Әлемдік шарушылықтың құрылымы

ЖОСПАР

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5.7

1 Әлемдік шарушылықтың құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8.13
2 Әлемдік шарушылықтың даму кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14.25
3 Әлемдік шарушылық нарығындағы валюта жүйесі ... ... ... ..26.32

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33

Пайдалынған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
Кіріспе
Әлемдік шаруашылық байланыстардың дамуы шамасына байланысты валюталық жүйе құрылды. Экономикалық тұрғыдан қарағанда - бұл шаруашылық байланыстарды интернационалдандыру негізінде тарихи түрде қалыптасқан валюталық-экономикалық қатынастар жиынтығы; ұйымдық-заңдық тұрғысынан қарағанда - белгілі бір қоғамдық-экономикалық формация шегіндегі валюталық қатынастарды ұйымдастырудың мемлекеттік-құқықтық формасы.
Тарихта мынадай валюталық жүйенің типтері қалыптасқан: ұлттық, дүниежүзілік, аймақтық.
Басында елдегі ұдайы өндіріс процесіне қажетті валюталық ресурстарды қалыптастыруға және пайдалануға, халықаралық айналымды жүзеге асыруға көмектесетін валюталық-экономикалық қатынастардың жиынтығы ретінде ұлттық жүйе пайда болды. Ұйымдық-заңдық тұрғысынан қарағанда -бұл шаруашылық байланыстарды интернационалдандыру негізінде тарихи түрде қалыптасқан және халықаралық құқық нормаларын ескере отырып ұлттық заңдылықтармен бекітілген, елдегі валюталық қатынастарды ұйымдастырудың мемлекеттік-құқықтық формасы. Ұлттық валюталық жүйе елдің ақша жүйесінің бір бөлігі бола отырып, өзінше дербес және ұлттық шекарадан шыға алады. Ұлттық валюталық жүйенің ерекшелігі ел экономикасындағы сыртқы экономикалық байланыстардың даму дәрежесімен анықталады.
Ұлттық валюталық жүйе мен әлемдік шаруашылықтың даму негізінде қалыптасқан және мемлекетаралық келісім-шарттармен бекітілген халықаралық валюталық қатынастарды ұйымдастыру формасы - дүниежүзілік валюталық жүйе өзара ажырамастай байланысты. Ұлттық және дүниежүзілік валюталық жүйелердің мұндай байланыстылығы олардың біртұтас екендігін білдірмейді, себебі олардың міндеттері, қызмет етуі және реттеу шарттары, жекелеген елдер экономикасын және дүниежүзілік шаруашылыққа ықпал етуі әр түрлі болып келеді. Әлемдік валюталық жүйені ұлттық жүйемен байланыстыратын, яғни валюталық қатынастарға қызмет көрсететін және реттейтін, мемлекетаралық валюталық реттеулердс және валюталық саясатты шоғырландыруда негіз болатын ұлттық банктер болып табылады.
Пайданылған әдебиеттер тізімі
1.«ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы.30.03. 1995.
2.2002 жылы 3 маусымдағы Ұлттық банк Басқармасының № 213 қаулысымен бекітілген «Екінші деңгейдегі банктерге арналған пруденциялық нормативтер туралы» ереже.
3..«ҚР ұлттық банкі туралы» ҚР заңы. 30.03. 1995.
4.«ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы.30.03. 1995.
5.2002 жылы 3 маусымдағы Ұлттық банк Басқармасының № 213 қаулысымен бекітілген «Екінші деңгейдегі банктерге арналған лруденциялық нормативтер туралы» ереже.
6.Банки и банковские операции / Под ред. Жукова Е.Ф. — М.,1999
7.Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары-Алматы-2004ж.
8.Экономика.Әлемдік классикасы.Т.10.-Алматы,2005.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе.................................................................
.....................................5-7
1 ... ... ... ... ... ... ... нарығындағы валюта жүйесі..............26-32
Қорытынды...............................................................
...............................33
Пайдалынған ... ... ... ... ... ... валюталық
жүйе құрылды. Экономикалық тұрғыдан ... - бұл ... ... ... ... түрде қалыптасқан
валюталық-экономикалық ... ... ... тұрғысынан
қарағанда - белгілі бір қоғамдық-экономикалық формация шегіндегі валюталық
қатынастарды ұйымдастырудың мемлекеттік-құқықтық формасы.
Тарихта мынадай ... ... ... ... ұлттық,
дүниежүзілік, аймақтық.
Басында елдегі ұдайы өндіріс процесіне қажетті ... ... және ... халықаралық айналымды жүзеге асыруға
көмектесетін валюталық-экономикалық қатынастардың жиынтығы ретінде ұлттық
жүйе ... ... ... тұрғысынан қарағанда -бұл шаруашылық
байланыстарды интернационалдандыру негізінде тарихи түрде ... ... ... ... ... отырып ұлттық заңдылықтармен
бекітілген, елдегі валюталық қатынастарды ... ... ... Ұлттық валюталық жүйе елдің ақша ... бір ... ... ... ... және ... шекарадан шыға алады. ... ... ... ел ... ... экономикалық
байланыстардың даму дәрежесімен анықталады.
Ұлттық валюталық жүйе мен әлемдік шаруашылықтың даму ... және ... ... ... ... ... ұйымдастыру формасы - дүниежүзілік валюталық жүйе
өзара ажырамастай байланысты. Ұлттық және дүниежүзілік валюталық жүйелердің
мұндай ... ... ... ... білдірмейді, себебі
олардың міндеттері, қызмет етуі және реттеу шарттары, жекелеген ... және ... ... ... етуі әр ... болып
келеді. Әлемдік валюталық жүйені ұлттық жүйемен байланыстыратын, яғни
валюталық қатынастарға қызмет ... және ... ... ... және ... саясатты шоғырландыруда негіз болатын
ұлттық банктер болып табылады.
Әлемдік ... ... ... ... формасы
жетекші елдердің мүдделігімен және дүниежүзілік аренадағы ... ... және ... сауданың дамуымен анықталады.
Қатысушының кез келген уақытта корреспонденттік шоттың жағдайы туралы
ақпаратты, күнделікті ... ... ... қарап алу үшін, басқа
коммерциялық банкілерден оның атына келген ... ... үшін ... ... ... ... ... төлемдерінің кезектілігін реттеуге
мүмкіндік беріледі. Есеп айыру арқылы өтпеген төлемдер қатысушыға қабыл
алмаған, ... ... құны ... ... ... ... ... екінші деңгейлі банктер
операциондық күнді және біртүтас ... ... ... ... ... ... өту екі кезеңде жүреді. Бірінші
кезеңде біртұтас корреспонденттік шотқа өту ... ... ал ... - ... деңгейінде өту қарастырылған.
Қатысушының кез келген уақытта корреспонденттік шоттың жағдайы туралы
ақпаратты, күнделікті шыққан барлық төлемдерді ... алу ... ... ... оның атына келген төлемдерді қарау үшін сұрауы да
мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... Есеп айыру арқылы өтпеген төлемдер қатысушыға қабыл
алмаған, қамсыздандырылмаған төлемдер құны түрінде қайтарылады.
Төлем жүйесінің ... ... ... ... ... ... және біртұтас корреспонденттік шотты өңдеумен айналысады. Біртұтас
корреспонденттік шотқа өту екі кезеңде ... ... ... ... ... өту ... деңгейінде, ал екінші кезеңде - республика
деңгейінде өту қарастырылған. ... ... ... әкімшілдік-
әміршілдік әдістерден бас тарту, біріншіден, социалистік меншіктің дербес
товар өндірушілерге айналып ... ... ... коллективтерінің
қарамағына және пайдалануына берілуін көздейді. Және, ... ... ... ... экономикалық ортаны кәсіпорындарды
басқару тікелей директивалық тапсырмалар ... ... ... ... ... ету ... жүзеге асырылатындай етіп өзгерту керек. Ал
мұның өзі де социалистік рыноктың ... ... ... ... ... Бұл ... орталықтандырылған жоспарлау жойылмайды, бірақ
сапасы жағынан жаңа келбетке ие ... ... ... ... ... іске асырылады.
Финанс-кредит қатынастарын түбірінен қайта құру және, атап айтқанда, екі
деңгейлі банк жүйесіне: орталық банк және ... ... ... ... ... (сауда және іскерлік) банкілер жүйесіне көшу
рынок ... аса ... ... ... ... келеді.
Рынокты белсенді түрде пайдалану экономиканы өзінше бір экономикалық
ресурстардың едәуір бөлігінің іске қосылмай жатуынан — арылуға ... және ақша ... ... күші іске ... ... ... ... гөрі керек болып отырған және барынша пайда
бере алатын салаларына ... ... ... ... ... және ... экономикалық қатынастар -
елдер арасындағы өндірістік күш пен өндірістік ... ... Әлем әр ... ... ... ... ... топтарға бірігеді. Сонымен қатар, олар бір-біріне ұқсамайтын,
егеменді, өз беттерінше экономикалық ... ... ... ... ... елдер эволюциялық даму нәтижесіне қарай тарихи-географиялық,
ұлттық, діндік және әлеуметтік-саяси жағынан ... ... ... ... ... мақсаты, даму механизмінің қызметі жағынан бір-біріне
ұқсамайды. Алайда қазіргі кезендегі кез келген ел ... ... ... ... ... мүмкін емес.
Халықаралық тәжірибеде елдерді классификациялағанда (топттастырғанда)
негізгі үш ... ... ... ... ... - ... ... өту барысындағы елдер;
дамушы елдер.
Мұндай бөлу 1980 жылы елдер экономикасына талдау жасау жеңіл болсын деген
мақсатпен бөлінген. Қазіргі кезде ... ... ... ... ... ... жатыр.
1- топқа нарықтық экономикасы дамыган 24 мемлекет кіреді. Топттарға бөлудің
өзіндік критерийлері бар. Бұл ... өзі даму ... ... ... ... а) ... ... АҚШ, Англия, Жапония, Германия,
Канада, Италия, Франция. Бұл елдерде жалпы ішкі өнімнің көрсеткіші жоғары;
ә) Еуропалық Одаққа кіретін ... ... ... ... ... ... ... Португалия, Люксенбург, Испания, Нидерланды;
6) Еуропалық еркін сауда ассоциациясьша ... ... ... ... ... ... ... Лихтенштейн.
Одан басқа дамыған капиталистік ... ... ... ... ... Австралия.
ІІ- топқа экономикасы өтпелі ... ... ... ... бұрынғы социалистік жүйедегі елдері: Албания, Болгария, Полыпа,
Венгрия, Румыния, Чехия, ... және де ... ... ... ... Украина, Қазақстан, Өзбексган, Қырғызстан, Түркіменстан,
Тәжікстан, ... ... ... ... ... ... Эстония, сонымен қатар, Югославияның ... ... ... ... Босния, Герцеговина.
ІІІ-топқа дамушы елдер кіреді. Бұл елдерге Азия, Латын Америкасы, Африка
елдерінің 141 елі кіреді. Негізінең бұл елдер 50 - ... ... ... ... ... ... болған. Дамушы елдер дүние
жүзі жерінің 70%-ін, ал халқының 80%-ін алып ... ... ... - ... ... ... ... көп укладтылығы,
өндірістік күштер дамуының төмен деңгейі; өнеркәсіп, ауыл ... және ... ... артта қадуы. Бұл елдер саны
жағынан ете көп ... ... ... ... да бар. Ол ... бірі - аймақтық диспропорция
(үйлессіздік). Жалпы алғанда, дамушы елдер экономикалық даму ... ... ... ... артта.
Бұл елдердің бір-бірінен үлкен айырмашылықтарын ескере отырып, В.И.
Фомичевтың топтастыруы бойынша мынандай топқа бөлеміз:
Өндіріс пен ... ... және ... ... ... ... әр түрлі арақатынасы.
Дүниежүзілік байланыстардың формалары мен олардың тендігі.
Ішкі ұлттық өнімнің адам басына шаққандағы көрсеткіші.
Дамушы елдердің ... ... ... ... капитализм жүйесі
қалыптасқан; сондай-ақ, бұларға мемлекеттік, шетелдік, жеке меншік капиталы
бір интеграциялы жүйеде ... ... ... Бұл ... дүниежүзілік
капиталистік шаруашылыққа тығыз жақындаған ... Бұл ... ... ... ... шаруашылықты басқарудың ұзақ мерзімге созылған жеке және мемлекеттік
жүйесіндегі, бірақ әр түрлі ... ... ... ... шаруашылықта алдыңғы позицияға толық жете алмаған
елдер.Бұл елдерге Аргентина (ішкі ұлтгық өнімнің адам ... ... 2370$), ... (2180$), Чили (1370$) ... ... және демографиялық қуаты жоғары, соғыстан кейінгі жылдары
даму дәрежесі бірқалыпты; технологиялық экономикалық және ... ... ... жеткен елдер. Бұл топқа кіретін елдердің
экономикасы ... ... ... ... ... (2230$), ... ... еңбек бөлінісіне белсенді қатысып, тез қарқынмен есіп
келе жатқан жас ... ... Бұл ... жаңа ... меңгере отырып, барлық сферада капиталистік байланысты
меңгерді. Олар жаңа индустриалды ... ... ... ... ... ... Бразилия, Мексика, Аргентина. Бұл елдер қазіргі
кезенде жоғары экономикалық даму ... ... ... ... ... ... ... - дүниежүзілік нарық жүйесінде
жедел шешу жүйесінің экстенсивті ... ... Жаңа ... ... даму ... жыл ... ... шаруашылықта алатын үлес
салмағының артуында. ... ... ... ... ... ... ... пайдалана отырып, жалпы ішкі өнімнің ... ... ... Осылайша азиялық бөлікте: Жапониядан Оңтүстік Корея,
Тайвань, Гонконг, ... ... ... ... ... дейін созылып жатқан жаңа "технологиялық кеңістік" пайда болды.
Кептеген болжаулар бойынша, XXI ғасыр "Азия - Тынық мүхит ... ... деп ... Азия жаңа ... ... ... үлттық жылдық
табыстың көрсеткіші - Гонконг (8260$), Оңтүстік Корея (2690$), Сингапур
(7940$), Тайвань (4480$).
БҰҰ-ның ... ... жаңа ... ... ... басына шаққандағы жалпы ішкі өнімнің көлемі;
орташа жылдық өсу қарқыны;
жалпы ішкі ... өнім ... ... үлес ... ... жоғары
болуы керек);
өнеркәсіп өнімінің экспорттағы көлемі және олардың жалпы өнім ... тура ... ... көрсеткіштердің барлығында жаңа индустриалды елдердің басқа дамушы
елдер ғана ... ... ... ... арқылы дамыған елдерден де
жоғары екенін байқауға болады. Мысалы, Тайванда 1933 ... ... ... ... 170 есе (халықтың санының 2,5 есе өсуімен бірге), ал ... ... 534,6 есе өсті ... ... өсу ... 8,7%, ... адам басына шаққандағы көрсеткіші 12 мың $. ... ... ... ... алда келе ... ... ... тең.
Сондай-ақ, жоғары өсу қарқыны Оңтүстік Кореяда - 8%, Сингапурда - 8%.
30-жылдың ішінде Азия аймағының жалпы өсу ... ... 5%-ке, ... ... - 2%-ке ... ... өсу қарқыны халықтың тұрмыс
жағдайының ... ... ... мен ... ... бұл елдерде
адам басьша шаққандағы жылдық табыс 4 есе өсті. Болжам бойынша, Шығыс Азия
2010 жылы ішкі ұлттық ... ... ... Батыс Еуропаны қуып жетеді,
ал 2020 жылы ... ... қуып ... ... сөз. ... ... ... топтастыруды мүнайды экспортқа шығару және экспортқа дайын
өнім ... ... ... адам ... шаққандағы табыс деңгейіне
қарап бөледі. Мұнай экспорттайтын ... БАЭ (15680), ... ... (14870), ... (12360), ... (9740), Сауд ... (5940), Оман
(5750), Ливия (5500), Иран (3530), Гавания (2780), ... (2760), ... Ирак (2340), ... (1820), Малайзиа (1780) $-дан келеді. Бұған
қоса, өндірісті-шикізат ... ... ... ... ... (2360), Фиджи (1510), Доминикан (1440), Гренада (1340), Иордания
(1160) $-дан келеді.
Төменгі деңгейдегі елдерге: ... ... ... ... ... ... Бурунди, Гаити, Гамбия, Йемен, Лаос, Маврикий, Судан,
Танзания, Чад, Уганда, Нигерия, Мозамбик т.б. ... ... ... ... ... өзгерістер болып жатыр, атап айтқанда,
экономиканың ашық болуы. Соған қарамастан, әлі де ... өз ... ... қажет етеді.
80-жылдары әлемдік қауымдастықта бірқатар әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... көптеген
алшақтықтар байқалады. Ал төмен дәрежедегі елдерде ... ... ... ... ... ... көрсеткішінен де төмен елдер бар, ондайға
қазіргі кезде 40 ел жатады. Дамушы елдерден 4 есе, ал ... ... 50 есе ... Мұнайды экспортқа шығаратын елдердің орны өсуде.
1993 жылдың 1 қаңтарындағы баға бойынша, мұнай қоры ... ... ... ... ... ... ал газ қоры 21%-ке ... қордын)
жетті. Олардың үлес салмағы мұнай экспорттауда 1980 жылы 45,2%-тен 1985
жылы 26,6%-ке төмендесе, ал 1992 жылы 38%-ке ... ... Ал бұл ... ... 2 ... ... 1980 жылы 5,9%-тен 1985 жылы ... ... үлес ... одан ары өсе ... ... ... шығанағының
елдерінде мұнай өндіру өсе түседі. 1991 жылы күніне 22 млн. баррель ... жылы 29 млн., 2000 жылы 33 ... ... ... ... бар. ... ... алуан түрлілігі экономикадағы бір-біріне деген тәуелділіктен
туындап, бірігіп күш ... ... кез ... уақытта корреспонденттік шоттың жағдайы туралы
ақпаратты, күнделікті шыққан барлық төлемдерді қарап алу үшін, ... ... оның ... келген төлемдерді қарау үшін сұрауы ... ... ... ... ... кезектілігін реттеуге
мүмкіндік беріледі. Есеп айыру арқылы ... ... ... ... ... ... құны ... қайтарылады.
Төлем жүйесінің реформасы шегінде екінші деңгейлі банктер
операциондық ... және ... ... ... ... Біртұтас корреспонденттік шотқа өту екі кезеңде жүреді. Бірінші
кезеңде біртұтас корреспонденттік шотқа өту облыс ... ал ... - ... ... өту ... Әлемдік шарушылықтың даму кезеңдері
XX ғасырдың екінші жартысы әлемдік шаруашылықтың жедел даму дәуірі болды.
Бүгінгі қарама-қайшылықты әлемнің тұтастығы көптеген ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік шаруашылық шеңберіндегі ұлттық
экономикалардың өзара тәуелділігі,. халықтар арасындағы ... келе ... ... және әр ... ... мен ... ... жатады. Өздерін әлемдік шаруашылықтың социалистік жүйесіміз
деп келген елдер ... ... ... ... ... оқшаулану тенденциясы
тоқталғаннан соң әлемдік шаруашылықтың бірлігі мен оның экономикалық
заңдарының жетекші рөлі ... ... ... шаруашылық өндіргіш күштердің тарихи ұзақ ... ... ... Бұл процестің негізінде ұлттық шеңбердегі және
халықаралық ... ... ... ... Өз кезегінде,
қоғамдастыру өндірістің қоғамдық ... ... ... болып
табылады. Тұтас алғанда, жеткілікті дәрежеде өзіндік, дара халық шаруашылық
кешендері бола тұрса да, ... ... ... көптеген арналар
арқылы байланысқан ұлттық шаруашылықтар әлемдік өндірістің тұлғалары болып
саналады.
Ұлттық шаруашылық шеңберінде ... ... ... ... ... ... Тарихи тұрғыдан әлемдік шаруашылық XIX—ХХ-
ғасырларда дүние жүзі ... ... ... әлемдік шаруашылық
байланыстарға тартылуы нәтижесінде қалыптасты.
Әлемдік шаруашылық пен ұлттық шаруашылық ... ... ... ... Бұл ... ... шаруашылықты ұлттық
шаруашылықтардың тек жай ғана қосындысы деп қарастыруға болмайды, ол барлық
элементтері өзара ... және ... ... көп укладты экономикалық
кеңістік ретінде көрінеді.
Ұлттық шаруашылықтар бір-бірімен халықаралық ... ... ... өндірістік қатынастар арқылы әр түрлі деңгейде және әр қилы тұр-
сипатта көрінетін өндірістік, ғылыми-техникалық т.б. ... ... ... ... ... даму процесі өз негізінде қайшылықты
сипатта бола ... ... ... (ұлттық жіктелу) және орталыққа
ұмтылу (ұлтаралық бірігу) процестерінің бір мезгілдегі ... ... де ... Әлемдік шаруашылықтың тұтастыққа ұмтылу
тенденциясы қазіргі ... өте ... және оның ... ... ... ... сонымен қатар қайшылықты экономикалық
механизм ретінде экономикалық заңдардың, құн, ... ... ... халық шаруашылығы салаларының арақатысы және ... ... мен ... ... т. б. ... ... ықпалымен айқындалады. Әлемдік шаруашылықтың дамуындағы
неғұрлым жалпы ... ... және ... ... ашық ... ... ... өмірдің
интернационалдық мәнінің өсуімен, ең алдымен техникалық прогрестің дамуымен
көрсетуге ... ... ... он ... ... ... ... интеграция деп аталатын бірыңғай шаруашылық организмін құруға
бағытталған, ... ... ... шаруашылықтарының бірін-бірі
толықтыру процесі ... ... Ол ... ... ... елдердің
экономикалық және саяси өмірінің әр түрлі жақтарын қамтиды.
Интеграция — шаруашылық өмірді интернационалдандырудың ... ... ... өте ... ... ... ... және корпорациялық байланыстардың нәтижесі. Бұл ... ... ... ... түрақтылығымен айқындалады.
Қазіргі кезде дүиие жүзінде жүріп жатқан интеграциялық процестер ... ... ... отыр. Жоғары дамыған интеграциялық одақтар Батыс
Еуропада орналасқан. Ең алдымен осы ... жаңа ... ... ... тар ... ... көрінді. Оларды экономикалық
интеграцияға АҚШ және ... ... ... ... ... ... де итермелейді. 60-жылдардың ортасында Батыс Еуропада Еуропалық
экономикалық бірлестік ... ... ... ... ... шеңберінде
кедендік салықтар жойылды, экспорт пен импортқа ұлттық шектеулер ... ... ... ... ... бірыңғай кедендік тарифтер
енгізілді, аграрлық қор және ауыл ... ... ... жалпы
тәртібі қалыптасты. Жұмыс күшін, жалпы капиталды миграциялаудың либералды
шарттары жасалды, ... есеп ... ... бар еуропалық валюта (екі)
жүйесі құрылды. Қазіргі кезде біріккен Еуропа идеясы ... ... ... ... 1992 жылдан кейін Батыс Еуропаның 12 мемлекеттерінің арасында
бірыңғай ішкі рынок нақты түрде ... ... өзін бір ... ... Штаттарын құру туралы ойды жүзеге ... деп те ... ... ... ... ... ... енгізіліп, өзара
саудадағы салықтар мен баж төлемдерін ... ... ... ... ... ... тең ... деп есептеледі. Еуропалық экономикалық
Бірлестікті Еуропалық Одаққа айналдыру процесі ойдағыдай жүргізілуде. ... мүше ... ... ... ... ... теңестіретін және
валюталық паритеттерді біртіндеп қалыптастыруға негізделген валюталық Одақ
құру туралы да. шешім ... ... ... ... ... одан әрі даму бағдарламасын жүзеге асыру ең ... ... ... өндіріс шығындарын төмендетеді, ғылыми-техникалық
процесті ... ... өсу ... ... ... ... көздейді.
Біртұтас әлемдік шаруашылық негізінде көптеген объективті факторлар жатыр,
олардың ішіндегі аса маңыздылары ... ... ... ... ... ... тасымал, байланыс, информатика
құралдарындағы терең өзгерістер, космос кеңістігін игерудің ... ... ... әлемдік мәселелердің шиеленісуі сияқты факторлар.
Халықаралық мамандану мен еңбек бөлінісінің дамуына ... ... бола ... ... ... ... тек
өндірістің ғана емес, сондай-ақ бөлу, айырбас және ... ... ... ... Бұл ... ... барлық жаңа салалары мен
сфераларын қамтиды. Өндірістің ... ... ... ... ... өте зор. Бұл ... ... терең,
әрі кең түрде дамуды. Әлемдік шаруашылықтың интернационалдануы халықаралық
еңбек белінісінің (ХЕБ) ... ... ... ... ... ... ... "жойылуына" байланысты. Жалпы
шаруашылық ... ... ... ... ... ... дамуының негізін құрайды.
Ұлтаралық экономикалық байланыстар өнеркәсіп ... ... өту ... ХЕБ ... жоғары дамыған кезде ерекше мәнге ие
болды. Ал өндірістің ұлтаралық сипатының күшеюінің жаңа ... ... ... ... Бұл кезде халықаралық экономикалық
қатынастарда капиталды сыртқа шығару және халықаралық монополиялардың
құрылуы, ... ... ... ... ... ... тартылуы,
дүниежүзілік шаруашылықтың шикізаттық сипаттағы шет аудандарының қалыптасуы
сияқты түрлері дамиды. Келесі кезеңде (XX ... ... ... ... тобы (ең ... ... көмек Елдері
Кеңесіне кіретіндер) шеңберіндегі ерекше қатынастардың қалыптасуымен және
бүрынғы отарлардың экономикалық ... ... ... ... ... мән-мазмұны жаңаша сипатқа ие ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық революцияның әсеріне байланысты, ҒТР жағдайында
ұлттық шаруашылықтардың ашықтығы арта түседі. Ашық экономикалық ... ... және ... ... ХЕБ-ке тартылған елдердің
экономикасының өсу ... ... ... ... ... ашық ... ... өсуде, соның әсерімен ірі ҚХР, Индонезия, кішігірім Албания
сияқты елдердегі ... ... ... ету) даму ... ... ... ... шаруашылыққа "тартылу" барлық елдер үшін
бірдей емес. Ол елдердің тарихымен, ... ... ... және ... ... соған сәйкес
қоғамның материалдық және еңбек ресурстары ... ... ... ... ... уақытта оқшауланған халық шаруашылық
кешендерінің жеке дара өмір сүріп, іс-әрекет етуі туралы ... өзі ... ... ... ... бір ... айналады және
кәсіпорындарда өндірілетін өнімдердің сапалық стандарттары мен техникалық-
экономикалық көрсеткіштері ... ... ... ... ... Халықаралық маманданудың және ХЕБ-ке қатысудың ... ... ... ... ... ... ... технологиялар мен құрал-жабдықтардың рыногына шетелдік тауар
өндірушілер де қатысады. ... ... ... ... мейлінше тереңдеуі халықаралық еңбек бөлінісінің талаптарына
сай келеді.
Халықаралық өндірістік байланыстардың өзінде де сапалық өзгерістер пайда
болуда. ... ... ... ... тек ... ... ... Американың жоғары дамыған елдерін ғана емес, ... ... ... ... ... шаруашылықтың "шет" аймақтары болып келген елдерді де
қамтиды.
Ғылыми-техникалық зерттеулердің халықаралық деңгейінің өсуіне байланысты
оның жетістіктерін пайдалану әлемдік ... ... ... ... елдер үшін өте қажет болып отыр.
Әлемнің барлық ... мен ... ... ... ... ... ... негіздерін жасайды. Бірақ оның
(өзара тәуелділік жүйесінің) тенденциясы елдер мен ... ... ... ... айырмашылықтары бар. Неғұрлым жоғары дәрежедегі
экономикалық, өнеркәсіптік өзара тәуелділік дамыған елдер ... тән, ... ол ҒТР ... ... ... ... еңбек бөлінісіне
негізделген. Әлемдік шаруашылықтың дамыған ... мен шет ... ... ... өзара тәуелділік деп айтуға ... ... ... ... ... ... ... олардың ТМД
елдері мен шығыс еуропа мемлекеттеріне ... ... ... ... осы ... ... құрылымдарының жаңаруына, сыртқы
экономикалық байланыстарының дамуына, яғни ... ... ... және ... әлемдік шаруашылық жүйесіне тартылу дәрежесіне
байланысты өзгереді.
Ұлттық шаруашылықтың халықаралық сипат алу ... ... ... ... ... әр ... елдердің даму деңгейлерінің теңесуіне, өндіріс
шығындары көлемінің жақындасуына, ... ... ... әлемдік
көлемде өсуіне әкеледі. Ол жеке мемлекеттер мен кәсіпорындардың ... ... ... ... халықаралық сауда
саласындағы ұлттық ... ... ... ... ашық ... жағдай жасайды. Сонымен бірге мұндай дамуды бағыт-бағдар
ретінде ... ... ... ... мен ҒТР ... ... әркелкілігі. қазіргі заманғы дүниежүзілік
шаруашылықтың маңызды сипаттарының бірі ... ... ... ... ... шаруашылық өмірдің
интернационалдануының айқын белгісі болып ... ... ... ... (транспорт, байланыс және т. б.) ертерек
пайда болып, өздерінің қызметтері арқылы дүниежүзілік рыноктың қалыптасуына
жағдай ... Д. ... ... шығындар теориясының негізінде Дж.
Ст. Милль халықаралық маманданудың тиімділігін дәлелдей отырып, ... ... ... ... пен ... ... жаңа түрлерінің (автомобиль, әуе,
құбырмен тасымал) пайда болуы ... ... ... шаруашылықтың дамуының жеке, тәуелсіз элементіне айналды.
Қазіргі заманғы дүниежүзілік инфрақұрылымға әлемдік тасымал жүйесі,
информациялық ... мен ... ... ... ... ... информатика құралдары ондаған жылдар бойы ғылыми-
техникалық жетістіктердің табыстарын ... ... ... ... ... планетарлық сипатқа ие болды, кеңістік пен уақытты "қысқартуды"
жүзеге асырды. Қазіргі заманғы инфрақұрылымның ... ... және ... ... ... ... елдер" ұғымы өзінің бастапқы
мағынасынан айырылды.
Әлемдік шаруашылық — халықаралық экономикалық қатынастардың объективті
негізі және маңызды ... ... ... ... (ең ... ... әлемдік шаруашылық қалыптасқанға дейін де ... ... Ұлы ... ... ... мен ... Африка, Еуропа мен
Таяу Шығыс елдері арасындағы сауда қатынастарын ... та ... ... ... ... ... ... Ал, әлемдік
шаруашылықтың пайда болуына ... ... ... да қызмет ауқымы кеңейіп, тереңдеп әлемдік сипатқа ие ... ... ... ... өзінің дамуы үшін әлемдік
шаруашылыққа „қарыздар" деп те айтуға болады.
Халықаралық экономикалық қатынастардың ... ... оны ... ... ету ... ішкі ... бар ... құбылысқа
айналдырды.
Қазіргі әлемдік шаруашылық рыноктық экономиканың объективті заңдарға
негізделген, өзара байланысты және ... ... ... ... ... көрсететін экономикалық организм.
Өзінің қалыптасу және даму жолдарында әлемдік шаруашылық ұзақтар жол
тайғақ ... ... ... Рим ... өзі сол ... ... ... болды,— деп есептейтін зерттеушілер бар.
Тағы бір ғалымдар әлемдік ... ... ұлы ... ашу ... ... ғғ.) ... дәлелдейді. Шынында
XV—XVI ғасырлардағы ұлы ... ... ашу ... ... хош ... ... ... металдардың, құлдардың халықаралық
саудасын жандандырып, дамытты. Бірақ, ол замандардағы әлемдік шаруашылық
алыпсатарлар ... ... ... болатын. Қазіргі әлемдік
шаруашылық ... ... ... ... аяқ басқан шағында
қалыптаса бастады.
XX ғасырдың бас кезіндегі әлемдік шаруашылық экономикалық емес әдістерге:
мәжбүр ету, ... ... ... саясатына -негізделді. Әрине,
мұндай „саясат" ... ... ... ... ... Бұл ... ... белгілі, екендігі дүниежүзілік
соғыстың басталуына себепші ... ... ... ... және дамушы
елдердің арасында да молынан кездесті.
XX ... ... ... ... ... капиталистік және
социалистік болып қақ жарылды. Әлемдік экономикалық ... ... ... ... ... ... 90-жылдардың басында
халықаралық саудадағы олардың үлесі 9/10 ... ... ... ... ... елдердің жиынтық жалпы өнімінің 1/5 өз
тұтынушыларын ... Ал, ... ... ... ... ... 1/3 ... соның ішінде өзара экономикалық көмек кеңесі
елдерінде 1/4 өндірілген болатын.
Үстіміздегі ... ... ... ... ... ... келіп қосылды. 70-жылдардың ортасына қарай олардың қатарынан, „жаңа
индустриалды елдер"—"төрт жолбарыс"—Оңтүстік Корея, Тайвань, Гонконг және
Сингапур ... алға ... ... ... дамудың ерен қарқынын
паш етті.
Латын Америкасы елдерінің ішінде өнеркәсібі ... ... келе ... ... ... және ... ... ыдырап, Шығыс Еуропа елдерінде болып өткен „барқыт революциялардан"
кейін әлемдік шаруашылық біртұтас мәнге ие бола бастады.
Құрылу мен ... ... ... ... шаруашылық өз құрамына
экономикалық өсу деңгейлері бірдей емес — өнеркәсібі ... ... ... жүйесі өтпелі кезеңді басынан ... ... ... отыр. Қаншалықты қайшылықты және әр қилы болса да XX ... XXI ... ... ... ... ... біртұтас,
үйлестірілген, динамикалық қозғалыстағы шаруашылық болып көрінеді.
Қазіргі әлемдік шаруашылық рыноктың және халықаралық ... ... ... интернационалдық бағыттағы шаруашылық бейнесіне
ие болып отыр.
Халықаралық сауда — ... және ... ... ... және қызметтердің айырбасы. Ол ерте заманда қалыптасты, бірақ тек ... ғана ... ... ... ие ... ... оған негізінен
өнеркәсібі дамыған елдер ғана қалыптасады. Халықаралық ... ... ... бөлінісіне, әр түрлі елдердің экономикалық даму деңгейіне
және ... ... ... ... ... белгілі
бір түрлерін өндіруге маманданудың нәтижесі ретінде көрінеді.
Әлемдік сауданың динамикасы мен құрылымы өндіргіш ... ... ... ... ... Егер XIX ғасырда айырбаста
көбінесе ... ... және ... ... ... ғана ... кезде өнеркәсіп тауарларының үлесі, әсіресе машиналар мен
жабдықтардың үлесі ... ... ... Соғыстан кейінгі уақытта шикізаттың
әлемдік ... ... ... 1/3-ке ... ... ал өнеркәсіп
бұйымдарының үлесі 2/3-ке өсті. Құрастырмалы бұйымдар мен қосымша бөлшектер
айырбасы артты, экспорт тез ... ... ... ... ... және басқа да құрал-жабдықтар мен халық тұтынатын
техниканы жасау жұмыстарын айтуға ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық
жетістіктер айырбасы қосылды (лицензиялар және ноухаулар мен сауда жасау),
олардың үлесі ... ... ... айналымның 10%-ін құрайды.
Технологиялық күрделі өнімдермен, лицензиялармен сауда-саттық ... ... Егер 1970 жылы ... ... экспорттағы көлемі 2,4—2,7
млрд. доллар болса, 80-жылдардың екінші жартысында бұл сан жылына 17 млрд.
доллардан ... ... ... қатарына қазіргі уақытта жобалау
жүмыстары, лизинг ... ұзақ ... ... алу); ... ... атқару үшін жасалынған келісімдер) жатады.
Халықаралық саудада "жаңа индустриалды ... ... ... ... ... ... рөл атқара бастады. Бұл елдердің экспортында
өнеркәсіптік тауарлардың алатын орны ... және ... ... ... ... жылдары 2 еседен асып түсті. Тарихи ... ... ... ... ... ұлттық мүддені қорғаудың әр
түрлі ... ... бар. ... ғ. ғ. негізгі экономикалық теория
ретінде меркантилизм үстем болған кезде мемлекеттер ... ... ... ... ... шараларын, яғни қатаң протекционизмді
қолданды. Ұлттық өнеркәсіп өнімдеріне тиімді ... ... ... ... ... бір ... түрлерін сатуға, мемлекеттік монополия арқылы
ақшалай байлықты арттыруға ұмтылды.
Бірақ қатаң протекционизм ... ... ... ұлттық
экономикалардың оқшаулануына әкеп соқтырды. Сондықтан Ұлыбританиядағы
өнеркәсіптік ... елді ... ... ... ... өтуге
мәжбүр етті. "Еркін сауда" саясатының негізін Д. Рикардоның салыстырмалы
шығындар теориясы қалады. Осы бағытты ... ... жаңа ... ... ... ... ... орыңдарға ие болды. Кейінірек
басқа елдер де біртіндеп "еркін сауда" саясатына көше бастады.
Әлемдік саудадағы ... ... ... XX ғасырдың
басында бірқатар елдерді ... ... ... ... өршітуге
жетеледі, яғни дүниежүзілік рыноктың еркін дамуынан бас тартуға итермеледі.
Мұның өзі ... ... ... ... қатынастарының
бұзылуына әкеп соқты. Қазіргі кездегі протекционизм ішкі рынокта ұлттық
компанияларға ... ... ... және ... шетелдік өндірушілер
бәсекесінен қорғауға ұмтылады. Шеттен ... ... ... ... арттыру арқылы олардың ұсынысы шектеледі, сөйтіп ішкі ... ... ... ... ... да, ... өндіріс
өнімдерінің де бағалары шарықтап кетеді.
Халықаралық сауда — экономикалық қатынастарды реттеу үшін ... ... ... ... ГАТТ, ЕАСТ, ЮНКТАД т. б. жатады.
ГАТТ — тарифтер мен сауда туралы басты келісім. Оған қатысушылардың ... ... ... мен ережелер негізінде айқындалады. ГАТТ
1948 жылдан бастап әрекет етеді. Бұл ірі ... ... ... ... ... ... проблемаларды талқылау үшін мүше елдер
арасында келіссөздер, ... ... ... ... ... мүшелерінің саны 1990 жылы 96-ға жетті.
ЕАСТ — Еуропалық еркін сауда ассоциациясы 1960 жылдан бастап ... Бұл ... 6 ... ... елдер кіреді. ЕАСТ-тың негізгі
мақсаты өзара ерекше сауда жағдайын қалыптастыру.
ЮНКТАД— БҰҰ-ның сауда және даму конференциясы Бұған 170-ке жуық мемлекет,
сондай-ақ ... ... ... ... ... — халықаралық
экономикалық қатынастардың дамуына және реттелуіне қолдау жасайды.
Қатысушының кез келген уақытта корреспонденттік шоттың жағдайы туралы
ақпаратты, күнделікті ... ... ... ... алу ... ... банкілерден оның атына келген төлемдерді қарау үшін сүрауы да
мүмкін. Жүйенің қатысушыларына өздерінің төлемдерінің кезектілігін реттеуге
мүмкіндік ... Есеп ... ... ... ... қатысушыға қабыл
алмаған, қамсыздандырылмаған төлемдер құны түрінде қайтарылады.
Төлем жүйесінің реформасы шегінде екінші деңгейлі банктер
операциондық күнді және ... ... ... ... Біртұтас корреспонденттік шотқа өту екі кезеңде жүреді. Бірінші
кезеңде ... ... ... өту ... деңгейінде, ал екінші
кезеңде - республика деңгейінде өту қарастырылған.
3. Әлемдік шарушылық нарығындағы валюта жүйесі
Қазіргі ... ... ... қатынастардың аса ... бірі ... ... әлемдік рыногы болып табылады. 50—
60-жылдары салыстырмалы артық ... ... ... ... ... ... рыногы қазіргі кезде әлемдік несие капиталдары ... ... ... ... еуровалюталық рынокты қалыптастырды.
Еуровалюталық рынок валютаны шетелдерде ... ... ... ... және орта мерзімді несиелердің халықаралық
рыногы. "Еуро" сөзі тек Батыс Еуропа ... ... ... ... ол ... ... есебіндегі валюталардың (доллар, марка,
иена) қарызға беру үшін қолданылатынын да көрсетеді. Қарыз беру ... ... ... яғни ... ала ... төленген эквивалентті
ақша сомасына сәйкес немесе басқа валюталармен несие ... ... ... банктен алуға құқық беретін салымдар. Еуро шотта қарыз операциялары
қарыз беруші және қарыз ... ... үшін ... ... ... ... ... франкі, ФРГ маркасы, ағылшын фунтстерлингі) жүргізіле
береді. Еуропалық операциялар ... ... ... ... ... ... олар ... яғни қарыз беруші ұйымдар
бақылай алатын ерекше банктік есептерде жүргізіледі. ... ... ... жері және ... құрамы бойынша ұлттық сипаттан
тыс, тәуелсіз қызмет атқарады. 80-жылдардың ортасына қарай халықаралық
қарыз беру ... ... ... 72,8%, ал ... операциясы 78,4%
болды. Олардың жалпы көлемі 1987 жыл ... ... 6,38 ... ... Еуровалюталық рыноктың қызметі, оның қалыптасқан кезінен ... ... ірі ... ...... ... Цюрих және т.
б. ... ... Ірі ... ... ... дамыған
елдер — АҚШ, Жапония, Канада, Швеция болды. ... ... ... ... ... болды. Сингапурде,
Гонконгте, Кувейтте, Кюросаода, Багам аралдарында және т. б. ... ... ... ... ... ... құрылды. Несие-қаржы
операцияларының көлемі ... бұл ... ... ... ... ... жетіп отыр. 80-жылдардың соңына қарай жаңа
орталықтарда өнеркәсібі ... ... ... ... ... ... асырылды. Өзінің жаратылысы және қызмет ету
сипаты бойынша бұл рыноктар еуропалық рынокқа ... және олар ... ... ... ... рыноктарының ықпалынан шығып, дербес
дүниежүзілік рынокқа ... ... ... ... жаңа ... әлемдік рыноктың филиалы немесе секторы ретінде қарастыруға
болады. Еуро ... ... ... ... оны ... ... ... байланыстардың
қажеттілігіне, дамушы мемлекеттердің халықаралық қарызға сұранысына ... ... ... ... ... ... өте күрделі
мәселесі, дамушы елдердің сыртқы қарыздары көлемінің өсуі 1965—1987 жылдары
88 елдің сыртқы қарызы 34 млрд. доллардан 1 ... ... ... ал ... ... мен ... ... 40 есе көбейді. Дамушы елдер арасындағы
ең ірі қарыз ... ... ... ... ... ... және
Индонезия елдері тұр.
Еуропалық банктер банк топтары арасындағы келісім негізінде капиталдарды
шоғырландыруға ұмтылады. Қазіргі кездегі халықаралық ... ... ... ... ... біріктіруде. Әдеттегі ... ... ... ... ... сөйтіп ірі банктер жекелеген
қатысушылардың ғана қызметімен олардың рыноктағы іс-әрекеттерін үйлестіру
мен бақылауды өз ... ... ... ... тез ... ... ... беру" сияқты
жаңалықтар да әсер ... ... ... ... ... ... тербелмелі өсімдік ставкасы мен ... ... ... арқылы пайдаланумен сипатталады. НИФ-тер
корпорациялардың немесе үкіметтің 1 ... 6 ай ... ... ... ... ... қызмет көрсетеді, бұл мерзімді бастапқы келісім
негізінде жалғастыруға болады. РАФ — құнды қағаздарға жазылуды ... ... ... ... ... қағаздарды сатуды көздейтін орта мерзімді
несиелер бойынша қызмет көрсетеді. МОФ — банк ... ... ... ... ... және оған қолайлы формада несие ... ... ... ... ... ... ұсақ және орта
фирмалар, ерекше ... ... ... олар ... берушілер мен қарыз
алушылардың өзара қатынасының тұрақтылығын ... ... ... ... және банк капиталдарының ... ... ... монополияларға есептік және эксперттік қызмет
көрсетуі арқылы жағдай жасайды. Бұл бірігу ... ... ... ... ... қызмет үлкен рөл атқарады. Банктер өз клиенттеріне ... ... ... ... кезде немесе пайданы алып кетуге
шек қойылған жағдайларда үкіметтік ... ... ... несие жекелеген елдердің үкіметтері мен орталық банктері,
мемлекеттік корпорациялар және ... ... ... ... Халықаралық несиенің қызмет ету механизмі тәуелсіз ұлттық саясат
жүргізуге жиі ... ... ... ... ... рыногы
халықаралық монополиялар мен жекелеген елдердің ұлттық ұйымдары арасындағы
қайшылықтарды тереңдетеді ... ... ... ... ... ... жүйесінің негізі ұлттық валюталар болып
табылады. Бұл жүйеге сондай-ақ ұлттық және ... ... ... ... ... активтерді валюталық паритеттер мен
курстарды, валюталардың ... ... ... , халықаралық есеп
айырысу және ... ... ... рыноктар мен әлемдік алтын
рыногын және т. б. жатқызуға болады.
Тарихи тұрғыдан әлемдік ... ... XIX ... ... ... ... ... халықаралық есеп айырысу және ... ... ... ... стандарттар орнықты. әлемдік ... ... ... ... ... белгілі салмақ бірлігі мен
тазалығы көрсетілген алтын стандартты ... ... ... ... құю және ... ... валюталарға айырбастау, толыққанды емес
ақшалардың паритетін ... ... ету т. б. ... ... ала
қарастырылды.
Дүниежүзілік соғыстың басталуымен бұл жүйе өзінің өмір сүруін тоқтатты
да, тек қана 1922 жылы ... ... ... ... ... ... Бұл ... алтын — девиз ставдарты туралы келісімге ... Бұл ... ... есеп айырысуды реттеудің негізгі ... ... ... ... жеке ... немесе ұжымдық валюта-лардың
қызметін атқаруы мүмкін.
30-жылдары барлық дамыған елдер алтынның алтын-девиз стандартынан бас
тарта бастады. 1944 жылы ... (АҚШ) ... ... ... ... өту және валюталардың өзара айналымы (айырбасталуы)
туралы келісімге қол қойды, ... ... ... мәні ... Бұл
келісім 70-жылдардың ортасына дейін қызмет етті.
Бұл кезеңде әлемдік валюта дағдарысы нәтижесіңде валюталар мен ... ... ... ... "өзгермелі" курсы кең тарады. ... ... ақша ... ... ... халықаралық ақша бірлігі
(СДР) бекіді, ... та ол өз ... ... ... ... ұлттық
валюталарға еркін айырбасталатын валютаны еркін ауысатын ... ал ... ... қабілетсіздері еркін ауыспайтын (неконвертируемый)
деп атала бастады. 1970 жылдан бастап халықаралық есептеуде ... ... ... ... оның ... доллар да, алтынға
айырбасталмайтын болды. Әлемдік ... ... ... девиздер
(орынбасарлары), яғни ұлттық немесе ұжымдық валюталар ... ... ... ... ... ... (баға масштабы
арқылы) алтынның ресми тұрақты бағасы белгіленбейтін жағдай туды. Мұның ... ішкі және ... ... ... ... ... ... қызметінен
айырып, оның беймонеталанғандығын көрсетті. Алтын халықаралық рынокта ... ... ... пен ... ... ... ақшаға сатыла бастады.
Дегенмен, мемлекеттер мен ірі банктер үшін алтын ... ... ... ... қарыздарын өтеу үшін өте қолайлы жағдай жасайтын байлық. Алтынды қымбат
валютаға сатып, төлем ... ... ... мүмкіндік туды, яғни
валюта курсынан үстеме пайда ... ... ... ... ұжымдық валюталар ақшаның мәнін көрсететін жаңа формаларға ие
болып, ... ... ... халықаралық валюта қоры (МФВ) 1970 жылы
енгізген СДР ... ... ... — қарыз алудың арнайы
құқығы)— шартты ақша бірлігі жатады. Оның материалдық формасы жоқ, ... ... ... ... ... ... ... Олардың
"қоржындағы" үлесі мынадай: доллар — 42% Батыс Еуропа валюталары —"45% (ф.
ст. франк, марка), иена—13%. ... ... 1979 жылы ... (ЕЭС) ... қабылдаған ЭКЮ (еуропалық валюта бірлігі) деп жатады. Оның бағасы он
Еуропалық ... ... ... ... етілген есептегі 2800 т.
алтын және доллар сомасымен жүзеге асырылады. ЭКЮ есептік валютадан ... ... ... халықаралық төлем құралына айнала бастады. Азия, Африка,
Латын Америкасы елдерінде де ... ... ... бар, ... әлсіз болса да халықаралық есептік ақша бірлігі болып саналады.
Ұжымдық валюталық бірліктер дүниежүзілік валюта ... ... ... ... ... бұлар алтынды алмастырған әр ... ... ... ... ... Бұл валюталық бірліктер ең
алдымен ұлттық ... ... ... үшін ... ақша ... Оның ... ... айырмашылығы — ұжымдық валюталар банкнот,
монета түрінде шығарылмайды, тек ақша есебінде жазылады (денежная книга).
Олардың ... ... ... ... ... ... осы ... валюталардың халықаралық есеп айырысуға қызмет ... ... ... ... ... байқалды. Мысалы, трансұлттық банктер
халықаралық жеке меншік қарыз капиталдары рынаогына қатысуға ... ... ... ... ... ... өмірдің халықаралық
сипатының күшеюі нәтижесінде ұжымдық ақша-валюталар ... ... ... бірыңғай ұлттық төлем құралына айналып, бүкіл дүниежүзілік ақшаны
қалыптастыруы әбден ... жылы ... ... одақ ... ... ... жүйесі
құрылып, мұнда валюталар ... ... ... ... ... ... ... екі факторға: валютаның ішкі рыноктағы нақты
сатып алу қабілетіне, сондай-ақ елдің сауда бағасы жағдайына байланысты. ... ... ақша ... ... ... ... сол ... капиталдардың қозғалысына және әлемдік рыноктағы ұлттық валютаға
сұраныс пен ұсынысқа тәуелді. Әлемдік ... ... ... ... өту ... қатынастарға қайшылықты сипатта әсер етеді.
Біріншіден, валюта курсының төмендеуі әлемдік рынокта сол ел ... ... ... ... ... ... шектеуге мүмкіндік жасайды, ал мүның өзі елдің төлем және сауда
балансының жақсаруына жол ... ... ... курстың төмендеуі
экспорттық және импорттық бағалар арасындағы қатынасты ... ... өзі сол ... ... ... ... ... теріс
әсер етеді. Сыртқы экономикалық байланыстарды сипаттауда төлем және ... ... ... ... ... ... ... саудадан, тасымал
құралдары төлемінен, шетелге капитал ... ... ... ... ... ... және т. б. ... табыстар кіргізіледі.
Дәл осындай баптар төлем балансының ... ... де ... ... ... ... ... сауда балансы. Онда ... ... және ... бойынша кірістері мен шығындары анықталады. ... ... ... саудадан тыс ... ... ... ... ... сол ... ... бір кездегі
экономикалық жағдайы туралы мәлімет береді. Егер ... ... ... болса, онда сол ел әлемдік рынокта сенімсіздікке ұшырайды, мұның өзі
ұлттық валютаның ... ... ... ... ... салыстырғанда
төмендеуіне әкеп соғады. Соңғы жылдары ... ... ... ... ... ... маңызы артып
отыр. Қазіргі кезде жетекші 7 ... ... ... елдердің қаржы
министрліктері мен үкімет басшыларының кеңесінің әлемдік шаруашылық
байланыстарын ... рөлі ... Әр ... ... ... ... қамтамасыз етегін бірқатар көрсеткіштер қалыптасты.
Оған ішкі өнімнің өсуі, ішкі сұраныс ... ... ... ... және төлем балансының жағдайы, ақша массасы және өсім
ставкасының өсу қарқыны, ... ... мен ... бағасының құбылмалы
деңгейлері, мемлекеттік бюджеттің жағдайы ... ... ... ... ... жүйесінің негізін халықаралық валюта қоры
және халықаралық қайта қүру және даму банкісі құрайды, Халықаралық валюта
қоры (ХВҚ) 1947 ... ... ... ... Оның ... ... сауданың дамуына, валюталық одақтардың валюта курстарын ... ... мүше ... (150-ден аса ел) несие беруге валюталық
паритеттердің өзара ... ... ... жасау болып табылады.
Халықаралық қайта құру және даму ... ... 1945 жылы ... ... мүше ... ... ... ынталандыру мақсатында ұзақ
мерзімдік заемдар беретін үкімет аралық қаржылық ұйым. 1993 жылы бұл ұйымға
Қазақстан да ... ... ... ... мен ... ... ретінде төлем балансын қарастыруға ... ... да ... ... ... ... ... қарым-қатынасының экономикалық жағы,
яғни сандық мәні енеді. Ал валюта қорының анықтамасы бойынша оның ... ... ... мен ... ... ... жатады.Елдің барлық
іс-әрекеттері мен сауда операциялары ... ... ... ... экспорттық операциялары (тауар экспорты, қызмет экспорты) елдің
импортынан артық болған жағдайда төлем балансын активті (оң), ал кем ... ... ... сальдолы деп атаймыз. Оң төлем балансы импортқа
қажет валютасымен қамтамасыз етіледі.,
Төлем балансы төмендегідей тармақтардан құралады:
ағымдағы ... ... ... ... ... ... тұлғалардың);
капитал қозғалысының балансы: ұзақ мерзімдік инвестициялар — тікелей ... ... ... ... ... ... қорларды қайта бағалау және қозғалысы, ... ... ... ... қолдану, басқа да қаржы көздері;
қорлардың соңғы өзгерісі: алтын, валютасының, несиелердің өзгерісі.
Төменде берілген негізгі макроэкономикалық көрсеткіштерге қарайық. ... ... ... Қазақстан Республикасының сальдосы 1998 жыл
теріс болды, ондаған жылдары оң сальдо байқалады. 1998 жыл ... ... ... қарағанда аз болып, валютаның тапшылығы пайда ... ... ... ... нәтижесі экономикаға қатты әсер еткен жоқ,
себебі тапшылық көлемі үлкен болған жоқ және де ол ұзақ ... ... жоқ. ... ... ... ... валюта айналымдарға
әсер етуі арқылы жүреді. Шынында да сальдоның өз алдына тек ... ... ... мәні ... оның еш ... ... жоқ. Ал
валюта айналымы елдің тауар айналымын жүргізеді. Ол елдің ... ... ... ... орындауына бағамымен әсер етуінде. Себебі қазіргі
заманда әлемдік ... ... ... жалпы дамуының ... ... ... да ... ... ... ... заказдар принципі бойынша емес, принципі бойынша — өндірістің
экономикалық ... ... ... нұсқасын ұсынатын кәсіпорындарға
орналастырылады. Мұның өзі ұдайы өндірістің социалистік елдерде ... ... ... ... тән белгі.
Түрлі елдердегі шаруашылық механизмінің түбегейлі реформа ... ... ... территориялы және басқа
айырмашылықтарына байланысты. Бірақ реформалар дың өзгешелігін ... ...... ... ... және идеологиялық
факторлар. Көп ... ... ... теориялық жағынан талдап
шешілуінің тереңдігіне, осы талдамалар нәтижелерінің тиісті шешімдерде
жүзеге ... ... және ... ... ... құру
процесіне барлық қатысушылардың ұғынуына байланысты болады. Қоғамдағы
түбірлі ... ... ... ... ... басты кедергілері
— бюрократизм мен консерватизмге қарсы батыл күресу, бүкіл қоғамдық өмірді
мейлінше кеңінен демократияландыру үшін ... ... өте ... ... ... мен құрылымының жалпы сипаттамасы оның
аса маңызды «буындарына» неғұрлым нақты және ... ... ... ... ... ... жасағанда жоспарлаудың, баға белгілеудің
және шаруашылық есептің бірлігі мен ... ... ... ... ... бар.
Шаруашылық механизмінің осы аса ... ... ... оның әр ... ... ... болмайды. Әкімшілік жүйеге
жоспарлаудың жоғарыдан төменге атын атап директивалық тапсырмалар берілетін
егжей-тегжейлі ... ... тән. ... ... есеп ... формалды
сипат алмай қоймайды. Бағалар экономикалық категориядан гөрі ... ... ... ... ... жүйесінде істің жайы басқаша.
Мұнда әрбір өндіруші мен әрбір ... ең ... ... ... ... ... ... механизмі: қоғамға пайдалы нәрсе
кәсіпорынға да пайдалы болуға тиіс деген принципке негізделеді. Ал ... ... ... ... ... ... ... істей
алмайтын нағыз шаруашылық есеп ... ... ... Бұл ... ... ... сақтап қалады, бірақ ол толық шаруашылық есеп
пен нақты бағаларға сүйенеді.
Сонымен бірге жоспарлау басқа да ... ... ... ... ... экономикалық заң, еңбекке қарай бөлу ... да, ... және ... ... заңдар (уақытты үнемдеу,
қажеттердің, құнның артуы және ... ... да ... ... ... тізімі
1.«ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы.30.03. 1995.
2.2002 жылы 3 ... ... банк ... № 213 ... «Екінші деңгейдегі банктерге арналған пруденциялық нормативтер
туралы» ереже.
3..«ҚР ұлттық банкі ... ҚР ... 30.03. ... ... және банктік қызмет туралы» ҚР заңы.30.03. 1995.
5.2002 жылы 3 ... ... банк ... № 213 қаулысымен
бекітілген «Екінші деңгейдегі ... ... ... ... ... и ... операции / Под ред. Жукова Е.Ф. — ... С.Б. ... ... ... ... ... Казахстана", 2005-ж., N6.
10.Екінші деңгейдегі банктердің несиелік саясаты.-Аль-Пари,2004,N6.
11.Коммерциялық банк құрылымы.- "АльПари" 2002ж, 6.
12.Қазақстандағы депозиттер нарығы –Қаржы-Қаражат,2001,N
7."Ұлттық банктің статистикалық бюллетені"-1999-2004жж-Ақиқат,1999,N5.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. 1 табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. 2 әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) 3 өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу28 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану . Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу15 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу13 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу17 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.). Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу12 бет
Бірлестіктер экологиясы және экожүйедегі энергия. Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану. Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі. Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу22 бет
Посткеңестік мемлекеттердің әлемдік шаруашылыққа экономикалық интеграциялануы: ерекшеліктері және қазіргі кездегі тенденциялары34 бет
Табиғи қорлар және оларды тиімді пайдалану.2 Әлемдегі және Қазақстандағы демографиялық жағдай және азық түлік мәселесі (2014-2015 ж.) 3.Өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығында аз қалдықты технологиялар енгізу13 бет
Қазақстанның әлем шаруашылығына енуі66 бет
Әлемдік шаруашылық және халықаралық экономикалық қатынастар22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь