Ұлы Жібек Жолы туралы ақпарат

VI-XII ғасырда Орта Азия мен Қазақстанда қалалар тез өсті. Олар сауда мен қолөнердің, дін мен мәдениеттің тірегіне айналды. Батыс Түркістан жерінде Суяб, Құлан, Мерке, Тараз, Отырар, Испиджаб сияқты қалалар бой көтерді. Олардың көтерілуі таптық қоғамның шығуының айқын көрінісі еді.
Орта ғасырда Қазақстан өзінің қалалары арқылы әлемдік қарым-қатынастан тысқары қалмай, Еуропа және Азия елдерімен Жібек жолы арқылы сауда жасасып, байланысын үзген жоқ. Бұл кезде Қазақстанның оңтүстігінде басты және ірі қалалардың бірі-Испиджаб(қазіргі Сайрам) болды. Оның толық сипаттамсын Әл-Макдиси берген. «Испиджаб ірі қала,-деп жазды ол.Оның рабады(күзеті) мен тұратын мединасы бар. Онда төбесі жоқ базарлар, мата базары мен үлкен мешіт бар. Оның 4 қақпасы: Нуджакет қақпасы, Фархан қақпасы,Шахраны қақпасы, Бұқара қақпасы әр қақпаның жанында рабады бар».
VI-XII ғасырларда тікелей орталығы ретінде мәлім болған Испиджабта тауарлардың көптеген түрлері өндіріліп, осы жерден басқа жақтарға мата, қару-жарақ, мыс пен темір әкетіліп тұрды. Ағын суы мол, ағашы көп және тамаша бақшалары бар ең гүлденіп, көркейген кенттердің бірі болған Испиджаб қаласының қазылып, зерттеліп осы уақытқа дейін сыры ашылған жоқ. Бірақ оның қандай рөлі болғаны туралы жазба деректер аз емес.
Қазақстанның Сырдарияның орта бойына орналасқан ірі қалаларының бірі-Отырар. Араб-парсы деректемелерінде Отырар қаласы Фараб, одан бұрын Тарбан деп те аталған. ІХ ғасырдың бас кезінде арабтар Фадл-Ибн Сахлдың басқаруымен Отырар аймағын басып алуға тырысты. Ол шекаралық әскерінің бастығын өлтірді және Қарлұқ жағбуының ұлдарын қолға түсірді деп хабарлайды деректемелер.VII-VIII ғасырларда Отырар шахристаны мұнаралары бар дуалдармен қоршалған. Бұл дуалдар қайта салынған түрінде IX-X ғасырларға дейін сақталған.
        
        Қазақтың спорт және туризм академиясы
Білім және ғылым министрлігі
тақырыбы:
Ұлы Жібек жолы
Тексерген:Тарих ғылымының
кандидаты.Доцент.Құлманов Ж.Е.
Орындаған:Аубакиров Б.Д.
ФОС-1-2
Алматы-2006
Ұлы Жібек жолы кезінде
VI-XII ғасырда Орта Азия мен ... ... тез ... Олар ... ... дін мен ... тірегіне айналды. Батыс Түркістан
жерінде Суяб, Құлан, Мерке, Тараз, Отырар, ... ... ... ... ... ... ... қоғамның шығуының айқын көрінісі еді.
Орта ғасырда Қазақстан өзінің қалалары арқылы әлемдік ... ... ... және Азия ... ... жолы ... сауда жасасып,
байланысын үзген жоқ. Бұл кезде Қазақстанның оңтүстігінде басты және ... ... ... ... Оның ... ... ... берген. «Испиджаб ірі қала,-деп жазды ол.Оның рабады(күзеті) мен
тұратын мединасы бар. Онда төбесі жоқ ... мата ... мен ... бар. Оның 4 ... Нуджакет қақпасы, Фархан қақпасы,Шахраны
қақпасы, Бұқара қақпасы әр қақпаның жанында рабады бар».
VI-XII ғасырларда ... ... ... ... ... ... ... түрлері өндіріліп, осы жерден басқа жақтарға ... мыс пен ... ... тұрды. Ағын суы мол, ағашы көп және
тамаша бақшалары бар ең ... ... ... бірі болған Испиджаб
қаласының қазылып, зерттеліп осы уақытқа дейін сыры ашылған жоқ. Бірақ ... рөлі ... ... ... ... аз емес.
Қазақстанның Сырдарияның орта бойына орналасқан ірі қалаларының бірі-
Отырар. Араб-парсы деректемелерінде Отырар қаласы Фараб, одан ... ... те ... ІХ ... бас ... ... Фадл-Ибн Сахлдың
басқаруымен Отырар аймағын басып алуға тырысты. Ол ... ... ... және ... жағбуының ұлдарын қолға түсірді деп хабарлайды
деректемелер.VII-VIII ... ... ... ... ... қоршалған. Бұл дуалдар қайта салынған түрінде IX-X ғасырларға
дейін сақталған.
Архиология және архивтік материалдар ... ... ... ... өзін ... жоқ «Отырарбенді
патшасы » деп атаған. Қала аймағында болған бірнеше ұсақ қоныстар ... бірі ... IX-X ... ... ... орталық
дәрежесіне дейін көтерілген, мұның өзі саяси жағдайдың өзгеруіне және ... ... ... байланысты еді. Отырар өмірі Х-ХІІ ғасырлардан
кейін де жалғасып, оның орта Сырдария ... ... мен ... ... ... ... ... жағынан ең өскен қала екен.
Қазақстанға белгілі болған орта ғасырлық қалалардың бірі-Тараз. Ол жазба
деректемелерде 568 ... ... ... ... ... Юстианның
елшісі Земарх Килликискийдің ... ... ... ... берген
есебінде Тараздың да аты аталған. Шамамен 680 жылы Қытай ... ... ... ... ... 8-9 лиге жеткен маңызды сауда орталығы деп
сипаттайды.
VII ғасырда Тараз «Ұлы Жібек жолындағы» ірі ... ... ... ... ... ... ... оғыз тайпалары, араб және
иран жауынгерлерінің басын алып, талай рет ... ... ... мағлұматтар бар.
X-XII ғасырларда Тараз қаласының су құбырлары, сонымен ... ... ... үшін ... моншасы болған. Оған жақын жерде Айша-
бибінің күмбезі ... Ол ... ... ... қаланып
безендірілген, қабырғаларына ою-өрнектер салынған. Қатты ... тек ... ... мен ... ... ... бұл күмбез қазір қалпына
келтірілді. Тараз жеріндегі ортағасырлық сәулет ... тағы ... ... ... ... ... күмбез XX ғасырдың
басында қайта тұрғызылып, сәнді өрнектері өшіп кеткен. Бізге дейін ... оның ... ... ... ... ... және ... өмірінің ірі орталығы
болған. Оның төңірегіндегі Талас, Асса сияқты өзендердің бойында ... ... ... ... Ден, ... ... ... Аспара,
Жұл, Баласағұн, Барсхан қалалары мен қоныстары ... ... ... Сондай-ақ Іле өзенінің алқабында Қойлық, Талхиз, Екі-оғыз
сияқты басқа да қалалар ... ... Ясы ... ... ... ... орталығы саналған.
Мұнда XII ғасырдың аяғында Ахмет Яссауи ... ... қала ... ... ірі қала-Сығанақ. Қазақстанның солтүстігі мен солтүстік-
шығысына баратын керуен жолдарының қилысында орналасқан ол XII ... ... ... ... ... Сығанақтың орнында Сунақ –ата
жұрты бар.
X-XII ғ. Орта Азия мен Қазақстанда жоғарыда айтылған ... ... ... қалалар –Қарашоқы, Қарнақ, Ашынас, Баршылылықкент т.б.
пайда болды. Олардың алып жатқан жер ... ... ... ... ... ... ... халықтардың зкономикалық өмірінде сауда орасан зор
рөл атқарды. Жазба деректемелер Оңтүстік Қазақстан мен ... ... ... Орта ... ... ... ... Шығыс Түркістанмен тығыз
сауда қатынасы болғанын дәлелдейді. VI- X ғ. Халықаралық саудада «Ұлы ... зор ... ... Бұл жол Шаштан Газгирдке, одан ... одан әрі ... ... ... ... пен Тараз
арасында бірнеше шағын қалалар мен керуендер аялдайтын сарайлар ... ... ... ... Адахкет,Дех-Нуджикент қалаларын
басып өтті.
Тараздан «Жібек жолымен»Төменгі Барысханға, Құланға, одан әрі ... ... ... ... ... ... қалаларға соғып,Бедел мен
Ақсудан асқан керуендер Шығыс Түркістанға барып жетеді екен.
Исфиджаб қаласынан солтүстікке ... ... ... жолы Қаратаудың
терістік бауырындағы Құмкент,Баба-ата,Созақ қалаларын,одан кейін Орталық
Қазақстан далаларын басып өтіп,Кеңгір,Жезді,Нұра,сондай-ақ Ырғыз бен ... ... ... ... ... ... ... жолдарында керуен сарайлар,жолда құдықтар мен су
қоймалары орналасқан.Өзендерге көпірлер ... ... ... ... ... ... ... заттар,көп қолданылатын өнер
бұйымдары, жылқы малы т.б шығарылып,Қытайдан ... ... ... ... ... ... ... солармен әшекейленген заттар.
Қалалардың өсіп өркендеуі, сауданың дамуы,ауыл ... ... ... өзі ... пен мал ... ... ... аз болуына байланысты Қазақстанда егіншілік
көбінесе суармалы негізде дамыды.
Егін ... ... ... ... ... ... ... өзені бойында біршама жақсы дамыды.Орталық Қазақстан
егіншілікпен судың тапшылығына байланысты тек өзен ... мен ... ... ғана шұғылданды.Елдің барлық жерлерінде егіншілік
кәсіптері мал шаруашылығымен ұштасып жатты.
IX-XII ғасырларда Отырар өңірі суармалы егіншіліктің орталығы ... көп ... ... жүйемен жабдықталды.Су жолы Арыс
өзеніндегі су ... ... ... бір саласы Отырар қаласына
келді,екінші ... ... ... төбе,Жалпақ төбе,Марданкүйік
қалаларына барды.Отырарға баратын су жолы ... ... ... етіп,сонымен бірге қаланың солтүстігіндегі ... ... су жолы ... мен ... және ... ... Аркөкті, Аққорған және Үзкентті сумен қамтамасыз
еткен. Талас жотасының тау ... ... ... үшін Бадам,
Сайрамсу, Арыс, Ақсу өзендерінің суы пайдаланылған.
Жер кетпен тәрізді темір шоттар және темір,не ... ... ... ... өңделіп,егін ору темір орақпен жүргізілген.Дәнді
ұнтақтау үшін тас дирмендер қолданылған.Қолдан ... ... ... ... ... ... және ... жасаумен
айналысты,бақша және бау дақылдарын екті.Таудың төменгі етектерінде Талғар,
Есік, Қаскелең, Үлкен және Кіші ... ... ... ... және ... ағыстарының бойында да суландыру құрылыстары болған.Талас
өзенінен Тараз қаласына тартылған су жолы арқылы қаланың айналасындағы бау-
бақшалар суғарылып,гүлдеп тұрған. ... ... ... ... ... ... ... кәсібімен де шұғылданды.
Феодалдық қатынастардың дамуы ... ... ... ... ... әкеп ... ... (Ұлы «Жібек Жолы») — Қытайдың Ши-ан деген жерінен басталып,
Шинжәң, Орталық Азия арқылы Таяу Шығысқа баратын ... жол ... ... ғалымдары Ф. фон Рихтһофен (F. von Richthofen) бен А.
Һерман (А Hеrman) 19 ғ. ... ... 3-4 мың жыл ... болған. Ол Қытайдың Хан патшалығы кезінде ғана
өркендей бастаған, себебі Хан патшалығының Хан Уди патшасы Жаң ... ... екі рет ... ... ... ... ... пейілді болған.
Жаң Чян қазіргі Ферғана, Самарқан және Балқаш көлі сияқты жерлерге барған.
Жаң Чянның сапары бұл жолды шығыс пен батыс үкіметтері ... ... ... ... орай ... де «Жібек жолында» ат ізін
суытпаған. Жаң Чян батыс өңірге және Орта Азияға Қытайдың жібек өнімдерін
ала барған;ал елге қайтарында ... ... ... және ... ... ... ... түрлі мәдениетті алып қайтқан. Жаң Чянның
сапары қытайлықтардың батыс өңір мен Орта Азияны ... ... ... Жаң Чян ... ... ... та ... өнімдері мен мәдениетіне
қатысты түсінігін анағұрлым тереңдетті. Осылайша, бұл жол гүлденіп, көркейе
бастады. Шығыс пен батыстың аралығындағы дәнекерге ... ... ... Осы ... қорғау және дамыту мақсатында, Қытайдың әр
дәуірдегі патшалары жол бойына қарауыл қойып, әскер тұрғызды.
«Жібек ... іс ... ... ... жол ... ... ол ... ізімен
өзгеріп отырған, бірақ тарихтағы дәстүрлі сорабы өзгермеген:жол шығыста
Чаң-аннан (қазіргі Ши-ан) басталып, Тарым ойпатынан ... ... ... ... Азияны, Батыс Азияны кесіп өтіп, Жерорта теңізінің шығыс
жағалауына дейін барады, жалпы ұзындығы 7000 km асады.
Ерте ... ... ... ... 3 ... ... Тянь-Шань тауының
солтүстігіндегі ежелден бар дала жолы: Жемсары, Іле өңірін басып, Балқаш
өңіріне барады, онан ары батыс солтүстікке жүргенде Қара теңіздің шығыс
жағалауына ... ... ... ... ... шығып Күнлүн тауының
батысын қапталдап Жаркентке барады, онан ары ... ... ... ... ... ... ... дейін созылады. Кроранның батыс
солтүстігіндегі Көншы өзенінің батысын бойлап, Иіңпанды, Күшарды басып
Қашқар Жаңашар ауданына баратын жол солтүстік айрығы саналады, бұл жол ... ... ... ... ... тағы 3 ... жол пайда болды:Юймынның батыс солтүстігінен басталып,
қазіргі Құмыл, Тұрпан, Жемсары сияқты жерлерді басып, бұрынғы дала ... жол, бұл ... ... жол» деп ... ... ... ... оңтүстігін қапталдап, батысқа беттеп, Қарашәр, Күшәрді
басып, бұрынғы солтүстік жол айрығымен тұтасатын жол ... ... ... деп ... ... жол» бұрынғысымен ұқсас.
7 ғ. кейін, теңіз қатынас-тасымалы дамығандықтан, «Жібек жолы» біртіндеп
екінші орынға түсті, бірақ 13 ғ. дейін шығыс пен батыс ... ... ... ... 19 ғ. басында, Иcпанияның елшісі Қытайдың 800 түйелік
сауда керуенін өз көзімен көріп тұрып Самарқанның жағдайы туралы ... ... төрт ... ... ... ... ... Қытайдың
торғын-торқалары көз жауын алады.
Қытайдың торғын-торқасы осы жолмен Орта Азияға, Батыс ... және ... ... сонымен тұт ағашын өсіру өнері де батысқа ... ... ... ... қас ... ... жүн әдиял сияқты тауарлар
мен орта жазықтың темір ыдыстары, фарфор ... ... ... ... рауағаш, дәршен сияқты өнімдері батыс базарына қатар кірді. Орта
Азияның, Батыс Азияның және Еуропаның ... ... ... ... хош иісті заттары, дәрі материялдары, сондай-ақ Отқа табыну діні,
Бұдда діні, Сіләм діні сияқты ... де ... ... және ... ... ... арасындағы экономикалық, мәдени ауыс-күйіс адамзаттың материялдық
мәдениетін байытты. Шығыс пен батыстағы халықтар Жібек жолы арқылы сыртқы
мәдениетті қабылдап, бұрынғыдан да ... ... ... ... жолы тек сауда жолы болып қана қалмастан, дүние жүзі өркениетін
тоғыстырып, адамзат қоғамының дамуына өшпес үлес ... ... ... ... көне ... ... Сонау көне заманнан бастап орта
ғасырға дейін жол бойындағы елдер мен мемлекеттердің өзара сауда мен мәдени
байланыстарының ... зор әсер ... ... ... ... ... байланысының символы.
Жолдың бұлай аталуы жібек матасына байланысты. Ол Қытайда ... ... ... ... ... ... заманымыздан бұрынғы ғасырмен
шектейтін, соңғы ... ... ... Чжецзянь провинциясындағы Тайху
көлінің маңынан табылған маталарға ... оның ... ... ... 2700 ... теңейді. Жібек жолының үзіліссіз ... ... ... атқара бастаған мезгілін біздің заманымыздан бұрынғы 2
ғасырдың орта тұсы деп ... ... 138 жылы Хан ... ... Чжан ... ... еткен 150 адамы бар елшілік керуені өздеріне
мүлдем белгісіз. Батыс өлкеге ... ... ... өзі тек он үш ... еліне екі адам боп қана оралған. Осыдан кейін керуен жолы ашылып, сауда
дами бастаған. Біраздан кейін осы халықаралық сауданы соғдылықтар ... ... ... ... ел) өз ... ... Осылайша
Жерорта теңізінен бастап Қытайға дейін Жібек жолы соқпағы басталған.
Жолдың бірнеше тармағы болды. Алғашында ол ... ... ... ... ... 6-7 ... ... Оңтүстік Қазақстан арқылы өтетін жол үлкен маңызға ие болып, ... ... ... ... жол" мен ... жол" еді.
Мұның бірнеше себебі болды: біріншіден - бұл мұнда көне замандардан өзіндік
мәдениет бар ел өмір сүрді әрі ... ... ... де, ... бар еді. Осы екі ... - көшпенділер мен отырықшылар - 7 ғасырда
Ферғана арқылы өтетін жол өте қауіпті еді - бұл бағытта бақталастықтан
күнде қырғын болып ... ... - ... ... мен ... шет ... тауарларды көптеп пайдалана бастады. Оны
археологиялық қазбалардан табылған заттар дәлелдейді (мыс, ... ... ... бір ... ... ... бойында ғана болатын янтарь
әшекейі табылған). Осы тұста Шығыс пен Батыс түрік қағанаттары сонау Корея
жарты аралынан бастап Қара теңізге дейінгі ... ... ... тұрған
болатын. Батыс түрік қағаны Истеми Византияға елшілік аттандырып, олардың
елшісі Земархты Космолат тауының етегіндегі Алтынтөбедегі жазғы ордасында
қабылдаған. Ал түркілердің (анығырақ айтқанда ... мен ... ... ... әсте ... Түркі мәдениеті қытайлықтарға үлкен
әсер еткен (киім кию, сән-салтанат, әдет-ғұрып, т.б.). Бұл да керуен
жолының күре ... ... ... Ұлы ... ... ... маңынан
өтетін тұсын барлық ғалымдар "Шаштан (Ташкент) шығып, Тұрбат асуы ... ... ... деп ... Шынында да Орта Азиядан
келетін керуеннің басқа өтетін жолы жоқ еді. Тізе қосып қимылдауы өлемдік
прогрестің өркендеуінің темірқазығы болды; екіншіден Испиджаб ... ... ... орны әрі жол тарамданатын орталық болатын. Кезінде мұнда құлдар
да сатылған. Бұл жерден жол Отырарға бағыт алып, одан ары Сырдарияны бойлай
батысқа, ... ... ... асып ... Қазақстанға кететін. Екінші
үлкен бағыт - Тараз қалысына қарай кететін бағыт. ... ... асуы ... ең жиі ... түсы ... Оның үстіне бұл
аймақтың табиғаты да керуеншілер үшін өте ... еді. Бұл ... 7 ... ... өткен қытай тақуасы Сюянь-Цзань былай деп жазған: "Бұл корольдік
мың ли жерді алып ... Бұл ... жері аса ... мол ... ... мен өсімдігі аса шұрайлы; гүлдер мен жемістер аса мол. Жоғары
бағаланатын жүзімді көп жинайды. Бұл ерекше белгіленген ... Олар бар ... өз ... алған, бірақ бір-біріне
бағынбайды. Олардың иеліктерінің межелері анық белгіленген болса да, өзара
келісіп Ну-Чи-Киен-Ку ... ... ... ... осы ... ... ... Кангю қаласына келген жерден көре бастайды да бұл
корольдіктен өткен соң Че-Ши (Чагл) қаласына жетеді. Тақуаның жаз ... мен ... ... ... - ... ... Ғалымдар өз
жазбаларында "Тұрбат асуа" деп атағанмен сол ... қоса ... ... ... пен Сайрамның арасына Газгерд деген қаланы
орналастырады. Зерттеушілердің болжамы бойынша, бұл қазіргі Шарапхананың
маңындағы көне қала. Оның жасы 6-12 ғасырлар деп ... ... ... ... осының айғағы дейді. Сондықтан жолдың
көнелігін ескере отырып, "Тұрбат асуы" деген ... ... Көне ... ... кезде де жота-жоталардың арасынан, өзен өткелдерінен
байқауға болады.
ҰЛЫ ЖІБЕК ЖОЛЫМЕН
ежелгі дәстүрлерден ынтымақтастықтың озық үлгілеріне
Кеше Алматыда “Жаңа Жібек жолы: ұлы ... ... ... ... озық ... атты екі ... ... өз жұмысын
бастады. Жібек жолы бойы қалалары басшыларының үшінші форумына 25 ірі
қаланың ... ... онда ... ... және ... ... ... дамытып, одан әрі жетілдіру төңірегінде кеңінен сөз
қозғалды. Жібек жолы бойы қалалары басшыларының халықаралық үшінші форумын
кіріспе сөз ... ... ... ... ... ... ... Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың құттықтауын оқып
берді:
“Туризм бүгінде әлемдік экономиканың ең басты саласына айналып ... Азия ... ... Ұлы ... жолы ... ... ... дамуына қажетті ресурстар жеткілікті. Елімізде туристік
инфрақұрылымды дамыту бағытында бірқатар іргелі шаралар жүзеге асырылуда.
Ұлы Жібек ... ... ... ... ... мен ... ... келтіру, жол және коммуникация құрылысы және өзге де
іргелі жұмыстар жүргізілуде. Халықаралық жобаларды дәйектілікпен жүзеге
асыру әлем елдері арасында мемлекетаралық, әлеуметтік-экономикалық және
мәдени ... одан әрі ... ... ... ... деп ... құттықтауда.
Қанат Саудабаевтың пікірінше, “ғаламдық экономиканың өркендеуі мен
дамуында туризм қазір аса маңызды ықпалға ие. Туризм бүгін тек қана ... ғана ... ол әрі ... ... үдерістердің үлгісі мен
іргетасы. Қазақстан осы тұрғыдан алғанда Азиядағы ... ... ... ашылар қақпа”. Шын мәнісінде де Ұлы Жібек жолының сонау өткен терең де
тұңғиық тарихи ... де, ... де ... ... болып табылатын
Қазақстан жерінде өткен басқосуға жиналғандар өзара тиімді әріптестік пен
қарым-қатынастың жаңа дәуірде жаңғыра дамуына қажетті жағдайлар мол
екендігін атап айтты. Әрине, ... өзі ... ... ... ... ... немесе қиындықтар мен күрделіліктер жоқ” деген сөз емес.
Сондықтан да форумда сөз алып, өз ойын ортаға салғандар шешуі қиындау,
күрделі ... де ... ... қозғалған маңызды мәселелердің бірі – аймақтық туризмді дамыту
бағытындағы кедергілер, анығырақ айтқанда, трансшекаралық қиындықтар, аймақ
елдері арасында ... ... ... және ... туристік өнімдер
тізімін анықтаудың дұрыс жолға қойылмағандығы. Қонақжай қазақ жерінде өткен
іргелі жиында сөз ... БҰҰ Бас ... ... ... және ... ... БҰҰ Даму ... аймақтық бюросының директоры Кори
Удовички ханым, Туризм және спорт министрі Т.Досмұхамбетов, Алматы
қаласының әкімі А.Есімов, БҰҰ Дүниежүзілік туристік ұйымының көмек және
даму бюросының ... Харш ... ... ... ... ... ... және басқалар “қолда бар мүмкіндіктерді біріктіру толымды
табыстарға жол ... ашып ... ... ... БҰҰ Бас ... көмекшісі Кори Удовички
ханым:
– Ұлы Жібек жолы бастамасы және ғасырдан ... ... келе ... ұлағаты
мол дәстүрлер мен тығыз байланыстар, әсіресе, оның кемел келешегі мені
сүйсіндіреді әрі таңғалдырады. Қазіргі кезде ... ... ... қайтадан көмескіліктен арылып, ашыла бастады. Сондықтан да оны
біздің елдеріміз және ... ... ... үшін ... мен ... ... ... жолында тиімді пайдалану қажет. Біздің
есептеуімізше, тек Қазақстанда ғана ... ... 50 ... ішкі ... өнімді 20 пайызға ұлғайтады. Сондай-ақ әкімшілік
кедергілерге тосқауыл қою, туристік жалпы визалық ... ... ... ... ... да түсінікті,– деп ой қорытты.
БҰҰ Даму бағдарламасы көмегімен ұйымдастырылған ... ... ... ... ... ... және ... салаларында, яғни өзара
ықпалдастықтың үш қағидасы негізінде Орталық Азия ... ... ... интеграциясы және аймақтық қарым-қатынасын тереңдету
болып табылады. Жібек жолы қалалары әкімдерінің алғашқы форумы 2006 жылы
Ташкентте ... одан ... ... ... ... қаласы алған
болатын. Халықаралық үшінші форумға қатысушыларға құшағын айқара ... алып ... сұлу ... ... басқосу қордаланған біршама
мәселелердің шешімін іздестіруде.
Темірхан Досмұхамбетов жиналғандарға “Қазақстанның артықшылығы оның ұлы да
көне керуен жолдарының тоғысында орналасуында ғана емес, ... ... ... ... ... де еске салды.
Жиында “Жібек жолы” дәстүрін қайта жандандыруға ынтызарлар санының арта
түскендігі ... ... Оған ... ... ... кірмейтін елдер де
қатысуда. Олардың арасында Иран, Корея, Жапония, Ресей және басқа да
мемлекеттер бар. Саяси, қаржылық тұрғыдан дамып келе ... ... ... ... ... қалмай, аймақтық қоғамдастықтар арасында да
өрістей түсуі көп нәрседен хабар берсе керек. Асқақ Алатау баурайындағы
Алматы қаласының туристік және мәдени ... ... оның ... табиғаты кепілдік бере алатындығын Алматы қаласының әкімі Ахметжан
Есімов тілге тиек етті. Корея Республикасындағы Пьентэк қаласының мэрі Сонг
Мьюнг-Хо “Жібек жолы” ... ... және қала ... ІV ... ... ... ... хабарлады.
БҰҰ Дүниежүзілік туристік ұйымы көмек және даму бюросының директоры Харш
Варма өз кезегінде “бүкіл әлем бойынша бұл салаға күніне 2 ... жуық ... ... ... айта келіп, туризмнің ең
алдымен экономиканы арттыруға, сондай-ақ, қалалар дизайнын жақсартуға үлкен
үлес ... ... ... Ең ...... ... ... және
тарихи мұраларды қорғаудағы рөлі назардан тыс қалған жоқ.
Қорыта айтқанда, бұл форум тек ... және ... ... ... ... ғана ... сондай-ақ, көне тарихи өзара қатынас
дәстүрі аясындағы мәдени және экономикалық алмасу үдерістеріне кірігетін
басқа да қауымдастықтар үшін тұғырнама болып табылады.
Оңтүстік Қазақстан ... ... және Ұлы ... жолы”
Осыдан аттай он бес жыл бұрын Біріккен ... ... ... ... ... жолына байланысты ғылыми зерттеу жұмыстарына Қазақстаннан да арнайы
экспедициялық топ қатысып қайтқан болатын. Ұлы Жібек жолында қазақтың бай
мұрасы ... ... саф ... жарқырап жатқандығы белгілі. Осы
тақырыпта Қазақстанда халықаралық конференцияны өткізуге мұрындық болған
“Мұхтар ... ... ... ... көрнекті ғалым Мұрат Әуезов
жиынға басқа мемлекеттерден жеткен мәртебелі қонақтарды бастап келді.
Алғашқы күні конференция қонақтары Шымкент қаласының тарихи-мәдени
орталықтарын, ... ... ... ... ... ... думан” қойылымын тамашалады.
Ж.Шанин атындағы облыстық қазақ драма театрында өткен жиынның пленарлық
мәжілісін облыс әкімінің орынбасары, ұйымдастыру комитетінің тең ... ... ... ... ... зор өкінішке қарай, осы
саладағы көрсетілген мәселелерді шешуге бірден-бір себепкер ҚР Мәдениет
және ақпарат министрлігінен конференцияға шақырылған лауазымды тұлғалар
келмей қалды.
Конференцияда әр түрлі ... ... ... ... ... “Оңтүстік Қазақстан облысы: мәдени дамудың стратегиялық
императиві” (баяндамашы ОҚО мәдениет басқармасының бастығы Айдар Ниязов),
“Жібек жолы ... ... ... ... ... ... бүгінгі күні” (баяндамашы М.Әуезов қорының президенті Мұрат Әуезов),
“Республикалық жаңа ақпараттық кітапханалық жүйе: ... ... ... ... ... ... ... кітапхана
директоры Абсалом Омаров), “Кітапхана күн тәртібінде” (баяндамашы ҚР Ұлттық
академиялық кітапхананың бас директоры Роза ... ... ... ... ... ... ... көзі көрмейтін және әлсіз
көретін азаматтарға арналған кітапхана менеджері Пархад Юсупжанов)
тақырыптары ... ... ... жаңалықтар мен күрмеулі
мәселелерді қамтыған осынау баяндамалар ықыласпен тыңдалып, кейбірі ... ... де ... ... конференция делегаттарын облыс әкімі Нұрғали Әшімов қабылдап,
келелі мәселелер жөнінде әңгімелесті. Мәртебелі қонақтардың ... Зор ... ... ... тұрғандығын айтып, ортақ іске
сәттілік тіледі.
Оңтүстік Қазақстан облысында 412 кітапхана бар. Сырт көзге көп сияқты
көрінгенімен, көпшілігі тар ... ... ... ордаларының
проблемалары шаш-етектен. Кітапхана қорының 60 пайызы ескі кітаптар. Бұл
республика кітапханаларына да тән. ... ... жыл ... ... ... жаңарып отырылады. Кітапханаға осы күні жолдан қосылған жолбике
жазғыштардың талғамсыз кітаптары емес, шынайы жазушылардың ... ... ... ... кітап қажеттілігін кітапханашылар білгенімен,
олардың пікірімен санасып отырған ... ... ... сөз ... ... ... жаңғырту, компьютерлендіру
қызметін жақсарту ісіне көмектесетіндігіне уәде беріп, облыс
кітапханашыларын бір желпіндіріп тастады.
Әңгіме барысында ... ... ... ... ... ... жолы” эпопеясының жаңа кітабын сыйға тартты.
Сол күні пленарлық мәжіліс түрлі жерде жалғасты. М.Әуезов атындағы ОҚМУ-де
заңғар жазушы ... 110 ... орай ... — жаңа дәуір
данышпаны” атты халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтті. Оған
Қазақстаннан бөлек Ресей, Өзбекстан, Қырғызстаннан келген өкілдер, шет
мемлекеттердің жоғары оқу орындарының ... мен ... ... ... ... бойынша жұмыстар жүргізілді. Жиылғандар туризм
саласы туралы Испанияның “Марко Поло” университетінің профессоры Алекс
Шутин, Түркияның “Акдениз” университетінің деканы ... ... ... танысты. Сондай-ақ, Ресей ғалымдары ұрпақ
тәрбиелеуде инновациялық тәсілдердің тиімді тұстарын әңгімеледі.
Ал, көршілес қырғыз ғалымдары ... ... ... ... ... ... ... тіліндегі грамматикалық ерекшеліктер,
бүгінгі әдебиеттану ғылымының өркениетке ықпалы, қазақ пен қырғыз
тілдерінің ортақ мағыналық табиғаты туралы мәселелер жайында тәжірибелерін
бөлісті.
Туысқан өзбек елінің ғалымы ... ... ... ... ... ... ... пен өзбек халықтарына ортақ рухани
мұра халық ауыз әдебиетінің типологиялық байланыстарын зерттеу барысында
М.Әуезовтің пікірлеріне сүйене отырып, түркі тілдес ... ... Ата ... ... ... ... ... жырларына талдау
жасады. Сонымен бірге өзбек ғалымдары қазақ пен өзбек халқының мызғымас
достығын М.Әуезов пен Айбек арасындағы сыйластықпен байланыстырды.
Университетте ҚР Білім және ... ... ... ... ... және ... ... ОҚМУ-дің ұйымдастыруымен
“Кітап және Ұлы Жібек жолы” Шымкент — кітапхана астанасы-2007”
республикалық форумы аясында республикалық семинар өтті.
Секциялар отырысы аяқталғаннан ... ... ... ... қорытындыланды,
ұсыныстар қабылданды. Үздік кітапхана қызметкерлері марапатталды.
Келесі күні қонақтар ежелгі Отырар қаласының орнындағы Отырар ауданына жол
тартты. ... ... ұлы ... зиярат етті, тарихи-мәдени
орындармен танысты.
– Қазақстанды транзиттік мемлекет десек, ... ... ... ... халықаралық деңгейге көтеруге мүмкіндік бар. Жақында ғана
Үкіметтің “Мәдени мұра” бағдарламасына қатысты отырысында осы “Ұлы Жібек
жолы” туралы көп әңгіме болды. ... ... ... ... ... ... дамытуға қатысты қыруар тірлік атқарылмақ. Ең бастысы,
Қазақстанда тұратын әрбір азамат кең-байтақ қазақ жерінен “Ұлы Жібек
жолының” өткендігін білуі керек.
“Ұлы Жібек Жолы яғни ... пен ... ... ... ... бері ... келе ... Батыс пен Шығыс арасындағы диалог-әңгіме,
өркениеттер арасындағы қарым қатынасты нығайтып бір бірін түсінуге ... осы ... ... ... ... ... ... алемде
бейбітшілік болуға, діндер арасындағы татулыққа жол ашпақшы.
Өткен аптада Қырғызстан астанасы Бішкек қаласында “Ұлы жібек жолы яғни
Батыс пен ... ... ... атты ... көрме болып өтті. Осы
көрмеге барып қатысқан кезімізде шынымен де Батыс пен Шығыс арасындағы
байланыстың өнершілер мен суретшілер туындылары арқылы олардың қолымен
қалай ... ... ... ... ... назарына ұсынылғандығының куәсі
болдық. Халықаралық көрме жайдан – жай Ұлы ... жолы деп ... ... ... ... секілді елдерінің суретшілері өз өнер
туындыларын қойса ал Шығыстың Қырғызстан, ... ... ... өз ... ... ... ... тұратын АҚШ азаматы, “Аслан Альянс” қорының
президенті Христос Стагди былай деді:
- Бір кез Ұлы ... жолы ... ... ... ... өнер, мәдениет
туындылары ағылған болса сол шығыстың өнер, мәдениетінен үйренген батыс
енді өнерді басқаша түрмен шығысқа әкеліп отыр. Бұл ... пен ... ... ... ... Соның бір мысалы бүгін мына
Бішкекте көріп тұрған керемет көрме болмақ.
Қазақстандық мәдениеттанушы, театр режиссері ... ... ... ... бұл ... ... таныс дүние алайда батыс
суретшілері құрамдылық ойлау тәсіліне көшіп кетті сонда да шығыс
елементтері ою өрнек әлі сақталып ... ... ... ... ... таңбасын неміс суретшісі өзінің зергерлік жұмысына пайдаланғаны
көрініп тұр.
Бішкекте өткен осы халықаралық көрмені ұйымдастырушылардың бірі орталық
өнер мұражайының ... ... ... осындай көрмені алдағы уақытта
орталық азия елдері соның ішінде ең ... ... ... ... ... қойылған батыс пен шығыстың суретшілерінің өнер
туындылары еркін саудаға түсетіндігін хабарлаған мұражай директоры бағасы
удай қымбат бұл дүниелерді ... ала ... адам ... кем ... ... ... апарылса иелерін тауып өтіп кетер деп айтып қалды.
Германия мен Швейцариядан келген суретшілер ... жылы ... ... ... ... осындай халықаралық көрмені қайтсекте Алматы мен Астанада
өткіземіз деген уәделерін берді.
Фестиваль «Ұлы Жiбек жолы»
«Ұлы Жiбек жолы» халықаралық фольклорлық фестивалiне мұқият ... ... өз ... ... ... ... «Келгенше қонақ ұялады,
келген соң үй иесi ұялады» демекшi, ... ... ... бұл жолы да сол ... игi ... ... ... есiк
алдынан емес, Жамбыл облысының шегарасынан қарсы алу, олардың жатын орны
мен дастарқан мәзiрiн, тiптi бос уақыттарының мазмұнды да көңiлдi
өткiзiлуiн жоғары деңгейде ... ... ... ... ... ... ... екенi және белгiлi. Осыны ескерген
жамбылдықтар фестиваль өткiзуге қажеттi 30 млн ... ... ... ... ... бюджет есебiнен бөлiп қойған-ды. Ол аз болса
«Бөрiктiнiң намысы бiр» демекшi ... ... ... ... ортақ
iске демеушiлiк танытуға қолын созғандар да баршылық болды.
Фестиваль қарсаңында облыстық әкiмшiлiкте жергiлiктi және ... ... ... ... ала ... ... да ... бұл жайдан
журналистердiң жан-жақты хабардар болуына мүмкiндiк жасалды. Оған «Нұр
Отан» ХДП облыстық ... ... ... ... ... ... ... басқармасының бастығы Ә.Әмзеұлы қатысып, журналистердiң
сұрақтарына жауап бердi.
- Бұл ... ... ... ... ... 50 дамушы елдiң
қатарынан көрiнуiне белгiлi бiр дәрежеде ықпалы да ... деп ... ... ... ... ... көрiнiс
табатын, түрлi мемлекеттердiң фольклорлық музыкалық өнерлерi ортаға
салынатын бұл фестивальге 8 мемлекеттен өнер өкiлдерi ... ... ... ... ... ... өткiзiлiмi қалай
болғанда да ауырлау соғатыны әлемдiк фестивальдер тарихы-тәжiрибесiнен ... ... ... түрлi мемлекеттерден 200-300 ғана өкiл келiп
қатысады. Фестивальдiң ... ... ... меймандар саны 1,5
мыңдық деңгейге дейiн жетпек. Алла бұйыртса, алдағы уақытта бiз де сол
деңгейден көрiнсек деймiз. Бұл ... ... ... ... ... ... ... туристiк кластердi дамыту
мәселелерi тұр, - дедi Ә. Әмзеұлы.
Сөйтiп, «Нұр Отан» ХДП ... ... ... ... ... ... отырған үлкен өнер мерекесi облыстың мәдени-рухани, сондай-ақ,
экономикалық, әлеуметтiк салалары үшiн де елеулi тиiмдiлiктер әкелдi. Оған
алыс-жақын шетелдерден - ... ... ... Башқұртстаннан,
Монғолиядан, Өзбекстаннан, Тәжiкстаннан, Қырғызстаннан, сонымен бiрге
елiмiздiң барлық облыстарынан 350-ден астам мейман, өнер ұжымдары келiп
қатысты.
Салтанатты шеру құрамында әр ... ... ... ... ... - өнер ұжымдарының мүшелерi сап құрап, түрлi-түстi
шарлар, транспаранттар, жалаушалар, эмблемалар көтерiп, лек-легiмен Төле би
көшесiнiң бойымен «Достық» алаңына қарай ... өттi. Өнер ... ... түйе мен ... ... арбалардан құралған керуен,
фестивальдiң эмблемасы ойылып басылған туларды көтерген ұлттық киiм киген
салт аттылар (жүз ... ... да бар. ... қос ... «Көш -
керуен» салтанатын тамашалауға келген қала тұрғындары «шерушiлерге»
қошаметтерiн аямай көрсетiсiп-ақ жатты. «Көш керуен» осылай «Достық
алаңына», одан соң «Тараз» ... ... да ... Сахнадан күмбiрлi
күй шалқи төгiлдi. Алаң ортасына ұлттық киiмдегi 120 бишi қыздың шығып
түрлi-түстi жалаушалар ... ... ... ... ... ал алаңның шетiне таман қолдарына көгiлжiм сусыма мата ұстаған
тағы бiр 100 қыздың «Көш керуендi» қошаметпен қарсы алып, құрмет көрсетуi
де өте ... ... ... ... де бiр ... екiншi реңкке
ауысып, құбылуда. Мiне, алаңға Керуен басы салтанатты ... ... ... ... бiр өңкей ұлттық киiмдегi 40 жiгiттiң тобы, түйе жетелеген
керуеншiлер келедi. Бұлардың iзiн баса делегациялар мүшелерi және өздерi
атынан ... ... ... туы мен ... ... көрсетiлген
«штандарттар» көтерген қыздар тобы өттi. Күшейткiш рупор арқылы олардың
қайдан келгенi, ұжымдарының құрамы, ... ... ... ... ... ... тән ... музыкалары да орындалып
тұрды.
Орталық стадиондағы бас сахна мерекеге сай әсем безендiрiлiп, арнайы жарық
шамдармен, музыкалық жарықтармен жарақтандырылып, хаса сұлудай жасанып-ақ
тұрған-ды. Бас ... ... ту-у ... ... көк байрағы асқақтай
желбiреп тұрды.
Бұдан соң Қазақстан Республикасының Әнұраны орындалып, әуеге қызылды-
жасылды шарлар ұшырылды. ... ... ... облыс өнерпаздарының
орындауындағы «Қазақстан, ардақты елiм!» хореографиялық-музыкалық
композициясы басталды. Айтыс ақыны А. Тұрсынбаева жырдан, әншi ... ... ... хор ... ... шашу шашса, шабытты күйлер
сарынымен «Шашу», «Үркер» және тағы басқа би топтары қазақтың ұлттық билерi
желiсiмен хореографиялық «Алтынай», «Қыз ұзату» ... ... соң алаң үстi, ... ... төсi ... ... айшықты
отшашулармен көмкерiлiп, ортаға Абыз ақсақалдар тобы шығып өнер додасына
қатысушыларға ақ баталарын бердi. Артынша көк жолақ мата ... ... ... ... орындады. Өнер мерекесiнiң ашылу салтанаты
фестивальге келген қонақтардың концертiмен одан әрi жалғасты.
Мiне, осылай фестиваль шымылдығы ашылып, ... ... ... ... ... Алыс-жақын шетелдерден, облыстардан келген өнер ұжымдарының
мүшелерi облыстың Қарахан, Тектұрмас, Айша бибi, ... ... ... Жүнiс моншасы, Ақыртас кешенi секiлдi тарихи ескерткiш орындарын
аралап көрiп, танысып болғаннан кейiн қала сыртындағы «Ауыл» ... ... киiз ... ... ... ... саябақтарында, Достық
алаңында, Байзақ ауданының Сарыкемер ауылында, Жамбыл ауданының ... ... ... Одан әрi ... ... ат ... ... қалашығында керуен көш, үй тiгу, үй жығу, бие, түйе сауу секiлдi
қазақы ... өмiр ... ... ... ... бiр
күнiнен бiр күнi қызықты болды.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ұлы Жібек Жолы."16 бет
«Ұлы Жібек жолының – Қазақстан туристік экскурсияны жандандыру мен дамытудағы маңызы»65 бет
Қазақ мәдениетінің бастаулары. Ұлы Жібек жолының пайда болу тарихы27 бет
Қазақстан жеріндегі Ұлы жібек жолы6 бет
Ұлы Жiбек Жолы жайлы36 бет
Ұлы Жiбек жолының даму тарихы23 бет
Ұлы Жібек жолы4 бет
Ұлы Жібек жолы жеріміздегі өркениеттің даму жолы9 бет
Ұлы Жібек Жолы және VI- XIII ғғ. қала мәдениеті15 бет
Ұлы жібек жолы және оның тарихи маңызы59 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь