Академик Қ.И.Сәтбаевтың өмірі мен қызметінің негізгі кезендері

Қазақ ССР Ғылым академиясының президенті, академик Қаныш Имантайұлы Сәтбаев 1899 жылдың,12 сәуірде Павлодар облысы Баянауыл ауданында дүниеге келді, ауыл мектебінде және мұғалімдер семинариясында оқыды, оны бітіргеннен кейін ауыл мектебінде мұғалім және халық судьясы болды. Бірақ білімге деген құштарлық , туған өлкеге мол пайда келтіруге деген ұмтылыс жас Қанышты Томск технологиялық институтына алып келді, ол 1926 жылы тау-кен бөлімін бітіріп, инженер-геолог мамандығын алып шықты. Ол студент кезінде-ақ профессор, кейіннен академик болған М. А. Усовтың жетекшілігімен өзінің ерекше қабілетін танытты.
Әкесінің ықпалымен бала шағында араб, парсы тілдерін ықыласпен үйренді, Хафиздің, Сағдидың, Науайдың өлендерін жатқа білді. Қаныштың анасы оның 4 жасында дүние салды.
Қаныш Имантайұлы жас кезінен бастап музыкамен әуестенді, ол домбырада, гитарада тамаша ойнайтын еді, қазақ және украин әндерін орындауды ұнататын. Қаныш Имантайұлынаң орындауындағы әуендерді тұнғыш рет тыңдаған белгілі музыка танушы-фольклорист А. В. Затаевич 25 қазақ әнін жазып алды. Кейінірек бұл әндер 1931 ж. жарық көрген “500 қазақ әндері мен күйлері” атты жинақта жарияланды.
Ғылымға деген алғаш қадамы Жұмаш молданың киіз үйінен басталды. Содан кейін екі кластық ауыл мектебін, Павлодардағы орыс-қырғыз училищесін, Семейдегі семинарияны тамамдады. 1918 жылы семинарияны аяқтап, Қаныш ауыл мұғалімі және судья болды.
1926 жылы жас инженер Қаныш Сәтбаев Қазақ ССР халық шаруашылығы орталық кеңесінің жолдамасымен Қарсақбай поселкесіне келді. Мұнда республиканың түсті металлургиясының тұңғышы - Қарсақбай мыс балқыту заводының құрылысы басталды.
Он бес жыл бойына( 1926 жылдан 1941 жылдың аяғына дейін) Қ. И. Сәтбаев Жезқазған мыс кен орнында геологиялық-барлау қызметін басқарды. Қ. И. Сәтбаев еңбегінің арқасында бірегей мыс кен орны ашылды. Жезқазған дүниежүзінің аса ірі мыс кен орындарының көш бастаушыларының біріне айналды.
Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың геолог-барлаушы ретіндегі қызметі ауданның барлық байлығын кешенді түрде зерттеуге бағытталды. Жезқазғанмен қатар ол Атасу мен Қарсақбайдың темір кенін, Найзатас пен Жездінің темір- марганец кенін, Байқоңырдың көмірін, сондай-ақ басқа да көптеген кендік және кендік емес кен орындарын барлаумен айналысты.
        
        Академик  Қ.И.Сәтбаевтың өмірі мен қызметінің негізгі  кезендері
Қазақ ССР Ғылым академиясының президенті, академик ... ... 1899 ... ... Павлодар облысы Баянауыл ауданында дүниеге
келді, ауыл ... және ... ... оқыды, оны
бітіргеннен кейін ауыл мектебінде мұғалім және халық ... ... ... ... құштарлық , туған өлкеге мол пайда келтіруге деген ұмтылыс
жас Қанышты Томск технологиялық институтына алып ... ол 1926 жылы ... ... ... ... ... алып ... Ол студент
кезінде-ақ профессор, кейіннен академик болған М. А. Усовтың жетекшілігімен
өзінің ерекше қабілетін танытты.
Әкесінің ықпалымен бала ... ... ... ... ... ... ... Науайдың өлендерін жатқа білді. Қаныштың анасы
оның 4 жасында дүние салды.
Қаныш Имантайұлы жас ... ... ... ... ... ... ... ойнайтын еді, қазақ және украин ... ... ... ... ... әуендерді тұнғыш рет
тыңдаған белгілі музыка танушы-фольклорист А. В. Затаевич 25 қазақ әнін
жазып алды. Кейінірек бұл ... 1931 ж. ... ... “500 ... әндері мен
күйлері” атты жинақта жарияланды.
Ғылымға деген алғаш қадамы Жұмаш молданың киіз ... ... ... екі ... ауыл ... Павлодардағы орыс-қырғыз училищесін,
Семейдегі семинарияны тамамдады. 1918 жылы семинарияны аяқтап, Қаныш ауыл
мұғалімі және ... ... жылы жас ... ... ... ... ССР ... шаруашылығы
орталық кеңесінің жолдамасымен ... ... ... ... ... металлургиясының тұңғышы - Қарсақбай мыс балқыту
заводының құрылысы басталды.
Он бес жыл бойына( 1926 жылдан 1941 ... ... ... Қ. ... ... мыс кен ... геологиялық-барлау қызметін басқарды. Қ.
И. Сәтбаев еңбегінің арқасында бірегей мыс кен орны ... ... аса ірі мыс кен ... көш ... ... ... Сәтбаевтың геолог-барлаушы ретіндегі қызметі
ауданның барлық байлығын кешенді түрде зерттеуге ... ... ол ... мен ... темір кенін, Найзатас пен Жездінің темір-
марганец кенін, Байқоңырдың көмірін, сондай-ақ басқа да ... ... ... емес кен ... барлаумен айналысты.
Қаныш Имантайұлы Сәтбаевты Алматыға ... ... ... тұспа-тұс келді, ол 1942 ... ... ... ғылымдары
институтының директоры, көп ұзамай КСРО Ғылым ... ... ... ... ... ... ... ғылыми жұмысы жоспары
майданға барынша практикалық көмек көрсету мақсатында жедел қайта қаралды.
Қаныш Имантайұлы Сәтбаев КСРО ҒА президенті академик В. Л. ... ... ... ... ... ... Урал және ... қорғаныс қажеттеріне жұмылдыру жөніндегі комиссияның жұмысына
белсене кірісті.
1942 жылы ... ... ... ... ... ғылыми атағы берілді.
Қаныш Имантайұлы Сәтбаев геология саласындағы көрнекті ... ... ... ... ... ... ерекше білікті
саңлақтарының шоғырына қосылады. Ол геологиялық теорияларды дамытуға аса
зор үлес қосты және оның ... өте бай ... ... ... ... ... ресурстарын ашуға ықпалын ... ... ... ... ... ... ... орасан зор. Ұзақ жылдар бойы ... ... ... ... бола ... ірі ғылыми орталық құрды және ғылымның
көптеген салаларының дамуына жәрдем етті. Қаныш Имантайұлы ... ... ... еліміздің ғылымын дамытуда ерекше роль атқарды. Ол ұзақ ... КСРО ... ... ... ... ... Өмірге, біздің
халықтың күшіне- қуатына, өз идеямыздың дұрыстығына деген терең сенім оның
ерекше қасиеті еді.
Қаныш ... ... 1946 ... КСРО ... академиясының
президенті болып сайланды.
Қаныш Имантайұлы Сәтбаев КСРО Министрлер Советі жанындағы ғылым және
техника саласындағы Лениндік ... ... ... ... ... және Жоғары аттестациялау комиссиясы ( ЖАК ) Пленумының
құрамына кірді.
1947 ... ... ... ... ... КСРО Жоғарғы Советінің
делегациясы құрамында Англияға барды. Қабылдау күндерінің ... ... ... ... ... ... осындай ұзын бойлы ма?- деп
сұрапты. “ Менің халқым менен де ... ... ... екен ... ... жылы ... Имантайұлы Сәтбаев Совет геологтары делегациясының
құрамында Қытай Халық Республикасында болып қайтты.
1935 жылғы тамыз айында Ұлытау шыңдарынан ... ... ... ... ... ... жорығы кезінде Темірлан қалдырып кеткен,
бетіне араб ... ... ... тас ... алады. 1936 жылы осы бір баға
жетпес тарихи мұра Эрмитажға жеткізілді.
Қаныш Имантайұлы Сәтбаев 1964 жылдың, 31 ... ... ... жж. Семей губерниясы Павлодар уезі Ақкелін болысының ... ... ... ... жж. Павлодардағы орыс-қазақ училищесінде оқыды. ... ... ... жж. ... қаласындағы мұғалімдік семинарияда
оқыды.1918 жылы ... ... жж. ... ... ... мұғалімдеріне арналған екі
жылдық педагогикалық курстардың табиғаттану пәні бойынша оқытушысы.
1919-1920 жж. Семей ... ... уезі ... ... ... ауылындығы мектептің мұғалімі.
1920-1921 жж. Павлодардағы Баянауыл ... 10-шы ... ... жж. ... ... ... тау-кен
факультетінің сдуденті.
1926 ж. Томск технологиялық институтының тау-кен факультетін
бітіріп, ... ... ... алды.
1926-1929 жж. КСРО Бүкілодақтық халық шаруашылығы кеңесі (ВСНХ)
жанындағы «Атбасцветмет» тресінің геология бөлімінің жетекшісі (Мәскеу).
1929-1940 жж. Қарсақбай ... ... ... ... және бастығы дәрежесінде Жезқазған мыс кенорнының барлауын
басқарды (Қарағанды облысы, ... ... ж., ... ... ... мен Үлкен Алтай мәселелеріне
арналған КСРО ҒА (Мәскеу) сессия жұмысына қатысып ... мыс ... ... және ... ... ерекшеліктері» деген
баяндамамен шығып сөйледі.Сол сессияның әр түрлі секцияларында Жезқазған
–Ұлытау аймағы жер қойнауының ... ... ... ... ... т.б.) ... баяндалармен шығып сөйледі.
1934 ж., желтоқсан-Жезқазғандағы геологиялық барлауды дамыту және
Үлкен Жезқазған комбинатының құрылысын салу мәселелері бойынша КСРО ... ... ... ... қабылдауында болды.
1934-1946 жж. КСРО ... ... ... ... (1938
жылға дейін КСРО Ғылым академиясының Қазақстандық ... ... ... ж., Үлкен Жезқазған мыс балқыту комбинатын салатын ... ... ... комиссиясының мүшесі.
1936-1939 жж. Қарағанды облыстық еңбекшілер депутаттары атқару
комитетінің мүшесі.
1937 ж. ... XVll ... ... ... ... Конституциясы жобасын талқылауға арналған X Бүкілқазақтық
Төтенше Кеңестер съезінің делегаты.
-Қазақ тау-кен металлургия институтының ... ... ... ... ... ... ... алғашқы түлектері).
1940 ж. Жезқазған-Ұлытау аймағының жер қойнауындағы ... ... үшін ... ... ... ... мен КСРО ... ұйғарымымен Алматы қаласындағы
КСРО Ға-ның Қазақ филиалының жанадан құрылған Геологиялық ... ... ... ... жж. Қазақ КСР Ғылым академиясы (1946 жылға дейін КСРО
Ғылым академиясының Қазақ ... ... ... КСР ... академиясы Геологиялық ғылымдар институтының
Ғылыми кеңесінің ... жж. КСРО ҒА ... ... ... ... жж. ... Мемлекеттік Жобалау комитеті жанындағы
Ғылыми-техникалық кеңесі төрағасының орынбасары және ауыр ... ... ... ... жж. ... қорғаныс қажетіне Орал, Батыс Сібір және
Қазақстан ресурстарын жұмылдыру үшін ұйымдастырылған КСРО ... ... ... ж. ... ... докторы деген ғылыми
дәрежесі берілді.
- «Қазақ ... ... ... кен ... атты ... үшін КСРО мемлекеттік сыйлығы берілді.
-Орал қорғаныс зауыттарын стратегиялық ... ... ... марганец руднигін тез арада іске қосу үшін Жезді кен
орнының рудасындағы марганец қорын есептеу ... ... ... ... қара ... зауытын салатын жерді белгілеу
жөніндегі Үкімет комиссиясының мүшесі.
1942-1964 жж. КСРО Мнстірлер ... ... ... ... қазба байлықтар қорлары жөніндегі Орталық комиссиясының мүшесі.
1943 ж. КСРО ... ... ... ... ... жж., ... КСР ... академиясының
Хабаршысы» (1946 жылға дейін КСРО Ғылым академиясы Қазақ ... ... ... ... редакциялық алқасының төрағасы.
1944 ж. Кеңестер Одағы Коммунистік партиясының қатарына кірді.
-Ұлы Отан соғысы ... ... ... және майданға
көмектесу мақсатында ғылымды ұйымдастырғаны және ... ... ... КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен мараппаталды.
-Қазақ КСР-іне еңбек сіңірген ғылым қайраткері атағы берілді.
1945 ж. Ғылым мен техниканы дамытудағы ... ... үшін ... ... академиясының 220 жылдығына байланысты Ленин орденімен
марапатталды.
-Соғыс жылдарында ресурстарды іске ... үшін ... ... ... орденімен марапаттплды.
- «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында көрсеткен қажырлы еңбегі
үшін» медалімен марапатталды.
1946 ж. 1946 жылы 1 ... ... ... КСР ... толық мүшесі болып сайланды.
-Қазақ КСР Ғылым академиясының тұнғыш президенті болып сайланды.
-КСРО Ғылым академиясының толық мүшесі ... ... жж. ... КСР Ғылым академисының президенті.
1946-1954,1958-1964 жж. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты.
1946-1964 жж. КСРО ... және орта ... ... ... ... ... комиссиясының мүшесі.
1947 ж. КСРО ... ... ... ... құрамында
Англияға іссапарға жіберілді.
-Қазақ КСР ... ... мен ... ... металлургия
министрлігінің бірлесіп ұйымдастырумен Өскемен қаласында өткен ... ... ... ... мен ... ... көшпелі сессиясын
басқардыжәне осы сессияда «Үлкен ... ... ... және ... халық шаруашылығындағы маңызы» атты баяндама жасады.
-Саяси және ғылыми білімдерді тарату ... ... ... ... ... мүшесі (Мәскеу).
1947-1956 жж. КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы ғылым және
өнертапқыштық ... КСРО ... ... ... ... ... жж. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты.
-КСРО Геология және жер ... ... ... ... мүшесі.
1948-1964 жж. Саяси және ғылыми білімдерді тарату жөніндегі
республикалық қоғам Президиумының ... ... ж. ... ... IV ... ... болып қатысып,
онда «Қазақстан ғылымы Қазақстан Компартиясының III және IV ... ... ... сөз ... ... ... күштерін зерттеу мен ... ... ... ... ... Ғылым академиясының көшпелі
сессиясын басқарды.
-Орталық Қазақстанның өндергіш күштерін зерттеу мен ... ... ... ... ... Ғылым академиясының
көшпелі сессиясын басқарып, онда «Орталық Қазақстан –КСРО түсті ... ... ... ... атты баяндама жасады.
1949-1951,1956-1964 жж. Қазақтан Компартиясы Орталық Комитетінің
мүшесі.
1950 ж. ... ... ... профессор ғылыми атағы
берілді.
1951 ж., Тәжік КСР ... ... ... ... ... ж., 23 қарашада-баспасөздегі «ҚазКСР Ғылым академиясындағы
буржуазиялық ұлтшылдарды қолдағаны ... ... ... ... сөздерден
кейін ҚКП (б) ОК-нің жабық бюросында академия преиденті және ... ... ... ... қызметтерінен босатылды.
1951-1964 жж. КСРО Ғылым академиясының Біріккен Оңтүстік ... ... ... ... ... ... ... бейбітшілік қорғау комитетінің мүшесі.
-Қазақ КСР Ғылым академиясының Хабарлары. ... ... бас ... жж. ... КСР ... ... ... институтындағы «Орталық Қазақстан пайдалы қазба байлықтарының
металлогениялық болжамдық ... ... ... жж. КСРО ... ... ... ... сараптық комиссиясының мүшесі.
1954 ж. Өскеменде ... ... ... ... ... ... ... КСРО Геология және жер қойнауын
қорғау министрлігі мен Қаз КСР ... ... ... ... ... және ... Алтайдың геологиясы мен металлогениясының
жағдайы мен зерттеуінің ... ... ... ... ... жасады.
1955 ж,. 28 шілдеде-ақталып ҚазКСР Ғылым академиясының ... ... ... ж. ... және ... Қазақстан бойынша КСРО геологиялық
картасының редакция алқасы бас редакторының орынбасары.
-Алматы қаласында сейсмология ... ... КСРО ... мен Қаз КСР Ғылым академиясының бірлесіп өткізген сессиясында
«Солтүстік Тянь-Шанның ... ... ... атты ... КСРО ... ... мен Қырғыз КСР Ғылым академиясы
бірлесіп өткізген сессияда «Қазақстан мен Орта ... ... ... ... ... ... атты хабарлама жасады.
-Бейбітшілікті жақтаушылардың бесінші ... ... онда ... ... 10 ... ... ... және
мәдениетінің жетістіктері» деген тақырыпта сөз сөйледі(Мәскеу).
1956 ж. КОКП ... ... ... ... XX съезінің
делегаты.
-Қазақстан Коммунистік партиясының VIII съезіне делегат ... ... ... ... және ... ... ... жасады.
1956-1964 жж. КСРО Министрлер Кеңес жанындағы ... мен ... ... ... ... ... ... мүшесі.
- «Советская Геология» журналы редакциялық алқасының мүшесі.
1957 ж. ҚазКСР ... ... ... тың ... жерлерді игеруге жұмылдырғаны үшін Ленин орденімен марапатталды.
-Соколов-Сарыбай ... ... кен ... ... проблемаларына
арналған Қостанайда өткен салалық көшпелі сессияны басқарды.
1957-1964 жж. КСРО ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау проблемасын шешу жөніндегі
комиссиясының мүшесі.
-Кеңестер Одағы гелогтарының ... ... ... ... ... металлогениялық картасы жөніндегі ... ... ... ж. ... Қазақстанның кешенді металлогения және болжамдық
карталарын түзу тәсілдерін өңдеп, оларды жасағаны үшін ... ... ... ... және ... карталарына
арналған бірінші Бүкілодақтық кеңес жұмысын ... онда ... ... ... ... ... «Орталық
Қазақстанның жер қойнауында эндогендік мыс кендері ... ... ... және зандылықтары» деген тақырыптарда бандама
жасады (Алматы).
-Қарағандыда өткен Орталық Қазақстанның өндіргіш ... ... ... ... ... ... ... халық
шаруашылығы кеңесі, ҚазКСР Геология және жер ... ... ... көшпелі сессиясын басқарып, онда «Орталық
Қазақстанның минералдық ... ... ... ... жасады.
1958-1964 жж. КСРО Геология және жер қойнауын ... ... ... ... ж. КОКП XXI ... делегаты, осы съезде Қазақстанның
минералдық қорлары, Ертіс-Қарағанды каналы мен Жезқазған-Арал теңізі темір
жолы ... ... ... ... ... ... ... жасады.
-КОКП XXI съезі резолюциясының ... ... ... ... ж. ... ... X ... делегаты, онда
«Қазақстанда Ғылымның дамыу және ... ... ... сөз ... жж. КСРО Ғылым академиясы Президиумының мүшесі.
1961 ж. КОКП XXII ... ... ... XI ... делегаты.
-Кремльде өткен ғылым қызметкерлерінің Бүкілодақтық кеңесінің
жұмысына қатынасып, онда Қазақстанда ғылымның дамуы туралы сөз сөйлейді.
-Жезқазғанда ... ... ... ... ... ... ... арналған ҚазКСР Ғылым ... ... және жер ... ... ... Қарағанды халық
шаруашылығы кеңесі, Жезқазған тау-кен ... ... ... ... ... басқарды және «Жезқазған – Ұлытау аймағының
минералдық ... ... ... ... ... «Жезқазған – Ұлытау аймағының геологиясы мен металлогенисының
негізгі элементтері» деген тақырыптарда баяндамалар жасады.
1961-1964 жж. ... ... ... ... ... ... жөніндегі ҚазақКСР Ғылым академиясы
ғылыми кеңесінің төрағасы.
-КСРО Ғылым академисының ... ... бюро ... ... ... ... ... перспективті дамыту
жөніндегі Мемлекеттік экономикалық кеңесінің комиссия мүшесі.
-ҚазақКСР Ғылым академиясының Геологиялық ғылымдар ... ... ... ... мен ... ... тақырыбының жетекшісі.
1962 ж. Алматыда ұйымдастырылған геохронология бойынша XI
Бүкілодақтық сессияның жетекшісі. ... және ... ... ... ... ... ... әдісі» деген тақырыпта баяндама
жасады.
-КСРО Ғылым академиясының геология-география ғылымдары Бөлімшесі
жанындағы ең керекті металды және металды емес ... ... ... және ... ... ... кеңесінің мүшесі.
-ҚазақКСР Ғылым ... ... ... ... ... ... ж. Елімізде геология ғылымын дамытуға қосқан зор еңбегі үшін,
Қазақстанда пайдалы қазбаларды ашқаны және ... үшін ... ... ... ... ... кеңесіне қатынасып,
онда «Қазақстандағы химия ... ... ... ... ... жағдайы мен мәселелері» ... ... ... ... ... химия өнеркәсібін дамыту мәселелеріне
арналған пленумның жұмысына қатынасты.
-КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы ... ... ... ... ... ... кеңесінің мүшесі.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Академик Ө. А. Байқоңыровтың өмір жолы14 бет
Сәтбаев Қаныш өмірбаяны8 бет
Қаныш Сәтбаев – ғұлама ғалым13 бет
Қаныш Сәтпаев - алғашқы геолог15 бет
Академик Ә. Х. Марғұланның ғылыми еңбектерін пайдалана отырып, археология мұражайының тарихын, экспозицияларындағы алатын орнын және тарихи-мәдени заттық және рухани құндылықтарымызды жинап, зерттеп, сақтауда, Мемлекеттік «Мәдени мұра» бағдарламасын жүзеге асыруда көрсетіп отырған қомақты үлесін ашу68 бет
Академик Ө.А.Байқоңыров14 бет
Қаныш Имантайұлы Сәтбаевтың өмір баяны3 бет
Қаныш Сәтбаевтың16 бет
"сопылық ілім мен қазақ лирикасындағы үндестік"6 бет
Cәтбаев Қаныш Имантай-ұлы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь