтың заңмен ... ... және ... сот ... ... ... ... аталған шағымның дұрыс берілмеуіне қарамастан, істі
қарауға міндеттейді [5, 394 б.].
ҚР ҚІЖК-нің 47-тарауы апелляциялық шағымдар, ... ... ... ... ... Оған ... ... сатыдағы сот
апелляциялық шағымдар, наразылықтар ... ... ... ... және ... ... қолданудың дұрыстығын, іс жүргізуді жүзеге
асыру кезінде қылмыстық іс ... заңы ... ... істе ... ... табыс етілген материалдар бойынша бірінші сатыдағы сот
үкімінің ... ... ... мен ... ... көлемінде
тексереді. Апелляциялық шағымдар, наразылықтар берілгеннен кейін, екінші
сатыдағы сот үкімнің әділ ... оны ... ... ... барлық
талаптары сақталғандығына, адам мен азаматтардың құқықтары мен заңды
мүдделері бұзылмағандығына толыққанды көз ... ... Тек ... ... шағым немесе наразылық бойынша заңды және негізді ... ... ... істі қарайтын сот үкімнің заңдылығын,
негізділігін, әділдігін тек ... ... ... ... ... ... және тек шағым ... ... ... ... ғана ... істі ... кезде заңсыз үкімнің қабылдануына алып ... ... мен ... ... бұзылуы белгілі болса, сот
заңда көрсетілген ережелерді сақтай отырып, ... ... ... ... ... ... де және ... бермеген,
наразылық білдірмеген адамдарға қатысты да жоюға немесе өзгертуге құқылы.
Сондықтан, апелляциялық ... сот ... ... ... ... ... ... мән-жайын анықтаудың және қылмыстық заңды
қолданудың дұрыстығын, іс жүргізуді ... ... ... ... ... заңы ... ... істе бар және қосымша табыс етілген
материалдар бойынша бірінші сатыдағы сот үкімінің ... ... мен ... ... ... ... өндірістің түсінігін толық ашу үшін кейбір ғалымдардың
берген анықтамаларына тоқталайық.
Ұ. Нұрмашевтің айтуы бойынша, апелляциялық саты ... ... – бұл ... ... ... ... күшіне енбеген үкімдері мен
қаулыларының, өзге де сот ... ... ... мен
әділеттілігі жөніндегі сотталушыдан, ... ... ... арыздарды, сондай-ақ айып тағушының наразылығын
екінші сатыдағы сот тексеретін қылмыстық сот өндірісінің дербес сатысы ... ... ... ... ... – заңды күшіне енбеген сот
шешімдеріне (үкімдеріне, ... ... ... мен ... білдіруге
байланысты қылмыстық істер бойынша екінші сатыдағы соттың жүзеге асыратын
заңмен реттелген қызметі» [5, 394 ... ... ... ... ... ... қарау –
төменгі соттардың қызметіне жоғарғы сатыдағы соттардың ... ... бір ... ... [7, 362 б.].
Апелляциялық өндірістің мәні мынада:
−сот шешімдеріне шағым беру мен наразылық келтірудің еркіндігінде;
−үкімнің заңдылығы мен негізділігін міндетті тексеруде;
−іс материалдарын тексеруде;
−қосымша ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым ауыр
қылмыс жөніндегі заңды қолдануға жол бермеуде.
Апелляциялық өндіріс аса маңызды мәселелерді шешуіне ... ... ... анықталады:
−үкімнің заңды және негізді болуына ықпал етеді, себебі екінші
сатыдағы сотқа азаматтардың, сот ... ... ... мен ... мүмкіндігі, соттың, прокурордың, алдын ала тергеу жүргізген
органның істі ... ... заң ... жол ... түрткі
болады;
−заңсыз және негізсіз ... ... ... ... ... тұрған соттың төменгі соттың қызметіне қадағалаудың болуына
ықпал етеді. Апелляциялық тәртіппен істерді қарау ... ... ... орын ... қателіктерді, заң бұзушылықтарды анықтап, оларды жою
жөнінде нұсқау береді; заң ... мен ... ... берілетін
апелляциялық шағымдардан дәлелді түрде бас тартады;
−сотталушы, ақталушы, олардың қорғаушылары мен ... ... және оның ... ... талапкер, азаматтық жауапкер немесе
олардың өкілдері өз құқықтары мен заңды мүдделеріне қайшы ... ... ... ... ... жасап және наразылық келтіруге
құқылы. Ал екінші ... сот бұл ... ... ... құқық бұзушылықтарды анықтап, олардың жойылуына және ... ... ... ... ... ... ... өндіріс –
тұлғаның құқықтары мен ... ... ...... ... табылады.
−апелляциялық өндіріс - соттардың қызметінің заңдылығын және ... ... ... органның заңдылықты сақтауына ықпал ететін,
қадағалаудың процессуалдық нысаны [5, 395 б.].
Алайда, барлық ... ... ... ... ... ... ... « Апелляциялық сот – істі мәні ... және іс ... жаңа ... ... алады. Бұл бірінші сатыдағы сот
мәртебесінің төмендеуі болып табылады» [9, 71 б.].
Бұл пікірмен келісуге ... ... ең ... ... ... ... ... iс жүргiзу кодексiнiң 31-бабында
бекiтiлген iс жүргiзу әрекеттерi және шешiмдерiне ... ... ... iске асырудың процессуалдық формаларының бiрi болып табылады [4,
1 б.].
Осылайша, қылмыстық процесте істі апелляциялық сатыда қарастырудың
маңызы:
1) ... ... ... ... мен қаулыларына жоғары тұрған
соттардың бақылау жасауы;
2) Жоғары ... ... ... ... ... ... өзгерте алу
мүмкіндігі;
3) Тараптар жоғары тұрған соттардың барлық үкімдеріне шағымдана алады;
4) Тараптардың құқықтары мен ... ... ... кепілдігі;
айыпталушы үшін – қорғану құқығына кепілдігі болып табылады.
Апелляциялық өндірістің міндеттеріне келер болсақ, ең басты міндеттері
ол Қазақстан Республикасының қылмыстық іс ... ... ... ... процестің міндеттері қылмыстарды тез және толық ашу, ... ... ... және қылмыстық жауапқа тарту, әділ сот
талқылауы және ... ... ... қолдану болып табылады.
Апелляциялық өндірісті сипаттайтын белгілер:
−соттың заңды күшіне енбеген үкімдері мен ... ... ... ... ... сотпен қаралады;
−апелляциялық сатыдағы сот бірінші сатыдағы сот шешімін толық немесе
бір бөлігіне ... ... ... ... ... ... ... – мемлекет және тараптар үшін арзан емес өндіріс болып
табылады, сондай-ақ бірінші сатыдағы ... ... ... ... оған қарамастан апелляциялық өндіріс азаматтардың құқықтары мен
заңды мүдделерінің сақталуының ... ... ... ... ... сот ... ... қаулысының заңдылығы
мен негізділігін тексеру табылады.
Апелляциялық өндірістің міндеттеріне келер болсақ, ... ең ... ... ... ... ... ... мен заңды мүдделерін сақтау болып табылады.
Сонымен қатар:
1) Заңдылық ... ... сот, ... тергеуші, анықтау органы
және анықтаушы қылмыстық істер бойынша іс жүргізу ... ... ... және өзге де ... ... ... дәл ... міндетті.
Соттардың адам мен азаматтың Конституциямен баянды етілген құқықтары
мен бостандықтарына нұқсан келтіретін заңдарды және өзге де ... ... ... ... жоқ. Бұл ... ... өндіріс
үшін өте маңызды. Себебі, апелляциялық саты заңсыз үкімдер мен ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, бірінші
сатыдағы соттың істі қарау кезінде қылмыстық заңды дұрыс қолданбау ... бұзу – ... ... ... күшін жоюға немесе өзгертуге
негіз болып табылады.
2) Сот ... тек ... ғана ... ... ... бойынша,
Қазақстан Республикасында қылмыстық істер бойынша сот әділдігін тек соттар
ғана жүзеге асырады.ҚР ҚІЖК-нің 397-бабы ... ... және ... соттардың заңды күшіне енбеген үкімдеріне ... ... ... және ... ... соттардың
қылмыстық істер жөніндегі алқасы қарайды. Облыстық және ... ... ... ... енбеген үкімдеріне апелляциялық
шағымдарды, наразылықтарды Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының ... ... ... ... ... істер бойынша іс жүргізу кезінде азаматтардың құқықтары
мен бостандықтарын қорғау принципіне сәйкес, ... ... ... ... ... қатысушы азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын
қорғауға, оларды жүзеге асыру үщін ... ... ... ... ... ... уақытылы шаралар қолдануға міндетті.
Апелляциялық өндірістің басты мақсаты – бірінші сатыдағы соттың заңды
күшіне енбеген үкімдері мен шешімдерін ... ... ... ... ... ... мен ... шағым жасау немесе наразылық білдірудің өзі,
азаматтардың құқықтары мен заңды ... ... ... ... ... ... ... сотқа бірінші сатыдағы соттың үкімін
өзгертуге немесе оның күшін жоюға заңмен бекітілген негіздер бар. ... ... ... және ... ... көрсетілген сот тұжырымдамаcының сәйкессіздігі;
3)қылмыстық-іс жүргізу заңның бұзылуы;
4)қылмыстық заңның ... ... жеке ... мен қылмыстың ауырлығына жазаның
сәйкессіздігі.
Осы аталған негіздердің мақсаты азаматтардың ... мен ... ... ... ... жол бермеу, ал бұзылған жағдайда оларды
дереу қалпына келтіру болып табылады.
4)Кінәсіздік презумциясы бойынша, әр адам оның ... ... ... ... көзделген тәртіппен дәлелденгенге және соттың заңды күшіне
енген үкімімен белгіленгенге дейін кінәсіз деп саналады.
Ешкім де өз кінәсіздігін дәлелдеуге міндетті ... ... ... іс ... кодексіндегі маңызды
қағидаларының бірі.
5) Сот ісін жүргізуді тараптардың бәсекелестігі мен тең құқықтылығы
негізінде жүзеге асыру қағидасы бойынша, ... сот ісін ... ... ... тараптарының бәсекелестігі мен тең құқықтылығы ... ... ... Сот ... және бейтараптылықты сақтай
отырып, тараптардың сот ісін жүргізу міндеттерін орындауы және ... ... ... ... үшін ... жағдай туғызады.
Сот тараптарға бірінші және апелляциялық сатылар бойынша істі қарауға
қатысу ... ... ... айыпталушы және оның қорғаушысы істі қарау
кезінде, қадағалау тәртібімен, ... ... ... бойынша
жіберіледі. Сот әрбір қылмыстық істі қараған кезде айыптау тарабының
мемлекеттік не жеке ... ... ... Сот істі ... ... міндетті болатын басқа да жағдайлар заңмен айқындалады.
6) Істің мән-жайы жан-жақты, толық және объективті зерттеу қағидасына
сәйкес, сот, ... ... ... істі ... ... қажетті және
жеткілікті мән-жайларды жан-жақты, толық және объективті зерттеу үшін ... ... ... қолдануға міндетті.
Сот тергеуінің біржақтылығы немесе толық еместігі - соттардың істі
дұрыс шешуге қажетті және жеткілікті ... ... ... ... ... үшін ... ... барлық шараларды қолдануды
көздейтін, ҚР ҚІЖК-нің 24-бабының талаптары ... ... ... ... ... ... ... бірінші сатыдағы соттың
заңды күшіне ... ... мен ... өзгертуге немесе күшін жоюға
негіз болып табылады.
7) Жариялық қағидасына сәйкес, ... ... ... ... мен сот ... ашық ... Сот талқылауының жариялылығын
шектеуге ол мемлекеттік құпияны қорғау мүдделеріне қайшы ... ... ... сот ... күшін жоюға немесе өзгертуге бір
негіз ретінде қылмыстық заңның ... ... ... Яғни ... осы принциптің сақталмауы немесе бұзылуы үкімнің күшін жоюға
немесе өзгертуге алып келеді.
8) Іс жүргізу ... мен ... ... бостандығы қағидасы
бойынша, сот пен қылмыстық ізге түсу органының әрекеттері мен шешімдеріне
заңда ... ... ... ... ... Әрбір сотталған адамның
заңда белгіленген тәртіппен үкімді жоғары ... ... ... ... ... жасау немесе жазаны жеңілдету туралы сұратуға құқығы бар
[7, 7-12 ... істі ... ... ... мерзімдері мен жалпы тәртібін
қарастырайық. Жалпы шағымдар, ... үкім ... сот ... ҚІЖК-нің 399, 400, 406-баптарына сәйкес, бірінші сатыдағы соттың
үкіміне шағымдар, нарзылықтар апелляциялық тәртіпте үкім ... ... он бес (15) ... ... берілуі мүмкін, ал қамауда отырған
сотталған адам оны өзіне үкім көшірмесі табыс ... ... ... ... ... бере ... ... шағым жасау үшін белгіленген мерзім
ішінде іс соттан талап етіле алмайды. Мерзім өткеннен кейін берілген ... ... ... ... ... білдіруге арналған мерзім дәлелді ... ... ... ... ... наразылық білдіруге құқығы бар адамдар
үкімді қабылдаған сотқа өтіп кеткен мерзімді ... ... ... ... алады. Мерзімді қалпына келтіру туралы өтінішті істі сот ... ... ... судья, ал ол ұзақ уақыт бойы болмаған кезде осы
соттың басқа ... сот ... ... ол ... ... ... беру үшін ... құқылы. Өтіп кеткен мерзімді қалпына келтіруден
бас тарту туралы судьяның қаулысына жоғары тұрған ... ... ... білдірілуі мүмкін.
ҚР ҚІЖК-нің 406-бабына сәйкес, іс апелляциялық тәртіппен ол келіп түскен
күннен бастап бір (1) айдан ... ... ... ... себептер
болған жағдайда бұл мерзім іс жүргізіп жатқан апелляциялық сатыдағы соттың
қаулысы бойынша бір айға ұзартылуы ... ... ... жағдайда істі
апелляциялық сатыда қарау мерзімін одан әрі ұзарту қылмыстық ... ... сот ... ... ... тиісті сот төрағасының
қаулысымен жүзеге асырылуы мүмкін.
Үкімді қабылдаған сот шағым беру ... ... ... ... ... ақталушыны, қорғаушыны, айыпталушыны, жәбірленушіні және
оның өкілін, сондай-ақ егер шағым, наразылық олардың мүдделерін қозғайтын
болса, азаматтық ... ... ... ... олардың өкілдерін
хабардар етеді. Шағымның, наразылықтың көшірмесі аталған ... ... ... ... оларға жазбаша түрде қарсылық білдіру мүмкіндігі
түсіндіріліп жіберіледі.
Тараптар шағым, наразылық негіздерін не басқа ... ... ... ... ... ... растау үшін сотқа жаңа
материалдар табыс етуге ... егер іс ... ... ... ... атаған куәгерлер мен сарапшыларды сотқа шақыру туралы өтініш
жасауға құқылы.
Iстi апелляциялық сатыда қарау сәтiнде он ... ... ... ... сотталған адамның немесе жәбiрленушiнiң заңды өкiлдерiнiң өздерi
iске қатысқан кезеңде берген шағымдары заңды ... ... ... ... ... ... жатады.
      Үкiм шығарылғанға дейiн процеске қатысушылар болып танылмаған және
осыған байланысты өздерiнiң ... ... ... пайдалануға
мүмкiндiгi болмаған, бiрақ кейiннен заңмен белгiленген тәртiппен ... ... ... ... апелляциялық шағым беру үшiн мерзiмдi
қалпына келтiру ... ... ... ... ... ... ... қатысушысына iс материалдарымен танысып, өз құқықтарын iске ... беру үшiн ... ... сот iстi ... ... ... тиiс.
Апелляциялық сатыдағы сот iстi өз ... ... ... сот отырысы хаттамасының әзiрленгенi жөнiнде тиiсiнше
хабарланғаны туралы және ... ... үшiн ... мүмкiндiк жасалғаны
және хаттама жөнiнде түскен ескертпелердiң ... ... ... ... ... мен наразылық туралы хабарланғаны және ... ... қоса ... ... ... танысуына
мүмкiндiк берiлгенi туралы мәлiметтердiң iсте ... ... тиiс [4, ... ... ... бойынша, шағым беру және наразылық білдіру үкімнің
орындалуын тоқтата тұрады. Бірінші сатыдағы сот үкімге (қаулыға) шағымдану,
наразылық келтіру үшін ... ... ... ... бір (1) ... ... аталған талаптарды орындайды, содан кейін істі келіп
түскен шағымдармен, ... және ... ... ... сатыға жібереді және процеске қатысушыларға істің апелляциялық
сатыда қаралатын уақыты мен ... ... ... ... ... адам ... ... наразылығын
апелляциялық сатыларда сот отырысы басталғанға дейін қайтарып алуға құқылы.
Прокурордың наразылығын жоғары тұрған прокурор да кері ... ... ... ... ... адам сот ... басталғанға
дейін өзінің шағымын, наразылығын өзгертуге не жаңа дәлелдермен толықтыруға
құқылы. Бұл ... ... ... ... ... оның ... туралы мәлімдемесінде, сол сияқты жәбірленушінің, жеке айыптаушының
немесе олардың өкілдерінің үкімге шағымдану және наразылық білдіру ... соң ... ... шағымында, егер мұндай талап бастапқы
наразылықта ... ... ... ... ... ... туралы
мәселе қойылмауға тиіс.
Апелляциялық шағымда, наразылықта келесідей ... ... ... ... ... отырған соттың атауы;
2)іс жүргізілгендегі жағдайы, тұрғылықты жері немесе жүрген ... ... ... ... немесе наразылық келтірген адам туралы
деректер;
3)шағым жасалып, наразылық келтіріліп отырған үкім немесе қаулы және ... ... ... ... ... толық немесе оның бір ... ... ... ... ... ... ... келтірген адамның пікірінше сот үкімінің, қаулысының
дұрыс еместігі неде екендігі ... ... және оның ... ... ... өз ... негіз ететін, соның ішінде бірінші сатыдағы
сот зерттемеген дәлелдемелер;
7)шағымға, наразылыққа қоса тіркеліп отырған материалдардың тізбесі;
8)шағым, наразылық ... күн және ... ... ... ... ... келтірілген наразылық осы тараптарға сәйкес келмеген
жағдайда, олар берілген деп есептеледі, бірақ ... ... ... ... көрсетіліп қайтарылады. Егер қайта жасалғаннан кейін апелляциялық
шағым, наразылық аталған ... ... ... ... етілмесе, олар
берілмеген болып ... ... ... ... тәртіппен шағым, наразылық беру
кезінде сақталуы міндетті болып табылатын талаптар. Яғни, осы ... ... ... ... ... ... ... берілген
наразылықты қарамаудың бірден бір себебі болып табылады.
Бірінші сатыдағы сот апелляциялық шағымдар жасау мен наразылық білдіруге
арналған мерзім ... соң және ... ... ... ... істі ... ... тұрған соттың келісімімен белгіленетін уақыты
мен орнын көрсете отырып, істі тиісті апелляциялық сатыға жібереді.
Бірінші сатыдағы сот ... ... ... мен орны ... ... Қамауда отырған сотталған адамды сот отырысына шақыру туралы
мәселені ... ... сот ... Қамауда отырған сотталған
адамнан оның жағдайын ... ... ... ... ... ... ... апелляциялық сатыдағы сотқа қатысу туралы өтініш
түскен кезде, бірінші сатыдағы сот істі ... ... ... ...... ... ... отырып қарау туралы қаулы шығарып,
оны орындау үшін тиісті органдарға жібереді.
Тиiсiнше хабарланған процеске қатысушылардың апелляциялық сатыдағы сотқа
келмеуi iстiң ... ... ... ... мiндеттi болып табылатын
прокурор келмеген жағдайда iстi ... ... ... оның ... ету үшiн қажеттi уақытқа дейiн кейiнге қалдырылады.
      Iстi қарау дәлелдi себептермен кейiнге қалдырылған және ... оны ... ... ... ... заң ... еткен
шарттардың сақталмауына байланысты ол қараудан ... ... ... ... соты қаулы шығарып, процеске қатысушыларды осы ... ... тиiс [4, 3 ... ... сот отырысына шақыру ... ... ... ... ... сотталған адамды сот ... ... ... қанағаттандырудан бас тарту туралы шешiмi iстi ... ... ... сот ... ... ... ... сот отырысында iстi қарауға қатысқан прокурор
қолдамаған және ... ... керi ... ... ... ... ... ауырлату туралы мәселе қойған
наразылығында келтiрiлген дәлелдер ... ... жою ... ... ... қабылдау үшiн негiз болып табылмайды.
      Сотталған адамның ... ... ... ... келтiрiлмеген
прокурор наразылығы жалпы тәртiппен қарауға ... ... ... ... ... ... ... (азаматтық талапкердің) апелляциялық шағымы, прокурордың
наразылығы ... іс ... ... не іс ... ... ... іс жүргізу
және бірінші сатыда істі қарау айыпталушының ... ... ... ... апелляциялық сатыда қатысуы ... ... ... апелляциялық сатыға қатысуы ҚР ҚІЖК-нің 71-бабында
көзделген тәртіппен жүзеге асырылады.
Үкімге апелляциялық тәртіппен ... ... және ... ... ... келесідей құқықтары бар:
-сол тұлғаның мүддесіне қатысты берілген ... ... ... туралы білуге; ал сотталушы, ақталушы – кез келген жағдайда.
-апелляциялық шағым жасалған немесе наразылық келтірілген ... ... ... ... ... бір бөлігіне қарсылық
білдіруге; қосымша ... ... ... ... ... қарсылық
енгізуге;
-үкімді шығарған соттан, апелляциялық тәртіппен ... ... ... ... ... өткізіп алған жағдайда, оны ... ... ... ... және бұл мерзімді қалпына келтіруден бас
тарту туралы судьяның ... ... ... сотқа шағым беруге немесе
наразылық білдіруге;
- екінші сатыдағы сотқа қосымша ... ... ... және ... ... ... өтініш білдіруге құқылы.
Апелляциялық сатыда істі қарау тәртібі ҚР ... ... ... сот ... ... қандай іс және кімнің апелляциялық
шағымы немесе наразылығы бойынша қаралып жатқанын ... ... ... ... сот ... іс бойынша тараптар болып табылатын, ... ... ... сондай-ақ аудармашылардың фамилиясын
хабарлайды. Төрағалық етуші отырысқа ... ... ... ... істі қараған кездегі іс жүргізу құқықтарын түсіндіреді.
Төрағалық етуші тараптардан олардың бас тартуы мен ... бар ... ... ал егер олар ... олар бойынша процеске
қатысушылардың пікірін анықтайды, содан ... сот ... ... ... қаулы шығарады.
Істі қарау іске қатысушылардың ... ... ... мен ... ... пікірлерін, оларға
білдірілген қарсылықтарды ескере отырып олардың сөз сөйлеу ретін ... Егер ... ... ... ... сотталған
адамның жағдайын нашарлату туралы мәселе қойылса, қорғаушы тарап айыптаушы
тараптың сөзі ... ... ... ... ... ... келтірілген дәлелдерді растау
немесе теріске шығару үшін сөз сөйлеушілер істі қарау басталғанға дейін
апелляциялық ... ... ... беруге құқылы. Қосымша
материалдарды тексеру іс - ... ... ... ... ... ... ... берген адам олардың қандай жолмен алынғанын және
оларды ... ету ... неге ... ... ... ... ... қабылданғаны немесе қабылданбағаны туралы сот қаулы
шығарады. Істің дұрыс шешілуі үшін ... бар ... ... егер ... ... ... ... соттың қосымша
тексеруі мен бағалауын керек етпесе, үкімді, қаулыны өзгертуге негіз болуы
мүмкін. Өзге ... ... ... сот ... ... ... істі бірінші саты бойынша жаңадан қарауға жіберуге негіз бола алады.
ҚР ҚІЖК айыпталушыға немесе ақталушыға және ... ... ... ... ... ... ... рұқсат етеді.
Мұндай тәртіп көбіне айыпталушының қорғану құқығына ... ... ... сөзін тыңдап, сот үкім шығару үшін кеңесу бөлмесіне
кетеді, ол туралы төрағалық етуші сот ... ... ... ... ... ... ... қатысушыларға судья кеңесу
бөлмесіне кетер алдында хабарлануы мүмкін. Апелляциялық сатыда ... ... ... Онда ... ... ... ... тіркеледі.
Апелляциялық шағыммен немесе наразылықпен түскен істі қарау кезінде сот
тараптардың өтініш жасауы ... ... өз ... сот – ... ... тағайындауға;
2) егер істе бар және қосымша табыс етілген материалдар бойынша жүргізу
мүмкін болса, өзге де сараптама тағайындауға;
3) сотталғанның, жәбірленушінің және іске ... ... да ... ... ... жағдайына және бұрынғы соттылығы ... ... ... ... етіп ... ... [16, 147 ... отырысының хаттамасында ашылмаған жайлар болған және куәлардің
(жәбірленушілердің) әртүрлі түсінуге мүмкіндік беретін айғақтары ... сот өз ... ... ... өтініш жасауы бойынша ол
адамдардан жауап алуға құқылы.
Істі апелляциялық тәртіппен қараудың нәтижесінде сот өз ... ... ... ... ... ... ... бірге бірінші сатыдағы сот ... ... ... ... ... ... ... өзгеріссіз, ал шағымды немесе наразылықты
қанағаттандырусыз қалдырады;
2)үкімнің күшін жойып, істі ... ... ... ... ... ... істі ... сатыдағы сотқа соттың
жаңадан қарауына жібереді;
5)үкімнің ... ... ... істі ... ... ... ... тергеуге жібереді.
Сонымен, жоғарыдағы айтылғандарды саралай отырып, апелляциялық
өндіріске келесідей анықтама беруге болады:
«Апелляциялық өндіріс – бұл ... ... ... ... күшіне
енбеген үкімдері мен қаулыларының, өзге де шешімдерінің заңдылығы мен
негізділігін, ... ... ... ... және қылмыстық заңды
қолданудың дұрыстығын, іс жүргізуді ... ... ... ... ... заңы ... сақталуын тексеретін қылмыстық сот өндірісінің
дербес сатысы».
1.2 Заңды күшіне енбеген сот үкімдерін қайта қарау институтының ... мен ... сот ... өзге ұлтық құрылымдар тәрізді, жергілікті
әдет-ғұрып құқығынан бастау алды. ... және ... ... орай, қазақтардың әдет – ғұрып құқығы дамып, жетіле бастады.
Қазақстанның Ресей ... ... ... ... ... өндірістің екі түрі: дауларды дәстүрлі рәсімнен тұратын әдет –
ғұрып құқығымен шешу және ... ... орыс ... қатысты істерді шешетін сот өндірісі әрекет етті. Екінші
категориядағы ... тек орыс ... және ... ... ... 1917 жылы 25 қазаңда ... ... ... ... қаласында жұмысшылар мен әскери депутаттар кеңесінің ІІ
Бүкілресейлік съезінде бүкіл ... ...... ... яғни
жоғарыдағы кеңес органының қолына көшті. Кеңестік биліктің революциямен
бекітілген органдары Қазақстандағы бар ... ... жаңа ... құра
бастады. Қазақстандағы сот жүйесінің құрылуы және ... ... ... ... мәртебесінің қалыптасуына тікелей ықпал еткен ... ... ... ... мемлекеттік мәртебесінің қалыптасуына
байланысты екі этапты айта кету ... 1) ... ... ... ... ... (1920-1936) және 2) Қазақстан одақтық
республика ретінде СССР құрамында (1936-1991) ... [10, 3 ... жылы 25 ... ... ... байланысты Қазақстан
Республикасы құрылды [11, 622 б.].
Сот өндірісінің заңнамалық ... ... ... кеңестік кезеңіндегі соттардың дамуын келесідей екі этапқа
бөлуге болады: 1) ... әдет – ... ... ... сот
өндірісі (1917-1923 ж.ж. қазаң); 2) 1923 жылғы РСФСР-дың ҚІЖК-нің, 1924
жылғы ... ССР және ... ... сот ... мен сот
өндірісі, 1926 жылғы РСФСР Жоғарғы Сотының Қазақ бөлімі туралы ... ССР және ... ... ... ... 1959 ... ССР-дың ҚІЖК-дегі сот өндірісі және 1997 ... ... ... сот ... ... ... сот ... сот өндірісі (1923-1959 жж.).
Қазақстандағы сот құрылымы мен сот өндірісі аталған мәртебеге сай болды.
Жоғарыда көрсетілген ережелерге сәйкес, Қазақстанның сот ... ... ... пайда болу және даму тарихын ... ... ... 1) ... әдет – ... ... ... сот өндірісі; 2)
Қазақстанның Ресей империясына қосылғаннан кейінгі сот жүйесінің ... 3) ... ... сот ... және сот ... ... ... 4) ҚР 1997 жылғы ҚІЖК бойынша сот шешімдерін қайта қарау.
Қазақтардың әдет – ғұрып құқықтары негізінде сот шешімдерін ... ... ... сот ... қайта қарау иститутының
құқықтық табиғатын зерттеу, қазақтардың әдет – ... ... ... емес.
Өзінің құрамы бойынша ол біртексіз. Ол сипаттама жағынан бір-бірінен
ажыратылмаған ... ... мен ... ... ... ... ... пайда болу мерзімін анықтау мүмкін емес [12, 151 б.].
Қазаң революциясына дейін, қазақтардың әдет – ... ... ... ... ... бұзушылық ұғымдары арасында еш айырмашылық ... ... ... ... ... XІX ... ... ғалымы және шығыстанушы Ш.Уалиханов: «қырғыздардан, олардың өмір
сүру жағдайларының ерекшеліктеріне ... ... және ... ... ... орыс немесе европалықтардың көзқарастарымен ... ... деп ... ... болмайды» - деп өз еңбектерінде жазған [13, 513
б.].
Белгілі қазақ ... ... Т.М. ... қазақ құқығында «қылмыс»
сияқты арнайы термин болмағандығын айтты. Оның орнына «жаман іс» немесе
«жаман қылық» ... ... ... [14, 154 б.]. «Қылмыс» деген ұғым
қоғамға жат ... ... ... ол тек ... ... оның
туысқандарының еркі бойынша ғана қозғалатын әрекет ... ... ... ... кісі ... туралы істер, тараптардың өзара
келісу және жәбірленушіге ... оның ... құн ... ... Осы ... А.И. Крохалев: «қырғыздарда «құн» кісі ... ... ... ... үшін ... ... оның туыстарының
төлейтін сыйақысы болып табылады» - деп жазған [15, 304 б.].
Академик С.З. Зиманов айтқандай, қазақтың әдет – ... ... ... бойы ескі және ... шаруашылық негізінде дамыған. Ол әдет –
ғұрып құқықтың ... ... әсер ... Сондықтан XІX ғасырдың
ортасына дейін қазақтың әдет – ғұрып құқығында ... – ақша ... ... ... [17, 38 б.]. Ұзақ ... дейін жасалған қылмыс
үшін кек алу, бұзылған құқықты қалпына ... ... ... ... құқығы тарихындағы маңызды кезең болып Тәуке ханның ... етуі ...... ... қабылдануы табылады. Тірі кезінде өзінің атақты
зерттеулерімен танымал болған орыс ...... А.И. ... осы
жөнінде XІX ғасырдың басында былай деп, жазған: «Кіші Орда ... ... ... ... ... өмір сүрген, барлық заңдар
сақталып, әділдік орнаған кездер де болды, деп айтады».
Тәуке – Ханның ... ... және ...... ... мен
әдет – ғұрып ережелерін қамтыған.
Қазақтың әдет – ... ... ... ... ... оның келесідей
элементтерден тұратынын айта кету керек, яғни: а) әдет – ғұрып; б) билер
сотының тәжірибесі; в) ... ... ... үш ... бір – бірімен тығыз байланысты. Билер сотының
тәжірибесі немесе сот прецеденті және ... ... ... ... ... толықтырып, іс жүзіндегі құқықтық әдет – ғұрыпты өзгертті.
Заң күші бар әдет – ғұрып нақты еш ... ... ол ... ... ... беріліп отырылды. Жоғарыда айтылғандай, оның ... ... ... – Жарғы» Ережесінде біріктірілді.
Әдет – ғұрып нормаларының өзгеруі, билер сотының ... ... ... қабылданатын Ережелерде көрініс тапты.
Билер сотының тәжірибесі қазақтың әдет – ғұрып құқығының дамуына үлкен
ықпал етті. Атақты ... ... ... ... мен қабылдаған шешімдері,
ұқсас істерді шешу үшін үлгі ... [18, 112 ... ... XІX ... ... ... еш ... жазбаша түрде
рәсімделмеген. XІX ғасырдың 2-жартысынан кейін, билердің шешімдері ... ... ... ... ... ... ... үкімдері кейде
жазбаша түрде рәсімделген.
Ресей империясына қосылу кезінде, Қазақстанда мемлекеттік билік ханға
тиесілі болды. Хан билігіне тек ... ғана ... ... Соттық және
заңнамалық қызметті, әдет – ғұрып нормалары негізінде, хан ... ... ... ... Егер әдет – ... ... ... бір қатынастарды
реттейтін норма болмаған кезде, хан өзінің құқық шығармашылық құқығымен
өзгерістер енгізе ... ... ... ... ... сот шешімі әдет –
ғұрып құқығына өзгерістер енгізуде және жаңа ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын сот талқылауы соңғы
сот инстанциясы болып саналды. Хан мен ... ... ... ... ... ... істерді қарастырған.
Қылмыстық және азаматтық істерді қарайтын арнайы орган болып билер соты
табылды. Қазақстан Ресейге қосылғанға дейін ... сот ... ... ... органдардың қызметін де атқарған. Академик С.З.Зиманов
сол кездегі билердің қоғамдағы әлеуметтік рөлі мен қызметін үш ... ... олар ірі ... тұқымның ұрпақтары; екіншіден,
билер көшпелі ұйымдардың басшысы ... ... ... ... ... олар ... (судья) болып табылды [19, 194 б.].
Билер соты процестегі бәсекелестік принципі негізінде әрекет ... шешу үшін ... екі жағы да өз ... ... бір немесе бірнеше
билерге жүгінген. Талапкер өзі ... ... ... ал ... өзін
ақтайтын дәлелдемелерді сотқа ұсынуы тиіс еді. Сонымен қатар, тараптардың
өзара тіл табысуына байланысты, істі кез келген ... ... ... [20, 47 б.].
Айта кету керек, қазақтардың әдет – ғұрып құқығы билер сотының шешіміне
тараптардың шағымдану мүмкіндігін ... Бұл ... ... ... ... ... [33, 6 ... құқығы еш нәрсемен шектелмеген. Билер сотының ... ... ... ... ... ... ... қатар хан
сотына шағым жасауға мүмкіндік берілген. Арызданушы өзінің сеніміне лайықты
деп санаған кез келген биге ... ... Ал би істі өз ... ... не өз ... ... ... құқылы болды. Хан істі мән – жайы
бойынша тексеріп, зерттеп және ... ... ... ... кейін, ол туралы арызданушыға хабарлаған. Егер хан ... деп ... ... ... төрешінің атына кір келтіргені үшін
жеңіл жазаға ұшыраған. Хан шығарылған шешімнің ... ... ол сол биге істі ... ... ... берген.
Қазақстан Ресей империясына қосылғаннан ... ұзақ ... бойы ... ... ... – билер басқару жүйесі де болған. Тек ... ... ... Игельстром реформасына сәйкес, жергілікті
басқару жүйесін өзгертуде алғашқы қадам жасалды.
Қазақстанның сот ... ... 1922 жылы 22 ... башылығымен пайда болған «Сібір қырғыздары ... ... етті [21, 102 б.]. ... сәйкес, қазақтар арасында туындауы мүмкін
барлық сот істері үш категорияға бөлінген: 1) ... 2) ... ... билігіне шағымдану бойынша. Қазақтар үшін қылмыстық істер болып тек
келесілер саналды: мемлекеттік ... кісі ... ... ... билікке анық бағынбау. Осылайша билер сотынан маңызды ... ... ... ... ... ... ... категорияға
жатты.
1822 жылғы Жарлықпен билер сотының ... ... ... ... Үкім толық емес деп саналған кезде, келіспеген тарап
облыстық ... ... ... ... ... сотының шешіміне мұндай
апелляцияның жаңа тәртібі, іс жүзінде оның ... ... алып ... 103 ... ... ... шектеу және жалпыимпериялық соттың маңыздылығын
арттыру мақсатымен жүргізілген іс – шаралар, 1886 ... ... және ... Дала ... ... негізінде жүзеге асты. Аса маңызды істер, ... ... ... және т.б. билер ... ... ... ... ... ... 1917 жылға дейінгі сот жүйесі қазақтардың әдет –
ғұрып құқығынан, ... және ... ... ... Ресей империясының құрамына кіру сәтінен ... ... ... ... ... ... ... реттелген және Ресейде
жүзеге асырылған қайта қарау институтына ұқсас болған.
Қазақстанның кеңестік және ... ... сот ... ... ... (1917-1997 жж.).
1917 жылы 25 қазаң Ресейде жаңа билік - ... ... ... ... сот жүйесі институтын, соның ішінде қайта қарау институтын
бекітуге байланысты мәселелер, айта кету керек, сот ... және ... ... ... ... ... ең ... соттардың ескі
аппараттарын жою ... және жаңа ... сот ... ... ... ... ... жаңа аппарат құруға бағытталды. Ең алғашқы
кеңестік сот туралы ... 1917 жылы 17 ... ... ... ... ... және 1917 жылы 24 ... «Уақытша
жұмысшылар мен шаруалардың Үкіметінің» Газетінде жарияланған.Кеңестік сот
жүйесінде ол сот туралы №1 ... ... ... ... қалды [22, 28 б.].Осы
декрет нәтижесінде революцияға ... ... және ... ... ... алғашқы іргетасы қаланды. Осы және сот туралы №2, №3 Декреттермен
сот шешімін қайта қараудың жалғыз нысаны, яғни кассация ... сот ... ... ... ... сот институтын, соның ішінде
апелляция институтын жеңілдетумен қатар, жергілікті соттар мен революциялық
трибуналдардан тұратын жаңа сот жүйесін бекітті.
1918 жылы 7 ... ... сот ... №2 ... сот ... қараудың жалғыз нысаны ретінде апелляциялық және ... ... ... ... ... және үкімнің күшін
жоюдың алғашқы негіздері бекітілген.
Айта кету керек, сот ... №1, №2, ... №3 ... ... ... ... кезінде, Қазақстан аумағында 1917 жылғы революцияға дейін
болған билер мен ... соты ... ... ... ... ... қатысты жүргізілген Кеңес саясаты олардың
биліктерін шектеу және қызметіне қатаң қадағалау ... ... соты ... соты ... ... Ол тараптар дауды шешу
мақсатында өздері ... ... биге ... ... ... ... соттың шешімімен келіспеген тарап, істі шешу ... ... ... ... алды. Билер мемлекеттің қамқорында болған
жоқ және оларға «бийлік» атты соттық баж алуға тыйым ... ... ... мақсаты болып, біртіндеп билер сотын жою
арқылы оларды кеңестік соттармен ауыстыру, ... ... ... ... ... ... ... Үкіметтің сот мекемелерін тарату мен
кеңестік халық сотын құру ... ... ... ... ... сот жүйесінің одан әрі ... 1918 жылы ... 3 ... ... ... өткен Кеңестердің Алғашқы ... ... ... ... Сот ... ... осы ... қабылданған
шешім мен жүргізілген тәжірибелік іс - шаралар сот туралы Декреттің
орындалуына алып ... ... сот ... декреті негізінде, съезд өзінің
шешімінде, соттар азаматтық және қылмыстық кодексі шыққанша, ескі ... ... ... ... қолдануы керек, деп көрсетті.
№1 сот туралы Декретке ... ... ... ... барлық
азаматтық және қылмыстық істерді, әдет-ғұрып құқық нормасын қолдана ... ... ... ... ... етілді. Ауыр қылмыстар, яғни
контрреволюциялық қылмыстар, социалистік меншікті аса ірі ... ... т.б. ... ... ... олар өз ... тек ... декреті негізінде шығарған.
Алғаш рет, Қазақстан аумағында ... ... ... ... ... облыстық революциялық трибунал 1917 жылдың
28 желтоқсанынан ... ... ете ... қызмет атқарған алғашқы айларында, ... ... ... ... ... қылмыстық істердің көп ... ... 1918 жылы 4 ... ... ... Кеңесі
«Революциялық трибуналдар туралы» декрет шығарды, оған сәйкес жергілікті
және округтік ... ... ... ... ... трибунал
құрамынан алынып тасталды. Ал, кейбір аса қауіпті болып саналатын қылмыстық
істер ... ... ... ... ... және ... соттылығының құрамына енгізілді [23, 99 б.].
1918 жылы 20 сәуірде Түркістан ... 5 ... ... ... ... ... ... құрамына
қазақтың екі ірі облысы кірді - Жетісу және ... ... ... алдына Кеңес базасы негізінде республика құру туралы міндет қойды
және 1918 жылы 12 мамырда ... ... ... ... құрылады, оның
міндетіне Кеңестердің Бүкілқазақ съезін шақыруға ... ... ... және Қазақ Автономиялық Кеңестік ... құру ... жылы 10 ... ... ... ... үшін ... комитет
құру туралы декрет басылып шығарылды [23, 230 б.]. Бұл ... ... ... және ... пен жергілікті халық, уездік халықтық соттар,
округтік соттар және революциялық трибуналдар арасындағы ... ... сот ... ... ... ... сотының құрылымы ондағы халық санына байланысты болды.
Қазақ және орыс халқы аралас ... ... ... және орыс ... екі
бөлімнен тұрған. Бір ұлт басым болған уездердің соттарында мұндай бөлімдер
болмаған.Даулар мүдделі тараптардың сан жағынан тең ... ... ұлт ... ... азаматтық және қылмыстық істер, ... ... ... және орыс ... жиналысында қарастырылды.
Уездік соттың қазақ бөлімінде істі қарау, Кеңестің уездік съездімен
сайланған, тұрақты халықтық төреші мен екі ... ... ... арасындағы істерді қарау кезінде, қазақтың әдет-ғұрып нормаларына
жүгінуге рұқсат ... ... оған ... тыйым салынбаған.
Уездік соттың қазақ бөлімі третей ... ... ... ... және ... саты ... ... Шағымдануға қарамастан,
уездік халық соты қадағалау тәртібімен, третей сотының қате ... ... және дәл сол ... бірақ басқа құрамына қайта тапсыруына құқылы
болды.
Уездік ... ... ... ... ... кассациялық саты,
аймақтың Революциялық комитет негізіндегі округтік халықтық сот ... ... ... ... ... көздеген декрет, Қазақстанда сол ... ... ... ... орнына, бірыңғай кассациялық орган
құруды мақсат етті.
Контрреволюциялық қылмыстарды ... сот ... ... әлі де
революциялық трибуналдың құзыретінде қалды.
Осыған ... ... ... ... ... Революциялық комитет құру
туралы декрет, Қазақстанда құрамына халықтық соттың ... ... ... трибунал кіретін, екі деңгейлі сот аппаратын құруды көздеген.
Декрет шығу барысында, Қазақстанның барлық аумағында 1919 ... ... ... ... туралы Ереже» әрекет етті. Осы ережеге
сәйкес, революциялық трибуналдар әрбір губернияда, арнайы контрреволюциялық
істерді ... үшін ... ... трибуналдар құрамында үш адам,
яғни төраға және екі мүшесі бар ... ... ... ... отырысында айыпкер мен қорғаушы қатысуы көзделген. Революциялық
трибуналмен шығарылған үкім, ... ... ... ... наразылық келтіруге жатты.
1919 жылдың 1 ... ... ... ... ... әділет бөлімі әрекет ете бастады, ол жергілікті Кеңеспен бірге
сот құрылымына байланысты жұмыстарды басқарды.
Әрбір уезд үшін ... ... ... қатысты аса ірі қылмыстарды
алдын ала тергеу және революциялық трибуналға қатысты ... ... ... ... ұйымдасқан тергеу бөліміне жүктеледі» - деп,
көрсетілген [24, 103 б.].
Кейбір құжаттар Қазақстандағы тергеу ... ... ... ... ... ... алдын ала тергеумен қатар, сот қызметін
орындау функциясы да жүктелді.
1919 жылы желтоқсанда бірыңғай халықтық соттарды ұйымдастыру кезінде,
аймақтың Революциялық ... ... ... ... ... ... ол ... негізгі сұрақтар бойынша 1918 жылы 30 қарашадағы
РСФСР-дың халықтық сот туралы Ережесіне сәйкес ... ... ... ... сот үш ... қызмет етті: 1) жеке
халықтық төреші; 2) учаскелік халықтық сот ... ... және ... ... ... 3) алты ... төреші уездік халықтық соттың
құрамына кірген. ... ... ... ... аса ауыр ... қылмыстық істер жатты. Бұл істер бойынша тергеу, мүшелері ... ... ... ... Қалған барлық қылмыстық және
азаматтық істер учаскелік халықтық соттармен қаралған.
Халықтық соттардың ... мен ... ... ... ... ... бір ай ... ішінде шағымдануға жатқан.
Қылмыстық және азаматтық істерді қарау үшін ... сот ... және ... атты екі ... құрды. Әрбір ... екі ... және ... ... үш ... ... ... сот шешімін қайта қарау институтының дамуына 1923 жылы
15 ақпандағы ВЦИК - пен бекітілген РСФСР-дың Қылмыстық іс ... ... ... ... ... онда сот ... ... қараудың жалғыз нысаны
ретінде – кассация бекітілді [25, 88-111 бб.].
РСФРС-дың Қылмыстық іс ... ... ... ... тәртібімен үкімнің күшін жоюға негіздер:
1)жүргізілген тергеудің жетіспеушілігі және жалғандығы;
2)сот ісін жүргізу нысандарының айтарлықтай бұзылуы;
3)заңды бұзу немесе дұрыс қолданбау;
4)үкімнің айтарлықтай ... ... сот ... одан әрі ... 1924 жылы ... «ЦИК СССР ... ... «Одақтық ССР және одақтық республика
сот құрылымының негіздері» ықпал етті. Осы негізге ... ... ... ... ... республиканың Жоғарғы сотынан және СССР-дың
Жоғарғы сотынан тұратын сот ... ... ... ... ССР және ... ... сот ... сәйкес, 1926 жылы 19 қарашада жаңа «РСФСР-дың сот құрылымы
туралы ... » ... Осы ... ... РСФСР-дың бүкіл аумағында
сот мекемелерінің үш ... яғни ... ... және ... ... ... ... жүйе сақталып қалды.Үкімдер мен шешімдерге
кассациялық тәртібімен шағымдану және наразылық келтіру тәртібі ... жылы ... жаңа ... − аумақтық құрылымға өткен кезде,
губерниялық соттар ... ... ... ... ... ... соттар өз кезегінде, сол округ бойынша халық сотына, кассациялық
және ревизиялық сатыға және бірінші сатыдағы ... ... ... ... ... әрекет етті. Өзінің құрылымы бойынша, округтік соттар
толығымен губерниялық соттардың құрылымын ... ... ... ... ... өзгеріп, қызметі кеңейе түсті.
Егер, бұрын бөлім тек қылмыстық істерді қарастырса, енді жаңа ... ... ... істер бойынша екі коллегияның орнына, ... ... ... ... және ... ... соттар үшін
кассациялық саты болып табылатын қылмыстық және ... ... ... ... құрылды.
Қылмыстық істер бойынша коллегия, облыстық ... ... ... ... ... үшін кассациялық саты болып әрекет етті.
Осы кезде маңызды оқиға болып, Қазақстанның автономиялық республикадан
одақтық республика болып қайта ... және 1937 жылы ... ... ... ... ... ҚазКСР) Конституциясының қабылдануы
табылды.
ҚазКСР-дың Конституциясына сәйкес, республикадағы сот ... ... ... ... ... және ... соттармен жүзеге асырылды.
Қылмыстық және азаматтық істердің көп бөлігін қараған халықтық соттар әрбір
аудан немесе қалада ... ... ... қала ... ... ... бірнеше бөлімшелері құрылған.
ҚазКСР-дың Жоғарғы соты республиканың жоғары органы болып саналды. Ол
аса маңызды қылмыстық және азаматтық ... ... өзге ... ... ... ... өз өндірісіне алуға және облыстық сотардың шығарған
шешімдері мен ... ... ... мен ... ... ... Республиканың жоғары сот органы ретінде, ҚазКСР-
дың Жоғарғы Соты қадағалау тәртібімен ... ... ... сот үкімдері мен
шешімдерін қайта қарауға мүмкіндігі ... жылы 16 ... ... ... ІІ ... ... автономдық республиканың сот құрылымы туралы» Заңы ... ... ... қайта қараудың келесідей түрлері бекітілді, яғни
тараптардың шағымдары мен наразылықтары бойынша жүргізілетін ... ... ... Соты ... ... республикалардың жоғарғы
сотының төрағасының, СССР-дың Бас Прокурордың және одақтық республиканың
прокурорларының ... ... ... ... ... ... ... 15-бабына сәйкес, қайта қараудың мақсаты шығарылған үкімдердің
заңдылығы мен негізділіген тексеру болып табылады. Сонымен қатар, бұл бап
үкімдерді ... ... ... тәртібін бекітті, яғни, үкімдердің
заңдылығы мен негізділігін тексеруді тек ... ... ... мен ... ғана ... жүргізілген жоқ.
Осы заңмен республиканың сот жүйесінің негізі болып саналған халықтық
соттың соттылық ауқымы кеңейді.
Облыстық соттар аса ауыр қылмыстарды ... ... ... ... сол аудандағы халықтық соттан кез келген қылмыстық немесе ... өз ... ... құқылы болды.
Халықтық соттың заңды күшіне енбеген барлық шағымданған және наразылық
келтірілген үкімдер мен ... ... ... ... ... немесе наразылық келтірілген істерді жоғары ... ... ... халықтық соттың шешімдері, үкімдері мен ... ... енуі және ... тиіс еді. ... ... ... ... тек
ерекше жағдайларда, ҚазКСР-дың Жоғарғы сотының қадағалау тәртібімен ғана
мүмкін еді.
Қазақ ... ... Соты ... барлық сот жүйесін
басқарған.Ол ҚазКСР-дың Жоғары Кеңесімен 5 (бес) жылға ... ... ... оның ... және ... Соттың мүшелері кірген.
ҚазКСР-дың Жоғарғы Соттың құрамында қылмыстық және азаматтық істер
бойынша коллегия қызмет ... Бұл ... ... тәуелсіз сот
органы болып саналды және заңды күшіне енбеген, төменгі сатыдағы соттардың
шығарған ... мен ... ... ... қатар, заңды күшіне
енген ҚазКСР-дың ... Соты ... мен ... Бас ... ... ... ... мен наразылықтарды қарастырған.
Одан басқа, ҚазКСР-дың Жоғарғы Соты аса ... ... ... ... ... қараған.
1954 жылы 14 тамыздағы СССР-дың Жоғары Кеңесі Президиумының «Одақтық
және автономдық республиканың Жоғарғы Сотының, ... ... ... ... соттарының құрамында президиумның құрылуы туралы»
Бұйрығына ... ... ... ... ... құрылды, онда 1955
жылы 25 сәуірдегі Жоғары Сот ... «Сот ... ... ... туралы» бұйрығы бойынша аталған президиумға халықтық
соттардың заңды күшіне енген ... ... мен ... ... ... ... істер берілді.
1959 жылғы «ҚазақКСР-дың сот құрылымы туралы» Заңға сәйкес Қазақ КСР-
дегі сот әділдігі республиканың Жоғарғы Сотымен, облыстық және ... ... ... ... ... Заңмен ҚазКСР-дың Жоғарғы Сотының Пленумы
құрылуы және оларға аса маңызды өкілеттік берілуі көзделген.
ҚазКСР Жоғарғы Сот ... ... ... Соттың Төрағасы,
оның орынбасарлары және соттың өзге мүшелері ... ... ... ... ... мен шешімдеріне қатысты ... ... ... ... мен оның ... ... ... аймақтардың құрылуына байланысты ҚазКСР Жоғарғы ... ... ... ... прокурорлары мен аймақтық сот
төрағаларына заңды күшіне енген сот үкімдері мен ... ... ... ... [26, 310 ... ҮКІМНІҢ КҮШІН ЖОЮҒА НЕМЕСЕ ОНЫ ӨЗГЕРТУГЕ НЕГІЗДЕР
2001 жылдың 11 шілдесінде қабылданған заң, ... ... жою ... ... ... ... республикалық сот өндірісіндегі қалыптасқан
негіздерді сақтап қалды. ҚР ҚІЖК-нің 412-бабында ... ... ... оны ... ... көрсетілген.Оларға:
1)сот тергеуінің біржақтылығы және толық еместілігі;
2)үкімде көрсетілген сот ... ... іс ... ... ... заңның дұрыс емес қолданылуы;
5)сотталушының жеке тұлғасы мен қылмыстың ауырлығына ... ... ... сот төрелігінің негізгі принциптерінің, сот
әділдігін тек соттың ғана ... ... ... ... ... істер бойынша іс жүргізу кезінде азаматтардың құқықтары ... ... ... ... ... ... ... заң мен сот алдындағы теңдік негіздерінде (21-бап) және сот ... ... ... мен тең құқықтылығы негізінде жүзеге
асыру (23-бап), істің мән-жайын жан-жақты, толық және объективті ... және ... да ... ... ... асырылуын қамтамасыз
етеді.
Қоғам мен жеке тұлғаны қорғау міндеті жүктелген қылмыстық сот процесі
тиісті органдар мен лауазымды тұлғаларға осы ... ... ... Олар бұл ... ... ... құқығының көлеміне
сәйкес қатаң процессуалдық аяда жүзеге асырады. Осы ... ... ... ... тиісті санкцияны қарастырады: айғақ көзі айғақтық
күшінен айрылады, ол сот ... ... ... ҚР ... ... ... сот, прокурор, тергеуші,
анықтаушы істі дұрыс шешуге қажетті және ... ... ... толық және обьективті зерттеу үшін, заңда көзделген барлық ... ... Бұл ... ... бөлімнің нормаларында егжей –
тегжейлі ... ҚР ... ... ... бұзу ... ... және сот тергеуінің толық еместігі туралы осы
Кодекстің 413-бабының мазмұнында топтастырылған.
Заң үкімнің ... ... оны ... жаңа сот ... ... ... ... негіздің үшеуі себеп болады, яғни:
1)үкімнің заңды болуына ықпал еткен немесе ететін қылмыстық іс жүргізу
заңның елеулі ... ... ... ... ... ... толық еместігі;
3)азаматтық талап шешілмеген немесе дұрыс шешілмеген.
Қылмыстық іс ... заңы ... ... ... ... мен
судьяның ішкі сенімінің мазмұнын көрсету талаптарын белгілейді. Қаулы
шығару барысында ... ... деп табу ... сот ... қарастырылған
барлық ережелерді сақтай отырып, сот отырысында зерттелген айғақтармен өз
сенімін негіздеуі, қылмыс ... ... ... оны ... ... формасын, қылмыстың мотиві мен салдарларын көрсете отырып, сотпен
дәлелденген, деп танылған қылмыстық әрекетті сипаттауы тиіс ... 379 ...... немесе ақтаушы болғанына қарамастан, немесе істі
қысқарту туралы болса да, ол ... ... мәні ... шешімі болып
табылады. Ол үнемі тараптардың мүддесіне сай ... ... ... ... істі қарау кезінде соттар белгілі бір
қателіктерді жібереді. ... ... ... ... дәл ... ... және жою және адам және ... құқықтары мен заңды
мүдделерінің бұзылуына жол бермеу болып табылады [8, 122 ... ... ... ... ... келіспейді. Мысалы,
Л.Берсугурованың айтуы бойынша: « ... сот – істі мәні ... және іс ... жаңа ... ... ... ... сатыдағы сот
мәртебесінің төмендеуі болып табылады» [9, 71 б.].
Апелляциялық сот ҚР ҚІЖК-не сәйкес, бірінші сатыдағы сот ... ... ... ... ... емес. Ол тек бақылау сатысы, яғни ... ... ... ... ... ... ... заңның дұрыс
қолданылуын, үкімнің негізділігі мен заңдылығын тексеруді жүзеге ... ... ... Істі ... ... ... ... сот қажетті
жағдайда өз құзыреті шегінде, бірінші сатыдағы сот ... ... ... ... шешім қабылдай алады.
Қылмыстық іс жүргізу заңы істі объективті қарау мен шешуді ... ... ... сот ... деп таныған жағдайында, сот «оның қандай
қылмыстық заңмен қаралғанын (бап, бөлік, тармақ)», «сотталушы ... пе» және ... ... жаза қолданылуы тиіс» екенін көрсетуі
міндетті ... 371 б). ... ... мен жаза ... ... ... және басқа да бірқатар мәселелерді шешу, Қылмыстық
кодекстің ережелерін толығымен қамтиды. ... ... ... де, ... қайта қараудың негіздерін туындатады.
Үкімді қайта қарау негізінің ерекше тобын, істі сот талқылауында
қарастырған ... орын ... ... іс ... заңының әдәуір бұзылуы
құрайды.
2.1 Сот ... ... ... ... ... ... істің дұрыс шешілуі үшін елеулі мәні болуы мүмкін
мән-жайларды ... күйі ... сот ... біржақты немесе толық
емес деп танылады. Сот тергеуінің ... ... ... ... ... ... - ... айырады. Әдебиеттегі сот
тергеуінің ... ... ... ... ... іс жүргізу заңы
бұзылуының бір түрі деген пікірмен келісуге болады. Сот ... ... ... ... - ... істі ... ... қажетті
және жеткілікті мән-жайларды жан-жақты, толық және объективті зерттеу үшін
заңда көзделген барлық шараларды қолдануды ... ҚР ... ... ... ... ... күшін жою немесе оны өзгерту негіздерінің бірі ретінде ҚР
ҚІЖК-нің 412-бабы сот ... ... мен ... еместігін атайды.
Сот тергеуінің біржақтылығы және толық ... ... ... ... ... ... ... 1923 және 1959 ... ... сот ... мен ... әдебиетте мазмұны кеңінен ашып
көрсетілген [28, 145-153 бб.; 29, 105-107 бб.]. Өткен жылдың ... ... ... ... ... ... ... соттарды бірінші сатыдағы
соттардың шешімдерін анықтау, алдын ала тергеу немесе сот ... ... ... қарауды міндеттеді. ҚР 1997 жылғы ҚІЖК осы позицияны
ұстанды. 2000 жылы 5 ... Заң осы ... ... ... алып ... Қолданыстағы норма (ҚІЖК-нің 413-бабы) үкімнің
күшін жою ... ... ... ... тек сот ... ... толық еместігін таниды.
Заңның мұндай мазмұны сот әділдігін тек соттар ғана жүзеге асырады
деген конституциялық ережелерге ... ... Сот және тек ... ... ... ... ... мемлекет алдындағы кінәсін анықтайды немесе
ақтау үкімін шығара ... ... ... алдында кінәлі екендігі
жөнінде дауларды шешеді. Сот мемлекет және тұлға алдында жауапты ... ол ... ... және ... ... ... міндетті.
Сот тергеуінің біржақтылығы және толық еместігі ұғымдарының мазмұнын
ҚР ... ... ашып ... және келесіні анықтайды: «Істің дұрыс
шешілуі үшін ... мәні ... ... ... ... күйі ... тергеуі біржақты немесе толық емес деп танылады.
2. Іс бойынша:
1)айғақтарының іс үшін елеулі мәні бар ... ... ... заң ... міндетті болып табылатын сараптама жүргізілмеген, ... ... мәні бар ... ... заттай дәлелдемелер сұратып
алынбаған;
2)істі соттың жаңадан ... ... сот ... аталған
дәлелдемелер зерттелмеген;
3)сотталғанның жеке басы туралы апелляциялық саты анықтай алмайтын,
деректер жеткілікті дәрежеде ... ... ... танылады» [16,
157 б.].
Статистика көрсетіп отырғандай, айыптау үкімдерінің көбі мен барлық
ақтау ... сот ... ... ... толық еместігі себебінен
күшін жояды.
2002 жылы 15 тамыздағы Қазақстан ... ... Соты ... туралы» №19 нормативтік қаулысында келесіні талап етті: «үкім тек бас
сот талқылауында зерттелген дәлелдемелерге негізделуі ... ... ... ... сот ... пәні ... ... жөнінде қорытындысын растау ... ... ... ... болмайды» [30, 6 б.].
Сонымен қатар сот үкімі заңды әрі ... ... ... ... ... ... ... Осы қағиданы ескере отырып, заң қылмыстық
тергеу мен қорғануды алшақтап, істі шешуді ... ... ... ... ... ... мен соттың нақты құзыреттерін анықтап берді. Ол
қатып қалған ереже. ... ... ... ... ... ... өзінің
қасиетті міндетін кейде дұрыс орындамайды? Әрине мәселенің беткі жағында
тұрған проблемаларды айтуға болады: ... ... ... ... ... ... жетіспеушілігі және т.б.
ҚР ҚІЖК-нің 413-бабы сот тергеуінің біржақтылығы және толық еместігі
ретінде істің ... ... үшін ... мәні болуы мүмкін мән-жайларды,
яғни іс бойынша заңмен бекітілген ... ... ... ... деп ... «Іс бойынша тергеудің толық еместігі болып – іс үшін
маңызды мән-жайларды ... ... яғни ... ... істің одан
әрі шешілуіне кедергі келтіреді. Әрине мұндай ... ... ... ... немесе кінәлі еместігі туралы мәселе
жатады. Сонымен ... бұл ... ... ... ... немесе қылмысты саралау мәселесі де қатысты» [7, 106 ... ... ... негіз болатын тағы бір жайт, айыпталушының жеке
басы туралы мәліметтің назардан тыс қалуы.
Сот ... ... мен ... ... ... ... ... дәлелдемелерді ұсыну және олардың зерттелуіне
қатысу құқығын білдіреді және ... іске ... ... ... ... ... мен толық еместігіне алып келеді.
Жалпы сот тергеуінің ... ... ... ... болып үкім
шығару кезінде «елеулі мәні» бар ... ... үшін ... ... ... сот ... жүргізілмеген жағдайлар танылады.
Сот тергеуiнiң бiржақты және толық жүргiзiлмеуi, егер ... және ... ... ... ... ... ... оларды тексермейiнше шағымның немесе наразылықтың
мәнi бойынша шешiм қабылдау мүмкiн болмаса, үкiмдi бұзуға және iстi ... ... ... ... бола ... ... көрiнiстерiмен бiрге ҚК-нiң бiр бабы бойынша
сараланған ... ... ... iстiң мән-жайы ... ... ... сатыдағы сот iстi ... ... ... ... сот ... бұзуға не осы көрiнiстердi үкiмнен
шығарып ... оны ... ... ... қалдыруға құқылы.
      ҚР ҚК-нiң тиiстi баптары бойынша өз ... ... ... қылмыстарды жасағаны үшiн кiнәлi деп таныған жағдайда апелляциялық
сатыдағы сот зерттелмеген деген уәжбен үкiмдi адамды ... бiрi ... ... ... және ... ... баптар бойынша өзгерiссiз
қалдыруға құқылы [4, 7-8 бб.].
Екінші сатыдағы сот ... ... ... ... ... ... ... зерттеп, келесіні анықтайды: нақты іс бойынша
дәлелдеу пәніне жататын қажетті ... мен ... ... ме; ... ... ... және ... зерттеу
талаптары сақталды ма. ... ... сот ... және ... ... ... мен толық еместігін анықтағаннан кейін, жүргізілген
сот тергеуімен олардың жойылғаның тексеру қажет.
Үкімнің күшін жою немесе ... ... ... жоғарыда
аталғандай заң бойынша өткізілуі «міндетті сараптаманың жүргізілмеуінен»
қарастырылады. Сараптаманың ... ... және ... ҚР ... ... ... мән-жайларды анықтауға қажет деп танылады. Заң
шығарушылар қорытындылары фактілерді ... көзі ... ... ... денсаулыққа келтірілген зиянның ауырлық деңгейі мен
сипаты, сотталушының, жәбірленушінің жасы, ... ... ... ... ... ... іске ... қажет деп
санайды. Заңда көзделген негіздер туындаған кезде, ... ... ҚР ... 413-бабында қарастырылған санкцияны туындатады.
Іс үшін елеулі мәні бар құжаттар немесе заттай ... ... ... ... жаңа сот ... ... ... қаулысында
көрсетілген дәлелдемелер зерттелмеген болса, сот тергеуі толық емес ... ... ... ... ... 2010 ... 22 ақпандағы
үкімімен Ж. ҚК-нің 104-бабы 2-бөлігінің «д» ... 2 ... ... айыруға сотталған.ҚК-нің 64-бабының 5-бөлігі басшылыққа алына
отырып, ішінара қосу арқылы 4 ... бас ... ... ... ... ҚК-нің 13-бабына сәйкес қылмыстың қайталануы танылған.
Үкіммен сотталған Ж. бұзақылық ниетпен жәбірленуші Х.-ның денсаулығына
орта дәрежедегі зиян келтірген деп танылған.
Алайда, іс материлдарынан ... Ж. мен ... ... ... ... олар ... бір-бірін балағаттап ұрсысқан, соның
нәтижесінде Ж. жұдырықпен ... ... ұрып ... ... жоғарыда көрсетілген жағдай Ж.-ның әрекетінде бұзақылық ниет
жоқ ... ... екі жақ та ... ... ... ... ... органының қаулысы бойынша Ж.-ның әрекетінде ҚК-нің
257-бабында қарастырылған бұзақылық ниет жоғына байланысты ... ... іс ... бас ... ... бірінші сатыдағы
сот дәлелдемелерге дұрыс көңіл аудармай, Ж.-ның әрекетін ҚК-ның әрекетін ҚК-
нің 104-бабы ... «д» ... ... ... ... әрекетін ҚК-нің 104-бабының 1-бөлігімен қайта дәрежелеп,
жазаны 2 жылға дейін кемітіп, үкімнің өзге бөлігін өзгеріссіз қалдырды ... ... ... ... апелляциялық және қадағалау сатыларында
күшінің жойылуына көп жағдайларда сот тергеуінің біржақтылығы әрі толық
жүргізілмеуі себеп ... сот ... ... әрі толық жүргізілмеуіне
байланысты 2007 жылы 112 адамға ... ... ... ... ... 34,5%-ы), 2008 жылы – 94 адамға қатысты (31,6%), 2009 жылы – ... ... (34,1%) ... күші ... [31, 35 б.].
Соттар істі дұрыс шешуге қажетті және ... ... ... ... және ... ... үшін ... көзделген барлық шараларды
қолдануға міндетті. Осыған сәйкес апелляциялық сатыдағы ... ... ... ... ... дәлелдемелері мен апелляциялық шағым,
наразылық ... ... ... ... ... ... ... жүргізілген сот тергеуі апелляциялық инстанция сотына
істің толық, жан-жақты және ... ... ... ... ... ... Мән-жайлардың заңда көрсетілгені
немесе көрсетілмегеніне қарамастан, сот ... ... ... ... ... ... бар барлық мән-жайларды ... ... ... ... ... етуі және айғақтарды тексеру бойынша
заңмен қарастырылған әрекеттерді жасауы тиіс. 2003 жылы 19 желтоқсандағы
ҚР Жоғарғы ... №13 ... ... ... соттарына «іс үшін
елеулі мән-жайларды анықтамау немесе толыққанды ... ... ... және істі жаңа сот қарауына жіберуге негіз болып ... ... [4, 58 ... ... ... ... қылмыстық іс бойынша алқасы,
абайсызда Т. азаматтың өліміне ... ... үшін ҚР ... ... ... ... Ш. ... қатысты Арыс аудандық сотының
үкімін жоққа шығарды. Іс И. жәбірленушінің заңды өкілінің ... ... ... Қаулыда алқа «істің жеңіл желпі ... ... ... шешу үшін ... бар ... ... көрсеткен. Іс
бойынша жинақталған дәлелдемелер толық көлемде ... ... ... ... тек ... жауабын ала отырып, сот тиісті
дәрежеде олардың ... ... іс ... басқа дәлелдемелерді
нақты тексермеген». Жалпы сот отырысында сот жәбірленуші мен Г. ... ... ... және ... ... ... ... жария етумен шектелгендігі анықталды [32, 15 б.].
Үкімдерінің күшін жойылуына жасалған талдау аудандық және ... ... мына ... ... ... ... ... ең көп жойылғанын көрсетті:
−есірткі заттарға және психотроптық ... ... ... ... ... 2007 жылы 16 адамға қатысты, 2008 жылы – 14 адамға ... жылы – 18 ... ... ... ... ... 2007 жылы – 13 адамға қатысты,
2008 жылы – 15 ... ... 2009 жылы – 14 ... ... ... бөтен мүлікті иеленіп алу немесе ысырап ету туралы
(ҚК-нің 176-бабы): 2007 жылы – 7 адамға қатысты, 2008 жылы – 1 ... 2009 жылы – 14 ... ... ... ауыр зиян ... ... (ҚК-нің 103-бабы): 2007
жылы – 10 адамға қатысты; 2008 жылы – 6 ... ... 2009 жылы – ... ... ... (ҚК-нің 175-бабы): 2007 жылы – 12 адамға қатысты, 2008
жылы – 11 адамға қатысты, 2009 жылы – 10 ... ... ... 2007 жылы – 31 ... қатысты, 2008 жылы – 22 адамға
қатысты, 2009 жылы – 29 адамға қатысты [31, 35 б.].
2002 жылы 12 ... ... ... ... ... ... бойынша
алқасының қаулысымен «героин» наркотикалық затын сату мақсатынсыз ... ҚР ... ... 1 ... ... бас ... айырылып
сотталған, О. ісі бойынша Алмалы аудандық сотының ... ... ... ... ... ... тергеуінің біржақтылығы және ... ... О. ... қылмысқа қатыстылығы бар-жоғы нақты
тексерілмеген.
Сот іске қатысты маңызы бар мән-жайларды ... оның ... О. ... екі рет көмек көрсету үшін «жедел жәрдем»
шақыртылғанын және оның ... ... ... ... ... ... ... О. оны ұстау кезінде АІІБ ... ... ... ... туралы хаттамаға қол қоюын талап етіп, ұрып соққанын
айтады. О. сотта АІ І ... Т. атты ... бірі оған ... жұмыс істеуді ұсынғанын, бірақ ол одан бас тартқаны ... ... О. ... оның ... бас ... қарамастан, ол О.-ға өз
ұялы телефон нөмірін тастаған және бұл ... оның ... ... ... аталған нөмірді сотта атады, алайда сот мұндай мән-жайды
ескерусіз қалдырған.
Сотта О. және оның ... іс ... куә ... А І І ... ... адамдардың болғаны: олардың екеуі де бұрын
қылмыстық жауаптылыққа ... ал ... ... екі рет ... ... қараусыз қалдырылған. Бірінші сатыдағы сот ... ... ... ... ... ... етілген дәлелдемелерді тексерусіз
қалдырылып, үкім ... ... ... ... толық
тексерусіз негізге алған.
2.2 Соттың үкімде (қаулыда) айтылған тұжырымдарының істің ... ... ... ... ... ... сот тұжырымдарының істің нақты мән-жайына
сәйкес келмеуі, сот тергеуінің біржақтылығы және ... ... ... ұқсас белгілері бар. И.И Потеружа айтуы ... ... және ... ... - ... ... ... қайшылығына әкеп соқтырады, ол істің нақты ... оны ... ... ... ... ... [34, 110 б.].
Сонымен қатар, В.А. Познанскиймен де келісуге болады, ол қарастырылып
отырған негіз, сот тергеуінің ... және ... ... ... ғана ... ... ... мазмұнымен де ерекшеленеді». Яғни
сот ... ... және ... ... ... ... ... мен тексеру кезінде туындайтын қателіктер ... ... ... ... сот ... істің нақты мән-жайына
сәйкес келмеуі сияқты ... ... ... (қаулыны) шығару кезінде
дәлелдемелерді бағалауға байланысты соттың қателіктері жатады» [35, 80 б.].
Үкімнің күшін жою ... ... ... ... ... яғни
соттың үкімде (қаулыда) айтылған сот тұжырымдарының істің нақты мән-жайына
сәйкес келмеуі, апелляциялық қарау нысанының ... ... - ... ... ... мән-жайын бекітудің дұрыстығын қамтиды.
Сот үкімі - ... іс ... ... ... ... ... қолданудың маңызды актісі. Аталған тезис Н.Ч.
Жолдасбаева мен Ю.В. ... ... ... ... [36; ... нормаларға сай үкім ҚР-ның атынан шығарылады, ол заңды
және негізді болуға тиіс.
Сот тәжірибесін зерттей келе, үкімдердің көбі заң ... ... ... ... болады. Алайда, үкімнің күшін жоюға ... ... оның ... мен ... сот ... ... жағдайлар да кездесіп жатады.
Апелляцияның негізгі белгісіне: ... ... ... анықтау
мақсатында шағымданған үкім мен шешімнің зандылығы мен ... ... ... ... ... материалдар негізінде үкімді
тексеру болып табылады [38, 37-38 ... жылы 15 ... «Сот ... ... ҚР Жоғарғы Соттың №19
нормативтік қаулысы, үкімнің ... ... ... ... төрешіден оның заңдылығы мен ... ... ... ... ... ҚР ... ... сәйкес, сот
үкімі заңды және негізді болуға тиіс. Егер үкім ... ... ... отырып және заң негізінде шығарылса, ол заңды болып танылады. Егер
үкім сот ... ... ... ... жан-жақты және
объективті зеттеу негізінде шығарылса, ол негізді деп танылады.
ҚР ҚІЖК-нің ... сот ... үкім ... ... ... ... көрсетеді. Әрине, тізім ... ... ... ... басталады:
«1)жасалуына сотталушы айыпталып отырған ... орын ... ... әрекет қылмыс болып табыла ма және ол нақ қандай қылмыстық
заңда көзделген ... ... ... бұл ... ... дәлелденді ме;
4)сотталушы бұл қылмыстың жасалуына кінәлі ме;
5)оның жауаптылығы мен айыбын жеңілдететін немесе ... ... бар ... ... ... байланысты, іс бойынша айыптау немесе ақтау
үкімі шығарылады. ... ... ... ... ... кінәлі деп тану
туралы сот шешімінен тұрады. Ақтау үкімі сотталушы ... ... ... берілген айыптау жөнінде оның қылмыстың ... ... және ... ... ... ... ... шешімді, сот кінәсіздік презумпция принципін негізге ала отырып,
барлық ... ... ... ... ... ... тек
толық жауап алғаннан кейін шығарады.
ҚР ҚІЖК-нің 25, 128-баптарына сәйкес, судья дәлелдемелерді қаралған
дәлелдемелердің ... ... ... ішкі ... ... бұл ... заң мен ар-ожданды басшылыққа алады. Судья
дәлелдемелерді заң мен ... ... ала ... дәлелдемелерді
жиынтығында жан-жақты, толық және объективті қарауға негізделген өздерінің
ішкі нанымы бойынша бағалайды.
Заңның жоғарыда аталған ережелерінің бұзылуы, ... іс ... ... сот ... ... нақты мән-жайына
сәйкес келмеуі, үкімнің күшін жоюға немесе өзгертуге әкеп ... ... ... ... ... ... сот ... қаралған дәлелдемелермен расталмаса;
2)сот өз тұжырымдарына едәуір ықпал ете алатын мән-жайларды ескермесе;
3)сот тұжырымдары үшін елеулі мәні бар ... ... ... ... (қаулыда) соттың бұл дәлелдемелердің біреулерін
қабылдап, екіншілерін қабылдамай тастауына ... ... ... ... ... ... ... елеулі қайшылықтар
болып, олар істің шешілуіне, соның ... ... ... ... ... ... ... соттың шешуіне, қылмыстық
заңды қолданудың дұрыстығына немесе ... ... ... ықпал еткен
немесе ықпал етуі мүмкін болса үкім (қаулы) істің нақты мән-жайына ... деп ... ... ... сот ... ... кінәлі немесе кінәсіз
екендігіне байланысты қорытындысын, сот ... ... ... және ... ... ... шығаруы тиіс деп көрсеткен; яғни
сотпен анықталған нақты мән-жайлар істегі дәлелдемелерге ... ... ... ... ... ... ... қатысты болуы тиіс. ... ... М.С. ... ... бойынша: «үкімде істе бар
дәлелдемелермен бекітілмеген бірде бір ... ... ... ... [7, 109 ... ... ... мен мән-жайлар туралы соттың ... сот ... ... дәлелдемелермен негізделуі тиіс. Адамның
кінәлігі мен әрекеттің қылмыстылығы туралы ... ... ҚР ... ... ... ... ... тиіс, оның ішінде:
- бас бостандығынан айыруға сотталушы түзеу немесе ... ... ... түрі мен ... ... өтеуге тиіс;
- азаматтық шағым мен мүліктік зиян бойынша шешім шығару.
Заң айыптау үкіміне ... ... ... ... ... ... дәлелденген кезде, сот бұл қылмыстық әрекеттің сипаттамасын, оның
жасалған уақыты мен орнын, оны қандай ... ... ... ... ... ... кінәнің формасын, қылмыстың мотивін және ... ... ... Бұл ... мақсаты, бірінші сатыдағы соттың іс
бойынша шешім қабылдаудың негізгі ережелерін сақтауын қамтамасыз ету болып
табылады. Олардың талаптарға ... ... ... ... ... немесе
өзгертуге әкеп соқтырады.
Екеуара төбелесте Р. атты азаматты ... ... үшін ... ... Жоғарғы Сотының сот алқасы, сотталушы мен оның
қорғаушысының шағымы бойынша істі қайта ... сот ... ... ... ... ... ... төбелес кезінде болған өлім
туралы сот шешімінің сәйкессіздігін қаулыда көрсете отырып, бұл ... ... ... ... ... (қажетті қорғану аясынан асып кету).
Бұл дәлелдемелерді талдай келе, А. ... Р. ... ... ... ... ... асып кеткені анықталды [41, 8-10 б].
Келтірілген мысал, соттың болған оқиға туралы жеткілікті дәлелдемелері
болса да, істің нақты ... ... ... ... беріп отырғанын
көрсетеді.
Тағы бір мысал келтірейік, мәселен, Ақтау горнизоні әскери ... ... ... ... 2-бөлігі бойынша жазасын жалпы
режимдегі түзеу колониясында ... 6 ... бас ... ... Ш.-ны ... ... ... және мұның салдары азаматтар Т.
мен С.-ның өліміне әкеп соққаны және ... ... жеке ... ... құны ... теңге тұратын «Байда» шағын суда жүзу
құралын бүлдіргені үшін кінәлі деп таныды.
Ш. және басқалар бар ... ... ... ... ... «Байда» жүзу
құралын тапқан, оның ішінде азаматтар Т., С., М. және С. болған. Командир
Ш. дабыл ракетасы ... ... бір рет оқ ... ... ... ... қайықтағы азаматтарға орындарында қалып, тексеруге әзірленуі туралы
бұйрық берген, алайда, олар шекара нарядынан ... ... ... ... ... ... ... әскери қызметшілері «Байда»
жүзу құралына АКС-74 автоматтары және НСВП-12.7 мм ... ... ... ... ... ... С. және Т. оқ тию ... алған
жарақаттарынан қайтыс болған.
Апелляциялық алқа іс материалдарын зерттей отырып, соттың үкімде
жазылған тұжырымдарының ... ... ... ... ... ... сатыдағы соттың үкімі бұзылуға жатады деп есептеді.
Сот тұжырымдамасы үшін маңызы елеулі қарама-қайшы дәлелдемелер бар
екенін біле тұра ... ... сот ... ... ... бұза отырып, үкімде дәлелдемелердің бірін қабылдап, басқаларын
қандай ... ... ... ... ... тергеуде де, басты сот талқылауы барысында да Ш.
өзіне тағылған айыпты мойындамай, болған оқиға барысындағы ... ... ... ... ... және Каспий теңізі айдынында
заңсыз балық аулаудың жолын кесу мақсатында жасағанын және ... да ... ... ... ... ... ... қарулы қарсылық көрсетіп, оқиға орнынан қашып
кетпек болған браконьер қайығындағы адамдарға қатысты қару қолдануының мән-
жайлары туралы айғақтары ... ... ... ... қорытындыларымен және басты сот талқылауы барысында зерттелген
басқа да іс материалдарымен нақты расталып отыр.
Алқаның ... ... ... ... ... қорғау жөніндегі
тапсырманы орындау кезіндегі әрекеті «Қазақстан Республикасының мемлекеттік
шекарасы туралы» және ... ... ... қауіпсіздік
комитетінің шекара қызметі туралы» ҚР заңдарының талаптарына сәйкес жүзеге
асырылған.
Ш. қаруды ... ... ... бере ... ... ... ... туралы» Заңның 31-бабына сәйкес,
әрекет еткен, яғни, ... оғын ... ... ... қару ... ... бұзу ... тоқтату үшін қолданылған, осы баптың 9-тармағына
сәйкес, ... ... ... ... ... қару қолдануына
болатын еді.
Балықтың бағалы тұқымдарын заңсыз аулаумен әдейі айналысып жрген, өз
қызметтерінің заңсыз сипаттарын ... ... ... ... бұза ... өз туы және нөмірі жоқ, тіркелмеген жүзу ... ... ... ... ... ... ашық теңізде
балық аулауға шыққан екі жәбірленушінің қарама-қайшы айғақтарын сот ... ... ... ... ... ... алған.
Апелляциялық сатының қаулысымен сот үкімінің күші жойылды, іс жүргізу
Ш.-ның әрекетінде ... ... ... ... ... ... ... алқасының қаулысымен прокурордың қадағалау
наразылығы қабылданбай тасталды, облыстық сот ... ... ... құқық қорғау органдары мен бірінші сатыдағы соттың заңсыз
әрекеті Ш.-ның екі айдан астам негізсіз қамауда ... әкеп ... ... конституциялық құқықтары мен бостандығы бұзылған [40, 19-20 бб.].
Осы және өзге де мысалдар, қылмыстық оқиға туралы ... ... ... ... ... ... болып табылатын
көрсетулері, бірінші сатыдағы сотпен көбіне қараусыз қалдырылады. Жоғары
сатыдағы сот ... ... ... ... ... ... ... негізді түрде сілтеп, шешім қабылдайды. Жоғарыдағы екі
мысалда да, сот айыпталушының ... ... ... ... ... үшін соттың, тек төрешінің қылмыстық оқиғаның дәлелденгеніне
және айыпталушының кінәлілігіне толыққанды көз ... ... ... ... - ... В.А. ... [35, 2 б.].
Айыптау үкімі тек сотта жан-жақты зерттелген дәлелдемелер негізінде
қабылдануы керек. Қылмыс оқиғасы және оған ... ... ... бекітілуі тиіс. Соттың үкімі қылмыстың нақты мән-жайды және оны
жасаған тұлғаны ... ... ... ... ... ... ... болуы тиіс. Осы мәселеге көптеген ресей ғалымдары – Ю.Д.
Лившиц., С.М. Даровских., А.В. Кудрявцева және т.б. көп ... ... ... 45].
Алматы облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі сот алқасы ҚР ҚІЖК-
нің 380 және 379 бб. талаптарына үкімнің сәйкес болмауына байланысты Қ., ... А. ... ... ... ... соты ... күшін жойды:
сотталғандар ірі көлемде ... ала ... ... пара ... үшін ... ... ... қылмысты жасаудағы әрқайсысынның ролі мен қатысу
деңгейі ажыратылмаған, үкімде ... ... жағы ... ... Айыпталғандардың бәрі бір қылмыс жасағанына кінәлі деп
танылған, және солай бола тұра олардың әрекеті ҚР ... ... ... ... ... сот ... ... зерттеп, талдап және оны
тексерусіз қалдырмауы тиіс. Істе «Сот ... ... ете ... ... көрсететін айғақтардың болуы, апелляциялық сатыдағы
сотқа, осы жайттарды ескермей отырып, шығарылған үкімді қайта қарау құқығын
береді.
2001ж.21 қарашасында Алматы ... ... ... ... ... ... ... В. өлтіргені үшін Н. және И.
сотталған. Алқа қаулысында көрсетілгендей В. ... және ... ... ... ... сот ... ... негізге
алған:1) Н.-нан алынған аудиокассеталар мен куәгер Г. таныған бұрайтын
құрал В.-ға тиесілі екені; 2) Н. ... қан ... ... ... ... анықталған; 3) куәгер Б., В.-ның өлген түні оның
подьездінен ... ... Н. және ... туралы жауабы; 4) Бор
куәгерінің жауабы; 5) алдын ала тергеу ... Н. және И. өз ... жылы 22 ... ... ... ... ... жөніндегі
алқасының қаулысымен Н. және И. ісі ... ... күші ... ... жаңа ... ... тұратын жері бойынша пәтерін тінту кезінде, соңғы 4-5 айда В.-мен
бірге тұрған ... Г. ... ... ... құралды В.-ға тиесілі деп
таныған. Бірақ В.-ның ұлы мұндай құралдың оларда болмағанын ... ... О. ... де В.-да мұндай құралдың болмағанын ... ... ... ... ... пәтерінен табылған құралдың оларға тиесілі екенін
айтқан. Келтірілген жауаптардың ... ... ... қарамастан сот
оны тексерусіз қалдырған.
Пәтерді тінту кезінде табылған 15 аудиокассеталардың 7-уі В.ға тиесілі
екендігін Г. айтқан. ... Г. ... ... бір ... ... онда ... өлеңдерден танығанын айтқан.Сот аудиокассеталарды
тікелей өзі тыңдамаған, кассетада жазылған өлеңдер шындыққа ... Одан ... ... М. оның ... ... ... шағымданбаған. Н. айыпталушының жеңгесі – куәгер Н.олардың үйінен
табылған екі кассета оған ... емес ... ... Сот осы екі ... ұлы М.-ге ... ол оны ... кассеталарды әрдайым өзі
сатып алатынын, анасының ... ... ... ... айғақ ретінде
танылған аудиокассеталардың В. тиесілігі мәселесі бойынша ... ... ... ... ... ... ... алынбаған.
Сот В.-ның материалдық дәулеттілігі туралы Н.-ның хабардар болуы
туралы жауабын рас деп таныған. Бірақ куәгер Б. ... ... ... В.-да ақша бары ... хабарламасы істегі құжаттардан Н. бостандығынан
айыру орнында болған уақытқа сәйкес келетінін ... ... бұл ... ... ... ... ... болған куәгер Б.-ның осы шағын ... ... ... ... келе жатқан Н., кейін «піл» деген атпен
аталған еуропалық ұлттың жігіті И.-ды ... ... ... ... және ... ... материалдары бұл жалған аттың
И.-ге емес Г.-ға тиесілі екенін растаған.
Cараптамамен тексеріліп және Н. кінәсінің айғағы ... ... ... айғақ ретінде алынған және оқиға болған ... ... ... ... ... сипатына сәйкес келмеген.
Сот кісі өлімі болған кезде куәгер И. ... ... ... ... ... ... ... С.-тен сотта жауап алынбаған.
Сот өлімнің болған нақты күнін анықтамаған.Сот өлім болған күн ... ... Б. ... ... ала ... ... ... алған. Істегі
басқа дәлелдер назардан тыс қалған.
Сот сонымен қатар, сот Н. және И.-дың көрсетулері тексерілмеген, ... ... бас ... ... ала ... берген жауаптарын толық деңгейде
тексермеген, оларды куәгерлердің жауаптары мен оқиға болған жерді тексеру
хаттамасында белгіленген объективтік деректермен ... ... ... ... ... ... нақты мән-жайына сәйкес келмейді
деп тануға құқық берген.
Сот үкімі сотта зерттелген нақты ... ... ... ... үкімде көрсетілуі тиіс. Егер істе қылмыс оқиғасына, оны ... мен ... және іс үшін ... бар басқа да дәлелдер бола
тұра сот олардан бас тартса, ол ... бас ... ... ... ... ... дәлелдерге қатысты соттың берген бағасы, дәлелдерді
тексерудің толықтығын, соттың обьективтілігін және үкімнің негізіне алынған
дәлелдердің нақтылығын растайды.
Тағы бір ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі алқасы төрағаның, ... ҚР ... ... ... М. мен Д., ... А., С. және
Ж.-ның қатысуымен, сотталғандардың қорғаушыларының және ... ... ... ... ... М. мен Д. жөніндегі
қылмыстық істі oneline тәртібінде бейне байланыс арқылы қарады.
Алматы қалалық сотының 2008 жылдың 24 ... ... 1973 жылы ... ... ... ... сотталмаған,
−ҚК-нің 28-бабы 5-бөлігі, 178-бабы 2-бөлігінің «в» ... ... 4 жыл бас ... ... ... ... түзеу
колониясының жалпы режимінде өтеу тағайындалған, жазасын өтеу мерзімі 2007
жылдың 27 қыркүйегінен бастап ... ... ... ... «ж», «з», «к» ... ... ... болмағандықтан, ҚІЖК-нің 37-бабының 1-бөлігі 2-тармағына
сәйкес ақталған.
Д. 1986 жылы Шығыс ... ... ... ауданы, Тассай ауылында
туған, бұрын сотталмаған,
−ҚК-нің 96-бабының 2-бөлігінің «з» тармағымен мүлкі тәркіленіп, 13
жылға бас ... ... ... ... ... «а» тармағымен
мүлкі тәркіленіп, 8 жылға бас ... ... ... 58-бабы 4-
бөлігінің негізінде, қылмыстардың жиынтығы бойынша, мүлкі ... 14 ... бас ... ... ... ... түзеу
колониясының қатаң режимінде өтеу тағайындалған, жазасын өтеу мерзімі 2008
жылдың 16 шілдесінен ... ... мен ... жәбірленушінің өкілі Б.-ның пайдасына біргелікті түрде
24 000 теңге материалдық шығын, мемлекет пайдасына 240 ... ... ... ... жеке меншігіндегі мемлекеттік № А 532 HON нөмірлі
«Daewoo Racep» ... ... ... ... ... ... ... шешілген.
Үкім бойынша М. алдын ала сөз байласқан адамдар тобы құрамында,
мүлікті заңсыз ... ... ... іс-әрекет жасауға жәрдемдескені
үшін, ал Д. – алдын ала сөз байласқан ... тобы ... ... және осы ... ... ... ... жәбірленуші Б.-ға
қасақана қаза келтіргені үшін айыпты деп танылған.
Апелляциялық шағымдарда адвокат С. сот үкімімен келіспей, сотталған ... ... ... ... ... негізделгендігін, оның ақиқат
дәлелдердің жеткілікті жиынтығымен ... ... ... ... ... ... ... аңдаусыз тұрған жәбірленушіні ұрып
құлатып, оның жеке заттарын ... ... сол ... ... ... ... ... абайсызда жәбірленуші өліміне
әкеп соққандығын көрсете отырып, үкімді өзгертіп, Д.-ның әрекетін ҚК-нің
179-бабы ... «б» ... ... ҚК-нің 55-бабын қолданып,
оған қылмыс үшін көзделген жазадан гөрі неғұрлым жеңіл жаза ... А. ... М. ... жөніндегі сот тұжырымының ... ... ... Д.-мен алдын ала ешқандай
келісім болмағандығын, ... ... ... ... ... ... ... болжама түрде шығарылғандығын,
сол себепті үкімді бұзып, М.-ны ақтауды сұраған.
Жәбірленушінің өкілі Б. сот ... ... ... ... ... сотталған М.-ның жәбірленуші Б.-ның ... ... ... ... қарындасынан жауап алынбағандығын,
іс бойынша көп мән-жайлардың сот көңілінен тыс қалғандығын көрсете келіп,
үкімді өзгертіп, М.-ға ҚК-нің ... ... «а» ... ... ... «ж», «з», «к» ... үкім шығаруды, ал Д.-ға ҚК-
нің 96-бабы 2-бөлігінің «ж», «з», «к» ... осы ... ... ... беруді сұраған.
Сотталғандар М. мен Д., қорғаушылар А., С. және Ж.-ның апелляциялық
шағымдарды қолдаған көрсетулерін, Бас ... ... ... ал апелляциялық шағымдарды қанағаттандырусыз қалдыру туралы
келтірген пікірін ... іс ... ... және ... алқаның келесіні анықтады:
ҚР ҚІЖК-нің 24-бабына сәйкес, сот істі дұрыс шешуге қажетті ... ... ... толық және объективті зерттеу үшін заңда
көзделген барлық шараларды қолдануға міндетті. Жоғарғы Сот алқасы ... ... бұл істі ... кезінде заңның осы талаптарын толық
орындамаған деп есептеді.
Сот тергеуінің толық ... үкім ... ... ... ... іс ... жаңадан қарауына жіберуге жатады.
Атап айтқанда, жәбірленуші өкілі Б.-ның ... ... ... ... ... ... өліміне тікелей кінәлі
екендігі, іс бойынша көп мән-жайлардың сот көңілінен тыс ... ... және ... М. мен Д. ... Б.-ға алдын ала сөз
байласқан адамдар тобы болып ... ... және осы ... оған ... қаза ... ... ... ала тергеу тұжырымдары
жан-жақты тексеріліп, зерттеліп, заң ... баға ... ... ... сотқа жоғарыда көрсетілген мән-жайларды мұқият
тексеріп, тиісті объективті баға беру ... ... ... ... Республикасы ҚІЖК-нің 411-
бабының 4-тармағын, 420, 422, және 423-баптарын басшылыққа алып, ... ... ... ... ... М. және Д. Жөніндегі 2008 жылғы ... ... ... ... істі ... сот ... қарау үшін сол
сотқа жіберуге шешім қабылдады [51, 147-149 бб.].
Жалпы үкімнің күшін жою немесе өзгертудің ... ... ... ... ... толық және объективті зерттеу үшін бағытталған.
Мысалға, сот айыпталушыны ... деп ... ... ... ... алайда
айыпталушыны кінәлі деп тану үшін дәлелдемелер жеткіліксіз болған, сонымен
қатар айыпталушының аталған ... ... ... ниетінің болмағанын
ескермей, жасалған әрекетті қасақана түрде жасалған қылмыс деп ... ... ... ... ... үкім ... ... куәнің жауабын алған, алайда қандай негіздер бойынша айыпталушыны
айыптайтын куәнің жауаптарын ескермегені ... ... ... қолданылады.
Үкімде мұндай мотивтердің болмауы, ... ... ... ... мүмкіндігінен айырады, тек содан кейін үкімнің
негізділігі күмән тудыра бастайды.
Апелляциялық сатыда қайта ... ... ... ... ... өзгертілді:
−саралау өзгертілмей, жаза төмендетіліп: 2007 жылы – 613 адамға
қатысты, 2008 жылы – 621 ... ... 2009 жылы – 672 ... ... өзгертіліп, жаза төмендетіліп: 2007 жылы – 588 ... 2008 жылы – 517 ... ... 2009 жылы – 553 ... ... өзгертілмей, неғұрлым қатаң жаза тағайындай отырып: 2007 жылы
– 250 ... ... 2008 жылы – 350 ... ... 2009 жылы 310 адамға
қатысты;
−саралау өзгертіліп, жаза төмендетілмей: 2007 жылы – 172 ... 2008 жылы – 122 ... ... 2009 жылы – 85 адамға қатысты.
Міне осылайша, ... ... жаза ... ... де,
сондай-ақ олардың әрекеттерін ... ... де ... де ... ... өзі үкімдердің өзгертілуіне әкеп соғады [31, 37 б.].
ҚР ҚІЖК-нің 414-бабында көрсетілген ... ... ... ... ... ... алып келеді.Үкім тек соттың үкімде (қаулыда)
айтылған тұжырымдарының істің ... ... ... ... ... ... ақталушының кінәсіздігіне, қылмыстық заңның
дұрыс қолданылмауы және жазаның дұрыс ... ... әсер ... ... ... Өзге ... үкімнің күшін өзгертуге болады
ҚР ҚІЖК-нің 414-бабының 4-бөлігінде ... ... ... ... ...... және қарар бөліктерінің арасындағы
қайшылықтарды;
б)үкімнің сипаттамалық − дәйекті ... ... ... ... ... ... ... әрекеттерін, кінә
формасын, қылмыс жасау тәсілдерін сипаттаудағы қателіктер; сотталушының
жеке басын ... ... ... мен ... ... қарама - қайшылықтарды жатқызуға
болады.
2.3 Қылмыстық іс жүргізу заңның едәуір ... іс ... ... ... ...... әрекеттерді
жүзеге асыру кезінде, сот шығарған шешімнің күшін жоюға тура келетін
қателіктер мен ... ҚР ... ... заңның едәуір бұзылуының
ұғымын анықтайтын ережелерді қамтиды.
ҚР ҚІЖК-нің 415-бабына сәйкес, істі сот ... ... ҚР ... мен өзге де жалпы ережелері бұзылып, олар іске ... ... ... ... ... ... ... оларға қысым
көрсету, сот ісін жүргізу рәсімін сақтамау жолымен немесе өзгедей жолмен
істің ... ... ... және ... зерттеуге кедергі жасаса,
соттың қаулысына, әділ үкіміне немесе өзге де шешіміне ықпал етсе ... етуі ... ... бұл ... іс жүргізу заңын елеулі түрде
бұзушылық ... ... ... ... 2009 жылы ... ... 15
адамға қатысты аудандық соттардың ... күші ... ... (4069) жалпы санының 0,04%-ын құрайды. 2008 ... ... ... ... саны 12-ге немесе 45%-ға
қысқарды, ал тұтастай алғанда ... ... үлес ... ... (27 адамға қатысты үкімдердің күші жойылды (сотталғандардың жалпы
санының (37875) 0,07%-ын құрайды).
Апелляциялық тәртіппен ... ... 9 ... ... 0,02% істер
жоғарыда аталған негіздер бойынша қысқартылды, ал 2008 жылы 16 ... ... 0,04% ... күші ... мұның өзі аудандық соттардың
қылмыстық істерді қарау сапасының 0,02%-ға жақсарғанын көрсетеді [31, 37
б.].
Аталған негіздің мазмұнын аша ... заң ... ең ... ... ... ... ... мағынасын түсіну қажеттігін айтады. Кез келген
істің ... ... ... және ... ... ... Осы
талаптардың бұзылуына заң шығарушы келесідей себептерді:
- ҚР ҚІЖК-тің ... мен өзге де ... ... ... ... ... ... кепілдік берілген құқықтарынан айыру немесе оларға
қысым көрсету;
- сот ісін жүргізу рәсімін сақтамау;
- өзге де заң бұзушылықтар.
Жалпы осы ... өзге де ... ... ... ... жатқызу
үшін, нақты бір қылмыстық істің мән-жайларын анықтағаннан кейін шешуге
болады. Бір ... ... бір істе ... ал ... ... ... Мысалы, егер сот отырысында аудармашыға ҚР ҚІЖК-нің 351-бабына
сәйкес, жауаптылық туралы ескертілмесе, алайда ол өз ... ... ... онда ... ... үкімнің күшін жоюға негіз болмайды.
Алайда, егер, мұндай бұзушылық аударудың негізсіздігі мен ... ... ... ... ... ... ... үкімнің күшін жоюға негіз
болады. Сондықтан, заң, ... іс ... ... ... ... ... ... сатыға барынша кең өкілеттікті берген.
Апелляциялық саты ... ... ... не ... ... өзі шешу ... Осылайша, нақты бір бұзушылықты елеулі деп санау,
белгілі бір істің шарттарымен анықталады [48, 456 ... ... ... 2009 ... Алматы қалалық соттың Ж. және П.-ға
қатысты ақтау үкімі, қылмыстық іс бойынша алқамен күші ... істі ... ... ... осы іс ... ... ... Ж.
және П.-нің тергеу кезінде берген жауаптары істің нақты мән-жайымен сәйкес
келмей, бір-біріне ... ... ал іс ... ... ... ... талаптары бұзыла отырып алынған, деп көрсетілген. Коллегия
қалалық соттың үкімі ... іс ... ... ... ... ... байланысты күшін жоюға міндетті, деген негізді шешімге келді.
Аталған негіз іске қатысушы тараптардың заңмен қамтамасыз ... ... ... мүдделеріне қысым жасау салдарынан, істің нақты ... ... ... және ... ... ... келтіреді. Ал егер бұл
талаптар сақталған жағдайда, ол әділетті әрі заңды шешім ... ... еді [49, 24-25 ... ... ... сот, ... ... анықтаушы істі
дұрыс шешуге қажетті және жеткілікті мән-жайларды ... ... ... зерттеу үшін заңда көзделген барлық шараларды қолдануға
міндетті.
Сонымен қатар, ... ... ... 2009 ... Е.-ге қатысты
шығарылған үкімінің күші жойылды.
Үкімге ... Е. ... А. ... ... ... үшін кінәлі деп
айыпталған. Үкім қылмыстық іс жүргізу заңның ... ... ... ... тиіс еді. ... Е.-ға ... ... сәйкес, тергеуші
алдын ала тергеу аяқталғаннан кейін айыпталушыға істің барлық материалдарын
таныстыру кезінде оған ... оның ісін ... ... ... ... беру құқығын, сондай-ақ соттың алқабилердің қатысуымен
шығарған үкіміне шағым ... және ... ... ... ... ... қанағаттандырудың құқықтық салдарын түсіндіруге міндетті.
Алайда алдын ала тергеу кезінде тергеуші Е.-ге оның ... ... ... Е. ... ... ... 2009 жылғы
сотпен шығарылған үкімде алдын ала тергеу кезінде ... сот ... ... ... ... іс ... ... едәуір бұзылуы
орын алмаған, деп көрсетілген. Алайда ... ... ... ... ... басты сот талқылауын тағайындауға кедергі
келтіреді. Себебі, ҚІЖК-нің 415-бабының 1-бөлігіне ... істі сот ... осы ... ... мен өзге де жалпы ережелері бұзылып, олар
іске қатысушы адамдарды заңда кепілдік берілген құқықтарынан ... ... ... ... сот ісін ... рәсімін сақтамау жолымен немесе
өзгедей жолмен істің мән-жайын жан-жақты, толық және ... ... ... ... ... әділ ... ... өзге де шешіміне
ықпал етсе ... ... етуі ... ... бұл ... іс ... ... түрде бұзушылық болып табылады.
ҚР ҚІЖК-нің 415-бабының 2,3-бөлігіне сәйкес, сот ... ... ... ... істі ... жол ... ... алып тастаудың немесе бір тараптың іс үшін ... ... ... ... негізсіз бас тартудың не міндетті
түрде зерттелуге тиіс дәлелдемелерді ... ... ... ... күші жойылуға тиіс.
Егер:
1)сот Кодекстің 37-бабында көзделген негіздер болғанда қылмыстық іс
қысқартпаса;
2)үкімді соттың ... ... ... ... ... жоқта қаралса;
4)заң бойынша қорғаушының қатысуы ... ... іс ... ... ... ... ... ие болу құқығы өзгедей
жолмен бұзылса;
5)сотта сотталушының ана тілін ... өзі ... ... ... ... ... құқығы бұзылса;
6)сотталушыға сот жарыссөзіне қатысу құқығы берілмесе;
7)сотталушыға соңғы сөз берілмесе;
8)үкім шығарылған кезде судьялар кеңесінің құпиясы бұзылса;
9)үкімге судьялардың бірі қол ... сот ... ... ... кез ... ... ... жойылуға тиіс.
Аталған негіз, сотқа апелляциялық ... істі ... ... ... ... қылмыстық - процессуалдық құқықтарын, сотталушының
қорғану құқығын қамтамасыз етуін міндеттейді.
Қылмыстық процестің ... мен ... ҚР ... 2-
тарауында қарастырылған.
Заңда көрсетілген өзге де принциптердің бұзылуы, нақты ... ... ... ... мен ... сот ... ... әсер етеді.
Мысалы, сот талқылауының жариялылығы - сот ... ... ... ... ... ... ... ғана рұқсат етіледі. ҚР ҚІЖК-
нің 29-бабы: «іске қатысушы адамдар өмірінің жеке ... ... ... ... ... сондай-ақ оны жәбірленушінің,
куәнің немесе басқа да іске қатысушы адамдардың, сондай-ақ ... ... мен ... ... ... ... ... ететін
жағдайларда кәмелетке толмағандардың қылмыстары туралы істер ... ... ... істер және басқа да істер бойынша соттың дәлелді
қаулысымен жабық сот ... жол ... сот ... ... олардың отбасы мен жақын
туыстарының қауіпсіздігін қорғау тән. Осы мақсатта заң соттарға, куәлер ... және ... да іске ... адамдарға өздеріне белгілі
болған мән-жайларды қысылмай жария етуге мүмкіндік ... ... ... жүргізуге жол береді. Сот өз шешімінің жойылу қаупін ескере
отырып, заңмен белгіленген сот ... ... ... сақтауға тиіс.
Аталған мәселе қазіргі ... ... - А. ... Б. ... ... С. ... және шетелдік ғалым - Брусницинның еңбектерінде
нақты ... [52; 53; 54; ... сот ... ... кезінде, қылмыстық іс жүргізу заңның елеулі
бұзылуы анықталса, заң шығарушы аталған негізді үкімнің күшін жою ... ... Бұл тек ... ғана ҚР ҚІЖК ... ... ... дегенді білдірмейді.«Қылмыстық іс жүргізу заңның елеулі бұзылуы»
деген термин сотқа дейінгі өндірісті ... ҚР ... ... Атап ... ҚР ... ... 10-бөлігіне сәйкес,
айыптау қорытындысымен келіп түскен қылмыстық істі зерттеуде, ... ала ... ... ... іс ... ... елеулі бұзылуына жол
берілгені – берілмегенін тексеруге міндетті. Бірінші сатыдағы сот, ... ... ... ... ... өзге ... қатар,
«анықтау және алдын ала тергеу жүргізу кезінде қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ал егер ... ... ... ... өтініші не өзінің бастамасы ... істі ... ... ... сот ... тағайындау кезеңінде қылмыстық іс жүргізу
заңның талаптары сақталмай қозғалған ... ... сот ... ... қарастырылған.
Алайда, ҚР ҚІЖК-нің апелляциялық сатымен анықталған, бірақ істі сотқа
дейінгі кезеңінде қозғау сатысына жіберілген бірқатар заң бұзушылықтар бар.
Мысалы,
а) тергеу ... іс ... ... алдын ала тергеу орнына анықтау жүргізілген;
в) тергеуді қарсылық білдірілген адамның жүргізуі;
г) алдын ала тергеуде айыпталушының қорғаушының көмегін алу ... ... ала ... ... өзінің ана тілін пайдалану құқығы
бұзылса;
е) істің материалдарымен айыпталушы мен оның қорғаушысына танысу
құқығы ... ... іс ... заңның елеулі бұзылу» ұғымы біржақты түсіндіре
алмайсың.
Қандай заң бұзушылықты елеулі деп санауға ... ... ... ... ... Кеңес одағы мен РСФСР Жоғарғы Сотының елеулі
заң бұзушылықтарды анықтау тәжірибесін алайық және олардың ... 1984 жылы 17 ... СССР ЖС ... ... егер ... ... жою мүмкін болмаса, істі қайта тексеруге жіберуге негіз
бола алады делінген, егер ол бұзушылықты «сотта жою мүмкін ... ... ... ... көп ... заң ... ... қылмыстық іс қозғалмай жүргізілуі;
2)заңмен қарастырылған алдын ала тергеудің орнына ... ... ала ... ... іс қозғамай, жаңадан айып тағу бойынша
басқа адамға қатысты, жеке ... ... ... ... ... ... ... қарастырылған негіздер бойынша қарсылық білдірген
адам жүргізген болса;
5)айып тағу кезінде ... ... ... ... ... ... ... немесе бірнеше қылмыс жасаудың
әр қайсысына құқықтық баға ... ... және ... да заң бұзушылықтар;
6)айыптау қорытындасындағы берілген ... ... ... ... айыпталушының жағдайын нашарлататын болса;
7)айыпталушының қорғаушы алу құқығы бұзылса;
8)алдын ала тергеу жүргізілген тілді ... ... ... ... ... заң ... ... болса;
9)аяқталған анықтау немесе алдын ала тергеу істерінің барлық
материалдарымен ... және оның ... ... ... ... ... қорытындысын прокурор бекітпеген болса, ... ... өзі ... ... [48, 311 ... сот талқылауын тағайындау туралы шешімді, төреші анықтау ... ала ... ... іске ... ... қамтамасыз ету
бойынша ҚР ҚІЖК-нің барлық талаптары сақталып, сотта істі қарауға кедергі
келтіретін ... ... жоқ ... көзі ... ... ... Осы пікірді Н. Ережепов және Н. Абдиканов та қолдайды [56; 57].
ҚР ҚІЖК-нің 302-бабы 1-бөлігінің мазмұнына сәйкес, іске қатысушылардың
құқықтарын қамтамасыз ету ... ҚР ... бір ... ... шартын
сақтамау, сотқа басты сот талқылауын тағайындамау құқығын ... ... сот не ... ... ... сұрақ туындайды. Оның жалғыз жолы:
процеске қатысушылардың ... ... жою ... істі ... ... ... қатар, ҚР ҚІЖК-нің 303-бабының 2-бөлігіне сәйкес,
судья (төреші) істі алдын ала тыңдауды өткізу нәтижелері бойынша тараптың
өтініші ... да, өз ... ... да іс ... ... ... не басты сот талқылауын тағайындауға кедергі келтіретін
қылмыстық іс жүргізу заңын ... да ... ... ... ... сот ... ... істі қосымша тергеуге
жіберуге құқылы.
Көрсетілген норманы талдай келе, қылмыстық іс жүргізу заңның едәуір
бұзылмауы, сотқа істі ... сот ... ... мүмкіндігін береді,
деп тұжырымдаймыз.
ҚР ҚІЖК-нің 415-бабы қылмыстық іс жүргізу заңы ... ... ... жаңа ... ... ... кезінде қателік жібере отырып, оларды тексермей, қажетсіз деп
танып, іске маңызы бар дәлелдемелерді ... бас ... ... сот
істің мән-жайын толық, жан-жақты және объективті зерттеу мүмкіндігінен
айырылады, яғни ... ... ... ... ... ... ... сотқа тергеу әрекетінің хаттамасы мен құжаттарын
жариялауды ... оны ... егер ... ... үкім негізіне
алынған болса, ҚР ҚІЖК-нің едәуір бұзылуы болып саналады.
ҚР ҚІЖК-нің 415-бабының 3-бөлігіндегі аталған бұзушылықтарды, ... ... ... жоюдың нақты негіздеріне жатқызады.
Аталған негіздерді қарастырайық.
Үкім ҚР ҚІЖК-нің ... ... ... бола ... ... ... үкім ... жатады.
Аталған норма ҚР ҚІЖК-нің 418-бабының мазмұнымен ... ... ... шағымдарды, наразылықты қараған кезде апелляциялық
сатыдағы сот осы Кодекстің 37-бабы бірінші бөлігінің 1) – 2) ... ... ... ... ... негіздер болған үкімнің күшін
жойып, істі қысқартады».
ҚР ҚІЖК-нің 37-бабымен көзделген негіздердің болу жағдайында, ... сот ... ... ... бойынша, өндірісті тоқтатуы тиіс,
ал оны тоқтатпау қылмыстық іс ... ... ... бұзылуы болып
табылады.ҚР ҚІЖК-нің 37-бабының ... ... ... ... ... ... ... істі тоқтату туралы мәселені
шешуді сотқа міндеттейді, ал осы ... ... ... ... ... ... үшін ... жауаптылыққа тарту мерзімінің ескіруіне
байланысты, тұлғаны жазадан босату ... ... ... ... ҚІЖК-нің 375-бабына сәйкес, айыптау үкімі:
«1)сотталушы өтеуге тиіс қылмыстық жаза тағайындала отырып;
2)адамды қылмыстық жауаптылықтан ... ... жаза ... және оны ... ... отырып;
4)қылмыстық жаза тағайындалмай;
5)қылмыстық жазаны өтеу кейінге ... ... ... сотталушы (айыпталушы емес) рақымшылық ету актісін қолдануға
қарсылық білдірсе, сот іс бойынша ... ... ... ... деп ... ... ... тағайындаусыз айыптау үкімін шығаруы
тиіс.
Сот үкімінің күшін ... тағы бір ... ... оның ... заңсыз
құрамымен шығарылуы табылады. Соттың заңсыз құрамы ... заң ... ... ... ... ... ... Төрешінің
кандидаттарына заң шығарушы ... ... ... ... ... қояды, мысалға, төреші болып, жасы кем дегенде 25-ке
толған, жоғары заң ... бар және ... ... ... Қазақстан
Республикасының азаматы тағайындалуы ... ... ... ... ... ... бар құрам, соттың заңсыз құрамы деп танылады.
Осы талаптардың ең болмаса ... ... ... үкім жойылуға
жатады, өйткені бұл жағдайда ... ... ... ... ... принцип - заңдылық принципінің бұзылуы деп бағалануы ... ... ... жоюдың міндетті негіздерін атай ... ... тек ... ... ... қатар, тек үкімді ғана емес, сот
қаулысын да атаған жөн. Соттың ... ... істі ... немесе оны
қосымша тергеуге не медициналық сипаттағы мәжбүрлеу ... ... ... шараларды қолдану туралы соттың қаулысы барлық жағдайда да жойылуы тиіс.
Сот құрамының заңсыздығы туралы ... ... ... ... ... ... ... жоққа шығаратын мән-жайдың болуына,
прокурордың, куәгердің сот отырысының хатшысы, аудармашы, маман, сарапшы,
қорғаушы, жәбірленушінің ... ... ... ... қатысуымен
қаулының шығарылу жағдайы туындатады.
Прокурордың, куәнің, сот отырысының хатшысы, ... ... ... жәбірленуші немесе азаматтық жауапкер өкілінің заңсыз
қатысуымен ... сот ... сот ... ... ... мотиві бойынша жойылуға жатады.
ҚР ҚІЖК-нің 90-бабының 3-бөлігіне сәйкес, бірінші сатыдағы сотта
қылмыстық істі қарауға ... ... бұл істі ... сатыдағы сотта немесе
оның қадағалау тәртібінде қарауға қатыса алмайды, сонымен бірге ... ... оның ... істі ... туралы қаулы шығарылған
жағдайда іс бірінші немесе ... ... ... ... ... ... ... істің алдын ала тыңдауына төрешінің қатысуы, егер оның
істі тоқтату туралы қаулысының күші ... ... оның осы істі ... ... ... соттарда қарауға оған кедергі келтіреді.
ҚР ҚІЖК-нің 90-бабына сәйкес, төреші:
1)заңға сәйкес қылмыстық істі соттай алуға жатқызылған судья ... ... ... ... ... іс бойынша жәбірленуші, көрсетілген сот төрешісін іске
заматтық талапкер, азаматтық жауапкер болып ... куә ... ... ... ... болса;
4)осы қылмыстық іс бойынша сарапшы, маман, аудармашы, куәгер, сот
отырысының хатшысы, анықтаушы, тергеуші, прокурор, ... ... ... ... ... ... немесе жауапкердің өкілі
ретінде іс жүргізуге қатысса;
5)жәбірленушінің, азаматтық ... ... ... ... ... ... айыпталушының немесе оның заңды өкілінің туысы,
прокурордың, қорғаушының, тергеушінің немесе анықтаушының туысы болса;
6)егер судья ... ... ... ... осы іске ... деп санауға
негіз беретін өзге де мән-жайлар болса, ол істі қарауға қатыса алмайды.
Үкімнің ... ... әкеп ... негіздердің бірі ретінде,
заң шығарушы мына жағдайлардан басқа, сотталушының жоқ кезінде істі қарауды
таниды:
1)орташа ауырлықтағы ... ... үшін айып ... ... жоқ ... істі ... ... білдіру жағдайы;
2)сотталушы ҚР аумағынан тыс жерде болып және сотқа келуден жалтарса.
Енді келесі негізге келер болсақ, ... ... ... ... қорғаушы алу құқығын бұзуды, заң ... ... ... әкеп ... ... іс ... заңның бұзылуы деп таниды.
Конституцияға сәйкес, әрбір адам өз құқығын қорғауға және білікті заң
көмегіне жүгінуге құқылы және бұл ... ... іс ... заңында
қарастырылғын (ҚР ҚІЖК ... ҚР ... ... 1-бөлігінде,
сезіктінің, айыпталушының қорғаушы алуға құқығы бар екендігін көрсетеді.
Аталған заң нормасы қылмыстық процестің принципі болып ... және ... ... ... ... негіз ретінде бағаланады.
Қазіргі заңнама бойынша қорғаушы – заңда белгіленген ... мен ... ... мен ... ... жүзеге
асыратын және оларға заң көмегін көрсететін адам. ... ... ... ... өз ... ... - ... ғана емес, сонымен қатар
кәсіби маман болып табылмайтын адамдар да бола алады: айыпталушының жұбайы
(зайыбы), жақын ... ... ... ... өз ... ... ... кәсіподақтың және басқа да қоғамдық
бірлестіктердің өкілдері.
Қорғаушының қылмыстық іс ... іс ... ... ... туралы сезікті немесе айыпталушы өтініш жасаса;
2)күдікті, айыпталушы, сотталушы кәмелетке толмаса;
3)күдікті, айыпталушы, сотталушы дене немесе ... ... ... құқығын өз бетінше жүзеге асыра алмаса;
4)күдікті, айыпталушы, сотталушы сот ісі жүргізілетін ... ... ... ... ... он жылдан астам ... ... ... өмір бойы бас ... ... не өлім ... ... болатын қылмысты жасағаны үшін айыпталса;
6) айыпталушыға, сотталушыға бұлтартпау шарасы ретінде ... ... ... ол мәжбүр етіліп стационарлық сот-психиатриялық
сараптамаға жіберілсе;
7) күдіктілердің, айыпталушылардың, ... ... ... ... ... біреуінің қорғаушысы болса;
8)қылмыстық іс бойынша іс ... ... ... ... ... өкілі қатысса;
9)іс сотта қаралған кезде немесе ... ... ... ... ... ... Республикасының шегінен тыс
жерлерде болса және алдын ала тергеу органдарына келуден жалтарса [16, ... ... ... ретінде, заңгер емес, қылмыстық іс жүргізу
заңын ... ... ... құқығын қорғауда тәжірибесі жоқ
адамдарды ... ... ... ... сот ... ... ... танылады. Бұл дегеніміз, тегін заң көмегі көрсетілуі тиіс жерде,
мемлекеттің қорғаушылардың ... ақы ... ... ... ҚР ... ... ... көзделген жағдайларда
заң көмегі тегін көрсетіледі. Осы туралы ҚР ҚІЖК-нің 28-бабында айтылған.
Бірақ ол ... ... ... ... ҚІЖК-нің 72-бабының 5-
бөлігінде, қылмыстық ... ... ... оған ... ... ... ... сотталушыны заңгерлік көмекке ақы төлеуден толық
немесе ішінара босатуға құқылы. Бұл жағдайда еңбекке ақы ... ... ... ... ... ... етілді деп, қорғаушы ретінде
сотталушының кәрі анасы, басқа туысы немесе жұбайы қарастырылған ... бола ма? 2001 жылы 12 ... ... ... ... коллегиясы
апелляциялық тәртіппен Ш. ... ... ... ... ... Онда ... мүддесін адвокаттық қызметпен айналысуға
лицензиясы жоқ ... - ... ... [58]. ... егер заң ... ... талаптар қойса, онда бұл қызметті кәсіби емес түрде
жүзеге асыратын тұлғаларға да белгілі бір талаптар ... ... ... сот ... ... немесе орыс, не ... ... ... ... процесті жүргізуші органның ... ... қол ... ... ету ... ... ... жүргізетін органды, қылмыстық іске ... ... ана ... ... басқа тілді пайдалануға және тегін аудармашы алуды
қамтамасыз ... ... ... ... ... ана тілі не сөйлей
алатын басқа ... ... ... ... ... бұзылуын, заң
шығарушы үкімнің күшін жоюға әкеп соқтыратын, қылмыстық іс жүргізу заңның
бұзылуы ретінде таниды. Заң ... бұл ... жеке ... ... біз оны сотталушының қорғау құқығының бұзылуы ретінде қарастырамыз.
Сотталушы негізгі сот отырысына қатысу, еркін және кедергісіз ... ... ... ... ... ... ҚР ... 30-бабында көрсетілген
сот өндірісі принципінің бұзылуы деп танылады, ал осындай заң ... үкім ... деп ... ҚР ҚІЖК ... ... ... кепілдік берілген ана тілін пайдалану құқығынан ... өз ... ... ... жан-жақты, толық және ... ... ... ал ол ... ... ... шығарылуына
әкеп соқтырады. Сондықтан да,заң шығарушы сот өндірісінде тіл принципінің
бұзылуымен шығарылған ... ... ... ... деп санайды.
Осыған бір мысал келтірейік.Қазақстан Републикасының Жоғарғы Сотының
қылмыстық істер жөніндегі алқасы ... ... ... Бас ... ... ... облыстық сотының 2009
жылдағы мамыр айының 27 күнгі үкіміне апелляциялық тәртіппен келтірілген
шағымдар бойынша ... ... А., Е., С. ... ... істі ... ... іс ... тәртіппен қарау үшін жолданып, екінші
сатыдағы соттың отырысы 2009 жылдың 29 шілдеге тағайындалған. Алайда ... ... іс ... тәртіппен төменде көрсетілген жағдайларға
байланысты қаралуға жатпайды.
ҚР ҚІЖК-тің 30, 75, 77, 401, 402, 408-баптарына сай ... ... олар ... ... істің материалдарымен танысу құқығы
қамтамасыз етіледі, қылмыстық сот ісін жүргізу тілін ... ... олар үшін заң ... ... іс ... ... ... етіледі, үкімнің, апелляциялық шағымның, наразылықтың
көшірмелермен ... осы ... ... ... ... ... қоса ... процеске қатысушыларға істің
апелляциялық ... ... ... мен орны ... ... сатыдағы сотқа жолдаған облыстық сот заңның жоғарыда
аталған талаптарын ... үкім мен іс ... ... ... ... шағымдардың жәбірленуші К. таңдаған орыс тіліне аудармасы
жасалынбаған және де іске ... ... ... ол ... аудармасы жіберілмеген, сот отырысы хаттамасының дайын болғандығы ... ... ... ... туралы ол жәбірленуші білетін тілде
хабарланбаған, істің апелляциялық тәртіппен қаралатын уақыты мен орны да ол
білетін ... ... ... ... ... орыс ... жазылған.Істің 3
бумасындағы 146-148 беттерінде сотталғандардың ол ... ... ... ... ... тігілген, бірақ аталған құжаттың сот
ісін жүргізу тіліне аудармасы белгісіз себеппен іске тіркелмеген, ... іске ... ... ... ... ... шағымында көптеген сызылып тасталған,
көшіріліп алынған сөздер бар, алайда ол түзетулер ... ... ... ... ... Ол шағымға тіркелінген орыс тіліндегі
құжаттар да сот ісін ... ... ... ҚІЖК-нің 399-бабына сәйкес, қамаудағы сотталған бірінші сатыдағы
соттың үкіміне апелляциялық тәртіппен ... оған үкім ... ... күннен бастап он бес ... ... ... ... ... кейін берілген шағым қараусыз қалдырылуға тиіс.
Жоғарғы сот алқасының отырысына қатысқан прокурор ... ... ... ... қарсылық білдіріп, ресімдеу жағынан жол
берілген кемшіліктерді жою үшін істі ... ... ... ... көрсетілгендердің негізінде, ҚР ҚІЖК-нің 403-бабын және
«Қылмыстық істерді ... ... ... ... туралы»
Жоғарғы соттың 2003 жылғы 19 желтоқсандағы №13 ... ... ... Қазақстан Республикасы Жоғарғы сотының қылмыстық істер
жөніндегі алқасы Алматы облыстық сотының 2009 жылдағы мамыр айының 27 ... ... А., Е. және С. ... ... істі ... ... 2009 жылы 29 ... отырысында қарамай, оны аяғына дейін
ресімдеу үшін Алматы облыстық сотына ... ... ... Бас ... ... өтінішін қанағаттандыруға шешім
қабылдады [53, 11-14 бб.].
Сотталушының сот жарыссөзіне қатысу мүмкіндігі, оның өз құқығын жүзеге
асыруын қамтамасыз етуге ... егер ... ... ... ... істі ... ... не сотталушыны сот отырысы залынан
шығарып жіберу кездерден ... ... үкім ... ... ... ... қатысушылардың өз тараптарынан сот ... ... сот ... жеке бір ... ... ... ... зерттелген дәлелдемелерді талдап, бағалайды, айыптың дәлелділігі
немесе ... ... ... және т.б. ... ... ... қарауына ұсынады. Сот жарыссөзіне қатысу сотталушының өз
мүддесін қорғау ... ... ол іс ... өз позицияларын дәлелдейді
және негіздейді. Сот жарыссөзінде сот талқылауының басқа бөліктеріне
қарағанда, бәсекелестік ... ... ... Сот жарыссөзі барысында
істің барлық мән-жайы тараптардың әртүрлі позицияларымен анықталады ... істі ... ... және ... ... жағдай жасалады.
Өзінің қорғау сөзінде сотталушы үкім шығару кезінде рұқсат етілген кез
келген ... ... өз ... ... ... ... сот жарыссөзіне
қатысу мүмкіндігінен айыру, соттың әділ үкім шығаруына теріс әсер етеді.
Сотталушының соңғы сөзі - сотталушының ... ... ... ... туралы сотқа өтінішін білдірудің соңғы мүмкіндігі.
Кейде сотталушы дәл осы соңғы ... ... ... ... ... ... ондай жағдайда, сот тергеуді қайта жаңғырту туралы шешім
қабылдауы керек. Сондықтан, ... ... ... мән ... ... онда іс ... ... қабылдауға пайдалы ақпарат болуы
мүмкін.
Сотталушының соңғы сөзі - сот талқылауының ... ... ... сот үкім ... үшін ... ... ... Сотталушының бірінші
және апелляциялық сатыдағы соттарда істі соттың қарауына ... ... ... ... ... сонымен бірге ақырғы сөз құқығына
да құқы бар екендігі ҚР ҚІЖК-нің 69-бабында анық көрсетілген. ... сөз ... беру ... ... Заңда берілген мұндай нақты
анықтама, сотталушыға соңғы сөз ... ... ... ... ... соңғы сөзден бас тартуы мүмкін. Сотталушының соңғы
сөзден бас тартуы анық ... ... ... оны ... қылмыстық іс
жүргізу заңның бұзылуы ретінде бағалануы мүмкін. ... ... ... ... ... құқықтарының бірі деген пікірді Н. Абдиканов пен
бірқатар авторлар қолдайды [57; 60; 61].
Үкім шығару кезінде ... ... ... қамтамасыз ету,
судьялардың ішкі сенімінің еріктігі, соттың тек заңға және өзінің ... ... ... бірі ... ... ... кезінде
судьялар кеңесі құпиясының бұзылуы үкімнің күшін жоюға негіз ... Бұл ... ... ... және ... ... зерттелген.
Кеңесу кезінде төрешілерге қарастырылып отырған іс жөнінде бөгде
адамдармен бөлісуіне тыйым ... Сот ... ... ... ... ... жария етуге тыйым салынады. Мұндай ереже кеңесу
кезінде хаттама жүргізілмеуі, дауыс беру ... ... ... ... қол ... ... ... төрешіні қосқанда, барлық сот ... ... ... ... іс ... заңның бұзылуына жатқызылатын іс жүргізушілік
кемшіліктерінің бәрін ... ... ... сондықтан заң шығарушы сот
қаулысы мен үкімді жарамсыз деп ... заң ... ... ... іс ... заңның едәуір бұзылуы туралы нормалардың болуы,
заң шығарушының қылмыстық іс ... ... ... ... ... аса назар аударады. Бұл мәселелер бүгінгі таңда даулы әрі көп
зерттелмеген ... ... ... ... ... кең
ауқымды зерттелуде [60, 61].
2.4 Қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауы. Сот тағайындаған жазаның
қылмыстың ауырлығына және сотталған адамның жеке ... ... ... ... ... белгіленген қылмыстық процесс міндеттерінің
ішінде, әділ сот ... және ... ... ... ... ең
маңыздыларының бірі болып саналады.
Бұл міндеттерді табысты түрде ... ... ... шығарылатын үкім
заңды және негізді болуы ... ... ... ... ... ... ... атауға болады. Сол себептен заң шығарушы жеке
апелляциялық негіз ретінде «қылмыстық ... ... ... бөліп
көрсетеді.
ҚР ҚІЖК-нің 416-бабы «қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауы» ұғымның
мазмұнын аша отырып, оның құрамы нені ... ... ... ... ... ... бөлімі
талаптарының бұзылуы;
2)Қазақстан Республикасы Қылмыстық ... ... ... ... ... басқа баптың, бап бөлігінің, бап
бөлігі ... ... ... ... Қылмыстық кодексі ерекше бөлімінің ... ... ... ... ... ... белгіленуі
қылмыстық заңды дұрыс қолданбау болып табылады.
ҚР ҚІЖК-нің 416-бабының мазмұны заңның дұрыс қолданылмауының ... ... Айта кету ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен қатар азаматтық құқық нормалары да кездеседі.
Біз М.С. Строговичтің үкімді жою ... ... ... ... ... ... тек ... кодекстің ғана емес, сонымен
қатар басқа да заңдар мен ... ... ... ... ... мүмкін деген пікіріне келісеміз [7, 104-105 бб.].
Қылмыстық кодекстің жалпы бөлімінің талаптарының бұзылуы, ең алдымен
ҚР ... ... ... ... ... ... ... бойынша қылмыстық заңды қолдануға тыйым салу принципі;
-заң және сот алдындағы азаматтардың теңдік принципі;
-заңның кері күші принципі;
-әділеттілік принципі;
-адамгершілік ... ... осы ... бұзылуы үкімнің күшін жоюға
негіз болады.
Мысалы, Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... қатысуымен Астана қаласында өткен ашық сот
мәжілісінде online жүйесінде бейне конференция ... ... ... 2008 ... ... 24 күні ... ... жәбірленуші Ж.,
сотталған Е. мен Р. және ... Г., Р., Ш. ... ... ... ... істе ... ... анықтады:
Сот үкімімен Е. мен Р. бұзақылық ниетпен, топ болып, қоғамды анық
құрметтемей, қоғамдық тәртіптітым өрескел ... ... ... ... ... ... ... қарсылық көрсеті, азаматтарға қарсы күш
қолданып, ... ... ... ... ... ... үшін пышақ қолданғандары үшін, сонымен қоса екеуі топ ... ... ... мақсатында әдейі пышақтармен қаруланып, кафенің сыртында болған
ұрыс-керісті сылтау етіп, жәбірленуші М. және А. ... ... ... ... бөлмесінің есігін сындырып кіріп, сонда тығылып отырған А.
өміріне маңызды бірнеше жерлерінен, екеуі қасақана пышақпен ұрып өлтірген.
Сонымен қатар, Е. М. құны 30 мың ... бас ... ... ... ал А. мен Е. топ ... ... анық ... қоғамдық тәртіпті
тым өрескел бұзып, қоғамдық тәртіпті қорғау жөніндегі міндетін атқарушы
адамға ... ... ... ... ... ... ... үшін кінәлі деп танылған.
Жәбірленуші Ж. апелляциялық шағымында іс бойынша қылмыстық заң ... ... жаза тым ... санап, сот үкімін өзгертіп Е.
мен Р. ... ... ... 257-бабының 3-бөлігімен «а», «ж», «и»
тармақтарымен оларға өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасын, ал Е. ... ... 8 ... бас ... ... ... сотта қайта қараған кезде Қазақстан Республикасының ҚІЖК-нің ... ... сай, істі ... ... ... және ... мән-
жайларды жан-жақты толық және объективті зерттеу үшін ... ... ... ... ... және қорғау тараптарын істің мән-
жайларын жан-жақты және толық зерттеу құқықтарын жүзеге асыру үшін ... ... ... әшкерелейтін, ақтайтын мән-жайларды,
сонымен қоса іс бойынша туындаған, ... ... ... ... да және ... ... ... тиісті мән-
жайларды толық анықтап, іс бойынша заңды шешім қабылдау қажет.
Қазақстан Республикасының ҚІЖК-нің ... ... мен ... ... сот ... ... ... сотының 24 қаңтар 2008 жылғы
үкімімен сотталған Н., Р., Г. және К. жөнінде үкімнің ... ... ... ... сот ... ... ... және жәбірленуші Ж.,
сотталған Е. мен Р. және ... Г., К., К., Ш. және К. ... ... ... ... шешім қпбылдады [64, 105-107 бб.].
Әрекеттің қылмыстылығы мен жазаланушылығын жоққа шығаратын, қылмыс
жасаған тұлғаның жағдайын ... ... мен ... ... кері күші ... ... айтқанда, заңның кері күш институтын
пайдаланудың құқықтық салдарының ... ... ... ... тудыратын жаңа заң, ... ... ... деп ... ... ғана ... ... қатар жазасын
өтеп жүргендерге де қолданылады-олар жазасын ары қарай өтеуден босатылады.
Бұл заң ... ... ... ... бар ... да қолданылады – ол
адамдардың соттылығы жойылады.
Егер жаңа заң жазасын өтеп жүрген адамның ... ... ... жаңа заң ... ... ... ... Заңның жазаны
жеңілдету санкциясы тұрғысынан, жазасын өтеп жүрген адамның да соттылығын
өтеу мерзімі қысқартылуы тиіс. Сот ... ... ... ... ... ... ... орындалмай жатады.
Мысалы, 19,9 гр. марихуана сақтағаны үшін ҚР ... ... ... ... Г. сотталған, бірақ ҚР-ның 31.05.2002 ... ... ... ... мен ... айналымын бақылау мәселелері
бойынша ҚР-ның кейбір заңнамалық ... ... мен ... туралы» заңымен оларды алу мен ... ... ... наркотикалық заттардың көлеміне өзгерістер енгізілген, ал
жаңа заң бойынша ... ... ... ... ... қылмыстық
жазалауға жатпайды [62, 21-22 бб.]. Өкінішке ... ... ... көптеп
кездеседі.
ҚР ҚК жалпы бөлімі талаптарының бұзылуы ... ... ... Сот ... ... отырғандай көп кездесетіні мыналар:
1 Көпреттілік ретіндегі рецидив (қайталануы) ... ... ... Басқа мемлекеттің аумағында жасалған қылмыс үшін, соттылықты есепке
алуды реттейтін заңның теріс қолданылуы.
3 ... ... ... ... ... дұрыс
қолданылмауы.
4 Қылмысқа жанама түрде қатысу нысанын ... ... ... ... 1-бөлігіне сәйкес, қылмыстың қайталануы – бұл
бұрын қасақана жасаған қылмысы үшін соттылығы бар ... ... ... қылмыстық рецедивтің үш түрінің белгілерін қамтиды: жай, қауіпті
және аса қауіпті.
ҚР ҚК-нің 13-бабының негізінде ... ... ... ... ... Қылмыс рецидиві жай болып, қылмыс рецидивін қауіпті немесе өте
қауіпті деп тану ... ... кез ... категориядағы қасақана қылмысы
үшін бір соттылығы бар адамның қасақана қылмыс жасауы.
2 Қылмыс рецидиві қауіпті ... ... ... жазасы тағайындалған, адамның қасақана
қылмысы үшін екі рет ... ... және бас ... ... ... ... ... қасақана ауыр қылмыс үшін бұрын сотталған болса, ол ауыр ... өте ... ... ретінде заң шығарушы, ... ... деп ... үш ... ... ... ... немесе ауыр қасақана қылмыс үшін кемінде үш рет
бас бостандығынан ... ... ... осы адам ... ... үшін бас ... ... сотталған жағдайда;
- ауыр қылмыс жасағаны үшін екі рет бас бостандығынан айыруға сотталса
немесе аса ауыр қылмыс жасағаны ... ... адам ... ... үшін бас бостандығынан айыруға сотталған жағдайда;
- бұрын ауыр ... аса ауыр ... ... үшін ... болса,ол
аса ауыр қылмыс жасаған жағдайда аса қауіпті қылмыс жасауы.
Жоғарыда аталғанды ескере отырып, қылмыстың рецидиві ... ... ... ... ... атап кеткен жөн. ... сот ... ... ... ... ... ... кездеседі.
А.Л. Ривлиннің айтуы бойынша, іс бойынща материалдық заңды қолдану
дұрыс деп, қылмыстық заң ... ... ... ... фактілер, үкімде дұрыс көрсетілсе ғана айтуға болады [22, 175
б.].
Осы ереженің көрінісі ретінде, мысалы, ... ... №2 ... ... үкімімен бұрын екі рет сотталған Б. тонау жасағаны үшін
сотталған. Алматы қалалық сотының қылмыстық істер ... ... ... қылмыстың аса қауіпті рецидиві бар екендігін анықтаған, ... ... ... қылмыс үшін сотталған. Алайда, ол үкімде көрсетілмеген.
Қылмыстың ... ... заң ... ... қолдану салдарынан,
рецидивті анықтау кезінде бұрынғы ... ... ... көрсетіледі
және керісінше, қылмыс рецидивінің бар-жоғы туралы ... ... ... ... алмаумен көрінеді. Рецидивті анықтаудың
құқықтық салдарлары әртүрлі. ҚР ҚК-тің 54- ... ... ... ... ... ... ауырлататын мән-жай болып танылады,
ал ҚК-тің 171-181, 257, 270, 271 ... ... ... ... ... ... ... танылады. Сонымен қатар, қылмыс
рецидивінің үш түрі де ... ауыр ... және аса ауыр ... ... және ең төменгі деңгейді белгілеу тәртібін анықтаудың негізі
болып ... ... ... ... бір түрі ретінде енді кәмелетке
толмағандардың қылмыстық жауаптылығы туралы заң талаптарының ... ... ... кәмелетке толмағандардың жауаптылығын реттеуде бірқатар
ерекшеліктерді қарастырады, одан ауытқу сот қаулысын жоюға немесе өзгертуге
негіз болуы мүмкін.
Келесі сипаттағы қателіктер көп ... ... тану ... 18 ... ... ... ... үшін соттылықтарын есепке алу;
-белгілі жағдайда кәмелетке ... ... ... ... қолдану арқылы, жазадан босату мүмкіндігін қарастыратын
ҚР ҚК-тің 81-бабының қолданылмауы;
-кәмелетке толмағандарға жаза ... ... ... заң
талаптарының бұзылуы.
ҚР ҚК-тің 78-бабына сәйкес, кәмелетке ... - бұл ... ... ... адамдар. Жалпы заң бойынша қылмыстық жауаптылық 16- жастан
басталады. ҚР ҚК-тің ... ... ... жекелеген қылмыс
үшін жауаптылық 14-жастан басталады.
Қылмыс рецидивін тану кезінде он ... ... ... ... ... үшін ... есептелмейді.
Кәмелетке толмағандарға жаза тағайындауда сот қылмыстың қоғамдық
қауіптілігінің деңгейі мен сипаты, айыптының жеке ... ... ... ... ... сонымен қатар оның өмірі мен
тәрбие жағдайлары, ... даму ... оның жеке ... ... ... оған ... ықпалын ескеруі тиіс.
Орта және шағын ауырлықтағы қылмысты ... рет ... ... тәрбиелік сипаттағы мәжбүрлі шараларды қолдану арқылы жазадан
босатылуы мүмкін.
Қылмыстық ... ... ... ... ... ... қолданылатын жазалардың тізімі ҚР ҚК-тің 79-
бабында көрсетілген: ... ... ... ... ... айыру;
қоғамдық жұмыстарға тарту; түзету жұмыстары; бас ... ... алу; бас ... ... ... жазалардың мерзімдері
мен көлемі ... ... ... ... жартылай
қысқартылған.
Өтемақы егер кәмелетке толмағанның жеке табысы немесе мүлкі болған
жағдайда тағайындалады.
Белгілі қызметпен айналысу ... ... ... ... ... 2 ... дейінгі мерзімге тағайындалады.
Қоғамдық жұмыстарға тарту 160 сағат мерзімге тағайындалады.
Түзету жұмыстары 1 ... ... ... ... ... ... ... 1 жылдан 2 жылға дейінгі
мерзімге тағайындалады.
Үкім ... ... 16-ға ... ... ... алу ... алу мерзімі – 1 айдан 4 айға дейін [63, 29 б.].
Кәмелетке толмағандардың бас бостандығынан айыру 10 ... ... ... Ал адам ... үшін 12 ... ... өлім жазасы мен өмір бойы бас бостандығынан
айыру жазасы ... ... ... және ... үкімінің орындалуының өту
мерзімі үлкендермен салыстырғанда жартылай қысқартылады.
Соттылығын өтеу мерзімі де төмендетілген. Жазаның ... ... ... 4 ай, орта ... ... үшін ... өтегеннен кейін
1 жыл ауыр және аса ауыр ... үшін – 3 жыл. ... ... талаптарды
да соттар кейде орындамай жатады.
Мысалы кәмелетке толмаған К. азаматына ҚР ҚК-тің ... ... «д» және «з» т.т. ... адам ... үшін 10 (он) жылға бас
бостандығынан айыру жазасы ... ҚР ... ... ... жиынтығы бойынша оған 11(он бір) жыл бас бостандығынан айыру
жазасы белгіленген [65, 18 б.].
ҚР ... ... 2001 ... 19 ... №15 «Бас ... түріндегі жазаны тағайындаудың кейбір мәселелері туралы» ... ... ... бас ... ... ... жазаның ең
қатаң түрі ретінде кәмелетке толмағандарға ҚР ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, немесе
қылмыстың жиынтығы ... бас ... ... ... 10 (он) жылдан
аспауы тиіс. Жоғарыда аталған бас ... ... 12 ... ... ... толмағандарға қылмысты ауырлататын жағдайда адам өлтіргені
үшін тағайындалуы мүмкін. Сот К. 10 (он) жылдан ... ... ... бас ... 11 (он бір) жылға айырған [66, 24-25 бб.].
Соттар көбіне ҚР Жоғарғы сотының 2002ж. 11 ... №6 ... ... ... және ... қылмыстық немесе қоғамға қарсы
әрекеттерге тарту туралы» нормативтік ... ... ... ... ... ... 21 ... ҚР ҚК-тің 79-бабының
1-бөлігіне сәйкес, кәмелетке толмаған жаста қылмыс жасаған адамға «мүлкін
тәркілеу» сияқты қосымша жаза тағайындалмайды.
Сот ... көп және жиі ... ... ... ... ... - ол айыптының әрекетін қате қылмыстық – құқықтық саралау,
яғни оған ҚР ҚК-тің ... ... ... ... ... күдіктінің
нақты қылмысты жасаған фактісі мен оның кінәсін анықтаған соң, ҚР ҚК-тің
ерекше бөлімінің сол қылмысты қарастыратын ... ... ... ... ... ... қылмыстың қате саралануы, жазаны тағайындау кезінде
қателіктер туындатады.
Сот тағайындаған жазаның қылмыстың ауырлығына және ... ... ... сәйкес келмеу сияқты апелляциялық ... жеке дара ... ... өте ... ... ... сәйкес, Қазақстан Республикасы Қылмыстық
Кодексінің ... ... ... ... ... ... түрі
мен мөлшері жағынан шектен тыс ... ... ... тыс қаталдығы
салдарынан әділетсіз болып ... жаза ... ... ... ... жеке ... сәйкес келмейді деп танылады. Аталған норма
төрешілерді әділ жаза тағайындау ... ... жеке дара ... түсіндіреді.
Осы заңның нормасында «әділетсіз» деген сөздің болуы, екінші сатыдағы
соттың істі қарау кезінде ешқандай ... ... ... ... ... ... кезде, сот үкімнің күшін жоюға ... ... жылы 23 ... ... ... ... ... қол сұғушылық үшін жауаптылықты реттейтін ... ... ... ... №7 ... қаулысы осы мәселе бойынша
түсініктемені ... сөт ... адам ... ең ... және ... ... ... қатысушының сот шешімін қайта қарау құқығы.
Сот үкімінің заңдылығын және негізділігін тексеру – қылмыстық ... ... ... ... жою, ... мен адам ... ... процессуалдық заңнаманың жетілуі – бұл ... ... ... ... ... мен шешімдеріне шағымдану
құқығын қамтамасыз ету. Жоғары сатыдағы соттармен шығарылатын шешімдер,
қатысушылардың сол ... ... ... ... ... ... заң мен сот ... тең екендігіне және шығарылатын шешімдер
олардың мүдделерін қорғауға бағытталуы тиіс.
Қылмыстық ... ... ... ету ... ... анықтау және жою, қылмыстық – процессуалдық құқықта сот
үкімдері мен ... ... ... ... ... маңызды. Сол
себептен, сот қызметінде сот шешімдерін қайта ... ... ... ... ... ие.
Апелляциялық өндіріс – заңды күшіне енбеген сот шешімдеріне (үкімдеріне,
қаулыларына) шағым жасау мен наразылық ... ... ... ... ... ... соттың жүзеге асыратын заңмен реттелген қызметі.
Тараптар заңды күшіне енбеген сот үкімдеріне заңда көзделген ережелерге
сәйкес апелляциялық тәртіппен ... ... және ... білдіруі мүмкін.
Үкімге шағымдану құқығы сотталушыға, ақталушыға, олардың қорғаушылары мен
заңды өкілдеріне, ... және оның ... ... Азаматтық
талапкер, азаматтық жауапкер немесе ... ... ... ... ... қатысты бөлігінде шағым жасауға құқылы.
Апелляциялық сатыдағы сот апелляциялық шағымдар, наразылықтар бойынша
істің нақты мән-жайын ... және ... ... ... іс ... ... ... кезінде қылмыстық іс жүргізу ... ... істе бар және ... ... етілген материалдар
бойынша бірінші сатыдағы сот үкімінің немесе қаулысының заңдылығы мен
негізділігін толық ... ... ... мәні ... ... ... беру мен наразылық келтірудің еркіндігінде;
−үкімнің заңдылығы мен негізділігін міндетті тексеруде;
−іс материалдарын тексеруде;
−қосымша дәлелдемелерді қарастыру мүмкіндігінде;
−сотталушының жазалу мерзімінің ... ... ... ... жөніндегі заңды қолдануға жол бермеуде.
Апелляциялық өндіріс аса маңызды мәселелерді шешуіне байланысты ... ... ... ... және ... ... ықпал етеді, себебі екінші
сатыдағы сотқа ... сот ... ... жасау мен наразылық
білдіру мүмкіндігі, соттың, прокурордың, алдын ала ... ... істі ... ... заң бұзушылықтарға жол бермеуіне түрткі
болады;
−заңсыз және негізсіз үкімдердің ... ... ... ... тұрған соттың төменгі соттың қызметіне қадағалаудың болуына
ықпал ... ... ... істерді қарау кезінде, соттар іс
бойынша орын алған қателіктерді, заң бұзушылықтарды ... ... ... ... ... заң нормалары мен талаптары сақталмай берілетін
апелляциялық ... ... ... бас ... ақталушы, олардың қорғаушылары мен заңды ... және оның ... ... талапкер, азаматтық жауапкер немесе
олардың өкілдері өз ... мен ... ... ... келетін сот
шешімдеріне, апелляциялық тәртіппен шағым жасап және ... ... Ал ... сатыдағы сот бұл шағымдарды, наразылықтарды қарастыра
отырып, құқық бұзушылықтарды анықтап, олардың жойылуына және ... ... ... ... ... ... Аталған өндіріс –
тұлғаның құқықтары мен заңды мүдделерінің ...... ... ... өндіріс - соттардың қызметінің заңдылығын және ... ... ... ... заңдылықты сақтауына ықпал ететін,
қадағалаудың процесуалдық нысаны болып табылады.
ҚР ҚІЖК-нің 412-бабында үкімнің күшін жоюдың ... оны ... ... Сот тергеуінің біржақтылығы және толық еместілігі
Анықталған жағдайда істің дұрыс шешілуі үшін ... мәні ... ... ашылмаған күйі қалдырған сот тергеуі біржақты ... ... деп ... ... іс үшін ... мәні бар ... ... алынбаған
немесе заң бойынша міндетті болып табылатын сараптама ... ... ... мәні бар ... немесе заттай дәлелдемелер сұратып
алынбаған;
2)істі соттың жаңадан ... ... сот ... ... зерттелмеген;
3)сотталғанның жеке басы туралы апелляциялық саты анықтай алмайтын,
деректер жеткілікті дәрежеде толық анықталмаған жағдайлар танылады».
2 ... ... сот ... ... ... ... айтылған тұжырымдарының істің нақты мән-жайына
сәйкес келмеуі, егер:
1)сот тұжырымдары сот отырысында қаралған дәлелдемелермен расталмаса;
2)сот өз тұжырымдарына ... ... ете ... ... ... ... үшін елеулі мәні бар қарама-қайшы дәлелдемелер
болған жағдайда, үкімде (қаулыда) ... бұл ... ... ... ... ... қандай негіздер болғаны
көрсетілмесе;
4)соттың үкімде (қаулыда) айтылған тұжырымдарында елеулі қайшылықтар
болып, олар ... ... ... ... ... ақталғанның
кінәлілігі немесе кінәсіздігі туралы ... ... ... ... ... ... ... жазалау шараларын анықтауға ықпал еткен
немесе ықпал етуі ... ... үкім ... ... ... мән-жайына сәйкес
келмейді деп танылады.
3Қылмыстық іс жүргізу заңының бұзылуы
Істі сот қарауы кезінде ҚР ҚІЖК-тің ... мен өзге де ... ... олар іске ... ... заңда кепілдік берілген
құқықтарынан айыру немесе оларға қысым көрсету, сот ісін ... ... ... немесе өзгедей жолмен істің мән-жайын жан-жақты, толық
және объективті зерттеуге кедергі ... ... ... әділ үкіміне
немесе өзге де шешіміне ықпал етсе ... ... етуі ... болса, бұл
қылмыстық іс жүргізу заңын елеулі түрде бұзушылық болып танылады.
Сот тергеуінің біржақтылығы ... ... ... істі ... жол
берілетін дәлелдемелерді қателесіп алып тастаудың немесе бір тараптың іс
үшін маңызы болуы ... ... ... ... бас ... не
міндетті түрде зерттелуге тиіс дәлелдемелерді зерттемеудің ... ... ... күші ... тиіс.
Егер:
1)сот Кодекстің 37-бабында көзделген негіздер болғанда қылмыстық іс
қысқартпаса;
2)үкімді соттың заңсыз құрамы шығарған болса;
3)іс сотталушы ... ... ... ... қатысуы міндетті болғанда, іс ... ... ... ... қорғаушыға ие болу құқығы өзгедей
жолмен бұзылса;
5)сотта сотталушының ана тілін немесе өзі ... ... ... ... ... ... ... сот жарыссөзіне қатысу құқығы берілмесе;
7)сотталушыға соңғы сөз ... ... ... ... ... ... бұзылса;
9)үкімге судьялардың бірі қол қоймаса;
10)істе сот отырысының хаттамасы болмаса, кез келген жағдайда үкімнің
күші жойылуға тиіс.
4 Қылмыстық заңның ... емес ... ... Республикасы Қылмыстық кодексінің ... ... ... ... ... Қылмыстық кодексі ерекше бөлімінің
талаптарының ... ... ... ... бап ... ... тармағының колданылуы;
3) Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексі ерекше бөлімінің тиісті
бабының санкциясында көзделгендегіден неғұрлым қатаң ... ... ... ... қолданбау болып табылады.
Қылмыстық заңның дұрыс қолданылмауы, оның жалпы бөлімі мен ерекше
бөлім баптарының ... ... ... Бұл ... ... оның ... ... сондай-ақ қылмыстық жауаптылық пен жаза
тағайындауға байланысты мәселелерді қамтиді.
5 Сотталушының жеке тұлғасы мен ... ... ... ... ... ... ... және сотталған адамның
жеке басына сәйкес келмеу сияқты апелляциялық негізді жеке дара ... ... өте ... ... ... ... ... Республикасы Қылмыстық
Кодексінің тиісті бабының санкциясында көзделген шектен шықпағанымен, түрі
мен мөлшері жағынан ... тыс ... ... ... тыс ... ... болып табылатын жаза қылмыстың ауырлығына немесе
сотталған адамның жеке басына ... ... деп ... ... ... әділ жаза ... кезінде, оларды жеке дара қарастыру
керектігін түсіндіреді.
Апелляциялық сатыда қайта ... ... ... ... мына
жағдайларда өзгертілді:
−саралау өзгертілмей, жаза төмендетіліп: 2007 жылы – 613 ... 2008 жылы – 621 ... ... 2009 жылы – 672 ... қатысты;
−саралау өзгертіліп, жаза төмендетіліп: 2007 жылы – 588 адамға
қатысты, 2008 жылы – 517 ... ... 2009 жылы – 553 ... қатысты;
−саралау өзгертілмей, неғұрлым қатаң жаза тағайындай отырып: 2007 жылы
– 250 адамға қатысты, 2008 жылы – 350 ... ... 2009 жылы 310 ... өзгертіліп, жаза төмендетілмей: 2007 жылы – 172 ... 2008 жылы – 122 ... ... 2009 жылы – 85 ... ... ... б.].
Статистикалық деректерге сүйенсек, қылмыстық істерді апелляциялық
тәртібімен бұзудың және қысқартудың негіздемелері:
−13 ... ... ... ... ... ... – қылмыс
құрамының болмауы;
−1 адамға қатысты (6,6%) – қылмыс құрамының болмауы;
−1 адамға қатысты (6,6%) – қылмыс құрамының және оқиғасының ... ... ... ... адамдарға қатысты мынадай шаралар
қолданылған:
−нақты бас бостандығынан айыруға – 1 адам ... (2008 жылы – ... ... ... – 5 адам (2008 жылы – 3 ... ... – 6 адам (2008 жылы – 10 ... жұмыстарға тартылғандар – 1 адам (2008 жылы – 1 адам);
−бас бостандығы шектелгендер – 1 ... 2009 жылы ... бас ... ... ... ... саны 10 ... немесе 9,1%--ға қысқарды, жаза ретінде ... ... ... саны 4 ... немесе 40%-ға қысқартылды.
Қазақстан Республикасында Конституцияға сәйкес, адам ... ... ... және ... ... ... ... мен
бостандықтары әркiмге тумысынан жазылған, олар ... деп ... ... ... ... ... мен өзге де нормативтiк құқықтық
актiлердiң мазмұны мен қолданылуы осыған қарай ... ... ... істі апелляциялық сатыда қарастырудың
маңызы:
а)төменгі ... ... ... мен ... ... ... ... жасауы;
б)жоғары тұрған соттардың жіберген қатесін жоғары сатыда ... ... ... ... ... ... ... шағымдана алады;
г)тараптардың құқықтары мен заңды мүдделерінің сақталуының кепілдігі;
айыпталушы үшін – ... ... ... ... табылады.
Осыған орай, кез келген адам сот пен қылмыстық iзге түсу органының
әрекеттерi мен шешiмдерiне заңда белгiленген ... ... ... ... ... қорыта келе, Қазақстан Республикасы ҚІЖК-нің 31-
бабының 2-бөлігіне ... ... ... ... ... белгіленген
тәртіппен үкімді жоғары тұрған ... ... ... ... ... ... жазаны жеңілдету туралы сұрауға құқығы бар. Аталған норма
қылмыстық процестің ... ... ... ... ... ... қарау барысында үкімнің күшін
жоюға немесе өзгертуге негіздер ... ... ... ... тұжырымдар жасалынды:
1 ҚР ҚІЖК-сі үкімнің күшін ... ... ... ... ... ... біржақтылығы және толық еместігі;
−соттың үкімде (қаулыда) айтылған тұжырымдарының істің нақты мән-
жайына сәйкес келмеуі;
−қылмыстық іс ... ... ... ... ... дұрыс қолданылмауы;
−жазаның қылмыстың ауырлығына және сотталғанның жеке басына сәйкес
келмеуі.
2 Апелляциялық өндіріс – бұл ... ... ... заңды күшіне
енбеген үкімдері мен ... өзге де ... ... мен
негізділігін, істің нақты мән-жайын анықтаудың және қылмыстық заңды
қолданудың дұрыстығын, іс ... ... ... ... ... ... заңы ... сақталуын тексеретін қылмыстық сот өндірісінің
дербес сатысы болып табылады.
Тараптар заңды ... ... сот ... ... ... сәйкес, апелляциялық тәртіппен ... ... және ... ... ... ... сотталушыға, ақталушыға, олардың
қорғаушылары мен заңды өкілдеріне, жәбірленушіге және оның өкіліне ... ... ... ... ... ... ... үкімге, оның
азаматтық талапқа қатысты бөлігінде шағым жасауға құқылы.
3 Конституцияға сәйкес, Қазақстан Республикасы өзін ... ... және ... ... ретінде орнықтырады, оның ең
қымбат қазынасы – адам және адамның ... ... мен ... өз ... мен ... сот ... қорғалуына құқығы
бар.
Қылмыстық процестің маңызды бір принципі – ол әрбір сотталған адамның
заңда белгіленген тәртіппен ... ... ... ... қайта қаратуға,
сондай-ақ кешірім жасау немесе жазаны жеңілдету туралы сұрауға ... ... ... сот ... ... ... Қазақстан
Республикасының Қылмыстық кодексiнiң бiр немесе бiрнеше баптары бойынша
сотталған ... ... сот ... ... ... ... жоюға құқылы.
Апелляциялық сатыдағы сот сот ... бұза ... ... ... жататынын және жол берiлген олқылықтарды қалай жою ... iстi ... ... кезiнде бiрiншi сатыдағы соттың тұжырымын
алдын ала шешпейтiн және ... ... ... ... өз
қалауы бойынша жан-жақты бағалау мүмкiндiгiне ... ... ... ғана ... ... сатыдағы соттар сондай-ақ жүктi әйелдер мен жас
балалары бар ... ... ... ... ... ... ... қабылдау туралы (ҚК-нiң 72-бабы ), айыптау үкiмiн ... ... ... ... ... босату туралы (ҚК-нiң 75-
бабы ), басқа орындалмаған үкiмдер болған ... ... ... туралы,
егер уақыты бойынша ең соңынан қабылданған үкiмде бұл мәселе шешiлмесе ... ... ), ... ... ... ... ... болу мерзiмiн
есепке алу туралы (ҚК-нiң 62, 94, ... ... ... ... және ... да өзгерiстердi үкiмге енгiзуге құқылы.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Қазақстан Республикасының ... 1995 ж. 30 ... ... 2007 жылғы 21 мамырдағы №254-ІІІ Заңдарымен енгізілген
өзгертулер мен толықтырулармен. – Алматы: Жеті Жарғы, 2007. – 75 ... ... ... ... ... ... ... 28
қаңтардағы Қазақстан халқына Жолдауы
3 Қазақстан Республикасы ... 2009 ... 24 ...... ... ... Республикасының 2010 жылдан 2020 жылға
дейінгі кезеңге арналған Құқықтық саясат ... ... ... ... ... тәжiрибесi туралы»
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2003 ... 19 ... ... қаулысы
5 Уголовный процесс: Учебник / Отв.ред. К.Ф. Гуценко. – М.: Зерцало, 1997.
– 375 с.
6 Ү.Ө. ... ... ... ... іс ... ... ... – Алматы: Жеті жарғы, 2008. – 368 бет.
7 М.М. Строгович. ... ... и ... ... приговоров.
– М.: Изд-во Акад.наук СССР, 1956. – 319 с.
8 Т. Айтмухамбетов. Некоторые вопросы ... об ... // ... ... ... юридическая. – 2004. - №2 (30). – ... Л.Ш. ... ... ... с точки зрения специалиста // Журнал
«Континент». - №9. – 71 с.
10 ... КСР. ...... бөліну. – Алма – Ата: Қазақстан, 1986. –
511 бет.
11 «Қазақстан Республикасының мемлекеттiк тәуелсiздiгi туралы» ... ... ... 1991 ... 16 ... ССР
Жоғарғы Советiнiң ведомостары, 1991 ж., N 51, 622-құжат.
12 Т.О. Оңалбаев. Становление ... ... ... и ... ... // ... ... Серия юридическая. – 2004. – №1(29). – 151-152
с.
13 Ш. Уалиханов. Записки о судебной реформе у ... ... ... ... ... В 5 т. – Алма – Ата: ... 1961. – Т. 1.-777
бет.
14 Т.М. Культелеев. Уголовное ... ... ... – Алма – Ата:АН
Каз.КСР, 1955. – 301 с.
15 «Киргизская ... ... ... ... ... 1988-1902 /
құрғ.У. Субханбердина. – Алматы: Ғылым, 1994. – 816 ... ... ... ... іс жүргізу кодексі. – Алматы: Юрист,
2007. – 200 б.
17 Проблемы казахского обычного ... / Отв. ... ...... 1989. – 140 с.
18 А. Алектров. Нужен ли для киргизов суд ... ... ... №2, ... // Тураби. – 1996.-№1 – 112-113с.
19 С.З. Зиманов. Общественный строй казахов первой половины XІX ... ... – Ата: ... 1958. – 296 ... Ж. Әлдибеков. Қазақтың әдет-ғұрып құқығы жүйесіндегі билердің үлгі-
өнегелік рөлі // Заң. – 2003.-№2 - 47 – 51 ... Г.В. Кан. ... ... – Алма – Ата: ... 2002. – 221 ... А.Л. ... ... суда и прокуратуры в СССР. – 2-ое доп.изд. –
Харьков:Издательство Харьковского университета, 1968. – 256 с.
23 Суд и ... в СССР / ... ... ... – Казань:
Издательство Казанского Университета, 1980. – 490 с.
24 К. Керимова. Возвращение уголовных дел для дополнительного ... ... ... в ... 1917-1922 годы // Тураби, - 2004.-№3. –
96-106 с.
25 Уголовный-процессуальный кодекс РСФСР. – М.: Госюриздат, 1958. – 312 ... ... ... ... ... ССР. Об ... краевых судов
и Казахской ССР: Указ // Сборник ... ... ССР и ... ... ... ... ССР 1938 – 1964 ж.ж. – Алма – Ата, 1965. – ... ... «Сот ... ... туралы Қазақстан Республикасының кейбір
заңнамалық актілеріне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» №238-ІІ
2001 жылы 11 ... Заң // ... ... Парламентінің
ведомості. – 2001.-№15 – 16. – 239-251 бет.
28 М.М. Гродзинский. Кассационное и надзорное производство в ... ... – М.: ... 1953. – 231 ... ... Кодекс РК: Учебно-практическое пособие. –
Алматы, 2002. – 304 с.
30 «Сот үкiмi ... ... ... ... Сотының Нормативтiк
қаулысы. 2002 жылғы 15 тамыз N 19.- Қазақстан Республикасы ... ... 2002 ж., N 9, 6 ... Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Бюллетені.Ресми басылым. ... ... –35 ... Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының архиві, 2009. – 15 б.
33 З.Ж. Кенжалиев. Плюрализм права: обычное право между ... ... // ... ... ... ...... – 6-8 с.
34 И.И. Потеружа. Роль суда второй инстанции в укреплении законности. ... ... и ... 1980. – 192 ... В.А. Познанский. Роль суда второй инстанции в укреплении законности. ... ... и ... 1980. – 192 ... Н.Ч. Джолдасбаева. Судебный приговор: форма и сожержание // ... ... - №9. – 15-16 ... Ю.В. ... Как ... ... суда. – 2-ое изд,. испр. и
доп, - М.: Норма, 2002. – 106 с.
38 Л.Ш. ... ... ... пересмотра вступивших в
законную силу судебных решений по ... ... // ... ... Серия
юридическая. 2006. - №3 (39). – 36-42 с.
39 Уголовно-процессуальный Кодекс РК: Учебно-практическое ... ... 2002. – 304 ... ... ... Жоғарғы Сотының Бюллетені.Ресми басылым. –
Астана: 2010.- №5. –19-20 ... ... ... ... ... Суда РК ... //
Бюллетень Верховного Суда РК. – 2000. - №10. – 7 ... В.А. ... ... ... и ... ... ... в
советском уголовном процессе. – Саратов: Издательство ... 1978. – 136 ... С.М. ... Ю.Д. ... Пределы активности суда в ... // ... ... ... ... ... ... России: теория и практика: Материалы ... ...... ... 2004. – 390 ... Н.П. ... Около правосудия: статьи, речи, очерки / Сост. И.В.
Потапчук. – Тула: Автограф, 2001. – 406 ... А.В. ... О роли суда в ... по ... де //
Современные проблемы взаимодействия материального и ... ... ... и практика: УрГЮА, 2004. – 436 с.
46 Постановление судебной коллегии Алматинского областного суда №3а – ... 4 ... 2001 ... ... ... по ... ... Верховного Суда №2а – 47 от 21
декабря 2002 г.
48 Уголовно-процессуальное ... ... / ... ред.проф.
П.А.Лупинская. – 2-е изд., перераб. и доп. – М.: Юристъ, 1997. – 591 ... ... ... ... ... ... ... басылым. –
Астана: 2009.-№8. – 24-25 б.
50 Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының Бюллетені. Ресми ... ... ... – 34-35 ... ... ... ... Сотының Бюллетені. Ресми басылым. –
Астана: 2009.-№2. – 147-149 б.
52 Л. Брусницин. Обеспечение безопастности участников ... ... и ... ... УПК // ... ... – 2003. - №5.
– 48-50 с.
53 Б. Сембин. Определение существенных нарушений уголовно-процессуального
закона // ... – 2001. - №1. – 11-14 ... А. ... В. ... Обеспечение безопастности участников уголовного
процесса: Монография. – Алматы, 2002. – 240 с.
55 С.М. ... ... прав в ... ... ...
Алматы, 2002. – 304 с.
56 Н. Ережепов. ... ... ... ... дел ... ... о назначении главного судебного ... ... – 2002. - №2. – 21-26 ... Н. ... ... ... – одно из гарантированных прав подсудимого
на защиту // Тураби. – 2000. №4. – 9-14 с.
58 Постановление Судебной коллегии Атырауского суда №22 – 248 от 2002 ... Н. ... ... ... ... судебного разбирательства по
уголовному делу и пути ее решения // Тураби. – 2000. №3. – 31 с.
60 К. ... ... и ... как ... ... ... законность правосудия // Фемида. – 2003. -
№9. – 21 ... К. ... ... ... ...... ... времени //
Заңгер. – 2001. - №3. – 11 с.
62 Надзорной коллегии ... Суда РК ... // ... Суда РК. – 2002. - №9. – 21 ... ... ... Қылмыстық кодексі. – Алматы: Юрист, 2009. ... ... ... ... Жоғарғы Сотының Бюллетені. Ресми басылым. –
Астана: 2009. - №6. – 107 б.
65 ... ... ... Суда РК (извлечение) // ... Суда РК. – 2003. - №12. – 18 ... ... ... Верховного Суда РК (извлечение) // ... Суда РК. – 2002. - №12. – 24 ... ... Республикасы Жоғарғы Сотының Бюллетені. Ресми ... ... 2009. - №10. – 18 ... мен монографиялар:
1 Уголовный процесс: Учебник / Отв. ред. К.Ф. Гуценко. – М.: ... – 375 ... Ү.Ө. ... ... ... Қылмыстық іс жүргізу
құқығы: Оқу құралы. – Алматы: Жеті ... 2008. – 368 ... М.М. ... ... ... и ... ... – М.: Изд-во Акад.наук СССР, 1956. – 319 с.
4 А.Л. Ривлин. Организация суда и ... в ... – 2-ое ... ... ... ... ... 1968. – 256 с.
5 М.М. Гродзинский. Кассационное и надзорное производство в советском
уголовном процессе. – М.: Госюриздат, 1953. – 231 ... ... ... ... / ... ред.проф. П.А.
Лупинская. – 2-е изд., перераб. и доп. – М.: Юристъ, 1997. – 591 ... А. ... В. ... ... ... участников
уголовного процесса: Монография. – Алматы, 2002. – 240 с.
8 С.М. Жалыбин. Защита прав в уголовном судопроизводстве: ... ... 2002. – 304 ... және ... емес ... Т.О. Оңалбаев. Становление обычного права казахов и особенности его
развития // Вестник КазНУ. Серия юридическая. – 2004. – ...... А. ... Нужен ли для киргизов суд биев? («Дала ... ... ж.) // ......... Ж. ... ... әдет-ғұрып құқығы жүйесіндегі билердің үлгі-
өнегелік рөлі // Заң. – ... – 51 ... Л.Ш. ... ... ... пересмотра
вступивших в законную силу судебных решений по уголовным делам // Вестник
КазНУ. Серия юридическая. 2006. - №3 (39). – 36-42 ... Н. ... ... слово – одно из ... ... на ... // ... – 2000. №4. – 9-14 ... Н.Ч. ... ... приговор: форма и сожержание // Заңгер.
– 2002. - №9. – 15-16 ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
2007 жылғы 21 мамырдағы №254-ІІІ Заңдарымен енгізілген өзгертулер мен
толықтырулармен. – ... Жеті ... 2007. – 75 ... Қазақстан Республикасы Президентінің 2009 жылғы  24 тамыздағы № 858
Жарлығымен бекітілген «Қазақстан Республикасының 2010 ... 2020 ... ... арналған Құқықтық саясат тұжырымдамасы».
3 «Қазақстан Республикасының мемлекеттiк тәуелсiздiгi ... ... ... ... 1991 ... ... ССР ... Советiнiң ведомостары, 1991 ж., N 51, 622-
құжат.
4 Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі. – Алматы: ... ... 144 ... ... ... Қылмыстық іс жүргізу кодексі. – Алматы:
Юрист, 2007. – 200 бет.
6 Қазақстан ... ... ... ... ... ...
Астана: 2009.-№2. – 147-149 б.
7 «Қылмыстық iстердi апелляциялық тәртiппен қарау ... ... ... ... Сотының 2003 жылғы 19 ... N ... ... «Сот үкiмi ... ... ... Жоғарғы Сотының
Нормативтiк қаулысы. 2002 жылғы 15 тамыз N 19.- ... ... ... ... 2002 ж., N 9, 6 б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 92 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жаңа ашылған мән-жағдайларға байланысты сот шешімдерін қайта қарау48 бет
Баскару9 бет
Диофант теңдеулері14 бет
Ислам әлемінің мәдениеті2 бет
Маржиналдық талдау5 бет
«ҚазАгроҚаржы» АҚ-на қарыз нысанында қаржыландыру алуға өтінімдерді қарау үшін ұсынылатын инвестициялық жобаларға арналған бизнес-жоспар12 бет
Істі мәні бойынша қарау бөлімдері57 бет
Істі сотта қарау81 бет
Істерді алқалы түрде қарау принципінің сот қызметін ұйымдастыру принциптерінің арасында алатын орны мен мәні55 бет
Адамның жеке басын тексеріп қарау кедендік бақылаудың ерекше нысандары ретінде47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь